TransLiteral Foundation
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|श्रीज्ञानेश्वरांची गाथा|
अभंग ५८६ ते ५९७

मुमुक्षूंस उपदेश - अभंग ५८६ ते ५९७

श्रीज्ञानेश्वर महाराजांची गाथा म्हणजे विठ्ठल प्राप्तीचा एक सोपा मार्ग. यात विठ्ठ्लाच्या सगुणनिर्गुण रूपाचे मोहक वर्णन केलेले आहे.


मुमुक्षूंस उपदेश

५८६

व्रतें तपें तीर्थे तवचि वरी गर्जती ।

जंव देखिलें नाहीं तुवा तूंतें ॥

जेथें वेदा मौन पडे श्रुति

नेति नेति म्हणोनि बहुडे ।

तें सुख वाडेकोडें भोगिजेसु ॥१॥

नाहीं आपण पै सौरसु कां

करिसी हव्यासु ।

लटिकाचि मायाभासु मिथ्या भ्रमु ॥

सिध्दचि असतां करिसी साधनाची चाड ।

सुख सांडुनी दु:ख वाड भोगितासी रया ॥२॥

या विश्वायेवढा जगडंबरु पसारा ।

देखोनियां सैरा मन धांवें तुझें ॥

मृगजळ देखोनि मृगें आलीं टाकोनि ।

जीवन म्हणौनि तान्हा फ़ुटोनि मेलीं ॥३॥

आतां तुज नलगे कष्टावें जें असेल स्वभावें ।

नेमिलें देवें तें न चुकें ब्रह्मादिकां ॥

उमप सांडूनि करिसी दैन्याचे डोहळे ।

निधान देखोनि डोळे

वायां झांकूं नको ॥४॥

थोडें हें सांडी परौते बहुत

तें घेई अरौतें ।

जें चाळितें तूंतें आणि

विश्वातें मागें ॥

जें केलें तें अवघे यांतुनि निमाले ।

आतां पाहतां तुझियेनि

बोलें बंधमुक्त रया ॥५॥

पुत्र कळत्र वित्त हा तो

मिथ्या मोहो ।

तो आपुलासाचि चावो

मानेल तुज ॥

नखापासूनि शिखा व्यापूनिया आहे ।

बापरखुमादेविवरुविठ्ठलु ह्रदयींचा

ध्यायि सुखें रया ॥६॥

५८७

नाहीं तें तूं काय गिळिसि ।

आत्मा वोळखोनि होय तत्त्वमसि ॥१॥

सांडी सांडी सगुणाची भ्रांति ।

तूंचि निर्गुण आहासि तत्त्वमसि ॥२॥

रखुमादेविवरु विठ्ठलु पंढरियेसी ।

कांहीं न व्हावा आवघा होसी ॥३॥

५८८

पाहाणेंचि पाहासी काय पाहणें

तेथें नाहीं ।

पाहाणेंचि पाही पाहाणें रया ॥१॥

खुंटलें बोलणें बोलीं बोला

बोलुचि मौन्य ठेला मौन्यामाजि ॥२॥

बापरखुमादेविवराविठ्ठलाचिये

खुणें ।

अनुभविया बोलणें पारुषलें ॥३॥

५८९

कापुरा अग्नि स्नेह जाला ।

मी नाहीं तेथें काय उरला ॥१॥

मी नाहीं तेथें कवणिये ठायीं ।

देखत देखन पाहीं भुललासी ॥२॥

बापरखुमादेविवरा विठ्ठलीं खुण ।

जणते जाणती ते अनुभविये ॥३॥

५९०

स्वप्नींचेनि भ्रमें धरिसी स्थुलाकृति ।

परि सिध्द नव्हे सत्य त्याच्या पायीं ॥

कारण महाकारण लिंग आणि चतुष्टय ।

हे शाब्दिक उपाय बोलों ठाती ॥१॥

येक नाहीं तेथें दुजें कायिसें ।

देहद्वय पाहातां दुजें न दिसें ॥२॥

तेचि ते संकल्प स्थूळ नैश्वर्याचें भान ।

त्या म्हणती कारण नवल पाहीं ॥

महाकारण लिंगदेह शाब्दिकीं धरिला ।

तो शास्त्रज्ञीं पाहिलां अर्थी साही ॥३॥

बापरखुमादेविवरु विठ्ठलुचि देहीं ।

अवस्थातीत पाही तोचि एक ॥

निवृत्तिरायें अंजन लेऊनि ।

पायाळ निजसदन तें

विश्व जालें ॥४॥

५९१

बोधलिया अंजनासी पायाळू हा काय ।

निधान जरी आहे परि शब्द नेणें ॥

परादिकां वाचां मौन पडिलें जाण ।

तेथें पायाळाची खुण कोण लेखी ॥१॥

सुखाचा संवाद आपण्यामाजी पाही ।

देहींचा देही विदेह होऊनि ठेला ॥२॥

अविकल्पवृत्ति भानु संकल्पें हा नातळे ।

कर्म तया न मिळे करिजे कोणे ॥

बापरखुमादेविवरु कर्ता

कर्म न पडे कांहीं दृष्टि ।

वायांचि भ्रमें बांधलासी

दृष्टि रया ॥३॥

५९२

पाहातां पाहाणें दृष्टिही वेगळें ।

तें कैसें आकळे ब्रह्मतेसी ॥१॥

पाहातेंचि पाही नाहीं

तेंचि काई ।

गयनिच्या पायीं तूंचि होसी ॥२॥

स्वरुपीं रमतां ह्रदयस्थ आपण ।

तयाचें स्वरुप आदिमध्य ॥३॥

बापरखुमादेविवर सगुणीं न माय ।

निर्गुणीं दिसताहे जनीं रया ॥४॥

५९३

श्रुतीं सांगितलें उपनिषदीं अनुवादलें ।

आम्हा लाधलें निरुतें वर्म ।

अनुभवे गोविंदु करितां अनुवादु ।

परब्रह्म अनुवादु तरि तें नव्हे ॥१॥

बोलिजे तें नव्हे दाविजे तें नव्हे ।

गुरुमुखी पाहावें परमानंदीं ॥२॥

अरुप परि बरवे दिसें ।

भीतरी कैसें निववीतुसे ।

अनुभविया प्रति

बोलिजे लक्षण ।

ज्ञानदेवें खुण सांगितली ॥३॥

५९४

निर्गुणाची वार्ता सगुणीं मांडीली ।

सगुण निर्गुण दोन्ही एकरुपा आली ॥१॥

सगुण नव्हे तें निर्गुण नव्हे ।

गुरुमुखें चोजवे जाणितलें बापा ॥२॥

रखुमादेविवरु साकारु निराकारु नव्हे ।

कांही नहोनि होये तो

बाईये वो ॥३॥

५९५

प्रकाशें देखिलें त्याहूनि वेगळें ।

नाहीं तें धरिलें सोहं मार्ग ॥१॥

या मार्गापंथीं तूं तुझें नाहीं ।

बिंब हारपलें तें तत्त्व पाहीं ॥२॥

बीजाचा प्रकाश तुझा तूं नेणसी ।

हारपलें मन हें दाही दिशी रया ॥३॥

पुराणप्रसिध्द निवृत्ति लाधलें ।

गुरुमुखें लक्षीं चोजवलें रया ॥४॥

५९६

आलाडु आडु पालाडु आडु

मध्यें वाहे पाणी ।

तिही संधी खेळु मांडिला

सितादेवि राणी ॥१॥

सुखाति चांदिणें राती ।

बहुतें खेळती येकु देखे ॥२॥

खेळतां खेळतां नवल पाहे

देखणा खीर खाये ।

सांपडे ते कोण्हा न संगे

भोग्या शिवोन राहे ॥३॥

भोगिया सिवोन उतरला डायीं ।

ज्ञानदेव सांगे निवृत्तीच्या पायीं ॥४॥

५९७

एक पाहातां दुजें गेलें ।

शेखीं पाहातां सर्व शून्य जालें ॥१॥

पाहातां तयाचा विचारु ।

निवृत्ति जाणे तो श्रीगुरु ॥२॥

एक मूळ एक आदि ।

शून्य मांडिली उपाधी ॥३॥

निवृत्ति दासाचें बोलणें ।

जाणे मीपणा उमाणें ॥४॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-02-28T21:56:03.7930000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

बेल

  • न. ( व . ) पिकाच्या दोन ओळी ; रांगा . 
  • पु. बिल्ववृक्ष . शंकराला बेल प्रिय असल्यामुळें हें झाड पवित्र मानलें जातें . याला त्रिदलें येतात . या झाडाचीं फळें , पानें , साल व मुळ्या औषधी आहेत . 
  • पु. घोड्याला होणारा एक रोग . - अश्वप २ . २९० . 
  • बेलाच्या झाडाचें पान . - न . बेलफळ . [ सं . बिल्व ] 
More meanings
RANDOM WORD

Did you know?

How do I contact you?
Category : About us!
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site