TransLiteral Foundation
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|गरूडपुराणम्|आचारकाण्डः|
अध्यायः ८३

आचारकाण्डः - अध्यायः ८३

विष्णू पुराणाचा एक भाग असलेल्या गरूड पुराणात मृत्यूनंतरच्या स्थितीबद्दलची चर्चा आहे, शिवाय श्रद्धाळू हिंदू धर्मीयांमध्ये मृत्यूनंतर जी विविध क्रिया कर्मे केली जातात, त्याला गरूडपुराणाची पार्श्वभूमी आहे.


अध्यायः ८३
॥ब्रह्मोवाच ॥
कीकटेषु गया पुण्या पुण्यं राजगृहं वनम् ॥
विषयश्चारणः पुण्यो नदीनां च पुनः पुना ॥१॥

मुण्डपृष्ठं तु पूर्वस्मिन्पश्चिमे दक्षिणोत्तरे ॥
सार्द्धक्रोशद्वयं मानं गयायां परिकीर्त्तितम् ॥२॥

पञ्चक्रोशं गयाक्षेत्रं क्रोशमेकं गयाशिरः ॥
तत्र पिण्डप्रदानेन तृप्तिर्भवति शाश्वती ॥३॥

नगाज्जनार्दनाच्चैव कूपाच्चोत्तरमानसात् ॥
एतद्गयाशिरः प्रोक्तं फल्गुतीर्थं तदुच्यते ॥४॥

तत्र पिण्डप्रदानेन पितॄणा परमा गतिः ॥
गयागमनमात्रेण पितॄणामनृणो भवेत् ॥५॥

गयायां पितृरूपेण देवदेवो जनार्द्दनः ॥
तं दृष्ट्वा पुण्डरीकाक्षं मुच्यते वै ऋणत्रयात् ॥६॥

रथमार्गं गयतीर्थे दृष्ट्वा रुद्रपदादिके ॥
कालेश्वरं च केदारं पितॄणामनृणो भवेत् ॥७॥

दृष्ट्वा पितामहं देवं सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥
लोकं त्वनामयं याति दृष्ट्वा च प्रपितामहम् ॥८॥

तथा गदाधरं देवं माधवं पुरुषोत्तमम् ॥
तं प्रणम्य प्रयत्नेन न भूयो जायते नरः ॥९॥

मौनादित्यं महात्मानं कनकार्कं विशेषतः ॥
दृष्ट्वा मौनेन विप्रर्षे पितॄणामनृणो भवेत् ॥१०॥

ब्रह्माणं पूजयित्वा च ब्रह्मलोकमवाप्नुयात् ॥
गायत्त्रीं प्रतरुत्थाय यस्तु पश्यति मानवः ॥११॥

सन्ध्यां कृत्वा प्रयत्नेन सर्ववेदफलं लभेत् ॥
सावित्रीं चैव मध्याह्ने दृष्ट्वा यज्ञफलं लभेत् ॥१२॥

सरस्वतीं च सायाह्ने दृष्ट्वा दानफलं लभेत् ॥
नगस्थमीश्वरं दृष्ट्वा पितॄणामनृणो भवेत् ॥१३॥

धर्मारण्यं धर्ममीशं दृष्ट्वा स्यादृणनाशनम् ॥
देवं गृध्रेश्वरं दृष्ट्वा को न मुच्येत बन्धनात् ॥१४॥

धेनुं दृष्ट्वा धेनुवने ब्रह्मलोकं नयेत्पितॄन् ॥
प्रभासेशं प्रभासे च दृष्ट्वा याति परां गतिम् ॥१५॥

कोटीश्वरं चाश्वमेधं दृष्ट्वा स्यादृणनाशनम् ॥
स्वर्गद्वारेश्वरं दृष्ट्वा मुच्यते भवबन्धनात् ॥१६॥

रामेश्वरं गदालोलं दृष्ट्वा स्वर्गमवाप्नुयात् ॥
ब्रह्मेश्वरं तथा दृष्ट्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया ॥१७॥

मुण्डपृष्ठे महाचण्डीं दृष्ट्वा कामानवाप्नुयात् ॥
फल्ग्वीशं फल्गुचण्डीं च गौरीं दृष्ट्वा च मङ्गलाम् ॥१८॥

गोमकं गोपतिं देवं पितॄणामनृणो भवेत् ॥
अङ्गारेशं च सिद्धेशं गयादित्यं गजं तथा ॥१९॥

मार्कण्डेयेश्वरं दृष्ट्वा पितॄणामनृणो भवेत् ॥
फल्गुतीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा देवं गदाधरम् ॥२०॥

एतेन किं न पर्य्याप्तं नॄणां सुकृतकारिणाम् ॥
ब्रह्मलोकं प्रयान्तीह पुरुषा एकविंशतिः ॥२१॥

पृथिव्यां यानि तीर्थानि ये समुद्राः सरांसि च ॥
फल्गुतीर्थं गमिष्यन्ति वारमेकं दिने दिने ॥२२॥

पृथिव्यां च गया पुण्या गयायां च गयाशिरः ॥
श्रेष्ठं तथा फल्गुतीर्थं तन्मुखं च सुरस्य हि ॥२३॥

उदीचि कनकानद्यो नाभितीर्थं तु मध्यतः ॥
पुण्यं ब्रह्मसदस्तीर्थं स्नानात्स्याद्ब्रह्मलोकदम् ॥२४॥

कूपे पिण्डादिकं कृत्वा पितॄणामनृणो भवेत् ॥
तथाक्षयवटे श्राद्धी ब्रह्मलोकं नयेत्पितॄन् ॥२५॥

हंसतीर्थे नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥
कोटितीथ गयालोके वैतरण्यां च गोमके ॥२६॥

ब्रह्मलोकं नयेच्छ्राद्धी पुरुषानेकविंशतिम् ॥
ब्रह्मतीर्थे रामतीर्थे आग्नेये सोमतीर्थके ॥२७॥

श्राद्धी रामह्रदे ब्रह्मलोकं पितृकुलं नयेत् ॥
उत्तरे मानसे श्राद्धी न भूयो जायते नरः ॥२८॥

दक्षिणे मानसे श्राद्धी ब्रह्मलोकं पितॄन्नयेत् ॥
स्वगद्वारे नरः श्राद्धी ब्रह्मलोकं नयेत्पितॄन् ॥
भीष्मतर्पणकृत्तस्य कूटे तारयते पितॄन् ॥
गृध्रेश्वरे तथा श्राद्धी पितॄणामनृणो भवेत् ॥२९॥

श्राद्धी च धेनुकारण्ये ब्रह्मलोकं पितॄन्नयेत् ॥
तिलधेनुप्रदः स्नात्वा दृष्ट्वा धेनुं न संशयः ॥३०॥

ऐन्द्रे वा नरतीर्थे च वासवे वैष्णवे तथा ॥
महानद्यां कृतश्राद्धो ब्रह्मलोकं नयेत्पितॄन् ॥३१॥

गायत्त्रे चैव सावित्रे तीर्थे सारस्वते तथा ॥
स्नानसन्ध्यातर्पणकृच्छ्राद्धी चैकोत्तरं शतम् ॥३२॥

पितॄणां तु कुलं ब्रह्मलोकं नयति मानवः ॥
ब्रह्मयोनिं विनिर्गच्छेत्प्रयतः पितृमानसः ॥३३॥

तर्पयित्वा पितॄन्देवान्न विशेद्योनिसङ्कटे ॥
तर्पणे काकजङ्घार्या पितॄणां तृप्तिरक्षया ॥३४॥

धर्मारण्ये मतङ्गस्य वाप्यां श्राद्धाद्दिवं व्रजेत् ॥
धर्मयूपे च कूपे त पितॄणामनृणो भवेत् ॥३५॥

प्रमाणं देवताः सन्तु लोकपालाश्च साक्षिणः ॥
मयागत्य मतङ्गेऽस्मिन्पितॄणां निष्कृतिः कृता ॥३६॥

रामतीर्थे नराः स्नात्वा श्राद्धं कृत्वा प्रभासके ॥
शिलायां प्रेतभावात्स्युर्मुक्ताः पितृगणाः किल ॥३७॥

श्राद्धकृच्छ स्वपुष्टायां त्रिः सफ्तकुंलमुद्धरेत् ॥
श्राद्धकृन्मुण्डपृष्ठादौ ब्रह्मलोकं नयेत्पितॄन् ॥३८॥

गयायां न हि तत्स्थानं यत्र तीर्थं न विद्यते ॥
पञ्चक्रोशे गयाक्षेत्रे यत्र तत्र तु पिण्डदः ॥३९॥

अक्षयं फलमाप्नोति ब्रह्मलोकं नयेत्पितॄन् ॥
जनार्दनस्य हस्ते तु पिण्डं दद्यात्स्वकं नरः ॥४०॥

एष पिण्डे मया दत्तस्तव हस्ते जनार्दन ! ॥
परलोकं गते मोक्षमक्षय्यमुपतिष्ठताम् ॥४१॥

ब्रह्मलोकमवाप्नोति पितृभिः सह निश्चितम् ॥
गयायां धर्मपृष्ठे च सरसि ब्रह्मणस्तथा ॥४२॥

गयाशीर्षेऽक्षयवटे पितॄणां दत्तमक्षयम् ॥
धर्मारण्यं धर्मपृष्ठं धेनुकारण्यमेव च ॥४३॥

दृष्ट्वैतानि पितॄंश्चार्यवंश्यान्विंशतिमुद्धरेत् ॥
ब्रह्मारण्यं महानद्याः पश्चिमोभाग उच्यते ॥४४॥

पूर्वो ब्रह्मसदो भागो नागाद्रिर्भरताश्रमः ॥
भरतस्याश्रमे श्राद्धी मतङ्गस्य पदे भवेत् ॥४५॥

गयाशीर्षाद्दक्षिणतो महानद्याश्च पश्चिमे ॥
तत्स्मृतं चम्पकवनं तत्र पाण्डुशिलास्ति हि ॥४६॥

श्राद्धी तत्र तृतीयायां निश्चिरायाश्च मण्डले ॥
महाह्रदे च कौशिक्यामक्षयं फलमाप्नुयात् ॥४७॥

वैतरण्या श्चोत्तरतस्तृतीयाख्यो जलाशयः ॥
पदानि तत्र क्रौञ्चस्य श्राद्धी स्वर्गं नयेत्पितॄन् ॥४८॥

क्रौञ्चपादादुत्तरतो निश्चिराख्यो जलाशयः ॥
सकृद्यत्राभिगमनं सकृत्पिंण्डप्रपातनम् ॥४९॥

दुर्लभं किं पुनर्नित्यमस्मिन्नेव व्यवस्थितः ॥
महानद्यामुपस्पृश्य तर्पयेत्पितृदेवताः ॥५०॥

अक्षयान्प्राप्नुयाल्लोकान्कुलं चापि समुद्धरेत् ॥
सावित्रे पठ्यते सन्ध्या कृता स्याद्द्वादशाब्दिकी ॥५१॥

शुक्लकृष्णावुभौ पक्षौ गयायां यो वसेन्नरः पुनात्यासप्तमं चैव कुलं नास्त्यत्र संशयः ॥५२॥

गयायां मुण्डपृष्ठं च अरविन्दं च पर्वतम् ॥
तृतीयं क्रौंचपादं च दृष्ट्वा पापैः प्रमुच्यते ॥५३॥

मकरे वर्त्तमाने च ग्रहणे चन्द्रसूर्य्ययोः ॥
दुर्लभं त्रिषु लोकेषु गयायां पिण्डपातनम् ॥५४॥

महाह्रदे च कौशिक्यां मूलक्षेत्रे विशेषतः ॥
गुहायां गृध्रकूटस्य श्राद्धं दत्तं (सप्त) महाफलम् ॥५५॥

यत्र माहेश्वरी धारा श्राद्धी तत्रानृणो भवेत् ॥
पुण्यां विशालामासाद्य नदीं त्रैलोक्य विश्रुताम् ॥५६॥

अग्निष्टोममवाप्नोति श्राद्धी प्रायाद्दिवं नरः ॥
श्राद्धी मासपदे स्नात्वा वाजपेयफलं लभेत् ॥५७॥

रविपादे पिण्डदानात्पतितोद्धारणं भवेत् ॥
गयास्थो यो ददात्यन्नं पितरस्तेन पुत्रिणः ॥५८॥

कांक्षन्ते पितरः पुत्रान्नरकाद्भयभीरवः ॥
गयां यास्यति यः कश्चित्सोऽस्मान्सन्तरयिष्यति ॥५९॥

गयाप्राप्तं सुतं दृष्ट्वा पितॄणामुत्सवो भवेत् ॥
पद्भ्यामपि जलं स्पृष्ट्वा अस्मभ्यं किल दास्यति ॥६०॥

आत्मजो वा तथान्यो वा गयाकूपे यदा तदा ॥
यन्नाम्ना पातयेत्पिण्डं तं नयेद्ब्रह्म शाश्वतम् ॥६१॥

पुण्डरीकं विष्णुलोकं प्राप्नुयात्कोटितीर्थगः ॥
या सा वैतरणी नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥६२॥

सावतीर्णा गयाक्षेत्रे पितॄणां तारणाय हि ॥
श्राद्धदः पिण्डदस्तत्र गोप्रदानं करोति यः ॥६३॥

एकविंशतिवंश्यान्स तारयेन्नात्र संशयः ॥
यदि पुत्रो गयां गच्छेत्कदाचित्कालपर्यये ॥६४॥

तानेव भोजयेद्विप्रान्ब्रह्मणा ये प्रकल्पिताः ॥
तेषां ब्रह्मसदः स्थानं सोमपानं तथैव च ॥६५॥

ब्रह्मप्रकल्पितं स्थानं विप्रा ब्रह्मप्रकल्पपिताः ॥
पूजितैः पूजिताः सर्वे पितृभिः सह देवताः ॥६६॥

तर्पयेत्तु गयाविप्रान्हव्यकव्यैर्विधानतः ॥
स्थानं देहपरित्यागे गयायां तु विधीयते ॥६७॥

यः करोति वृषोत्सर्गं गयाक्षेत्रे ह्यनुत्तमे ॥
अग्निष्टोमशतं पुण्यं लभते नात्र संशयः ॥६८॥

आत्मनोऽपि महाबुद्धिर्गयायां तु तिलैर्विना ॥
पिण्डनिर्वापणं कुर्य्यादन्येषामपि मानवः ॥६९॥

यावन्तो ज्ञातयः पित्र्या बान्धवाः सुहृदस्तथा ॥
तेभ्यो व्यासगयाभूमौ पिण्डो देयो विधानतः ॥७०॥

रामतीर्थे नरः स्नात्वा गोशतस्याप्नुयात्फलम् ॥
मतङ्गवाप्यां स्नात्वा च गोसहस्त्रफलं लभेत् ॥७१॥

निश्चिरासङ्गमे स्नात्वा ब्रह्मलोकं नयेत्पितॄन् ॥
वसिष्ठस्याश्रमे स्नात्वा वाजपेयं च विन्दति ॥७२॥

महाकौश्यां समावासादश्वमेधफलं लभेत् ॥
पितामहस्य सरसः प्रसृता लोकपावनी ॥७३॥

समीपे त्वग्निधारेति विश्रुता कपिला हि सा ॥
अग्निष्टोमफलं श्राद्धी स्नात्वात्र कृतकृत्यता ॥७४॥

श्राद्धी कुमारधारायामश्वमेधफलं लभेत् ॥
कुमारमभिगम्याथ नत्वा मुक्तिमवाप्नुयात् ॥७५॥

सोमकुण्डे नरः स्नात्वा सोमलोकं च गच्छति ॥
संवर्त्तस्य नरो वाप्यां सुभगः स्यात्तु पिण्डदः ॥७६॥

धौतपापो नरो याति प्रेतकुण्डे च पिण्डदः ॥
देवनद्यां लेलिहाने मथने जानुगर्त्तके ॥७७॥

एवमादिषु तीर्थेषु पिण्डदस्तारयेत्पितॄन् ॥
नत्वा देवान्वसिष्ठेशप्रभृतीनृणसंक्षयम् ॥७८॥

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे गयामाहात्म्यं नाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः ॥८३॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:03.7700000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

आधाडा

  • अधाडा पहा . जिये ब्रह्माचळाचा आधाडा । - ज्ञा ७ . ६९ ; - दाव ३२१ . 
RANDOM WORD

Did you know?

सूतक कोणाचे नसते?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.