TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|श्रीज्ञानेश्वरांची गाथा|
अभंग २४१ रे २६०

निवृत्तीनाथांचा प्रसाद - अभंग २४१ रे २६०

श्रीज्ञानेश्वर महाराजांची गाथा म्हणजे विठ्ठल प्राप्तीचा एक सोपा मार्ग. यात विठ्ठ्लाच्या सगुणनिर्गुण रूपाचे मोहक वर्णन केलेले आहे.


निवृत्तीनाथांचा प्रसाद

२४१

अनंत अनंता परी देखतां अंतरीं ।

ह्रदयाभींतरीं मज निववितो माये ॥१॥

चाळवी चक्रचाळ अलमट गोपाळ ।

यानें केला सुकाळ सहज सुखाचा वो माये ॥२॥

सांगवी ते सांगणी उमगूनि चक्रपाणी ।

त्या निर्गुणाचे रहणी मी रिघालें वो माये ॥३॥

भ्रांतिभुली फ़ेडूनियां निवृत्ति ।

रखुमादेविवरु विठ्ठलीं गती जाली वो माये ॥४॥

२४२

पंचविसा वेगळें महत्तत्त्व बोलिजे ।

तें मज अंगविजे ऐसें निवृत्तीं केलें वो माये ॥१॥

सहज बोधें बोधलें न विचारीं आपुलें ।

म्हणोनियां मुकलें अवघ्यांसी वो माय ॥२॥

पांचाहूनी परती मी जाहालिये निवृत्ति ।

चिदानंदीं सरती स्वरुपीं वो माये ॥३॥

ऐसें जाहलें चांग अचिर देवांग ।

रखुमादेवीवरें पांग फ़ेडिला वो माये ॥४॥

२४३

साध्यसाधनकाज निवृत्तिचें गुज ।

केशव सहज सर्वंभूतीं ॥१॥

रामकृष्ण मंत्रें प्रोक्षियेलीं गात्रें ।

हरिरुप सर्वत्र क्षर दिसे ॥२॥

गुरुगम्य चित्त जालें माझें हित ।

दिनदिशीं प्राप्त हरि आम्हां ॥३॥

पूर्णिमाप्रकाशचंद्र निराभास ।

हरि हा दिवस उगवला ॥४॥

चकोरें सेवीति आळीउळें पाहाती ।

घटघटा घेती अमृतपान ॥५॥

ऐसें हें पठण ज्ञानदेवा जालें ।

निवृत्तीनें केलें आपणा ऐसें ॥६॥

२४४

अवेवीं सावेव सम साम्य बुध्दी ।

शांति दया सिध्दि प्रगटल्या ॥१॥

वोळली हे कृपा निवृत्ति दयाळा ।

सर्व रोम पाल्हाळा प्रेमांकुर ॥२॥

दिवसाचें चांदिणें रात्रीचें उष्ण ।

सागितला प्रश्न निवृत्तिराजें ॥३॥

सोहंसिध्दमंत्रें प्रोक्षिलासंसार ॥

मरणाचि येरझार कुंठीयेली ॥४॥

चित्तवित्तगोत आपण पैं जाला ।

देहीं देहभाव गेला माझा ॥५॥

ज्ञानदेवा रसिं स्त्रान दान गंगे ।

प्रपंचेसी भंगे विषयजात ॥६॥

२४५

अरे अरे ज्ञाना झालासि पावन ।

तुझें तुज ध्यान कळों आलें ॥१॥

तुझा तूंचि देव तुझा तूंचि भाव ।

फ़िटला संदेह अन्यतत्त्वीं ॥२॥

मुरडूनियां मन उपजलासि चित्तें ।

कोठें तुज रितें न दिसे रया ॥३॥

दीपकीं दीपक मावळल्या ज्योती ।

घरभरी वाती शून्य झाल्या ॥४॥

वृत्तीची निवृत्ति आपणासकट ।

अवघेंची वैकुंठ चतुर्भुज ॥५॥

निवृत्ति परमअनुभव नेमा ।

शांति पूर्ण क्षमा ज्ञानदेवो ॥६॥

२४६

परेसी जंव पाहे तंव दिसे हें अरुतें ।

तळीं तळाखालतें विश्वरुप ॥१॥

दिव्य चक्षूदृष्टि निवृत्तीनें दिधली ।

अवघीच बुझाली विष्णुमाया ॥२॥

शम दम कळा दांत उदांत ।

शंतित्तत्त्व मावळत उपरमेसी ॥३॥

रयनि दिनमणी गगनासकट ।

अवघेची वैकुंठ तया घरीं ॥४॥

उध्दट कारण केलें हो ऐसें ।

तुष्टोनि सौरसें केलें तुम्हीं ॥५॥

ज्ञानदेव शरण निवृत्तीच्या चरणा ।

कांसवीचा पान्हा पाजीयेला ॥६॥

२४७

ऐसें हें अंडज सांगितलें देवें ।

सांगोनिया भावें गिळियेलें ॥१॥

गिळिला प्रपंच समाप्ति इंद्रियां

वैष्णवी हे माया बिंबाकार ॥२॥

निरशून्य शून्य साधूनि उपरम ।

वैकुंठीचे धाम ह्रदय केलें ॥३॥

जिव शिव शेजे पंक्तीस बैसली ।

पंचतत्वांची बोली नाहीं तेथें ॥४॥

तत्त्वीं तत्त्व गेलें बोलणें वैखरी

वेदवक्ते चारी मान्य झाले ॥५॥

ज्ञानदेव म्हणे निवृत्ति तुष्टला ।

सर्वागें दीधला समबोध ॥६॥

२४८

सत्त्व रज तम प्रकृती अपारा ।

याहि भिन्न प्रकारा हरी रया ॥१॥

दिसोनि न दिसे लोकीं व्यापारी ।

घटमठ चार्‍ही हरी व्याप्त ॥२॥

स्वानुभवें धरी अनुभवें वाट ।

तंव अवचित बोभाट पुढें मागें ॥३॥

ज्ञानदेव म्हणे न कळे याची लीला ।

ते निवृत्तीनें डोळां दाविली मज ॥४॥

२४९

देखिले तुमचे चरण । निवांत राहिलें मन ।

कासया त्यजीन प्राण आपुलागे माये ॥१॥

असेन धणी वरी आपुले माहेरी ।

मग तो श्रीहरी गीती गाईनगे माये ॥२॥

सकळही गोत माझें पंढरिसी जाण ।

बापरखुमादेविवरा विठ्ठलाची आण ॥३॥

२५०

तृप्ति भुकेली काय करुं माये ।

जीवनीं जीवन कैसें तान्हेजत आहे ॥१॥

मन धालें परि न धाये ।

पुढत पुढती राजा विठ्ठलु पाहे ॥२॥

निरंजनीं अंजन लेइजत आहे ।

आपुलें निधान कैसें आपणची पाहे ॥३॥

निवृत्ति गार्हस्थ्य मांडले आहे ।

निष्काम आपत्य प्रसवत जाये ॥४॥

त्रिभुवनीं आनंदु न मायेगे माये ।

आपेआपु परमानंदु वोसंडतु आहे ॥५॥

बापरखुमादेविवरु विठ्ठलुगे माये ।

देहभाव सांडूनि भोगिजत आहे ॥६॥

२५१

सांवळा सकुमार लावण्य त्रिभुवनीं ।

अवचितां आंगणीं देखिला रया ॥१॥

आळवितां नयेचि सचेतनीं अचेत ।

भावेंचि तृप्त माझा हरी ॥२॥

अज्ञानी न दिसे ज्ञानी येऊनि उभा ।

विज्ञानेसी शोभा दावी रया ॥३॥

ज्ञानदेवा सार सावळीये मूर्ति ।

निवृत्तीनें गुंति उगविली ॥४॥

२५२

श्रीगुरुसारिखा असतां पाठीराखा ।

इतरांचा लेखा कोण करी ॥१॥

राजयाची कांता काय भीक मागे ।

मनाचिया जोगे सिध्दि पावे ॥२॥

कल्पतरुतळवटीं जो कोणी बैसला ।

काय वाणी त्याला सांगिजोजी ॥३॥

ज्ञानदेव म्हणे तरलों तरलों ।

आतां उध्दरलों गुरुकृपें ॥४॥

२५३

ब्रह्मीं ब्रह्म होणें हें तो कठीण सांगता ।

आब्रह्मीता जयाचिया सत्ता विस्तारले ॥१॥

सांगतां नये सांगावें तें काय ।

तेथील हे सोय गुरुखुणा ॥२॥

मन हें अमोलिक जरि गुंपे अमूपा ।

तरिच हा सोपा मार्ग रया ॥३॥

बापरखुमादेविवरु ब्रह्मविद्येचा पुतळा ।

तेथील हे कळा निवृत्तिप्रसादें ॥४॥

२५४

परे पडे मिठी तेथे बोलणेचि नुठी ।

आवडी गिळुनियां आतां जिवे नाहीं तुटी ॥१॥

सांगिजे बोलिजे तैसे नव्हेगे माये ।

सुमर मारिलें येणें श्रीगुरुराये ॥२॥

निवृत्ति दासास निधान दुरी ।

आवडी गिळुनि आतां जिवे नाहीं उरि ॥३॥

२५५

समसुख शेजे निमोनियां काय ।

साधिलेंसे बीज निवृत्तिरायें ॥१॥

पृथ्वीतळ शय्या आकाश प्रावरण ।

भूतदया जीवन जीव भूत ॥२॥

निजीं निज आली हरपल्या कळा ।

ब्रह्मानंद सोहळा गुरुशिष्यीं ॥३॥

ज्ञानदेवी काज निरालंबी रुप ।

तळिवरी दीप सतेजला ॥४॥

२५६

रवितेजकिरण फ़ांकलिया तेज ।

उडेरे सहज तिमिर रया ॥१॥

तैसा तूं गभस्ति निवृत्ति उदारा ।

उगवोनि चराचरा तेज केलें ॥२॥

तेजीं तेज दिसे अव्यक्ताचा ठसा ।

उमजोनि प्रकाशा न मोडे तुझा ॥३॥

चंद्रोदयीं कमळें प्रकासिलितें ।

तैसें तुझें भरतें करी आह्मां ॥४॥

वृत्तीची निवृत्ति देखिली म्यां तुझी ।

हरपली माझी चित्तवृत्ति ॥५॥

ज्ञान ऐसें नांव ज्ञानदेवा देसी ।

शेखी तुवां रुपासी मेळविलें ॥६॥

२५७

अरे स्वरुपाकारणें विश्वरुप घेतलें ।

सगुणें झाकिलें निर्गुण रया ॥१॥

तत्त्वीं तत्त्व कवळी उगवे रवीमंडळी ।

अवघीच झांकोळी अपल्या तेजें ॥२॥

द्रष्टाचिये दीप्तीं दृश्यचि न दिसे ।

समरसीं भासे तेज त्याचें ॥३॥

चित्स्वरुपीं नांदे चित्स्वरुपीं भासे ।

ॐकारासरिसें तदाकार ॥४॥

प्रेमकळीं ओतले सप्रमळीत तेज ।

तेथें तूं विराजे ज्ञानदेवा ॥५॥

२५८

स्वामीचे कृपेनें चिदघन ओळलें ।

रसा तळ पाल्हेलें ब्रह्मतेजें ॥१॥

कृपाळु श्रीगुरु ओळला सर्वत्र ।

आपेआप चरित्र दृष्टी दावी ॥२॥

ॐ काराचें बीज समूळ मातृकीं ।

दिसे लोकांलोकीं एकतत्त्वीं ॥३॥

विकारीं साकार अरुपीं रुपस ।

दावी आपला भास आपणासहित ॥४॥

सर्वांग सम तेज ऐसा हा चोखडा ।

पाहतां चहूंकडा दिव्य तेज ॥५॥

ज्ञानदेव म्हणे निवृत्तिशीं पुशिलें ।

सत्रावी दोहिल पूर्ण अंशीं ॥६॥

२५९

अरे अरे ज्ञाना ज्ञान उघडे बोलसी ।

तुझा तूंचि होशी हरि ऐसा ॥१॥

आपुलें तें झाकी पर तें दावी ।

पंश्यतिये भावीं मध्यमे राहे ॥२॥

तत्त्व तेंचि धरी रजो गुण चारी ।

पंचमा आचारी सांपडती ॥३॥

षड्रसीं भोक्ता हरिरुप करी ।

सप्तमा जिव्हारीं कळा धरी ॥४॥

अष्टमा अष्टसिध्दि अष्टांग नेमेशीं ।

तें जीवेंभावेंसी तूंचि होसी ॥५॥

नवमा नवमी दशमावृत्ती ।

एकादशीं तृप्ती करी ज्ञाना ॥६॥

ऐसा तूं एकादश होई तूंरे ज्ञाना ।

द्वादशीच्या चिन्हा सांगों तुज ॥७॥

निवृत्ति द्वादशगुरुवचनीं भाष्य

एकविध कास घाली ज्ञाना ॥८॥

२६०

अरे अरे ज्ञाना ज्ञान हे निवृत्ति ।

देहीं देहा उपरती तुज प्राप्त ॥१॥

अर्थावबोध अर्थुनि दाविला ।

ज्ञानियां तूं भला ज्ञानदेवा ॥२॥

सोहं तत्त्वसाधनें प्रमाण सर्वत्रीं ।

उभयतां गात्रीं प्रेम तनू ॥३॥

बिंबी बिंबरसीं उपरम देखिला ।

प्रपंच शोखिला तुवां एकें ॥४॥

विष्णुनाम मंत्र सोहं तेज दिवटा ।

उजळून चोहटा शुध्द केला ॥५॥

निवृत्तीचा शिष्य ज्ञानदेवीं भावी ।

शांति समरस बोध उतरे ॥६॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-02-25T21:33:48.1600000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

citrus blast

  • लिंबवर्गीय झाडांचा करपा रोग 
RANDOM WORD

Did you know?

दत्तकपुत्र घेण्याविषयी कांही धर्मशास्त्रीय निर्णय आहेत काय?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.