TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|श्रीज्ञानेश्वरांची गाथा|
अभंग ६६ ते ७८

पंढरीमाहात्म्य - अभंग ६६ ते ७८

श्रीज्ञानेश्वर महाराजांची गाथा म्हणजे विठ्ठल प्राप्तीचा एक सोपा मार्ग. यात विठ्ठ्लाच्या सगुणनिर्गुण रूपाचे मोहक वर्णन केलेले आहे.


पंढरीमाहात्म्य

६६.

जें येथें होतें तें तेथें नाहीं । ठाईंच्या ठाईं हरपलें ॥१॥

घरींच्या घरीं जाली चोरी । आपणावरी आळु आला ॥२॥

पंढरपुरीं प्रसिध्द जाणा । पुरविल्या खूणा ज्ञानदेवा ॥३॥

६७

क्षीर सागरीचें निजरुपडें । पाहतां पारखिया त्रिभुवनीं न संपडे ।

तें उभें आहे वाडें कोडें । पुंडलिकाचे आवडी ॥१॥

मेघश्याम घेउनियां बुंथी । जयातें श्रुती पैं वानिती ।

कीं तें पुराणांसी वाडे । तें पंढरिये उभें असें कानडे गे माये ॥२॥

आवडीच्या वालभें गोजवलें गोजिरें । पाहातां साजिरें त्रिभुवनाएक गे माये ॥३॥

तें सकळ मंगळदायकाचें प्रेम आथिलें । कीं ब्रह्मरसाचें वोतिलें घोसुलें ।

ब्रह्मविद्येचें सार मथिलें । देखा सकळ आगमींचें संचलें ।

की बापरखुमादेविवर विठ्ठल नामें मढिलें । श्रीगुरु निवृत्तीनें दिधलें ।

प्रेमखुण रया ॥४॥

६८

जयातें पाहतां परतला आगमु । निर्गमा नाकळे दुर्गमु ।

सिध्दांसाधक निरुतें वर्मु । न पडे ठायीं सर्वथा ॥१॥

तें या पुंडलिका वोळलें । प्रेम प्रीतीनें घोळलें ।

भक्तिमातेनें चाळविलें । आधीन केले आपणया ॥ध्रु०॥

जे माये अविद्ये वेगळें । गुणत्रया नातळे ।

काळें गोरें न सांवळें । निर्धारितां नेणवे ॥२॥

जें द्वैताहूनि परतें । तें सुखातें वाढवितें ।

योगी लक्षीं लक्षित ज्यातें । परि नेणवे सर्वथा ॥३॥

जें अरुपा रुपा वेगळे । सहस्त्रनामांहूंनि आगळें ।

परम कृपेचें कोंवळे । क्रियाकर्मविरहित ॥४॥

जें ब्रह्मरसाचें गोठलें । तें पंढरिये प्रगटलें ।

बापरखुमादेविवर विठ्ठलें । नामें आथिलें चोखडें रया ॥५॥

६९

नेणो विठो मार्ग चुकला । उघडा पंढरपुरा आला ।

भक्तें पुडलिकें देखिला । उभा केला विटेवरी ॥१॥

तो हा विठोबा निधान । ज्याचें ब्रह्मादिकां ध्यान ।

पाउलें समान । विटेवरी शोभती ॥२॥

रुप पाहतां तरी डोळसु । सुंदर पाहतां गोपवेषु ।

महिमा वर्णितां महेशु । जेणें मस्तकीं वंदिला ॥३॥

भक्तिसुखें लांचावला । जाऊं नेदी उभा केला ।

निवृत्तिदास म्हणे विठ्ठला । जन्मोजन्मीं न विसंबे ॥४॥

७०

त्रिपुटीं भेदूनी मनाच्या मौळी । तें आलें भूमंडळीं पंढरिये ॥१॥

नाम लाधलें नाम लाधलें पुंडलिकें केलें खेवणें देखा ॥२॥

समर्था पाथीं भोजन जालें । पंचामृत घेतलें धणीवरी ॥३॥

बाप रखुमादेविवरु विठ्ठलेसी तृप्ती । यथार्थ भावितां कळों येईल चित्तीं ॥४

७१

आकानिकेलेचिकनामातु । कारले धसिगे मरुळादने ॥१॥

चलुवाने चलुवने पंढरीराया चलुवाने । यल्ले दौनर्कवाने ॥२॥

पुंडलिकने भक्ती बंदा । रखुमादेविवर विठ्ठलुने ॥३॥

७२

जोडुनिया जोडी जेणें हूंडारिली दुरी । भिकेची आवडी तया नावडे पंढरी ॥१॥

करंटे कपाळ ज्याचें नाम नये वाचे । सदैव सभाग्य तोचि हरीरंगी नाचे ॥ध्रु०॥

आपण न करीं यात्रा दुजियासी जावो नेदि । विषयाचा लंपट शिकवी कुविद्या कुबुध्दी ॥२॥

ऐसें जन्मोनि नर भोगिती अघोर । न करिति तीर्थयात्रा तया नरकीं बिढारे ॥३॥

पुंडलकें भक्तेरे तारिले विश्वजना । वैकुंठीची मूर्ति आणिली पंढरपुरा पाटणा ॥४॥

कायावाचामनें जिवें सर्वस्वें उदार । बापरखुमादेविवरा विठ्ठलाचा वारिकर ॥५॥

७३

शरीर हें स्थळ मळानिर्मळाचें मूळ । पाहोनि चोखाळ आदिपुरुषासी ।

जन्म मरणाचिया उचलुनि पेडी । मग तया बिंबडीं ज्ञान पिके ॥१॥

पंढरिचें पिक नसमाये अंबरीं । तें शेत सोकरी पुंडलिक ॥ध्रु०॥

ऐहिक परत्र दोन्ही शेताचीं आउतें । मुंड मुंड तेथें कुळवाडिये ।

उचलुनि पेंडी कासिया समुळीं । मग पुण्यकाळीं वोलवले ॥२॥

गरुडटके दोन्ही शेताची बुझवणी । दस कुडपणी नामघोष ।

एकवीस स्वर्गाचा घालुनिया माळा । मग तया गोपाळामजीं खेळे ॥३॥

जये शेतीं निवृत्ती भीतरे तये शेतीं साजे पुरे । राउळीं निदसुरे दंडीजती ॥

रात्रंदिवस तुम्हीं हरिचरणीं जागा । तेणें तरालगा भगसागरु ॥४॥

अठाराही बलौतें तें केलें धडौतें । खळें दान देतें सनकादिका ।

ज्ञानदेव म्हणे जगदानीं पिकला । पुरोनि उरला पंढरिये ॥५॥

७४

आनु नेणें कांहीं । विठ्ठलु स्मरें देहभावीं ॥१॥

पुंडलिका हें चिंतन । म्हणोनि विटेवरि हें ब्रह्म ॥२॥

रखुमादेविवरु शहाणे । विठ्ठलु पाहुणे पुंडलीका ॥३॥

७५

तळवे तळवटीं असे । विटें फ़ावलें अनयासें ॥१॥

आम्हां न संडवे पंढरी । विठ्ठलराज विटेवरी ॥ध्रु०॥

जानु जघन बरवे दिसे । ते देखोनि मन उल्हासे ॥२॥

पदकमळ जोडिलें । तेथें मुनिजन रंगलें ॥३॥

कासे कसिला पितांबरु । चरणीं ब्रिदाचा तोडरु ॥४॥

नाभीकमळीं जन्म असे । ब्रह्मादिंका अपैसे ॥५॥

हस्तकडगे बाहुवटे । विठोबा शृंगार गोमटें ॥६॥

अंगीं चंदनाची उटी । ते देखोनि मन संतुष्टी ॥७॥

गळा वैजयंती माळा । मणीमंडित वक्षस्थळा ॥८॥

कानीं कुंडलें झळाळा । श्रीमुख दिसतें वेल्हाळा ॥९॥

वदन सकुमार गोजिरें । जैसे पोवळिवेल साजिरे ॥१०॥

दंतपंक्ति झळाळ । जैसी मणिकाची किळ ॥११॥

नाशिक मनोहर दिसे । जैसें वोतिलेंसे मुसें ॥१२॥

लोचन बरवें विशाळ । श्रवणीं कुंडलें झळाळ ॥१३॥

टिळक रेखिला मृगनाभीचा । बाप राजा मन्मथाचा ॥१४॥

माथां मुगुट झळाळित । बाप पुंडलिका न्याहाळित ॥१५॥

निवृत्तिदास शरणांगत । विठ्ठला चरणींचे आरत ॥१६॥

७६

जन्मोजन्मींच्या सायासीं । विठ्ठल लाधला पुंडलिकासी ॥१॥

पूर्वी पुण्य केलें वो माये । विटे लाधले या विठोबाचे पाये ॥२४॥

रखुमादेविवरु आहे । तया तीर्था केधवां जाती पाय ॥६॥

७७

विवेक नदीये बैसोनि । सांगड सत्त्वाची बांधोनी ॥१॥

एक पंढरी वैकुंठ । येर वाउगे बोभाट ॥२॥

चारी वेद विवादती । पुराणें साक्ष देती ॥३॥

बोले निवृत्तीचा दास । संत गर्जती पापा नाश ॥४॥

७८

वाराणशी यात्रे जाईन । प्रयाग तीर्थ पाहीन ।

त्रिवेणिये स्नान करीन । परि मी वीट नव्हेन ॥१॥

विठोबा पाईची वीट । मी कईबा होईन ॥ध्रु०॥

गोदावरी यात्रे जाईन । बारा वरुषाचें फळ लाहीन ।

अब्जकतीर्थी स्नान करीन । परि मी वीट नव्हेन ॥२॥

मल्लिकार्जुन यात्रे जाईन । श्रीशैल्यशिखर पाहीन ।

पाताळगंगें स्नान करीन । परि मी वीट नव्हेन ॥३॥

मातापुर यात्रे जाईन । सह्याद्री पर्वत पाहीन ।

गहनगंगेम स्नान करीन । परी मी वीट नव्हेन ॥४॥

कोल्हापुरीं यात्रे जाईन । महालक्ष्मी पाहीन ।

विशाळतीर्थी स्नान करीन । परि मी वीट नव्हेन ॥५॥

एका अंगुष्ठीं तप करीन । पृथ्वीपात्रचि लाहीन ।

देह कर्वतीं देईन । परि मी वीट नव्हेन ॥६॥

बहुता पुण्यांच्या सायासीं । चरण जोडले विटेसी ।

निवृत्ति दासु म्हणे परियेसी ॥

परी मी वीट नव्हेन ॥७॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-02-25T03:39:03.3770000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

जात्‍यावर बसले म्‍हणजे गीत-गाणें-ओंवी सुचतें

  • मनुष्‍य एखादे काम प्रत्‍यक्ष करावयास लागला म्‍हणजे त्‍यास ते कसे करावे हे सहज सुचून त्‍याच्या हातून ते पार पडते 
  • पण जर करावयास सुरवातच न करतां दूरदूर राहिले तर ते कधी हातून होण्याची शक्‍यता नसते. सामान्यतः दळीत असतां तोंडाने काहीतरी गाणें म्‍हणत असावे अशी जुनी समजूत आहे. याकरितां सहज जुन्या बायका मुक्‍याने दळीत नाहीत. ओवी किंवा गाणे आठवत नसले तरी दळूं लागले असतां सुचत जाते. गाण्याने श्रम हलके होतात. तु०-गादी काम शिकवते. 
RANDOM WORD

Did you know?

मराठीत जुन्या कवींच्या साधारण किती कविता उपलब्ध असतील?
Category : Hindu - Literature
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.