TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|श्री नारदीयमहापुराणम् : पूर्वभागः|
चतुर्दशोऽध्यायः

श्री नारदीयमहापुराणम् - चतुर्दशोऽध्यायः

नारदपुराणात शिक्षण, कल्प, व्याकरण, छन्द शास्त्राचे आणि परमेश्वराच्या उपासनेचे विस्तृत वर्णन  आहे.


चतुर्दशोऽध्यायः

धर्मराज उवाच ॥

श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं वर्णानामनुपूर्वशः ॥ प्रब्रवीमि नृपश्रेष्ठ तं श़ृणुष्व समाहितः ॥१॥

यो भुञ्जानोऽशुचिं वापि चाण्डालं पतितं स्पृशेत् ॥ क्रोधादज्ञानतो वापि तस्य वक्ष्यामि निष्कृतिम् ॥२॥

त्रिरात्रं वाथ षड्रात्रं यथासंख्यं समाचरेत् ॥ स्नानं त्रिषवणं विप्र पञ्चगव्येन शुध्यति ॥३॥

भुञ्जानस्य तु विप्रस्य कदाचित्स्रवते गुदम् ॥ उच्छिष्टत्वेऽशुचित्वे च तस्य शुद्धिं वदामि ते ॥४॥

पूर्वं कृत्वा द्विजः शौचं पश्चादप उपस्पृशेत् ॥ अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुध्यति ॥५॥

निगिरन्यदि मेहेत भुक्त्वा वा मेहेन कृते ॥ अहोरात्रोषितो भूत्वा जुहुयात्सर्पिषाऽनलम् ॥६॥

यदा भोजनकाले स्यादशुचिर्ब्राह्मणः क्वचित् ॥ भूमौ निधाय तं ग्रासं स्नात्वा शुद्धिमवाप्नुयात् ॥७॥

भक्षयित्वा तु तद् ग्रासमुपवासेन शुद्ध्य़ति ॥ अशित्वा चै तत्सर्वं त्रिरात्रमशुचिर्भवेत् ॥८॥

अश्र्नतश्चेद्वमिः स्याद्वै ह्यस्वस्थस्रिशतं जपेत् ॥ स्वस्थस्रीणि सहस्राणि गायत्र्याः शोधनं परम् ॥९॥

चाण्डालैः श्वपचैः स्पृष्टो विण्मूत्रे च कृते द्विजः ॥१०॥

त्रिरात्रं तु प्रकुर्वीत भुक्तोच्छिष्टः षडाचरेत् ॥ उदक्यां सुतिकांवापि संस्पृशेदन्त्यजो यदि ॥११॥

त्रिरारेण विशुद्धिः स्यादिति शातातपोऽब्रवीत् ॥ रजस्वला तु संस्पृष्टा श्वभिर्मातङ्गवायसैः ॥१२॥

निराहारां शुचिस्तिष्ठेत्काले स्नानेन शुद्धयति ॥ रजस्वले यदा नार्यावन्योन्यं स्पृशतः क्वचित् ॥१३॥

शुघ्येते ब्रह्मकूर्चेन ब्रह्मकूर्चेन चोपरि ॥ उच्छिष्टेन च संस्पृष्टो यो न स्नानं समाचरेत् ॥१४॥

ऋतो तु गर्भं शङ्कित्वा स्नानं मैथुनिनः स्मृतम् ॥ अनृतौ तु स्त्रियं गत्वा शौचं मूत्रपुरीषवत् ॥१५॥

उभावप्यशुची स्यातां दम्पतीं याभसंगतौ ॥ शयनादुत्थिता नारी शुचिः स्यादशुचिः पुमान् ॥१६॥

भर्त्तुः शरीरशुश्रूषां दौरात्म्यादप्रकुर्वती ॥ दण्ड्या द्वादशकं नारी वर्षं त्याज्या धनं विना ॥१७॥

त्यजन्तो पतितान्बन्धून्दण्ड्यानुत्तमसाहसम् ॥ पिता हि पतितः कामं न तु माता कदाचन ॥१८॥

आत्मानं घातयेद्यस्तु रज्ज्वादिभिरूपेक्रमैः ॥ मृते मेध्येन लेप्तव्यो जीवतो द्विशतं दमः ॥१९॥

दण्ड्यास्तत्पुत्रमित्राणि प्रत्येकं पाणिकं दमम् ॥ प्रायश्चित्तं ततः कुर्युर्यथाशास्त्रप्रचोदितम् ॥२०॥

जलाग्य्रुद्बन्धनभ्रष्टाः प्रव्रज्यानाशकच्युताः शस्त्रघातहताश्च ये ॥२१॥

न चैते प्रवत्यवसिताः सर्वलोकबहिष्कृताः ॥ चान्द्रायणेन शुद्ध्य़न्ति तप्तकृच्छ्रद्वयेन वा ॥२२॥

उभयावसितः पापश्यामच्छबलकाच्चुतः ॥ चान्द्रायणाभ्यां शुद्ध्य़ेत दत्त्वा धेनुं तथा वृषम् ॥२३॥

श्वश़ृगाप्लवङ्गाद्यैर्मानुषैश्च रतिं विना ॥ स्पृष्टः स्नात्वा शुचिः सद्यो दिवा संध्यासु रात्रिषु ॥२४॥

अज्ञानाद्वा तु यो भुक्त्वा चाण्डालान्नं कथंचन ॥ गोमूत्रयावकाहारो मासार्द्धेन विशुद्ध्य़ति ॥२५॥

गोब्राह्मणगृहं दग्ध्वा मृतं चोद्बन्धनादिना ॥ पाशं छित्वा तथा तस्य कृच्छ्रमेकं चरेद्दिजः ॥२६॥

चाण्डालपुल्कसानां च भुक्त्वाहत्वा च योषितम् ॥ कृच्छ्रार्द्धमाचरेज्ज्ञानदज्ञानादैन्दवद्धयम् ॥२७॥

कोपालिकान्नभोक्तृणां तन्नारीगामिनां तथा ॥ अगम्यागमने विप्रो मद्यगो मांसभक्षणे ॥२८॥

तप्तकृच्छ्रपरिक्षिप्तो मौर्वीहोमेन शुद्ध्य़ति ॥ महापातककर्त्तारश्चत्वारोऽथ विशेषतः ॥२९॥

अग्निं प्रविश्य शुद्ध्य़न्ति स्थित्वा वा महति क्रतौ ॥ रहस्यकरणोऽप्येवं मासमभ्यस्य पूरुषः ॥३०॥

अधमर्षणसूक्तं वा शुद्ध्य़ेदन्तर्जले जपन् ॥ रजकश्चर्मकारश्च नटो बुरूड एव च ॥३१॥

कैवर्त्तमेदभिल्लाश्च सप्तैते ह्यन्त्यजाः स्मृताः ॥ भुक्त्वा चैषां स्त्रियो गत्वा पीत्वा यः प्रतिगृह्यते ॥३२॥

कृच्छ्रार्द्धमाचरेज्ज्ञानादैन्दवद्वयम् ॥ मातरं गुरुपत्नीं च दुहितृभगिनीस्नुषाः॥३३॥

संगम्य प्रविशेदग्निं नान्या शुद्धिर्विधीयते ॥ राज्ञीं प्रव्रजितां धात्रीं तथा वर्णोत्तमामपि ॥३४॥

गत्वा कृच्छ्रद्वयं कुर्यात्सगोत्रामभिगम्य च ॥ अमूषु पितृगोत्रासु मातृगोत्रगतासु च ॥३५॥

परदारेषु सर्वेषु कृच्छ्रार्द्धं तपनं चरेत् ॥ वेश्याभिगमने पापं व्यापोहन्ति द्विजास्तथा ॥३६॥

पीत्वा सकृत्सुतप्तं च पञ्चरात्रं कुशोदकम् ॥ गुरुतल्पगतो कुर्याद्बह्मणो विधिवद्वतम् ॥३७॥

गोघ्नस्य केचिदिच्छन्ति केचिच्चैवावकीर्णिनः ॥ दण्डादूर्ध्वं प्रहारेण यस्तु गां विनिपातयेत् ॥३८॥

द्विगुणं गोव्रतं तस्य प्रायश्चितं विशोधयेत् ॥ अङ्गुष्ठमात्रस्थूलस्तु बाहुमात्रप्रमाणकः ॥३९॥

सार्द्रकस्सपलाशश्च गोदण्डः परिकीर्त्तितः ॥ गवां निपातने गर्भोऽपि चैव गर्भोऽपि संभवेद्यदि ॥४०॥

एकैकशश्चरेत्कृच्छ्रं एषा गोघ्नस्य निष्कृतिः ॥ बन्धने रोधने चैव पोषणे वा गवां रुजाम् ॥४१॥

संपद्यते चेन्मरणं निमित्तेनैव लिप्यते ॥ मूर्च्छितः पतितो वापि दण्डेनाभिहतस्ततः ॥४२॥

उत्थाय षट्पदं गच्छेत्सप्त पञ्च दशापि वा ॥ ग्रांस वा यदि गृह्णीयात्तोयं वापि पिबेद्यदि ॥४३॥

सर्वव्याधिप्रनष्टानां प्रायश्चित्तं न विद्यते ॥ काष्ठलोष्टाश्मभिर्गावः शस्त्रैर्वा निहता यदि ॥४४॥

प्रायश्चित्तं स्मृतं तत्र शस्त्रे निगद्यते ॥ काष्ठे सानतपनं प्रोक्तं प्राजापत्यं तु लोष्टके ॥४५॥

तप्तकृच्छ्रं तु पाषाणे शस्त्रे चाप्यतिकृच्छ्रकम् ॥ औषधं स्नेहमाहारं दद्याद्रोब्राह्मणेषु च ॥४६॥

दीयमाने विपत्तिः स्यात्प्रायश्चित्तं तदा नहि ॥ तैलभेषजपाने च भेषजानां च भक्षणे ॥४७॥

निशल्यकरणे चैव प्रायश्चित्तं न विद्यते ॥ वत्सानां कण्ठबन्धेन क्रियया भेषजेन तु ॥४८॥

सायं संगोपनार्थं च त्वेदोषो रोषबन्धयोः ॥ पादे चैवास्य रोमाणि द्विपादे श्मश्रु केवलम् ॥४९॥

त्रिपादे तु शिखावर्तं मूले सर्वं समाचरेत् ॥ सर्वान्केशान्समुद्धृत्य छेदयेदङ्गुलद्वयम् ॥५०॥

एवमेव तु नारीणां मृण्डनं शिरसः स्मृतम् ॥ न स्त्रिया वपनं कार्यं न च वीरासनं स्मृतम् ॥५१॥

न च गोष्ठे निवासोऽस्ति न गच्छन्तीमनुव्रजेत् ॥ राजा वा राजपुत्रो वा ब्राह्मणो वा बहुश्रुतः ॥५२॥

अकृत्वा वपनं तेषां प्रायश्चित्तं विनिर्द्दिशेत् ॥ केशानां रक्षणार्थं च द्विगुणं व्रतमादिशेत् ॥५३॥

द्विगुणे तु व्रते चीर्णे द्विगुणा व्रतदक्षिणा ॥५४॥

पापं न क्षीयते हन्तुर्दाता च नरकं व्रजेत् ॥ अश्रौतस्मार्तविहितं प्रायश्चित्तं वदन्ति ये ॥५५॥

तान्धर्मविघ्नकर्तृंश्च राजा दण्डेन पीडयेत् ॥ न चैतान्पीडयेद्राजा कथंचित्काममोहितः ॥५६॥

तत्पापं शतधा भूत्वा तमेव परिसर्पति ॥ प्रायश्चित्ते ततश्चीर्णे कुर्याद्ब्राह्मणभोजनम् ॥५७॥

विंशतिर्गा वृषं चैकं दद्यात्तेषां च दक्षिणाम् ॥ क्रिमिभिस्तृण संभूतैर्मक्षिकादिनिपातितैः ॥५८॥

कृच्छ्रार्द्धं प्रकुर्वीत शक्तया दद्याच्च दक्षिणाम् ॥ प्रायश्चित्तं च कृत्वा वै भोजयित्वा द्विजोत्तमान् ॥५९॥

सुवर्णमानिकं दद्यात्ततः शुद्धिविधीयते ॥ चाण्डालश्वपचैः स्पृष्टे निशि स्नानं विधीयतें ॥६०॥

न वसेत्तत्र रात्रौ तु सद्यः स्नानेन शुद्धयति ॥ वसेदथ यदा रात्रावज्ञानादविचक्षणः ॥६१॥

तदा तस्य तु तत्पापं शतधा परिवर्त्तते ॥ उद्रच्छन्ति च नक्षत्राण्युपरिष्टाच्च ये ग्रहाः ॥६२॥

संस्पृष्टे रश्मिभिस्तेषामुदकस्नानमाचरेत् ॥ याश्चान्तर्जलवल्मीकमूषिकोषरवर्त्मसु ॥६३॥

श्मशाने शौचशेषे च न ग्राह्याः सप्त मृत्तिकाः ॥ इष्टापूर्तं तु कर्त्तव्यं ब्राह्मणेन प्रयत्नतः॥६४॥

इष्टेन लभते स्वर्गं मोक्षं पूर्त्तेन चाप्नुयात् ॥ वित्तक्षेपो भवेदिष्टं तडागं पूर्त्तमुच्यते ॥६५॥

आरामश्च विशेषेण देवद्रोण्यस्तथैव च ॥ वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च ॥६६॥

पतितान्युद्धरेद्यस्तु स पूर्वफलमश्नुते ॥ शुक्लाया आहरेन्मूत्रं कृष्णाया गोः शकृत्तथा ॥६७॥

ताम्रायाश्च पयो ग्राह्यं श्वेतायाश्च दधि स्मृतम् ॥ कपिलाया घृतं ग्राह्यं महापातकनाशनम् ॥६८॥

कुशैस्तीर्थनदीतोयैः सर्वद्रव्यं पृथक् पृथक् ॥ आहृत्य प्रणवेनैव उत्थाप्य प्रणवेन च ॥६९॥

प्रणवेन समालोड्य प्रणवैनैव संपिबेत् ॥ पालाशे मध्यमे पर्णे भाण्डे ताम्रमये शुभे ॥७०॥

पिबेत्पुष्करपर्णे वा मृन्मये वा कुशोंदकम् ॥ सूतके तु समुत्पन्ने द्वितीये समुपस्थिते ॥७१॥

द्वितीये नास्ति दोषस्तु प्रथमेनैव शुघ्यति ॥ जातेन शुघ्यते जातं मृतेन मृतकं तथा ॥७२॥

गर्भसंस्रवणे मासे त्रीण्यहानि विनिर्दिशेत् ॥७३॥

रात्रिभिर्मासतुल्याभिर्गर्भस्त्रावे विशुद्ध्य़ति ॥ रजस्युपरते साध्वी स्नानेन स्त्री रजस्वला ॥७४॥

स्वगोत्राद्भृश्यते नारी विवाहात्सप्तमे पदे ॥ स्वामिगोत्रेण कर्त्तव्यास्तस्याः पिण्डोदक क्रियाः ॥७५॥

उद्देश्यं पिण्डदाने स्यात्पिण्डे पिण्डे द्विनामतः ॥ षण्णा देयास्त्रयः पिण्डा एवं दाता न मुह्यति ॥७६॥

स्वेन भर्त्रा सहस्राब्दं माता भुक्ता सुदैवतम् ॥ पितामह्यपि स्वेनैव स्वेनैव प्रपितामही ॥७७॥

वर्षे वर्षे तु कुर्वीत मातापित्रोस्तु सत्कृतिम् ॥ अदैवं भोजयेच्छ्राद्धं पिण्डमेकं तु निर्वपेत् ॥७८॥

नित्यं नैमित्तिकं काम्य वृद्धिश्राद्धमथापरम् ॥ पावर्ण चेति विज्ञेयं श्राद्धं पञ्चाविधं बुधैः ॥७९॥

ग्रहोपरागे संक्रान्तौ पर्वोत्स वमहालये ॥ निर्वपेन्नीन्नरः पिण्डानेकमेव मृतेऽहनि ॥८०॥

अनूढा न नृथकन्या पिण्डे गोत्रे च सूतके ॥ पाणिग्रहणमन्त्राभ्यां स्वगोत्राद्भ्रश्यते ततः ॥८१॥

येन येन तु वर्णेन या कन्या परिणीयते ॥ तत्समं सूतकं याति तथा पिण्डोदकेऽपि च ॥८२॥

विवाहे चैव संवृत्ते चतुर्थेऽहनि रात्रिषु ॥ एकत्वं सा व्रजेद्भ्रर्तुः पिण्डे गोत्रे च सूतके ॥८३॥

प्रथमेऽह्नि द्वितीये वा तृतीये वा चतुर्थके ॥ अस्थिसंचयनं कार्यं बन्धुभिर्हितबुद्धिभिः ॥८४॥

चतुर्थे पञ्चमे चैव सप्तमे नवमे तथा ॥ अस्थिसंचयनं प्रोक्तं वर्णानामनुपूर्वशः ॥८५॥

एकादशाहे प्रेतस्य यस्य चोत्सृज्यते वृषः ॥ मुच्यते प्रेत लोकात्स स्वर्गलोकं महीयते ॥८६॥

नाभिमात्रे जले स्थित्वा हृदयेन तु चिन्तयेत् ॥ आगच्छन्तु मे पितरो गृह्णन्त्वेताञ्जलाञ्जलीन् ॥८७॥

हस्तौ कृत्वा तु संयुक्तौ पूरयित्वा जलेन च ॥ गोश़ृङ्गमात्रमुद्धृत्य जलमध्ये विनिःक्षिपेत् ॥८८॥

आकाशे च क्षिपेद्वारि वारिस्थो दक्षिणामुखः ॥ पितृणां स्थानमाकाशं दक्षिणादिक् तथैव च ॥८९॥

आपो देवगणाः प्रोक्ता आपः पितृगणास्तथा ॥ तस्मादस्य जलं देयं पितृणां हितमिच्छता ॥९०॥ .

दिवसासूर्यांशुसंतप्त रात्रौ नक्षत्रमारुतैः ॥ मध्ययोरप्युभाभ्यां च पवित्रं सर्वदा जलम् ॥९१॥

स्वभायुक्तमव्यक्तममेध्येन सदा सुचिः ॥ भाण्डस्थं धरणीस्थं वा पवित्र सर्वदा जलम् ॥९२॥

देवतानां पितृणां च जलं दद्याज्जलाञ्जलीन् ॥ असंस्कृतप्रमीतानां स्थले दद्याद्विचक्षणः ॥९३॥

श्राद्धे हवनकाले च दद्यादेकेन पाणिना ॥ उभाभ्यां तर्पणे दद्यादेष धर्मो व्यवस्थितः ॥९४॥

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्मशान्तिनिर्देशो नाम चतुर्दशोऽध्यायः ॥१४

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2011-06-05T05:30:34.1930000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

अभागी - अभागी धैर्यवान क्वचित्‍ होतो

  • दुर्दैवी मनुष्यास आत्मविश्वास नसल्यामुळें त्याच्यानें वेळेवर धीटपणें वागणूक होण्याचा फारसा संभव नसतो. तो मनानेंच प्रथम कमकुवत झालेला असल्यामुळें त्याचा धीर खचून गेलेला असतो. 
RANDOM WORD

Did you know?

In Hinduism, are women and men treated as equals?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site