TransLiteral Foundation
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|श्रीज्ञानेश्वरांची गाथा|
अभंग ४१ ते ५२

श्रीहरीचे वर्णन - अभंग ४१ ते ५२

श्रीज्ञानेश्वर महाराजांची गाथा म्हणजे विठ्ठल प्राप्तीचा एक सोपा मार्ग. यात विठ्ठ्लाच्या सगुणनिर्गुण रूपाचे मोहक वर्णन केलेले आहे.


श्रीहरीचे वर्णन

४१.

चंचळ चांदिणें सोमविणें भासलें । तेज निमालें रविबिंबेंविणें ॥१॥

जगत्रजीवनु ह्मणे जगासी कारण । तें अणुप्रमाण तेथे दिसे ॥२॥

बापरखुमा-देविवरु अणुप्रमाण भासला । सगुण निर्गुण जाला बाईये वो ॥३॥

४२.

दोन्ही बाहीं संतांची सभा । सिंहासनी उभा श्रीविठ्ठल ॥१॥

गाती नारद तुंबर प्रेमें । हरीचें नाम गर्जती ॥२॥

बापरखुमादेविवरु विठ्ठलु उभा । त्रैलोक्याची शोभा शोभतसे ॥२॥

४३

ऐसा अवतार नरहरिस्तंभामाझारी । भक्तांपरोपरी धरी रुपें ॥१॥

धरुनिया महीत्व झाला नृसिंहरुप । वेदशास्त्रांसी अमूर्त मूर्तीस आला ॥२॥

बापरखुमादेविवरु नरहरी अवतारु । वर्ण सारड्ग.धरु निजरुप ॥३॥

४४.

स्वर्ग जयाची साळोंखा । समुद्र पाळी पिंड देखा । शेषासरिखी बैसका । जो आधार तिही लोकीं ॥१॥

लिंग देखिलें देखिलें । त्रिभुवनीं विस्तारलें ॥२॥

मेघधारीं तपन केलें । तारापुष्पीं वरी पूजिलें । चंद्रफ़ळ ज्या वाहिलें । वोवाळिलें रविदीपें ॥३॥

आत्मनैवेद्य समर्पिलें । ब्रह्मानंद मग वंदिलें । ज्योतिर्लिंग मग ध्याईलें । ज्ञानदेवीं ह्रदयीं ॥४॥

४५.

देव आहे जैसा तैसा नेणवे सहसा । भांबावला कैसा विश्वजनु ॥

तया रुप ना रेखा लय ना लक्षण । ते प्रतिमें आणून वासना रुपें ॥१॥

देखा सर्वगत निराळा अद्वैत । तया मूर्तिमंत ध्याय जनु ॥

तिहीं देवासि आरु जेथुनि विस्तारु । तो ध्वनि ओंकारु त्या आरु ।

आतां तो नाद ना बिंदु काळा ना छंदु । अक्षय परमानंदु सदोदितु ॥२॥

अवतरे तैसाच नव्हे होय तें न संभवे । आहे तें आघवें लाघव रया ॥

तो येकट एकला रचला न वेचला । आदिअंतीं संचला अनंतपणें ॥

पृथ्वी आप तेज वायु आकाश । हीं सकळही हारपती प्रळयांती ॥

तो निरशून्य निरुपम निरंजन निर्वाण । ते दशा पाषाण केंवि पावती ॥३॥

पाहातां या डोळां परि न दिसे कांहीं केल्या । व्यापुनियां ठेला बाहिजु भीतरि ॥

तो पदपिंडा अतीतु भवभावरहितु । बापरखुमादेविवर विठ्ठलु ह्रदयांतु रया ॥४॥

४६.

मन मारुनि डोळां लेईलें । काळेपणें मिरवलें रुप त्यांचें ॥१॥

बरवें हें रुप काळें अमोलिक । म्हणोनि सांग जें शुध्दभावें ॥२॥

रखुमादेविवरु अगाध काळें रुप । म्हणोनि सर्वत्र व्योम व्यापियेलें ॥३॥

४७.

काळेपणाचा आवो अंबरीं बाणला । तो एकु दादुला देखिला डोळां ॥१॥

काळें मनुष्य मानव जालें । अरुप रुपा आलें गोविंदपणें ॥ध्रु०॥

रखुमादेविवरु विठ्ठलु सोहंधरु । त्यानें माझा वेव्हारु बहु काळें नेलागे माये ॥२॥

४८.

ज्याचें गुणनाम आठवितां मनचि नाहीं होय । अनुभवाचे पाय पुढें चालती ॥१॥

निर्गुणगे माय गुणवंत जाला । प्रतिबिंबीं बिंबतसे चैतन्याचें मुसे ।

प्रति ठसावत तें वृंदावनीं ब्रह्म असेगे माये ॥२॥

बापरखुमादेविवरु डोळसु सावळा । द्वैत अद्वैत सोहळा भोगविगे माये ॥३॥

४९.

निळिये रजनी वाहे मोतिया सारणी । निळेपणें खाणीं सांपडली ॥१॥

आंगणीं चिंतामणि जळधरु सिंपणी । अमृतसाजणी जीवनकळा ॥२॥

सुमनाचे शेजे विरहिणी विराजे । शयनीं सुलजे आरळ सेज ॥३॥

माजयानें हटीं मुखकमळ टेंकी । निळिये अवलोकी कृष्णमूर्ति ॥४॥

कमळणी आमोद सुस्वाद मकरंद । चंदनाची अभेद उटी अंगी ॥५॥

कर्पूरपरिमळें दिव्य खाद्य फ़ळें । ठेऊनि सोज्वळें वाट पाहे ॥६॥

मन तो निळिये गोविंदाचिये सोसे । विरहिणी पाहे वाटुलि ऐसी ॥७॥

ज्ञानदेवी निळिये वाटुले गोविंदीं । कृष्ण निळिये पदीं ठाव जाला ॥८॥

५०

राम बरवा कृष्ण बरवा । सुंदर बरवा बाइयांनो ॥१॥

केशव बरवा माधव बरवा । गोपाळ बरवा बाइयांनों ॥२॥

बाप रखुमादेविवरु त्रिभुवनीं गरुवा । विठ्ठलु बरवा बाइयांनो ॥३॥

५१

साती बारी दोन्ही आपणचि होऊनि । सुरतरु माझारी वोळगे ॥

तळीं त्रिभंगी मांडूनि ठाण घेऊनि मेघाचें मान । विजु एकी वेढुन बरवे गर्जतुगे माये ॥१॥

नवलावोगे माये न्याहाळितां कैसे मनाचे नयन उमलताती ॥

तीही एक दृष्टि जिव्हा लाभती तरी । सुलभु देखतां बोलतीगे माये ॥ध्रु०॥

पाहो याचे पाय । शंभूचिया माथां माये । सासिन्नली चंद्रदाहें गंगेतें ॥

तेथ असुराची शिरें । येथे सकळ शरीरें । तोडराचेनि बडिवारें । बरीजतुगे माये ॥२॥

तेज सांवळें । रुप लाधलें परिमळें । अनंगाचेनि सळें । कासीं कासियेला ॥

तो पालउ पांढर गळे । होतुकां जगाचे डोळे । दुरुनियां सुनिळें । रोविलेंगे माये ॥३॥

उपनिषदाचा गाभा । माजी सौंदर्याची शोभा । मांडिला दोखांबा । तैसा दिसे देखा ॥

वेगळालिया कुंभस्थळा । परि हातु सरळा । पालटु बांधला माळा । मेखळा मिसेंगे माये ॥४॥

भलतेउते वाहे न वाहे नदी । जेंवीं स्थिरावे अगाधीं । तैसी पुंजालता हे मंदी । दोही वेदांची ॥

वरिलिया वक्षस्थळा । नुपुरे स्थानीचा डोळा । मागुन निघे कमळा । नव्हे रोमराजी ॥५॥

लावण्य उदधी वेळा । तेंचि पै वैजयंती माळा । वरी शोभतसे सोहळा । साहकारवेचा ॥

म्हणे प्रेम पुष्कळा । थडिये लाभे सकळा । नयनसुखाच्या सुकाळा । जग मेळवितुगे माये ॥६॥

भोंवतीं तारागणें पुंजु । मांजी अचळ सुरिजु । आला वक्षस्थळा उजु । तैसा दिसे देखा ॥

जेवणे न अंगें । उभऊनि श्रीकरायोगें । योगनादातटी रंगे । नभु दुमदुमितवो माये ॥७॥

इंद्रधनुष्य काढिलें । तया तळीं बहुडलें । तेचि कुरुळीं वेढिलें । समाधिसुख देखा ॥

आवारीचा गुणु । श्रुतीगर्भी समवर्णु । दोही स्वरीं गोडी वेणु । जग निववीतुवो माये ॥८॥

या वेधितां कांहींच नुरे । रुपा आले हेंचि खरें । वरी दाविता हे माजिरें । गोपवेशाचें ॥

तमावरी हातियारे । रविकाज काईयेरे । तैसा रखुमादेविवरें । विरें घेतलेंगे माये ॥९॥

५२.

मदनमूर्ति विश्वीं अळंकारिली । ते डोळ्यां असुमाय जाली ।

पाहतां मनाची वृत्ति नुपुरे तेथिची सोय ।

तेथें भरोनि वोसंडिली गे माये ॥१॥

अभिनव रुप कैसें मना अगोचर अरुप रुपासि आलें ।

तें हें कल्पद्रुमातळीं ठाण मांडूनि देहुडें । तेणें आनंदघनें निवविलेंगे माये ॥ध्रु०॥

चिदानंदाची मांदुस किंचिदघन चिदाकाश । तेज: पुंज प्रकाश चरणीं शोभा ॥

निडारलें दृष्टि पाहतां रुपाचा एकवळा । कैसा साकारे सोहळा भोगीतसे गे माये ॥२॥

सकळ तीर्थ अर्तिलीं । तीं ऋषिवृंदें घेऊनि बैसलीं । पावन झालीं । चरणांगुष्ठीं ॥

वाकी तोडरु गजरीं । गर्जतसे नानापरी तो श्रुतिनादु अंबरीं । सांठवलागे माये ॥३॥

उपनिषदाचा गाभा । परी देहुडा पाउलीं उभा ।

जानुजघनींच्या प्रभा । नभ धवळलें ॥

सुरंग सोनसळा । वरी वेढिला पिंवळा ।

त्यावरी गाठियला मेखळा । रत्नखचितगे माये ॥४॥

हा जगडंबरु जगदाभासु । कीं ठसावला आभासु ।

नाभिकमळीं प्रकाशु । चतुरानना ॥

पाहता तेथींची हाव । मना न पुरे तेथींची थाव ।

म्हणउनि सगुण ध्यान । करी तुझेगे माये ॥५॥

ब्रह्मांडाचिया कोडी । रोमरंध्रीं उतरंडी ।

मदन सांडुनिया प्रौढी । उदरा आला ॥

सुघटित वक्षस्थळ । निरोपम केवळ ।

वरी पदयुगुळ । द्विजोत्तमगे माये ॥६॥

चहूं पुरुषार्थांचें साधन । तोचि आयुधें मंडन ।

बाहीं बाहुवटे मंडन । मंडना आलें ॥

वीर कंकण मनगटीं । कांडोवांडीं मुद्रा दाटी ।

कैसा अलोहित नखें बोटीं ।वेणु वाहे वो माये ॥७॥

ब्रह्म ऐसें धेनु आतला । कीं सुधारसु मुराला ।

तोचि नादु सुस्वर आला । पावया छंदें ॥

अधरीचें अमृत । पिकलेंसे ब्रह्मरस । तेणें जाला सौरसु ।

गोपिजनागे माये ॥८॥

नयनींचे तारे । दो पक्षीं प्रेम पुरे ।

द्वैताद्वैत एकसरें । ठकलें ठेलें ॥

कुंडलाचिये दीप्ती । लोपला गभस्ती ।

सुखस्वरुपाची शांति । येणे सुखेंगे माये ॥९॥

आतां पाहतां पाहतया दृष्टी नपुरे । ध्यातां मनचि नुरे ।

आंत बाहेरी पुरे । व्यपूनि ठेला ॥

मावळलिया दृष्टि पाहातां देखणें ठसावलें । निर्गुण गुणासि आलें ।

सदोदित गे माये ॥१०॥

आतां हा केंवि पाहावा । पाहातयेचि दृष्टि ।

मन मनेंचि दिधली मिठी । तेथील ते गोडी रुपासी आली ॥

म्हणती निवृत्ति । ज्ञानदेवा पाहे चित्तीं । आतां जागृतीच्या अंती । सुखशातिं रया ॥११॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-02-25T03:36:31.3870000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

parastichous

  • Bot. परिपंक्तिक- 
RANDOM WORD

Did you know?

भीमा माहात्म्य हा ग्रंथ उपलब्ध होइल का?
Category : Puranic Literature
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.