TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|श्री नारदीयमहापुराणम् : पूर्वभागः|
दशमोऽध्यायः

श्री नारदीयमहापुराणम् - दशमोऽध्यायः

नारदपुराणात शिक्षण, कल्प, व्याकरण, छन्द शास्त्राचे आणि परमेश्वराच्या उपासनेचे विस्तृत वर्णन  आहे.


दशमोऽध्यायः

नारद उवाच ॥

विष्णुपादग्रसंभूता या गङ्गेत्यभिधीयते ॥ तदुत्पत्तिं वद भ्रातरनुग्राह्योऽस्मि ते यदि ॥१॥

सनक उवाच ॥

श़ृणु नारद वक्ष्यामि गङ्गोत्पत्तिं तवानघ ॥ वदतां श़ृण्वतां चैंव पुण्यदां पापनाशिनीम् ॥२॥

आसीदिंद्रादिदेवानां जनकः कश्यपो मुनिः॥ दक्षात्मजे तस्य भार्ये दितिश्चादितिरेव च ॥३॥

अदितिर्देवमातास्ति दैत्यानां जननी दितिः ॥ ते तयोरात्मजा विप्र परस्परजयैषिणः ॥४॥

सदा सपूर्वदेवास्तु यतो दैत्याः प्रकीर्तिताः ॥ आदिदैंत्यो दितेः पुत्रो हिरण्यकशिपुबर्ली ॥५॥

प्रह्लादस्तस्य पुत्रोऽभूत्सुमहान्दैत्यसत्तमः ॥ विरोचन स्तस्य सुतो बभूव द्विजभक्तिमान् ॥६॥

तस्य पुत्रोऽतितेजस्वी बलिरासीत्प्रतापवान् ॥ स एव वाहिनीपालो दैत्यानामभवन्मुनेः ॥७॥

बलेन महता युक्तो बुभुजे मेदिनीमिमाम् ॥ विजित्य वसुधां सर्वां स्वर्ग जेतुं मनो दधे ॥८॥

गजाश्च यस्यायुतकोटिलक्षास्तावन्त एवाश्वरथा मुनींद्र ॥ गजे गजे पंचशती पदातेः किं वर्ण्यते तस्य चमूर्वरिष्ठा ॥९॥

अमात्यकोट्यग्रसरावमात्यौ कुम्भाण्डनामप्यथ कूपकर्णः ॥ पित्रा समं शौर्यपराक्रमाभ्यां बाणो बलेः पुत्रशताग्रजोऽभूत् ॥१०॥

बलिः सुराञ्जेतुमनाः प्रवृत्तः सैन्येन युक्तो महता प्रतस्थे ॥ ध्वजातपत्रैंर्गगगनाबुराशेस्तरङ्गविद्युत्स्मरणं प्रकुर्वन ॥११॥

अवाप्य वृत्रारिपुरं सुरारी रुरोघ दैत्यैंर्मृगराजगाढैः ॥ सुराश्च युद्धाय पुरात्तथैव विनिर्ययुर्वज्रकरादयश्च ॥१२॥

ततः प्रववृते युद्धं घोरं गीर्वाणदैत्ययो कल्पांतमेघानिर्घोषं डिंडिंमध्वनिसंभ्रमम् ॥१३॥

मुमुचुः शरजालानि दैंत्याः सुमनसां बले ॥ देवाश्च दैत्यसेनासु संग्रामेऽत्यन्तदारुणे ॥१४॥

जहि दारय भिंधीति छिंधि मारय ताडय ॥ इत्येवं सुमहान्घोषो वदतां सेनयोरभूत् ॥१५॥

शरदुन्दुभिनिध्वानैः सिंहनादैंःसुरद्विषाम् ॥ भाङ्कारैः स्यन्दनानां च बाणकेङ्कारनिःस्वनैः ॥१६॥

अश्वानां हेषितैश्चैव गजानां बृहितैस्तथा ॥ टङ्कारैर्धनुषां चैव लोकः शब्दमयोऽभवत् ॥१७॥

सुरासुरविनिर्मुक्तबाणनिष्पेषजानले ॥ अकालप्रलय मेने निरीक्ष्य सकलं जगत् ॥१८॥

बभौ देवद्विषां सेना स्फुरच्छस्रौघधारिणी ॥ चलद्विद्युन्निभा रात्रिश्छदिता जलदैरिव ॥१९॥

तस्मिन्युद्धे महाघोरैर्गिरीन् क्षिप्तान् सुरारिभिः ॥ नाराचैश्चूर्णयामासुर्देवास्ते लघुविक्रमाः ॥२०॥

केचित्संताडयामासुर्नागैर्नागान्रथान्रेथैः ॥ अश्वैरश्वाश्च केचित्तु गदादण्डैरथार्द्दयन् ॥२१॥

परिघैस्ताडिताः केचित्पेतुः शोणितकर्द्दमे ॥ समुत्क्रांतासवः केचिद्विमानानि समाश्रिताः ॥२२॥

ये दैत्या निहता दैवैः प्रसह्य सङ्गरे तदा ॥ ते देवभावमापन्ना दैतेयान्समुपाद्रवन् ॥२३॥

अथ दैत्यगणाः क्रुद्धास्ताड्यमानाः सुरैर्भृशम् ॥ शस्त्रैर्बहुविधैद्दैवान्निजध्नुरतिदारुणाः ॥२४॥

दृषद्भिर्भिदिपालैश्च खङ्गैः परशुतोमरैः ॥ परिघैश्छुरिकाभिश्च कुन्तैश्चक्रै श्च शङ्कुभिः ॥२५॥

मुसलैरङ्कुशैश्चैव लाङ्गलैः पट्टिशैस्तथा ॥ शक्तयोपलैः शतघ्नीभिः पाशैश्च तलमुष्टिभिः ॥२६॥

शूलैर्ना लीकनाराचैः क्षेपणीयैस्समुद्ररैः ॥ रथाश्वनागपदगैः सङ्कुलो ववृधे रणः ॥२७॥

देवाश्च विविधास्त्राणि दैतेयेभ्यः समाक्षिपन् ॥ एवमष्टसहस्राणि युद्धमासीत्सुदारुणम् ॥२८॥

अथ दैत्यबले वृद्धे पराभूता दिवौकसः ॥ सुरलोकं परित्यज्य सर्वे भीताः प्रदुद्रुवुः ॥२९॥

नररूपपरिच्छन्ना विचेरुरवनीतले ॥ वैरोचनिस्त्रिभुवनं नारायणपरायणः ॥३०॥

बुभुजेऽव्याहतैश्वर्यप्रवृद्धश्रीर्महाबलः ॥ इयाज चाश्वमेधैः स विष्णुप्रीणनतत्परः ॥३१॥

इन्द्रत्वं चाकरोत्स्वर्गे दिक्पालत्वं तथैव च ॥ देवानां प्रीणनार्थाय यैः क्रियन्ते द्विजैर्मखाः॥३२॥

तेषु यज्ञेषु हविर्भुङ्क्ते स दैत्यराट् ॥ अदितिः स्वात्मजान्वीक्ष्य देवमातातिदुःखिता ॥३३॥

वृथात्र निवसमीति मत्वागाद्धिमवाद्रिरिम् ॥ शक्रस्यैश्वर्यमिच्छंती दैत्यानां च पराजयम् ॥३४॥

हरिध्यानपरा भूत्वा तपस्तेपेऽतिदुष्करम् ॥ किंचित्काल समासीना तिष्ठंती च ततः परम् ॥३५॥

पादेनैकेन सुचिरं ततः पादाग्रमात्रतः ॥ कंचित्काल फलाहारा ततः शीर्णदलाशना ॥३६॥

ततो जलाशना वायुभोजनाहारवर्जिता ॥ सच्चिदानन्दसन्दोहं ध्यायत्यात्मानमात्मना ॥३७॥

दिव्याब्दानां सहस्रं सा तपोऽतप्यत नारद ॥ दुरन्तं तत्तपंः श्रुत्वा दैतेया मायिनोऽदितिम् ॥३८॥

देवतारूपमास्थाय संप्रोचुर्बलिनोदिताः ॥ किमर्थं तप्यते मातः शरीरपरिशोषणम् ॥३९॥

यदि जानन्ति दैतेया महद्दुखं ततो भवेत् ॥ त्यजेदं दुःखबहुलं कायशोषणकारणम् ॥४०॥

प्रयाससाध्यं सुकृतं न प्रशंसन्ति पण्डिताः ॥ शरीरं यत्नतो रक्ष्यं धर्मसाधनतत्परैः॥४१॥

ये शरीर मुपेक्षन्ते ते स्युरात्मविघातिनः ॥ सुखं त्वं तिष्ठ सुभगे पुत्रानस्मान्न खेदय ॥४२॥

मात्रा हीना जना मातर्मृतप्राया न संशयः ॥ गावो वा पशवो वापि यत्र गावो महीरुहाः ॥४३॥

न लभन्ते सुखं किंचिन्मात्रा हीना मृतोपमाः ॥ दरिद्रो वापि रोगी वा देशान्तरगतोऽपि वा ॥४४॥

मातुर्दर्शनमात्रेण लभते परमां मुदम् ॥ अन्ने वा सलिले वापि धनादौ वा प्रियासु च ॥४५॥

कदाचिद्विमुखो याति जनो मातरि कोऽपि न ॥ यस्य माता गृहे नास्ति यत्र धर्मपरायणा ॥ साध्वी च स्त्री पतिप्राणा गन्तव्यं तेन वै वनम् ॥४६॥

धर्मश्च नारायणभक्तिहीनो धनं सद्भोगविवर्जितं हि ॥ गृहं च भार्यातनयैर्विहीनं यथा तथा मातृविहीनमर्त्यः ॥४७॥

तस्माद्देवि परित्राहि दुःखार्तानात्मजांस्तव ॥ इत्युक्तप्यादितिर्दैत्यैर्न चचाल समाधितः ॥४८॥

एवमुक्त्वासुराः सर्वे हरिध्यानपरायणाम् ॥ निरीक्ष्य क्रोधसंयुक्ता हन्तुं चक्रुर्मनोरथम् ॥४९॥

कल्पान्तमेघनिर्घोषाः क्रोधसंरक्तलोचनाः ॥ दंष्ट्रग्रैर सृजन्वह्निं सोऽदहत्काननं क्षणात् ॥५०॥

शतयोजनविस्तीर्ण नानाजीवसमाकुलम् ॥ तेनैव दग्धा दैतेया ये प्रधर्षयितुं गताः ॥५१॥

सैवावशिष्टा जननी सुराणामब्दाच्छतादच्युतसक्तचित्ता ॥ संरक्षिता विष्णुसुदर्शनेन दैत्यान्तकेन स्वजनानुकम्पिना ॥५२॥

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गोत्पतौ बलिकृतदेवपराजयवर्णनन्नाम दशमोऽध्यायः ॥१०

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2011-06-05T05:24:32.0970000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

ḌIBHAKA(डिभक)

  • A prince who, puffed up by the power of boons and blessings from the gods, tried to harm sage Durvāsas. Balabhadrarāma killed him. The following account occurs in the [Bhaviṣya Purāṇa]. Brahmadatta, King of Sālva, had two wives. No children were born to them for several years. Brahmadatta's minister, Mitrasaha, also had no children. Mitrasaha was a brahmin and a scholar. On his advice, Brahmadatta, with his wives, went to Kailāsa and performed tapas to please Śiva to get children. As a result of ten years’ rigorous tapas Śiva was pleased and blessed him that two sons would be born to him. Later his wives gave birth to two sons. The son of the eldest queen was named Haṁsa and that of the second queen was named Ḍibhaka. At this time a son was also born to Mitrasaha, the minister by the blessing of Viṣṇu. That child was named Janārdana. Haṁsa and Ḍibhaka were spoilt, but Janārdana was a bhakta of Viṣṇu. Haṁsa and Ḍibhaka performed tapas in their childhood to please Śiva and got invincible power and arrows. After that they became lokakaṇṭakas (torturers) and went round the world. Once they went to Kaśyapa's āśrama and destroyed the place of worship. After that they went to the āśrama of Durvāsas. There they tortured the sages and made the sages naked who were wearing only loin cloth. Then they returned. Enraged by these, sage Durvāsas went to Dvārakā taking the destroyed loin-cloth and other articles. Śrī Kṛṣṇa and his courtiers stood up and saluted him when they saw Durvāsas coming like saṁhārarudra. On hearing the news, Śrī Kṛṣṇa assured him that he would kill Haṁsa and Ḍibhaka and sent him back pacified. Haṁsa and Ḍibhaka began a rājasūya. They sent Janārdana to Śrī Kṛṣṇa with the message that he should either fight with them or give them tribute (in the form of money). Janārdana went to Dvārakā, just as Akrūra, a devotee of Viṣṇu, went to Ambāḍi with the message of Kaṁsa. Immediately Kṛṣṇa and Balabhadra with the chief Ministers like Sātyaki went to Sālva. In the war that followed Śrī Kṛṣṇa killed Haṁsa and Bala. Bhadrarāma killed Ḍibhaka. [M.B. Bhaviṣya Parva, Chapter 103-129]. 
RANDOM WORD

Did you know?

pl. kartiksnanache ani kakadariche mahatva sangave ?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.