TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|श्री नारदीयमहापुराणम् : पूर्वभागः|
पंचत्रिशोंऽध्यायः

श्री नारदीयमहापुराणम् - पंचत्रिशोंऽध्यायः

नारदपुराणात शिक्षण, कल्प, व्याकरण, छन्द शास्त्राचे आणि परमेश्वराच्या उपासनेचे विस्तृत वर्णन  आहे.


पंचत्रिशोंऽध्यायः

सनक उवाच ॥

पुनर्वक्ष्यामि महात्मयं देवदेवस्य चक्रिणः ॥ पठतां शुण्वतां सद्यः पापराशिः प्रणश्यति ॥

शांता जितरिषडर्गा योगेनाप्यनहंकृताः ॥ यजंति ज्ञानयोगेन ज्ञानरुपिणमव्ययम ॥२॥

तीर्थस्नानैर्विशुद्धा ये व्रतदानतपोमखैः ॥ यजंति कर्मयोगेन सर्वधारमचुतम् ‍ ॥३॥

लुब्धा व्यसनिनोऽज्ञाश्र्च न यजंति जगत्पतिम् ॥ अजरामरवन्मूढस्तिष्ठंति नरकीटकाः ॥४॥

तडिल्लेखाश्रिया मत्ता वृथाहंकारदूषिताः ॥ न यजंति जगन्नाथं सर्वश्रेयोविधायकम् ॥५॥

हरिधर्मरताः शांता हरिपादाब्जसेवकाः ॥ दैवात्केऽपीह जायंते लोकानुग्रहतत्पराः ॥६॥

कर्मणा मनसा वाचा यो यजेद्भक्तितो हरिम् ॥ स याति परमं स्थानं सर्वलोकोत्तमोत्तमम् ॥७॥

अत्रैवोदहरंतीममितिहासं पुरातनम् ॥ पठतां श्रृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम् ॥८॥

तत्प्रवक्ष्यामि चरितं यज्ञमालिसुमालिनोः ॥ यस्य श्रवणमात्रेण वाजिमेध फलं लभेत् ॥९॥

कश्र्चिदासीत्पुरा विप्र ब्राह्मणो रैवतेंऽतरे ॥ वेदमालिरिति ख्यातो वेदवेदांगपारगः ॥१०

सर्वभूतदयायुक्तो हरिपूजापरायणाः॥ पुत्रमित्रकलात्रार्थं धनार्जनपरोऽभवत् ॥११

अपण्यविक्रयं चके्र तथा च रसविक्रयम् ॥चंडालाद्यैरपि तथा संभाषी तत्प्रतिग्रही ॥२॥

तपसां विक्रयं चक्रे व्रतानां विक्रयं तथा ॥ परार्थं तीर्थगमनं कलत्रार्थमकारयत् ॥३॥

कालेन गच्छता विप्र जातौ तस्य सुतावृभौ ॥ यज्ञमाली सुमाली च यमलावतिशोभनौ ॥४॥

ततः पिता कुमारौ तावतिस्नेहसमन्वितः॥ पोषयामास वात्सल्याद्बहुभिः साधनैस्तदा ॥५॥

वेदमालिर्बहूपायैर्धनं संपाद्य यत्नतः ॥ स्वधनं गणयामास कियत्स्यादिति वेदितुम् ॥६॥

निधिकोटि सहस्राणां कोटिकोटिगुणान्वितम् ॥ विगणय्य स्वयं त्दृष्टो विस्मितश्र्चार्थचिंतया ॥७॥

असत्प्रतिग्रहैश्र्चैव अपण्यानां च विक्रयैः ॥ मया तपोविक्रयोद्यैरेतद्धनमुपार्जितम ॥८॥

नाद्यापि शांतिमापन्ना मम तृष्णातिदुःसहा ॥ मेरुतुल्यसुवर्णानि ह्यसंख्यातानि वांछति ॥९॥

अहो मन्ये महाकष्टं समस्तक्लेशसाधनम् ॥ सर्वान्कामानवाप्नोति पुनरन्यच्च कांक्षति ॥२

जीर्यंति जीर्यतः केशाः दंता जीर्यंति जीर्यतः ॥ चक्षुःश्रोत्रे च जीर्र्येते तृष्णैका तरुणायते ॥२

ममेंद्रियाणि सर्वाणि मंदभावं व्रजंति च ॥ बलं हतं च जरसा तृष्ण तरुणतां गता ॥२२॥

कष्टाशा वर्त्तते यस्य स विद्वानथ पंडितः॥ सुशांतोऽपि प्रमन्युः स्याद्धीमानष्यतिमूढधीः॥२३॥

आशा भंगकरी पुंसामजेयारातिसन्निभा ॥ तस्मादाशां त्यजेतप्राज्ञो यदीच्छेच्छाश्र्वतं सुखम् ॥२४॥

बलं तेजो यशश्र्चैव विद्यां मानं च वृद्धताम् ॥ तथैव सत्कुले जन्म आशा हंत्यतिवेगतः ॥२५॥

नृणामाशाभिभूतानामाश्र्चर्यमिदमुच्यते ॥ किंचिद्दातापि चांडालस्तस्मादधिकतां गतः ॥२६॥

आशाभिभूता ये मर्त्या महामोहा महोद्धताः॥ अवमानादिकं दुःखं न जानंति कदाप्यहो ॥२७॥

मयाप्येवं बहुक्लेशैरेतद्धनमुपार्जितम् ॥ शरीरमपि जीर्णं च जरसापहतं बलम् ॥२८॥

इतःपरं यतिष्यामि परलोकार्थमादरात् ॥ एवं निश्र्चित्य विप्रेंद्र धर्ममार्ग रतोऽभवत् ॥२९॥

तदैव तद्धनं सर्वं चतुर्द्धा व्यभजत्तथा ॥ स्वयं तु भागद्वितय स्वार्जितार्थादपाहरत् ॥३

शेषं च भागद्वितयं पुत्रयोरुभयोर्ददौ ॥ स्वेनार्जितानां पापानां नाशं कर्तुमनास्तदा ॥३

प्रपातडागारामांश्र्चतथा देवगृहान्बहून् ॥ अन्नादीनां च दानानि गंगातीरे चकार सः॥३२॥

एवं धनमशेषं च विश्राण्य हरिभक्तिमान् ॥ नरनारायण स्थानं जगाम तपसे वनम्॥३३॥

तत्रापश्यन्महारम्यमाश्रमं मुनिसेवितम् ॥ फलितैः पुष्पितैश्र्चैव शोभितं वृक्षसंचयैः॥३४॥

गृणद्भिः परमं ब्रह्म शास्त्रचिंतापरैस्तथा ॥ परिचर्यापरैर्वृद्धैर्मुनिभिः परिशोभितम् ॥३५॥

शिष्यैः परिवृतं तत्र मुनिं जानंति संज्ञ कम् ॥ गृणंतं परमं ब्रह्म तेजोराशि ददर्श ह ॥३६॥

शमादिगुणसंयुक्तं रागादिरहितं मुनिम् ॥ शीर्णपर्णाशनं दृष्ट्वा वेदमालिर्ननाम तम् ॥३७॥

तस्य जानन्तिरागंतोः कल्पयामास चार्हणम् ॥ कंदमूलफलाद्यैस्तु नारायणधिया मुने ॥३८॥

कृतातिथ्याक्रियस्तेन वेदमाली कृतांजलिः॥ विनयावनतो भूत्वा प्रोवाच वदतां वरम् ॥३९॥

भगवन्कृतकृत्योऽस्मि विगतं कल्मषं मम ॥ मामुद्धर महाभाग ज्ञानदानेन पंडित ॥४०॥

एवमुक्तस्ततस्तेन जानंतिर्मुनिसत्तमः॥ प्रोवाच प्रहसन्वाग्मी वेदमालिं गुणान्वितम् ‍ ॥४१॥

जानंतिरुवाच॥ श्रृणष्व विप्रशार्दूल संसारच्छेदकारणम् ‍ ॥ प्रवक्ष्यामि समासेन दुर्लभं त्वकृतात्मनाम् ‍ ॥४२॥

भज विष्णुं परं नित्यं स्मर नारायण प्रभुम् ॥ परापवादं पैशुन्यं कदाचिदपि मा कृथाः ॥४३॥

परोपकारनिरतः सदा भव महामते ॥ हरिपूजापरश्र्चैव त्यज मूर्खसमागमम् ॥४४॥

कामं क्रोधं च लोभं च मोहं च मदमत्सरौ ॥ परित्यज्यात्मवल्लोकं दृष्ट्वा शांतिं गमिष्यसि ॥४५॥

असूयां परनिंदा च कदाचिदपि मा कुरु ॥ दंभाचारमहंकारं नैष्ठुर्यं च परित्यज ॥४६॥

दयां कुरुष्व भूतेषु शुश्रुषां च तथा सताम् ॥ त्वया कृतांश्र्च धर्मान्वै मा प्रकाशय पृच्छताम् ॥४७॥

अनाचारपरान्दृष्ट्वा नोपेक्षा कुरु शक्तितः ॥ पूजयस्वातिथि नित्यं स्वकुटुंबाविरोधतः ॥४८॥

पत्रैः पुष्पैः फलैर्वापि दूर्वाभिः पल्लवैरथ ॥ पूजयस्व जगन्नाथं नारायणमका मतः ॥४९॥

देवानृषीन्पितृश्र्चांपि तर्पयस्व यथाविधि ॥ अग्नेश्र्च विधिद्विप्र परिचर्यापरो भव ॥५

देवतायतने नित्यं संमार्जनपरो भव ॥ तथोपलेपनं चैव कुरुष्व सुसमाहितः ॥५

शीर्णस्फटितसंधानं कुरु देवगृहे सदा ॥ मार्गशोभां च दीपं च विष्णोरायतने कुरु ॥५२॥

कंद मूलफलैर्वापि सदा पूजय माधवम् ॥ प्रदक्षिणनमस्कारैः स्तोत्राणां पठनैस्तथा ॥५३॥

पुराणश्रवणं चैव पुराणपठनं तथा ॥ वेदांतपठनं चैव प्रत्यहं कुरु शक्तितः ॥५४॥

एवं स्थिते तव ज्ञान भविष्यत्युत्तमोत्तम् ॥ ज्ञानात्समस्तपापानां मोक्षो भवति निश्र्चितम् ॥५५॥

एवं प्रबोधितस्तेन वेदमालिर्महामतिः ॥ तथा ज्ञानरतो नित्यं ज्ञानलेशमवाप्तवान् ॥५६॥

वेदमालिः कदाचित्तु ज्ञानलेशप्रचोदितः॥ कोऽहं मम क्रिया केति स्वयमेव व्यचिंतयत् ॥५७॥

मम जन्म कथं जातं रूपं कीदृग्विधं मम ॥ एवं विचारणपरो दिवानिशमतंद्रितः ॥५८॥

अनिश्र्चितमतिर्भूत्वा वेदमालिर्द्विजोत्तमः॥ पुनर्जानंतिमागम्य प्रणम्येदमुवाच ह ॥५९॥

वेदमालिरुवाच ॥ मम चित्तमतिभ्रांतं गुरो ब्रह्मविदां वर ॥ कोऽहं मम क्रिया का च मम जन्म कथं वद ॥६

जानंतिरुवाच ॥ सत्यं सत्यं महाभाग चित्तं भ्रांतं सुनिश्र्चितम् ॥ अविद्यानिलय चित्तं कथ सद्भावमेष्यति ॥६

ममेति गदितं यतु तदपि भ्रांतिरिष्यते ॥ अहंकारो मनोधर्म आत्मनो नेहि पंडित ॥६२॥

पुनश्र्च कोऽमित्युक्तं वेदमाले त्वया तु यत् ॥ मम जात्यादि शून्यस्य कथं नाम करोम्यहम् ॥६३॥

अनौपम्यस्वभावस्य निगुर्णस्य परात्मनः॥ नीरूपस्याप्रमेयस्य कथं नाम करोम्यहम् ॥६४॥

परज्योतिः स्वरूपस्य परिपूर्णाव्ययात्मनः ॥ अविच्छिन्नस्वभावस्य कथ्यते च कथं क्रिया ॥६५॥

स्वप्रकाशात्मनो विप्र नित्यस्य परमात्मनः ॥ अनंतस्यक्रिया चैव कथ जन्म च कथ्यते ॥६६॥

ज्ञानैकवेद्यमजरं परं ब्रह्म सनातनम् ॥ परिपूर्णं परानंदं तस्मान्नान्यदिह द्विज ॥६७॥

तत्त्वमस्यादिवाक्येभ्यो ज्ञानं मोक्षस्य साधनम् ॥ ज्ञाने त्वनाहते सिद्धे सर्वं ब्रह्ममयं भवेत् ॥६८॥

एवं प्रबोधिस्तेन वेदमालिर्मुनीश्र्वर ॥ मुमोद पश्यन्नात्मानमात्मन्येवाच्युतं प्रभुम् ॥६९॥

उपाधिरहितं ब्रह्म स्वप्रकाशं निरंजनम् ॥ अहमेवेति निश्र्चित्य परां शांतिमवाप्तवान् ॥७

ततश्र्च व्यवहारार्थं वेदमालिर्मुनीश्र्वरम् ॥ गुरुं प्रणम्य जानंति सदा ध्यानपरोऽभवत् ॥७१॥

गते बहुतिथे काले वेदमालिर्मुनीश्र्वर ॥ वाराणसीपुरं प्राप्य परं मोक्षमवाप्तवान् ॥७२॥

य इमं पठतेऽध्यायं श़ृणुयाद्वा समाहितः ॥ स कर्मपाशीवच्छेदं प्राप्य सौख्यमवाप्नुयात् ॥७३॥

इति श्रीबृन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे ज्ञाननिरूपण नाम पंचत्रिशोंऽध्यायः ॥३५॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2011-06-05T05:50:20.9300000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

उंदीर मावेना बिळीं, त्याचे पुच्छीं तृणपुली

  • (तृणपुली = गवताची पेंढी) उंदीर पुरता जाण्याइतकेहि बीळ मोठे नसता त्याच्या शेपटीला बांधलेल्या बोरीच्या काट्या कशा आंत शिरणार? मुळांतच एखादी गोष्ट लहान असतां तीपासून मोठे कार्य घडून येण्याची अपेक्षा करणें व्यर्थ आहे. 
RANDOM WORD

Did you know?

भीमा माहात्म्य हा ग्रंथ उपलब्ध होइल का?
Category : Puranic Literature
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.