TransLiteral Foundation
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|श्रीज्ञानेश्वरांची गाथा|
अभंग ५०६ ते ५१५

जनांस उपदेश - अभंग ५०६ ते ५१५

श्रीज्ञानेश्वर महाराजांची गाथा म्हणजे विठ्ठल प्राप्तीचा एक सोपा मार्ग. यात विठ्ठ्लाच्या सगुणनिर्गुण रूपाचे मोहक वर्णन केलेले आहे.


जनांस उपदेश

५०६

उपजोनि संसारी आपुला आपण वैरी ।

मी माझे शरीरीं घेऊनि ठेला ।

या देहातें म्हणे मी

पुत्र दारा धन माझें ।

परि काळाचें हें खाजें

ऐसें नेणतु गेला ॥१॥

कामक्रोधमदमत्सराचेनि गुणें ।

बांधला आपण नेणे भ्रमितु जैसा ।

मिथ्या मोह फ़ांसा शुक नळिके जैसा ।

मुक्त परि अपैसा पळों नेणें ॥२॥

जळचर आमिष गिळी ।

जैसा का लागलासे गळीं ।

आपआपणापें तळमळीं ।

सुटिका नाहीं ॥

तैसें आरंभी विषयसुख गोड

वाटे इंद्रियां फ़ळपाकीं

पापिया दु:ख भोगी ॥३॥

राखोंडी फ़ुंकिता दीप न

लगे जयापरी ।

तैसा शब्द ब्रह्मकुसरी

ज्ञान न पवे ।

व्रत तप दान वेचिलें पोटा

दंभाच्या खटपटा सिणतु गेला ॥४॥

मृगजळाची नदी दुरुनि देखोनि ।

धांवे परी गंगोदक न पवे

तान्हेला जैसा तैसें

विषयसुख नव्हेचि हित ।

दु:ख भोगितो बहुत ।

परि सावधान नव्हे ॥५॥

परतोनि न पाहे धांवतो सैरा ।

करितो येरझारा संसारींच्या ।

ज्ञानदेव म्हणे बहुतां

जन्मांचा अभ्यासु ।

तरीच होय सौरसु परब्रह्मीं ॥६॥

५०७

दुजेपणाचा भावो वायां वाढविसी गव्हारा ।

उतराई या देहा कैसा होसील ।

दुजेपणें पाहसी तरि देहीं देवो पाही ।

सेखीं दुजेपणे नाहीं तूंची येकला रया ॥१॥

भ्रांति पडलिया मना नेणसी

सुख ब्रह्म चुकलासि वर्म अरे मुढा ॥२॥

ते कल्पिलिया नकळे गुरुकृपे वेगळें ।

वायांविण उगलें कां धांवतोसि सैरा ॥३॥

बापरखुमादेविवरुविठ्ठलु जन्मोजन्मीं

वोळगिला अससी तरि ते

खुण पावसी निभ्रांतरया ॥४॥

५०८

आउट हात आपुले आपण होतासी ।

येर तें सांडितासी कवणावरी ।

ऐसेंनि सांडिसी तरी

थोडें तें सांडी ।

कां सकळैक मांडी तेणें

सुखिया होसी रया ॥१॥

कळिकाळ ते आपण ।

प्रभा अनु कोण ।

करितां दीपें लाजिजे ।

घरामाजी घरकुल करुं पाहासी

तें दैन्यचि वाउगें येर

सकळैक तूं आहासी रया ॥२॥

पृथ्वी येवढा घडु लाघे यावा ।

मा गगन भरुं जावें अनाठायां ।

अस्ति नास्ति दोन्ही येकेचि पदीं ।

आकाशाची भरोवरी घटे

केविं कीजे रया ॥३॥

धावतां धावतां वेगें ।

तुजचि तूं आड रिगे पाय

खोंवितु खोंवितु मार्ग ठाके

काई जासलट ज्या वाही

त्याचि सवा पाहीं ।

वायां तूं हावे जासी रया ॥४॥

जागणेंन काय जन्मलासी निजेलेनि

निमालासी ।

स्वप्नें कय केलासि तडातोडी ।

ऐसा जाणत नेणत तेथींचा तेथें

आभासत असे तूंचि तूं भल तेथें रया ॥५॥

आपला आरोहणीं लाऊ पाहातोसि निशाणी ।

तरी सांगेन ते वाणी लाविजेसु ।

श्रीगुरुनिवृत्तिनाथा चरणकमळीं ।

पाखोवीण होय अलिया

म्हणे ज्ञानदेव ॥६॥

५०९

ये सातें आलिया वोळंगा सारंगधरु ।

नाहीं तरि संसारु वायां जाईल रया ॥१॥

कवणाचे मायबाप कवणाचे गणगोत ।

मृगजळवत जाईल रया ॥२॥

विषयाचें सम सुख बेगडाची बाहुली ।

अभ्राची सावुली वायां जाईल रया ॥३॥

ज्ञानदेव म्हणे पाहातां पाहलें ।

स्वप्नींचे चेईलें तैसें होईल रया ॥४॥

५१०

स्वप्नींचा घाई विवळें साचें ।

चेईलिया वरी म्हणे मी न वाचें ॥१॥

जन कैसें माया भुलले ।

आपलें हित चुकले ॥२॥

आपींआप देखिलें ।

परतोन पाहे तों येकलें ॥३॥

आपींआप असे ।

मी काय जालोंसे लोकां पुसे ॥४॥

सकळहि शास्त्र पढिनले ।

नुगवेचि प्रपंची गुंतले

बापरखुमादेवीवरा विठठलें ।

कैसें गुरुमुखें खूणा उगविलें ॥५॥

५११

वहिलिया येईरे सौरभ्य घेऊनि जाईरे ।

तिया इया जिवित्वाच्या लाह्यारे भ्रमरा ॥१॥

सुमनाचे जीवन विरुळेविपाये ।

वियोगु जालिया केहीं न साहेरे भ्रमरा ॥२॥

येर सकळिक पाल्हाळरे ।

बापरखुमादेविवरु सुखाचें निधान

रे भ्रमरा ॥३॥

५१२

सुखाचिया गोठी आतां किती हो

करणें सुखें सुख अनुभवणें ऐसें करी ॥१॥

पढियंते बाईये गुणेविण हातां नये ।

साचेविण सये तेथें आवडी कैची ॥२॥

कैसेनि कीजे मनासी रक्षण ।

भावासी बंधन केवीं घडे ॥३॥

बापरखुमादेविवरुविठ्ठलुचि पुरे ।

सुखीं सुख मुरें ऐसें करी वो बाईये ॥४॥

५१३

त्रिभुवना परतें दाविसी दुरी ।

आधीं तूं आपुली शुध्दी करी ।

उदयो अस्तु कवणिये घरीं ।

पिंडा माझारीं सांग बापा ॥१॥

जाग्रतीमध्यें कवण जागत ।

सुषुप्ती मध्यें कवण निद्रिस्त ।

दोघे भ्रमलिया स्वप्न देखत ।

जीव कीं मन सांग पा रे ॥२॥

जाग्रति वरुन काढीं चेतना ।

सुषुप्ति मध्यें रिघता ज्ञाना ।

दोन्ही चेईलिया स्वप्ना ।

मग अनुवादती कवण ॥३॥

इंद्रीयें सूत्रें दारें दाटली ।

जागत होती तें काय झालीं ।

सांग पा कवणें ठाई लपालीं ।

मग मिळाली कवणे ठाई ॥४॥

शब्दातें नाइकती श्रवण ।

पहात पहात डोळे जाले हीन ।

नासाग्रीं ठेवूनियां सुमन ।

परि नेणिजे परिमळ ॥५॥

पाहेंपां येथें अनुवादु काईचा ।

मी माजी हरपली खुंट्ली वाचा ।

ज्ञानदेव ह्मणे सदगुरु साचा ।

अढळपदीं बैसविले ॥६॥

५१४

परियेसी गव्हारा सादर ।

कर्मे निर्वश झाले सगर ।

भिल्लें विंधिले शारंगधर ।

झाला पुरंदर सहस्त्र नयन ॥१॥

कर्मे मन्मथ झालासे राख ।

कर्मे चंद्रासि घडला दोष ।

कर्मे भार वाहती कुर्मशेष ।

कर्मे खरमुख ब्रह्मा देखा ॥२॥

कर्मे वासुकी लंके दिवटा ।

कर्मे हनुमंता उदरीं कांसोटा ।

कर्मे शुकदेव गर्भी कष्टा ।

पाताळवाटा बळी गेला ॥३॥

कर्मे दशरथ वियोगें मेला ।

कर्मे श्रीराम वनवासा गेला ।

कर्मे रावण क्षयो पावला ।

वियोग घडला सीतादेवी ॥४॥

कर्मे दुर्योधनादि रणीं नासले ।

कर्मे पांडव महापंथें गेले ।

कर्मे सिंधुजळ शोषिलें ।

नहुष जाला सर्प देखा ॥५॥

कर्मातें शंभु मानी आपण ।

किती पळसि कर्माभेण ।

बापरखुमादेविवरविठ्ठला शरण ।

केलीं कर्मे निवारी नारायण ॥६॥

५१५

वृंदावनीं वनमाळी ।

खेळे गोपींसी धुमाळी ।

मदनमेचुची नवाळी ।

रसाकाळीं मनोहर ॥१॥

तयाचे करी पा स्मरण ।

आळसु न करी अंत:करण ।

भीतरलीया सुमनपण ।

निहारण होईल ॥२॥

बरवेपणाचेनि मिसें देवातें

वाणि या सौरसे ।

जडत्त्व फ़िटेल तया सरिसें ।

रसनें ऐसें चुकों नको ॥३॥

तरी हा देवो तूं न्याहाळीपां ।

पिसाटपण फ़िटेल बापा ।

पावन होसी परमस्वरुपा ।

नेत्री ऐसा चुकों नको ॥४॥

वेगीं क्षेम देऊनिया निविजे ।

ऐसें दैव कैं लाहिजे ।

जरी तो ह्र्दयीं ध्याईजे ।

तै पाविजे अंगसुखा ॥५॥

मन भ्रमर येकी हेळा ।

झेपावे पदकमळा ।

बापरखुमादेविवरा विठ्ठला ।

होईल जवळा सौरसु ॥६॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-02-28T21:38:53.0530000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

HITOPADEŚA(हितोपदेश)

  • A book written in Sanskrit on the basis of the Pañcatantra. It is a collection of fortythree stories, and twentyfive of the stories are found in the Pañcatantra. There is also not much difference in the stories, about the origin of the two books. The author of Hitopadeśa is considered to be one Nārāyaṇa Paṇḍita, a dependant of King Dhavalacandra. Of the manuscripts available of the book, the oldest one is dated 1373 A.D. It has been surmised that the book was written somewhere between the 10th and 12th centuries A.D. There are four parts to the book called Mitralābha (gaining friends), Suhṛdbheda (creating dissensions between friends) Vigraha (separation) and Sandhi (union). 
RANDOM WORD

Did you know?

गणपतीची पूजा आणि व्रत फक्त पुरूषच करतात, मग फक्त स्त्रियांसाठी गणेश व्रत आहे काय?
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.