TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|श्री नारदीयमहापुराणम् : पूर्वभागः|
पञ्चमोऽध्यायः

श्री नारदीयमहापुराणम् - पञ्चमोऽध्यायः

नारदपुराणात शिक्षण , कल्प , व्याकरण , छन्द शास्त्राचे आणि परमेश्वराच्या उपासनेचे विस्तृत वर्णन आहे .


पञ्चमोऽध्यायः

नारद उवाच ॥

ब्रह्मन्कथं स भगवान्मृकण्डोः पुत्रतां गतः॥ किं चकार च तदूब्रूहि हरिर्भार्गववंशजः॥१॥

श्रूयते चपुराणेषुमार्कण्डेयो महामुनिः ॥ अपश्यद्वैष्णवीं मायां चिरंजीव्यस्य संप्लवे ॥२॥

सनक उवाच ॥ श़ृणु नारद वक्ष्यामि कथामेतां सनातनीम् ॥ विष्णुभक्तिसमायुक्तां मार्कण्डेयमुनिं प्रति ॥३॥

तपसोऽन्ते कृकण्डुस्तु भार्यामुद्वाह्य सत्तमः ॥ गार्हस्थ्यमकरोद्धृष्टः शान्तो दान्तः कृतार्थकः ॥४॥

तस्य भार्या शुर्चिदक्षा नित्यं पतिपरायणा ॥ मनसा वचसा चापि देहेन च पतिव्रता ॥५॥

काले दधार सा गर्भं हरितेजोंशसंभवम् ॥ रुषुवे दशमासान्ते पुत्रं तेजस्विनं परम् ॥६॥

स ऋृषिः परमप्रीतो दृष्ट्वा पुत्रं सुलक्षणम् ॥ जातकं कारयामास मङ्गलं विधिपूर्वकम् ॥७॥

स बालो ववृधे तत्र शुक्ल पक्ष इवोडुपः ॥ ततस्तु पञ्चमे वर्षे उपनीय मुदान्वितः ॥८॥

शिक्षां चकार विपेन्द्र वैदिकीं धर्मसंहिताम् ॥ नमस्कार्या द्विजाः पुत्र सदा दुष्टा विधानतः ॥९॥

त्रिकालं सूर्यमभ्यर्च्य सलिलाञ्जलिदानतः ॥ वैदिक कर्म कर्तव्यं वेदाध्ययनपूर्वकम् ॥१०॥

ब्रह्मचर्येण तपसा पूजनीयो हरिः सदा ॥ निषिद्धं वर्जनीयं स्यादृष्टसंभाषणादिकम् ॥११॥

साधुभिः सह वस्तव्यं विष्णुभक्तिपरैः सदा॥ न द्वेषः कस्यचित्कार्यः सर्वेषां हितमा चरेत् ॥१२॥

इज्याध्ययनदानानि सदा कार्याणि ते सुत ॥ एवं पित्रा समादिष्टो मार्कण्डेयो मुनीश्वरः ॥१३॥

चचार धर्म सततं सदा संचिन्तयन्हरिम् ॥ मार्कण्डेयो महाभागो दयावान्धर्मवत्सलः ॥१४॥

आत्मवान्सत्यसन्धश्च मार्तण्डसदृशप्रभः॥ वशी शान्तो महाज्ञानी सर्वतत्त्वार्थकोविदः ॥१५॥

तपश्चचार परममच्युतप्रीतिकारणम् ॥ आराधितो जगन्नाथो मार्कण्डेयेन धीमता ॥१६॥

पुराणसंहिता कर्त्तुं दत्तवान्वरमच्युतः ॥ मार्कण्डेयो मुनि स्तस्मान्नारायण इति स्मृतः ॥१७॥

चिरजीवी महाभक्तो देवदेवस्य चक्रिणः ॥ जगत्येकार्णवीभूते स्वप्रभावं जनार्द्दनः ॥१८॥

तस्य दर्शयितुं विप्रास्तं न संत्दृतवान्हरिः ॥ मृकण्डुतनयो धीमान्विष्णुभक्तिसमन्वितः ॥१९॥

तस्मिञ्जले महाघोरे स्थितवाञ्छीर्णपत्रवत् ॥ मार्कण्डेयः स्थितस्तावद्यावच्छेते हरिः स्वयम् ॥२०॥

तस्य प्रमाणं वक्ष्यामि कालस्य वदतः श़ृणु ॥ दशभिः पञ्चभिश्चैव निमेषैः परिकीर्तिता ॥२१॥

काष्ठा तत्रिंशतो ज्ञेया कला पद्मजनन्दन ॥ तत्रिंशतो क्षणो ज्ञेयस्तैः पङ्भिर्घटिका स्मृता ॥२२॥

तद्दयेन मुहूर्त्तं स्याद्दिनंतत्रिंशता भवेत् ‍ ॥ त्रिंशद्दिनैर्भवेन्मासः पक्षाद्वितसंयुतः ॥२३॥

ऋतुर्मासद्वयेन स्यात्तत्रयेणायनं स्मृतम् ‍ ॥ तद्दयेन भवेदब्द स देवानां दिनं भवेत् ‍ ॥२४॥

उत्तरं दिवसं प्राहू रात्रिर्वै दक्षिणायनम् ॥ मानुषेणैव मासेन पितृणां दिनमुच्यते ॥२५॥

तस्मात्सूर्येन्दुसंयोगे ज्ञातव्यं कल्पमुत्तमम् ॥ दिव्यैर्वर्षसहस्रैर्द्वादशभिर्दैवतं युगम् ॥२६॥

दैवे युगसहस्रे द्वे ब्राह्मः कल्पौ तु तौ नृणाम् ॥ एकसप्तति संख्यातैर्दिव्यैर्मन्वन्तरं युगैः ॥२७॥

चतुर्द्दशभिरेतैश्च ब्रह्मणो दिवसंमुने ॥ यावत्प्रमाणं दिवसं तावद्रात्रिः प्रकीर्तिता ॥२८॥

नाशमायाति विपेन्द्र तस्मिन्काले जगत्रयम् ॥ मानुषेण सहस्रेण यत्प्रमाणं भवेच्छृणु ॥२९॥

चतुर्युगसहस्राणि ब्रह्मणो दिवसं मुने ॥ तद्वन्मासो वत्सरश्च ज्ञेयस्तस्यापि वेधसः ॥३०॥

परार्द्धद्वयकालस्तु तन्मतेन भवेद्विजाः॥ विष्णोरहस्तु विज्ञेयं तावद्रात्रिः प्रकीत्तिता ॥३१॥

मृकण्डुतनयस्तावत्स्थितः संजीर्णपर्णवत् ॥ तस्मिन्घोरे जलमये विष्णुशत्त्युपबृंहितः॥

आत्मानं परमं ध्यायन्स्थितवान्हरिसन्निधौ ॥३२॥

अथ काले समायाते योगनिद्राविमोचितः ॥ सृष्टवान्ब्रह्मरूपेण जगदेतच्चराचरम् ॥३३॥

संहृतं तु जलं वीक्ष्य सृष्टं विश्वं मृकण्डुजः ॥ विस्मितः परमप्रीतो ववन्दे चरणौ हरेः ॥३४॥

शिरस्यञ्जलिमाधाय मार्कण्डेयो महामुनिः ॥ तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिः सदानन्दैकविग्रहम् ॥३५॥

मार्कण्डेय उवाच ॥

सहस्रशिरसं देवं नारायणमनामयम् ॥ वासुदेवमनाधारं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥३६॥

अमेयमजरं नित्यं सदानन्दैकविग्रहम् ॥ अप्रतर्क्यमनिर्द्देश्यं प्रणतोऽस्मि जनार्द्दनम् ॥३७॥

अक्षरं परमं नित्यं विश्वाक्षं विश्वसम्भवम् ॥ सर्वतत्त्वमयं शान्तं प्रणतोऽस्मि जनार्द्दनम् ॥३८॥

पुराणं पुरुषं सिद्ध सर्वज्ञानैकभाजनम् ॥ परात्परतरं रूपं प्रणतोऽस्मि जनार्द्दनम् ॥३९॥

परं ज्योतिः परं धाम पवित्रं परमं पदम् ॥ सवैर्करूपं परमं प्रणतोऽस्मि जनार्द्दनम् ॥४०॥

तं सदानन्दचिन्मात्रं पराणां परमं पदम् ॥ सर्वं सनातनं श्रेष्ठं प्रणतोऽस्मि जनार्द्दनम् ॥४१॥

सगुणं निर्गुणं शान्तं मायाऽतीतं सुमायिनम् ॥ अरूपं बहुरूपं तं प्रणतोऽस्मि जनार्द्दनम् ॥४२॥

यत्र तद्भगवान्विश्वं सृजत्यवति हन्ति च ॥ तमादिदेवमीशानं प्रणतोऽस्मि जनार्द्दनम् ॥४३॥

परेश परमानन्द शरणागतवत्सल ॥ त्राहि मां करुणासिन्धोमनो तीत नमोऽस्तुते ॥४४॥

एवं स्तुवन्तं विप्रेन्दं विप्रेन्द्रं मार्कण्डेयं जगद्रुरुम् ॥ उवाच परया प्रीत्या शङ्खचक्रगदाधरः॥४५॥

श्रीभगवानुवाच ॥ लोके भागवता ये च भगवद्भक्तमानसाः ॥ तेषां तुष्टो न सन्देहो रक्षाम्येतांश्च सर्वदा ॥४६॥

अहमेव द्विजश्रेष्ठ नित्यं प्रच्छन्नविग्रहः ॥ भगवद्भक्तरूपेण लोकान्रक्षामि सर्वदा ॥४७॥

मार्कण्डेय उवाच ॥ किंलक्षणा भागवता जायन्ते केन कर्म्मणा ॥ एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं कौतूहलपरो यतः ॥४८॥

श्रीभगवानुवाच ॥ लक्षणं भागवतानां श़ृणुष्व मुनिसत्तम॥ वक्तुं तेषां प्रभावं हि शक्यते नाब्दकोटिभिः॥४९॥

ये हिताः सर्वजन्तूनां गतासूया अमत्सराः॥ वशिनो निस्पृहाः शान्तास्ते वै भागवतोत्तमाः॥५०॥

कर्म्मणा मनसा वाचा परपीडां न कुर्वते ॥ अपरिग्रहशीलाश्च ते वै भागवताः स्मृताः ॥५१॥

सत्कथाश्रवणे येषां वर्तते सात्त्विकी मतिः ॥ तद्भक्तविष्णुभक्ताश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥५२॥

मातापित्रोश्च शुश्रूषां कुर्वन्ति ये नरोत्तमाः॥ गङ्गाविश्वेश्वरधिया ते वै भागवतोत्तमाः ॥५३॥

ये तु देवार्च्चनरता ये तु तत्साधकाः स्मृताः॥ पूजां दृष्ट्वानुमोदन्ते ते वै भागवतोत्तमाः ॥५४॥

व्रतिनां च यतीनां च परिचर्यापराश्च ये ॥ वियुक्तपरनिन्दाश्च ते व भागवतोत्तमाः ॥५५॥

सर्वेषां हितवाक्यानि ये वदन्ति नरोत्तमाः॥ ये गुणग्राहिणो लोके ते वै भगवताः स्मृताः ॥५६॥

आत्मवत्सर्वभूतानि ये पश्यंति नरोत्तमाः॥ तुल्याः शत्रुषु मित्रेषु ते वै भागवतोत्तमाः ॥५७॥

धर्म्मशास्त्रप्रवक्तारः सत्यवाक्यरताश्च ये ॥ सतां शुश्रूषवो ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥५८॥

व्याकुर्वते पुराणानि तानि शृण्वन्ति ये तथा ॥ तद्वक्तरि च भक्ता ये ते वै भागवतोत्तयाः ॥५९॥

ये गोब्राह्मणशुश्रूषां कुवेत सततं नराः॥ तीर्थयात्रापरा ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥६०॥

अन्येषामु दयं दृष्ट्वा ये त्रभिनन्दन्ति मानवाः ॥ हरिनामपरा ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥६१॥

आरामारोपणरतास्तडागपरिरक्षकाः॥ कासारकूपकर्त्तारस्तेवै भागवतोत्तमाः॥६२॥

ये वै तडागकर्त्तारो देवसद्मानि कुर्वते ॥ गायत्रीनिरता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥६३॥

येऽभिनन्दन्ति नामानि हरेः श्रुत्वाऽतिहर्पिताः ॥ रोमाञ्चितशरीराश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥६४॥

तुलसीकानं दृष्ट्वा ये नमस्कुर्वते नराः ॥ तत्काष्ठाङ्कितकर्णा ये ते वै भागवतोत्तमाः ॥६५॥

तुलसीगन्धमाघ्राय सन्तोषं कुर्वते तु ये ॥ तन्मूलमृत्तिकां ये च ते वै भगवातोत्तमाः ॥६६॥

आश्रमाचारनिरतास्तथै वातिथिपूजकाः ॥ ये च वेदार्थवक्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥६७॥

शिवप्रियाः शिवासक्ताः शिवपादार्च्चने रताः ॥ त्रिपुण्ड्रधारिणो ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥६८॥

व्याहरन्ति च नामानि हरेः शुम्भोर्महात्मनः ॥ रुद्राक्षलङ्कता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥६९॥

ये यजन्ति महादेवं क्रतुभिर्बहुदक्षिणैः ॥ हरिं वा परया भक्तया ते वै भागवतोत्तमाः ॥७०॥

विदितानि च शास्त्राणि पदार्थं प्रवदन्ति ये ॥ सर्वत्र गुणभाजो ये ते वै भागवताः स्मृताः ॥७१॥

शिवे च परमेशे च विष्णौ च परमात्मनि ॥ समबुद्ध्य़ा प्रवर्त्तन्ते ते वै भागवताः स्मृताः ॥७२॥

शिवाग्निकार्यनिरताः पञ्चाक्षरजपे रताः॥ शिवध्यानरता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥७३॥

पानीयदाननिरता येऽन्नदानरतास्तथा ॥ एकादशी व्रतरता ते वै भागवतोत्तमाः ॥७४॥

गोदाननिरता ये च कन्यादानरताश्च ये ॥ मदर्थं कर्म्मकर्त्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥७५॥

एते भागवता विप्र केचिदत्र प्रकीर्त्तिताः॥ मयाऽपि गदितुं शक्या नाब्दकोटिशतैरपि ॥७६॥

तस्मात्त्वमपि विप्रेन्द्र सुशीलो भव सर्वदा ॥ सर्व भूताश्रयो दान्तो मैत्रो धर्म्मपरायणः ॥७७॥

पुनर्युगान्तपर्य्यन्तं धर्म्मं सर्वं समाचरन् ॥ मन्मूर्त्तिध्याननिरतः परं निर्वाणमाप्स्यसि ॥७८॥

एवं मृकंडुपुत्रस्य स्वभक्तस्य कृपानिधिः ॥ दत्त्वा वरं स देवेशस्तत्रैवांतरधीयत ॥७९॥

मार्कण्डेयो महाभागो हरिभक्तिरतः सदा ॥ चचार परमं धर्ममीजे च विधिवन्मखैः ॥८०॥

शालग्रामे महाक्षेत्रे तताप परमं तपः ॥ ध्यानक्षपितकर्मा तु परं निर्वाणमाप्तवान् ॥८१॥

तस्माज्जनतुषु सर्वेषु हितकृद्धरिपूजकः ॥ ईप्सितं मनसा यद्यततदाप्नोत्यसंशयम् ॥८२॥

सनक उवाच ॥

एतत्सर्वं निगदितं त्वया पृष्टं द्विजोत्तम ॥ भगवद्भक्ति महात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥८३॥

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे मार्कण्डेयवर्णनं नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2011-06-05T05:21:01.0770000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

नवसें कन्यापुत्र होतीं। तरी कां लागे पत्ती॥ नवसानें पोरें होती, तरी कां करणें लागे पती

  • गुआ ३२६१. नवस केल्यानें जर पुत्र मिळते तर कोणी लग्नाच्या भानगडींत पडले नसते. कोणत्याहि गोष्टीची प्राप्ति करुन ध्यावयाची असली तर योग्य तो मार्गच अनुसरला पाहिजे. भलत्याच पार्गानें जाऊ कांहीं उपयोग होत नाहीं. 
RANDOM WORD

Did you know?

विविध देवदेवतांचे आकार, रंग, रूप ही कल्पना कशी आणि कोणी निर्माण केली?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site