TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|श्रीज्ञानेश्वरांची गाथा|
अभंग ८०१ ते ८२०

अप्रसिद्ध अभंग - अभंग ८०१ ते ८२०

श्रीज्ञानेश्वर महाराजांची गाथा म्हणजे विठ्ठल प्राप्तीचा एक सोपा मार्ग. यात विठ्ठ्लाच्या सगुणनिर्गुण रूपाचे मोहक वर्णन केलेले आहे.


अप्रसिद्ध अभंग

८०१

चहूं शून्याआरुतें महाशून्यापरुतें ।

सर्वांसी पहातें तेंची तें गा ॥१॥

दिसे तेंही शून्य पहा तेही

शून्य देहामजी निरंतर भिन्न रुप ॥२॥

शून्य निरशून्य दोन्ही हारपलीं ।

तेथूनी पाहिली निजवस्तु ॥३॥

ध्येय ध्यान ध्याता निरसुनी तिन्ही ।

झालों निरंजनी अति लीन ॥४॥

ज्ञानदेव म्हणे अनुभवी तो जाणें ।

गुरुमुखें खुण सांगितली ॥५॥

८०२

शून्य शोधिलें नाहीं जेणें ।

काय विवरण केले तेणें ।

अज्ञानपणें फुगणें ।

गाढव जीणें पशूचें ॥१॥

वर्णाकृति शून्याचार ।

हा नाहीं ज्या विचार ।

न घडे न घडे साक्षात्कार ।

जाण सर्वथा तया नरा ॥२॥

आधीं शून्याची शोधणी केली ।

मग सदवस्तू प्राप्ति झाली ।

अमृत वेळाची बोली ।

बोलतां नये ॥३॥

आधीं शून्य तें शुभ्रवर्ण ।

मध्यें श्वेत रचिलें जाण ।

अर्ध्य शून्य तें ताम्रवर्ण प्रत्यक्ष जाण दिसतसे ॥४॥

महाशून्याचा वर्ण निळा ।

अव्यक्त तेजाचा ओतिला गोळा ।

ग्रासूनी ठेला भूगोळा ।

योगी डोळा पाहती ॥५॥

ऐसें शून्याचें नाहीं ज्ञान ।

तंववरी अवघेंच अज्ञान जनीं अवघा जनार्दन ।

अज्ञान सज्ञान काय बोलूं ॥६॥

निवृत्तिराजें बोलाविली बोली ।

तेंची बोलीं बोलिलों ॥७॥

८०३

अव्यक्त मसुराकार पूर्वार्ध संचलें ।

लक्षा सरीसें झालें लक्षासी पैं ॥१॥

अव्यक्त रेखणें देखण्या आलें व्यक्त ।

पहातां व्यक्तअव्यक्त दोनी नाहीं ॥२॥

जागृतीच्या ठायी निजतो सहस्त्रदळीं

बिंदुच्या समेळीं उच्चार होतो ॥३॥

ज्ञानदेव शरण निवृत्तीच्या चरणा ।

समजुनी खुणा तटस्थ झालें ॥४॥

८०४

सत्रावीचा खेळ लक्षवेना कवणा ।

ब्रह्मादिकां जाणा अगम्य तें ॥१॥

रात्रंदिवस मन चपळत्त्वें धांवतें ।

तेंही सत्रावीतें नपवेची ॥२॥

सत्रावी अगम्य विधि हरिहरां ।

लक्षूं पहातां वरा गोविंदु गे ॥३॥

ज्ञानदेव दर्शन सत्रावीचें घेतां ।

उन्मनी ठसवी निवृत्तिराज ॥४॥

८०५

आकाशासी गुंफा अंत नाहीं जिचा ।

शोध करा तिचा सर्वभावें ॥१॥

अनंत ब्रह्मांडाचा खेळ जिच्या योगें चाले ।

चांग्यासी मिनलें तयां ठायीं ॥२॥

गुंफेच्या आधारें चंद्र सूर्य चालती ।

विश्रांतिसी येती तये जवळी ॥३॥

ज्ञानदेव नयन धरितां समभावें ।

सोहं स्वरुप भावें लाधलेंसें ॥४॥

८०६

षटचक्रें बंद निघूनियां गेली ।

पाहों जो लागलीं तयां गांवा ॥१॥

निरंजन सभराभरीत वस्तू कोंदली ।

साक्षत्वासी आली आत्मदशा ॥२॥

वृत्ति झेंपावली आनंद झाला सैरा ।

सत्रावी येरझारा करी जेथं ॥३॥

ज्ञानदेव म्हणे लक्ष लावीं आकाशीं ।

ब्रह्म पावसि लौकरी तूं ॥४॥

८०७

नयनाचे शेजारीं दशवें द्बार बापा ।

एक मार्ग सोपा बोलतसें ॥१॥

आधारीं पवन अपान विराजे ।

आंगुळें चार साजे तयां ठायीं ॥२॥

मणीपुर चक्र नाभिस्थान कमळ ।

सहा अंगुळांचा खेळ असे तेथें ॥३॥

वायुचक्र अनुहात ह्रदय असे एक ।

प्राणासी नि:शंक जेथे नेई ॥४॥

अग्नीचक्र भ्रुवांग शोभतें प्रकाशत्त्व ।

प्राणासी उलथावें तयावरी ॥५॥

सहस्त्रदळीं ब्रह्मरंध्र शोभतसे निळें ।

प्रकाशाचे उमाळे जेथें असती ॥६॥

ज्ञानदेव म्हणे ऐका प्राणायाम ।

या अभंगीं नि:सीम अर्थ झाला ॥७॥

८०८

औटपीठ डोंगरी गाय एक वसे ।

क्षीर सेवितसे निजयोगी ॥१॥

धाले पूर्णपदीं समान लक्षिती ।

क्षुधा चाड चित्तीं नाहीं नाहीं ॥२॥

भ्रुवांतरीं लक्ष लाऊनी बैसा ध्यानीं ।

ऐक्यासी उन्मनी होऊनी रहा ॥३॥

ज्ञानदेव नमितो आदी देवी प्रति ।

नेत्रीं पाहे ज्योती शुध्दरुप ॥४॥

८०९

सोहंकारीं माया लक्ष आणीं देहीं ।

निरंजनीं पाहीं मायाकार ॥१॥

निर्गुण सगुण माया तेची खरी ।

प्रसऊनी निर्धारी वांझ असे ॥२॥

ज्ञानदेव म्हणे मज माया कृपाळु झाली ।

तिणें उजळली माझी काया ॥३॥

८१०

आकाशीं मळा लाविला बा एक ।

वांझेचे बाळक शिंपीतसे ॥१॥

अग्नीकुंड मनें बाळकें निर्मिले ।

प्रत्ययासी देखिलें मीया लागीं ॥२॥

ज्ञानदेव म्हणे उफराटें पाहातां ।

सर्व सौख्यदाता निवृत्ति एक ॥३॥

८११

पहा त्रिभुवनीं न दिसे बाइये ।

नयनांजनीं पाहें आत्मरुप ॥१॥

मन बुध्दि चित्त अंत:करण जाण ।

या वेगळें निर्वाण ब्रह्म तेंचि ॥२॥

ज्ञानदेवा ब्रह्म लाधलें अवचटें ।

उन्मनीचा घांट चढतांची ॥३॥

८१२

आत्मज्ञान जया न देखा निजदृष्टी ।

तया नरा गोष्टी करुं नये ॥१॥

तूर्यारुपें जाण प्रभा हे नि:सिम ।

तया परत राम असे बापा ॥२॥

ज्ञानदेवा गुज दाविलें गुरुनें ।

मनें अनन्यें कल्पीतांची ॥३॥

८१३

आत्मा एक बाई स्थिरचरव्यापक ।

सृष्टी तैसी देख एकलीच ॥१॥

पचंमहाभूतें व्यापूनी निराळा ।

सौंदर्य पुतळा काळाबाई ॥२॥

ज्ञानदेव ध्यान धरिले पुढती ।

त्रैलोक्याची वस्ती असे जेथें ॥३॥

८१४

अकारी अर्धामात्रा कवण रीति दिसे ।

उकारीही घसे कवणे परी ॥१॥

मकारी संयुक्त झाली कैशापरी ।

अर्धमात्रेवरी अर्धमात्रा ॥२॥

अर्धमात्रेचा अर्थ अवचटची दिसे ।

गुरुगम्य सोय जाणती पैं ॥३॥

ज्ञानदेवें अर्थ शोधुनी घेतला ।

महाशून्यीं संचला निवृत्तीराज ॥४॥

८१५

शून्य हे चार महा शून्य दिसतसें ।

निजरंग वसे सर्व त्यांत ॥१॥

ऐसा रंग जया लाधतांचि पाही ।

मनाची ही सोइ हारपली ॥२॥

ज्ञानदेवाचा बोल बोलण्याचें रुप ।

निवृत्तिस्वरुप सर्वत्र हें ॥३॥

८१६

शून्याचें जें बीज योगीयांचें गुज ।

स्वानंदाचें निज ब्रह्म रया ॥१॥

त्रिगुण त्रिविध तो सच्चिदानंद ।

शब्दाचा अनुवाद नसे जेथें ॥२॥

ज्ञानदेव म्हणे सदगुरु जाणती ।

इतरांची वृत्ति चालेचीना ॥३॥

८१७

ऐसा योगीराज देखिता अवचट ।

उन्मनी लंपट रात्रंदिवस ॥१॥

सत्रावीची शिव टाकुनी राहिला ।

पहाण्यातील झाला सर्वाठायीं ॥२॥

असिपदीं आनंद प्रियरुप जाण ।

ध्यानाचें कारण जेथें नाहीं ॥३॥

ज्ञानदेव म्हणे ऐसा योगीराणा ।

तयाचीया चरणा प्रणिपात ॥४॥

८१८

एका एक गुज बोलतों निर्वाण ।

निवृत्ति चरण आठऊनी ॥१॥

अर्धमात्राक्षरीं अक्षरें पाहाती ।

अनाक्षरा परती बाईयानो ॥२॥

रज तम सत्त्व याहुनी निराळी ।

लक्षाही वेगळी निवृत्ति जाणे ॥३॥

ध्येय ध्याता ध्यान परता जिचा खेळ ।

ज्ञेय ज्ञाता ज्ञान याची साक्ष ॥४॥

सतचितआनंद ब्रह्मा हरी हर ।

तेही जिचा पार नेणविती ॥५॥

सलोकता मुक्ती आदी तिन्ही वर ।

वसतें जें घर योगीयांचें ॥६॥

त्त्वंपद तत्पद असिपदाचा रंग ।

त्याचा अंतरंग देखा बाईयानो ॥७॥

निवृत्ति सोपान मुक्ताबाईची खुण ।

ज्ञानदेव साधन बोलीले हे ॥८॥

८१९

उन्मनी संयोगें गोसावी विराजे ।

चहूं देहाचें ओझें निवारोनी ॥१॥

सोहमस्मीचे छंदे परिपूर्ण ।

विज्ञान हे खुण जेथें नाहीं ॥२॥

चंद्रसूर्याहुनी तेज तें आगळें ।

अव्यक्तें व्यापिलें अनुभवें ॥३॥

अनुभवाची खुण गुरुगम्य जाणती ।

ज्ञानदेवें विनंति हेचि केली ॥४॥

८२०

नयनाचें अंजन मनाचें रंजन ।

ठसा हा साधन बाईयानो ॥१॥

ॐकार अक्षर अक्षरीं हारपे ।

अनुभवाच्या मापें मोजूं बापा ॥२॥

बिंदूचें जें मूळ प्रणवाचें फळ ।

योगियाचें खेळ तेच ठायीं ॥३॥

ज्ञानदेव म्हणे निवृत्तिप्रसादें ।

स्वरुपाच्या विनोदें बोलिलें हें ॥४॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-03-01T04:14:43.6130000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

तशरीब

  • तसरीफ इ० पहा . 
RANDOM WORD

Did you know?

भावाला राखी बांधण्यामागील धार्मिक अथवा भावनिक महत्व काय?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site