TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|भविष्यपुराण|उत्तर पर्व|
अध्याय ३१

उत्तर पर्व - अध्याय ३१

भविष्यपुराणांत धर्म, सदाचार, नीति, उपदेश, अनेक आख्यान, व्रत, तीर्थ, दान, ज्योतिष अणि आयुर्वेद शास्त्र वगैरे विषयांचा अद्भुत संग्रह आहे.


अध्याय ३१

युधिष्टिर उवाच ॥

रूपसौभाग्यसुखदं नरनारीजनप्रियम् ‍ । पापापहं बहुफलं सुकरं सूपवासकम् ‍ ॥१॥

ऋद्धिवृद्धिकरं स्वर्ग्य़ं यशस्य सर्वकामदम् ‍ । तन्मे वद व्रतं किञ्चिद्यदि तुष्टोऽसि माधव ॥२॥

श्रीकृष्ण उवाच ॥ शृप्पु पार्थ परं गुह्यं यन्मया कथितं न च । पुरा तव वनस्थस्य तदद्य प्रवदाम्यहम् ‍ ॥३॥

शिवयोरतिसंहर्षाद्रक्तबिन्दुश्वन्युतः क्षितौ । मेदिन्य स प्रयत्नेन विधृतो धृतियुक्तया ॥४॥

तस्माज्जातः कुमारोऽसौ रक्तो रक्तसमुद्भवः । अङ्ग प्रसिद्धमेवेहाङ्गरको वेग उच्यते ॥५॥

शिवाङ्गद्रभसाज्जातस्तेनाङ्रारक उच्यते । अङ्गस्थोऽङ्गरकान्तिश्व अङ्गप्रत्यङ्गसंभवः ॥६॥

सौभाग्यारोग्यकृद्यस्मात्तस्मादङ्रारकः स्मृतः । भक्त्या चतुर्थ्यां नक्तेन यस्तु श्रद्धास्मन्वितः ॥७॥

तं पूजयति यत्नेन नारी वाऽनन्यमानसा । तस्य तुष्टः प्रयच्छेत्स यत्त्वया समुदाहृतम् ‍ ॥८॥

रूपं सौभाग्यसंपन्नं नरनारीमनोहरम् ‍ । युधिष्ठिर उवाच ॥ एतन्मे वद देवेश अङ्गरकविधिं शुभम् ‍ ॥९॥

सहोममन्व्रसंस्थान साधिवासविधानतः । श्रीकृष्ण उवाच ॥ पूर्वं तु कृतसंकल्पः स्नानं कृत्वा बहिर्जले ॥१०॥

स्नानार्थं मृत्तिकां मन्वैर्गृह्लीयादम्भसि स्थितः । त्वं मृदे वन्दिता पूर्वं कृष्णेनोद्धरता किल ॥११॥

तेन मे दह पापौध यन्मया पूर्वसंचितम् ‍ । इम मन्वं पठन्यार्थ आदित्याय प्रदर्शयेन् ‍ ॥१२॥

आदित्यरश्मिसंतप्तां गङ्गजलकणोक्षिताम् ‍ । तां मृद्रं शिरति स्थाप्य पूर्वं दत्त्वाङ्रसन्धिषु ॥१३॥

ततः स्त्रानं प्रकुर्वीत मन्व्रेणान्तर्जले पुनः । त्वमापो योनिः सर्वेषां दैत्यदानवरक्षसाम् ‍ ॥१४॥

स्वेदजोद्भिज्जयोनीनां पतये नमः । स्त्रातोऽ हं सर्वतीर्थेषु सर्वप्रस्त्रवणेषु च ॥१५॥

नदीषु देवखातेष स्त्रानं तेषु च मे भवेत् ‍ । ध्यायन्ध्वनिमिमं मन्व्रं ततः स्त्रानं समाचरेत् ‍ ॥१६॥

ततः स्त्रात्वा शुचिर्भूत्वा गृहमागत्य न स्पृशेत ‍ । न जल्पेत च संवीक्षेत्क्कचित्पापिष्ठमेव हि ॥१७॥

दूर्वाश्वत्थशमीं स्पृष्ट्रवा मां च मन्व्रेण मन्व्रवित् ‍ । दूर्वामप्यस्य मन्व्रेण युतेन समपस्थितम् ‍ ॥१८॥

त्वं दूर्वेऽमृतजन्मासि सर्वदेवैश्व वन्दिता । वन्दिता दह तत्सर्वं यन्मया दुष्कृतं कृतम् ‍ ॥१९॥

दूर्वामन्व्रः ॥ पविव्राणां पविव्रं त्वं काश्यपी पठन्यसे श्रुतां । शमी शमय मे पापं यन्मया दुरनुष्ठितम् ‍ ॥२०॥

शमीमन्व्रः ॥ अश्वर्त्यमङ्गं लभते मन्व्रमेतन्निबोध मे । अक्षिस्पन्द भुजस्पन्दं दुःखप्न दुर्विचिन्तितम् ‍ ॥२१॥

शव्रूणां च समुत्थानमश्वत्थ शमयस्व मे । अश्वत्थमन्व्रः । गां दद्यात्तु ततो देवीं सवत्सां सप्रदक्षिणाम् ‍ ॥२२॥

समालभ्य उ सन्व्रेण मन्व्रमेतमुदीरयेत् ‍ । सर्वदेवमये देवि दैवतैस्त्वं सुपूजिता ॥२३॥

तस्मात्स्पृशामि वन्दामि पापहा भव । गोमन्व्रः ॥ एवं मन्व्रं पठन्पार्थ भक्त्या भावेन भावितः ॥२४॥

प्रदक्षिणां यः कुरुते गां द्दष्टवा वरवर्णिनीम् ‍ । प्रदक्षिणीकृता तेन पृथिवी ना संशयः ॥२५॥

एवं मौनेन चागत्य वन्द्यान्वन्द्य गृह व्रजेत् ‍ । प्रक्षाल्य च मृदा पादौ आहिताऽग्निगृहं विशेट् ‍ ॥२६॥

होमं तव्र प्रकुर्वीत एभिर्मन्व्रैः पदैर्वरैः । शर्वाय शर्वपुव्राय पार्वत्यै गोःसुताय च ॥२७॥

कुजाय लोहिताङ्गय गृहेशाङ्गरकाय च । भूयो भूयो यमाहुत्या हुत्वा हुत्वा जुहोति वै ॥२८॥

ओंकारपूवकैर्मन्व्रैः स्वाहाकारान्तयाजितैः अष्टोत्तरशतं पार्थ अर्द्धमर्धार्धमव्र च ॥२९॥

एभिमन्व्रपदैर्भक्त्या शक्त्या वा कामभेव वा । समिद्भिः खादिरीभिश्व घृतदुग्धैस्तिलैर्यवैः ॥३०॥

भक्ष्यैर्नानाविधैरन्यैः शक्त्या वा मन्व्रविद्वशी । हुत्वाहुतीस्ततः पार्थ देवं संस्थापयेत्क्षितौ ॥३१॥

स्नपन केचिदिच्छन्ति सगुडे तास्त्रभाजने । सौवर्णं रक्त्वर्णं रक्तवर्णं च शक्त्या दारुपय तथा ॥३२॥

कृष्णागरुमयं चैव श्रीखण्डघटितं पुनः । सौवर्णपाव्रे रौप्ये वा अर्च्य कुङ्रकुमकेसरैः ॥३३॥

अन्यैरालोहितैः पार्थ पुष्पैवस्त्रैः फलैः शुभैः । राजन्र्त्वैश्व विविधैरर्थवान्भक्तितोऽर्चयेत् ‍ ॥३४॥

यावद्धि शक्यते चित्तं वित्तवान्भक्तिभावितः । तावद्धि वर्धते पुण्यं दातुः शतसहस्त्रिकम् ‍ ॥३५॥

केचित्तास्त्रमये पाव्रे वशजे मृन्मयेऽपि वा । पूजयन्ति नरा रक्तैः पुष्पैः कुङ्रकुमकेशरैः ॥३६॥

ॐ अङ्गरकाय नमः ॥ शिरसि ॥ ॐ कुजाय नमः ॥ वदने ॥ ॐ भौमाय नमः ॥ स्कन्धयोः ॥ ॐ मङ्गलाय नमः ॥ बाह्रोः ॥ ॐ रक्ताय नमः ॥ उरसि ॥ ॐ लोहिताङ्गाय नमः ॥ कटन्याम् ‍ ॥ ॐ आराय नमः ॥ जङ्रघयोः ॥ ॐ महीधराय नमः ॥ पादयोः ॥ एषाष्टपुष्पिका ॥ पुरुषाकृतिं कृत पाव्रे कुजं मन्व्रैः समर्चयेत् ‍ ॥ गुग्गुलुं घृतसंयुक्तं कृष्णागरुसमन्व्रितम् ‍ । धूपं सद्रव्यजं वापि दद्यात्तव्र समाधिना ॥३७॥

होमं कुर्वीत पूर्वोक्तैर्मन्व्रैर्मङ्रलसंज्ञितैः । एवं प्रणंम्य देवेशं ब्राह्मणाय निवेदयेत् ‍ ॥३८॥

निष्णाव्रक भोजनं वा दद्याच्छक्त्या सदक्षिणम् ‍ । वित्तशाठयं हि कुर्वाणो न मुख्यफलभारभवेत् ‍ ॥३९॥

पश्वाद्भुञ्जीत मौनेन भूमिं कृत्वा तु भाजनम् ‍ । मन्व्रेणानेन चालम्य तन्निबोध मयोदितम् ‍ ॥४०॥

सर्वौषधिरसावासे सर्वदा सर्वदायिनि । त्वत्तलं भोक्तुकामोऽहं तद्भुक्तममृतं भवेत् ‍ ॥४१॥

युधिष्ठिर उवाच ॥ अङ्गरकेण संयुक्ता चतुर्थी नक्तभोजनैः । उपोष्या कतिमाव्रा सा किमेका वद यादव ॥४२॥

श्रीकृष्ण उवाच ॥ चतुर्थी च चतुर्थी च यदाङ्गारकसंयुता । उपोष्य तव्रतव्रैव प्रदेयो विधिना कुजः ॥४३॥

वित्तहीनाः प्रतीक्षन्ते यावद्वित्तोपलम्मनम् ‍ । चतुर्थां च चतुर्थ्यां च विधान शृणु पाण्डव ॥४४॥

सौवर्णयाव्रे कृत्वा तु अङ्गारकमक्रुव्रिमम् ‍ । दशसौवर्णिकं मुख्य़ं दशार्द्धार्द्धमथापि वा ॥४५॥

विंशत्पलानि पाव्राणि विंशत्यर्द्धपलानि च । विंशक्तर्षाणि वा पार्थ अतो न्यूनं न कारयेत् ‍ ॥४६॥

प्रतिष्ठाप्य कुजं नन्व्रैर्वस्त्रैः संपरिवेष्टितम् ‍ । पुष्पमण्डपिकां कृत्वा दिव्यां सद्धूपधूपिताम् ‍ ॥४७॥

तव्र संपूजयेद्देवं पूर्वमन्व्रैर्विधानतः । भक्त्या भोज्यैरनेकैश्व फलै रत्नैश्व सागरैः ॥४८॥

वस्त्रैः प्रावरणैर्यानैः शय्योपानद्वरासनैः । छव्रैः पुष्पैर्गन्धवरैः शक्त्या वित्तानुसारतः ॥४९॥

ततो विप्रं परीक्षेत व्रतशौचसमन्वितम् ‍ । वेदाध्ययनसंपन्नं शास्त्रज्ञं तिरहंकृतम् ‍ ॥५०॥

अङ्गारकव्रिधिं यश्व सम्यग्जानाति शास्त्रतः । आह्रानविधिमन्व्रांश्व होमार्चनविसर्जनम् ‍ ॥५१॥

संपूज्य वस्त्राभरणैस्तस्मै देयः कुजोत्तमः । यथाश्रुतो यथाज्ञातस्तथा भक्त्या ह्युपोषितः ॥५२॥

वित्तसारेण तुष्य त्वं मम भौम भवीद्भवः । पठन्निमं मन्व्रवरं ब्राह्मणाय निवेदयेत् ‍ ॥५३॥

ब्राह्यणश्वाप्यसौ विद्वन्मन्व्रमेतमुदाहरेत् ‍ । मङ्गलं प्रतिगृह्रामि उभयोरस्तु मङ्गलम् ‍ ॥५४॥

दातृप्रतिग्राहकयोः क्षेमारोग्यं भवत्विति । प्रतिग्राहकमन्व्रः ॥ एवं चतुर्थे संप्राप्ते धनप्राप्तिर्न विद्यते ॥५५॥

तदा मन्व्रार्चनपरः पुनरेतां समाचरेत् ‍ । आशरीरनिपाताद्वा यथोक्तफलभाग्भवेत् ‍ ॥५६॥

अल्पवित्तो यथांशक्त्या सर्वमेतत्समाचरेत् ‍ । अङ्गारकेण संयुक्तां वास्त्रां तिलशराविकाम् ‍ ॥५७॥

अनेन विधिना दत्त्वा यथोक्तफळभाग्भवेत् ‍ । एवं चतुर्थीं यो भक्त्या कुजयुक्तामुपोषयेत् ‍ ॥५८॥

तस्य पुण्यफलं यच्च तन्निबोध युधिष्ठिर । इह स्थित्वा चिरं कालं पुव्रपौव्रश्रिया वृतः ॥५९॥

देहावसाने दिव्यौजा दिव्यगन्धानुलेपनः । दिव्यनारीगणवृतो विमानवरमास्थितः ॥६०॥

याति देवपुरं ह्रष्टो देवैः सहाभिनन्दितः । सतव्र रमते काळं देवैः सह सुरेशवत् ‍ ॥६१॥

चतुर्युगानि षट् ‍ व्रिंशत्ततः कालाश्वरे पुनः । इह बागत्थ राजासौ कुळे महति जाषते ॥६२॥

रूपवान्धनवान्धाग्मी दानशीलो दयापरः । नारी च रूपसंपस्त्रा सुभगा जातिसंयुता ॥६३॥

पुव्रपौव्रैः परिवृता भर्व्रा सह रमेच्चिरम् ‍ । रमित्वा सुचिरं काळं पुनः स्वर्गगतिं लभेत् ‍ ॥६४॥

एष ते कथितो राजन्सरहस्यो विधिस्तथा । दुर्लभो यो मनुष्याणां देवानां भद्रमस्तु ते ॥६५॥

अङ्गारकेण सहिता तु सिसा चतुर्थी शस्ता सुरार्चमविधौ पिमृपिण्डदाने भद्रमस्तु ते ॥६५॥

अङ्गारकेण सहिता तु सिता चतुर्थी शस्ता सुरार्चमविधौ पिमृपिण्डदाने । तस्यां कुजं कुष्कुलोद्वह ये‍ऽर्चयन्ति भूमौ भवन्ति बहुमङ्गलभाजनास्ते ॥६६॥ [ १५६९ ]

इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे चतुर्थीव्रत अङ्गारकचतुर्थीव्रतवर्णनं नामैकव्रिंशत्तमोऽघ्यायः ॥३१॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:52:22.5830000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

SAPTAJANĀŚRAMA(सप्तजनाश्रम)

  • A holy place where seven hermits called the Saptajanas, went to heaven by standing head downwards in water. This was the place through which Śrī Rāma and Sugrīva went to Kiṣkindhā. Sugrīva told Śrī Rāma about the hermitage of Saptajanas as follows: “Oh! Rāghava! This vast area is the hermitage where rest could be taken, as sweet fruits and pure water could be obtained and the forest looks like a garden. Here the seven hermits called Saptajanas, who did penance and took vow and fast by standing in water always, with heads downwards, did live in days of old.” [Vālmīki Rāmāyaṇa, Kiṣkindhā Kāṇḍa, Sarga 13]. 
RANDOM WORD

Did you know?

मूल जन्मानंतर पांचव्या दिवशी सटवाई पूजन करतात, ते काय आहे?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site