TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|श्रीज्ञानेश्वरांची गाथा|
अभंग ७८१ ते ८००

अप्रसिद्ध अभंग - अभंग ७८१ ते ८००

श्रीज्ञानेश्वर महाराजांची गाथा म्हणजे विठ्ठल प्राप्तीचा एक सोपा मार्ग. यात विठ्ठ्लाच्या सगुणनिर्गुण रूपाचे मोहक वर्णन केलेले आहे.


अप्रसिद्ध अभंग

७८१

संसार वो ग्रामीं गेला सांडुनी ।

माझे अंत:करणीं माहियेर ॥१॥

सासुरवासिनी मी वो परदेशिनी ।

कां नये अझुनी मूळ मज ॥२॥

आणिक एक अवधारा ।

मज दिधलें हीनवरा ।

माझें कांहीं सर्वेश्वरा न विचारिशी ॥३॥

व्याली वेदना जाणे वांझ कांही नेणें ।

बालक काय जाणे तहान भूक ॥४॥

तैसी ते नव्हे लेकुराची माये ।

कृष्ण माझी धाये मोकलिते ॥५॥

आशा मनशा तृष्णा कल्पना चौघी नणंदा ।

पापीण रे चिंता सासू माझी ॥६॥

सासुरा हा स्वार्थ कांही न विचारी परमार्थ ।

आतां करीन घात तयावरी ॥७॥

दुरळ हा प्रपंच दुष्ट भावे आणि दीर ।

इहीं मज थोर कष्टविले ॥८॥

काम क्रोध थोर बोलती बडिवार ।

मज म्हणती पोर निर्देवाचे ॥९॥

नैश्वर गहिवरु दाटतसे गळा ।

आसुवें ढळढळा गळताती ॥१०॥

सासुरयाचे घरीं करित होते काम ।

अवचित विंदान मांडियेलें ॥११॥

घरा सोळा सांधी बहात्तर कोठे ।

नवही दारवंटे झाडीत होते ॥१२॥

चोळी व साउले हिरोनि घेतलें ।

उघडे पाठविलें माहेराशी ॥१३॥

समर्थाची लेकी परि मी संताची पोसणी ।

विमानीं बैसोनि जाते देखा ॥१४॥

बाप चक्रधरा रुक्मादेवीवरा ।

उबगला संसारा येऊं नेदी ॥१५॥

७८२

पृथ:कारे कर्म आचरितां ।

विधि जिज्ञाशीं काय सत्ता ।

अष्टादश पुराणें नानामतें आचरतां ।

परि तयासी विधि विवेक न कळे तत्त्वता ।

कर्म कळा जयाची वाचा उच्चारिता ।

ऐशी नाना द्वंद्वें उपाधिकें जल्पती

परि एकही नेणे तेथींची वार्ता रया ॥१॥

ऐशी भ्रांती साम्य बोलती सकळे ।

परि नकळे नकळे पूर्ण सत्ता रया ॥२॥

निजब्रह्म बुध्दि नेणसी ।

गव्हारा वाउगा का शिणशी ।

या साठीं भ्रमुनिया बरळशी ।

पहिलें नव्हे तुजसंकल्पें करिशी ।

नाना गोष्ठी रया ॥३॥

आतां अथातो धर्मजिज्ञासा ब्रह्म जिज्ञासिक वचन ।

हें तंव वेदीचें प्रमाण ।

तरी वेदे जें वदवितें नकळे वेद कळा लय लक्ष धारण ।

पूजा समाधीचेनि यज्ञ यागादिके कर्मे ।

जपतप अनुष्ठान नाना उपासना मंत्रयंत्रादि साधनें ।

धांडोळितां परि ते एकही न घडे ब्रह्म जिज्ञासिक वचन ।

येणें सुखासाठीं बापा होशी पै हिंपुष्टी

स्वानंद जीवन सुख आहे अन रया ॥४॥

नाना अर्थवाद उपाधि शब्दज्ञानें तेणें ।

केविं शुध्द होती याचीं मनें ।

नाना मुद्रा संकल्पाचिया वाढविंता तेणें ।

केंवि पाविजे ब्रह्मस्त्रानें ।

मी ब्रह्म ऐसें शब्दें वाखाणु जाशी तरी तेणे ।

ब्रह्म ऐसें केंवि होणें ।

ब्रह्माहमस्मि बोध वाचे उच्चारितां हेहीं अहंकाराचें लेणें ।

आतां परतें सकळही वाव जाणोनिया कांही आपलें स्वहित करणे ।

बापरखुमादेवीवर विठ्ठल चिंतिता निजसुखाशीं येऊं नेदी उणें ॥५॥

७८३

आठवितों तूंचि जवळिके ।

नाठवशी तरी निजसुखें ।

आठऊं ना विसरु पाहे ।

तंव सगुणचि ह्रदयी एक रया ॥१॥

तुझ्या नामाचा आठऊ रुपाचा आठऊ ।

ध्यानांचा आठऊ ।

असे मना रया ॥२॥

विसर पडावा संसाराचा ।

आठऊ हो तुझिया रुपाचा ।

येथें नाम रुप ठसा ह्रदयीं राहो ।

जिवाचिया जिवलगा ।

माझिया श्रीरंगा ।

गोडी घेऊनियां ।

द्वैत नाहीं पाहो रया ॥३॥

बापरखुमादेविवरा विठ्ठला ।

सगुणी सुमन गुंफिली प्रीति ।

आवडे तो कोंदाटले सुमन हें विरालें ।

जाली नामरुपीं ऐक्य भेटी ।

नाम रुप सार जाणोनि जीवन ।

संसारा जालिसे तुटी रया ॥४॥

७८४

परमानंद आजि मानसिरे ।

भेंटि जाली संतासिरे ॥१॥

पूर्वजन्मीं सुकृते केलीं ।

तीं मज आजि फळासी आलीरे ॥२॥

मायबाप सकळ सोयरे यातें ।

भेटावया मन न धरेरे ॥३॥

एक तीर्थहूनि आगळे ।

त्यामाजि परब्रह्म सांवळेरे ॥४॥

निर्धनासी धनलाभ जालारे ।

जैसा अचेतनीं प्रगटलारे ॥५॥

वत्स विघडलिया धेनु भेटलीरे ।

जैसी कुरंगिणी पाडसा मिनलीरे ॥६॥

पियूशापरतें गोड वाटतेरे ।

पंढरीरायाचे भक्त भेटतारे ॥७॥

बापरखुमादेविवरा विठ्ठलेरे ।

संत भेटता भवदु:ख तुटलेरे ॥८॥

७८५

आतां आपणया आपण विचरी ।

सेखी प्रकृती ना पुरुष निर्धारी रया ॥१॥

आता प्रेतांचे अलंकार सोहोळले ।

कीं शब्दज्ञानें जे डौरले ।

दीप न देखतीं कांही केले ।

ऐसें जाणोनियां सिण न मानिती प्रतिष्ठा भोगिती भले रया ॥२॥

बापरखुमादेविवरा विठ्ठला देखतांचि जे बोधले ।

तेणें सुखें होउनि सर्वात्मक जे असतांचि देहीं विस्तारलें ।

येणें निवृत्तीरायें खुणा दाउनि सकळ बोलतां सिण झणें होईल रया ॥३॥

७८६

अकराव्या खणावरी मंदीर धुपविलें ।

तेथें एक देखिले रुपेंविण ॥१॥

न बोले यासि बोलावया गेलें ।

मीहि न बोलती झालें गे माये ॥२॥

बापरखुमादेविवरेंसि ठक पडिलें ।

मी चित्त ठसावलें ब्रह्माकारें ॥३॥

७८७

पदत्रयादि विलक्षण नातळे वर्णावर्ण ।

पंचभूतिकपण नातळे ज्यासि ॥१॥

ते स्वयंभ प्रमाणें घनावलेन पणें ।

द्वैताद्वैत नेणें तैसें आहे ॥२॥

नामरुपाचा भेद तुटलासें संबंध ।

स्वयें निजानंद भोगी बापा ॥३॥

सारुनि लक्ष लक्षणा शास्त्राचा उगाणा ।

तेथ वेदांदि षडदर्शना नुमगे पाही ॥४॥

तयामाजि तें असतसे निरुतें ।

न चोजवें पंथें नवल ज्याचें ॥५॥

म्हणौनिया परिसा चौंचीचि उजरीं ।

तेंचि निर्विकारी प्रकाशले ॥६॥

निवृत्तिदास म्हणे हा निजभाव ।

बोलो नये ठाव तैसे जाले ॥७॥

७८८

साखरेचा ऊंस जरी होय पुढती ।

मथितां घृतीं काय क्षीर निवडे ॥१॥

माघारे जीवन जरी वाहे सरिता ।

तरिच जन्मां येती हरिचे दास ॥२॥

विविधा मति भक्ति जे करिती ।

ते अंती नव्हती संसार बापा ॥३॥

कापुराचे मसि जरी लिहिजे लिखित ।

जरि छाये पडे हात प्रकृतीचे ॥४॥

पवना पाठीं पांगुळें लागती ।

तैं जन्मा येति हरिचे दास ॥५॥

संत वैष्णव हरिदासा जे नर निंदिती ।

आणि नमनिती ते वरपडे होती प्रेम किंकर ॥६॥

निवृत्तिदास म्हणे विव्हळी जे भजती ।

ते जन्मा न येती भाक माझी ॥७॥

७८९

अमृताची कुंडी निद्रिस्तां मरण ।

झणे त्या दुषण बोलसी रया ॥१॥

वासना संग धीट प्रकृति कनिष्ठ ।

भोगुनि वैकुंठ जन्म घेती ॥२॥

तैसें नव्हे सारासार तत्त्व निवृत्ती ।

बुडउनि प्रवृत्ति आपण नांदे ॥३॥

ज्ञानदेव बोले अमृत सरिता सर्वाघटीं पुरता हरि नांदे ॥४॥

७९०

सत्य ज्ञानानंद गगनाचें प्रावर्ण ।

नाहीं रुप वर्ण गुण जेथे ॥१॥

तो हारे श्रीहरी पाहिला डोळेभरी ।

पाहते पाहणें दुरी सारोनिया ॥२॥

ज्ञानदेव म्हणे ज्योतिची निजज्योती ।

ते हे उभी मूर्ती विटेवरी ॥३॥

७९१

निर्गुणाचे रंगीं रंगले हें मन ।

सांवळे सगुण ब्रह्म तेंची ॥१॥

मताभिमानी ऐसा विश्वास न धरिती ।

वचनीं निर्गुण सगुण दोन्ही भिन्न असती ॥२॥

असिपदीं जैसें तत्पद तें नाहीं ।

सांवळे ब्रह्म तेंचि खरें ।

सांवळें निर्धारे जाण रया ॥४॥

७९२

डोळांची पाहा डोळां शून्याची शेवट ।

निळबिंदु नीट लखलखीत ॥१॥

विसावों आलें पातलें चैतन्य तेथें ।

पाहे पा निरुतें अनुभवे ॥२॥

पार्वतिलागीं आदीनाथें दाविलें ।

ज्ञानदेवा फावलें निवृत्तिकृपा ॥३॥

७९३

शून्याचा शेवट डोळा पाहा निराळा ।

निळबिंदु सावळा प्रकाशला ॥१॥

ब्रह्म ज्योतिरुप विसावले जेथ ।

अनुभव साद्यंत पहा तुम्ही ॥२॥

ऐसे कैलासनाथें सांगितलें पार्वती ।

ज्ञानदेवा निवृत्ति तेंचि सांगे ॥३॥

७९४

चहूं शून्याचा भेद कैसा पहावा देहीं ।

ब्रह्मरंध्री निसंदेहीं निजवस्तु ॥१॥

साकळें सकुमार बिंदूचे अंतरीं ।

अर्धमात्रेवरी विस्तारलें ॥२॥

त्रिकूट श्रीहाट गोल्हाट तिसरें ।

औठपिठादी सारे ब्रह्मांडासी ॥३॥

स्थूळ सूक्ष्म कारणी माया ।

महाकारणाच्या ठायां रिघ करा ॥४॥

निवृत्ति ज्ञानदेव उभयतांचे बोल ।

आकाश बुबुळीं पाहा असे ॥५॥

७९५

आकाश जें दिसे दृष्टिचिया पोटीं

शून्यत्त्वासी घोटी चैतन्यांत ॥१॥

अर्थ पाहतां सांकडें ऐकतां ।

कैसें करुं आतां निवृत्ति सांगे ॥२॥

सांगतांची गुज देखिलें नयनीं ।

हिंडताती मौनी याची लागी ॥३॥

ज्ञानदेवाचा अर्थ कूटस्थ परिपूर्ण ।

पूर्णही अपूर्ण होय जेथें ॥४॥

७९६

सहस्त्रदळ ब्रह्मरंध्र ज्याचें घर ।

सत्रावी निरंतर वसे जेथें ॥१॥

रक्त शुभ्रवर्ण निळा पीत दिसे ।

दृष्टी शुध्द असे त्यामध्यें ॥२॥

फार किती सांगों सज्ञान तुम्ही जन ।

अर्थ हा समजोन मौन्य धरा ॥३॥

गुह्याचें ही गुह्य निवृत्तिनें दाविलें ।

मीच याचाहो बोलें बोलतसे ॥४॥

७९७

आकाशाचा शेंडा कमळ निराळें ।

त्यासी चार दळें शोभताती ॥१॥

औट हात एक अंगुष्ठ दुसरें ।

पर्वार्ध मसुरे प्रमाण हें ॥२॥

रक्त श्वेत शाम निळवर्ण आहे ।

पीत केशर हे माजी तेथें ॥३॥

तयाचा मकरंद स्वरुप तें शुध्द ।

ब्रह्मादिका बोध हाची जाहला ॥४॥

ज्ञानदेव म्हणे निवृत्तीप्रसादें ।

निजरुप गोविंदें जनीं पाहतां ॥५॥

७९८

ब्रह्मांडाचे भुवनीं कमळ तें सुंदर ।

पाकोळ्या साचार चार तेथें ॥१॥

औट हात स्थूळ अंगुष्ठ ।

सूक्ष्म पर्वार्ध कारण जाण रया ॥२॥

महाकारण मसुरामात्र सदोदित ।

ब्रह्मरंध्र साद्यंत वसतसे ॥३॥

चहूं शून्यवर्ण देह चार पहा ।

कृष्ण निळ शोभा विकासली ॥४॥

ज्ञानदेव म्हणे आतां फार म्हणो काय ।

सहस्त्रदळीं निश्चय आत्मा असे ॥५॥

७९९

त्रिगुणाचें मूळ सत्रावीचें सार ।

उन्मनीचें बीज जाण रया ॥१॥

शून्य ब्रह्म पूर्ण चक्षूचे अंतरीं ।

निर्विकार निरंजन तोची तें गा ॥२॥

सूर्य चंद्र दोनी प्रकाशले साजिरे ।

त्रिकूट संचरे आत्मठसा ॥३॥

ज्ञानदेव म्हणे निवृत्तिप्रसादें ।

राहा रे निजबोधें निरंतर ॥४॥

८००

मन मुरुऊनी करी राज रया ।

प्रणवासी सखया साक्ष होई ॥१॥

देहीं स्थानमान विवरण करीं आधीं ।

पिंडींची ही शुध्दि प्रथम करी ॥२॥

औट हात हा देह ब्रह्मांड सगळें यांत ।

तयाचा निश्चित शोध करा ॥३॥

ज्ञानदेव म्हणे विवरण करी वेगे ।

निवृत्तिच्या संगे साधिलें हेचि ॥४॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-03-01T04:12:49.3000000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

शुचि XIV.

  • n. ४. भौत्य मन्वंतर के सप्तर्षियों में से एक । 
RANDOM WORD

Did you know?

जर सर्व प्राण्य़ांचा आत्मा एकच असेल तर प्राणी पक्ष्यांची भुते होतात काय?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.