TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|शास्त्रः|वास्तुशास्त्रः|समराङ्गणसूत्रधार|
५१ ते १००

ऋज्वागतादिस्थानलक्षणं नामैकोनाशीतितमोऽध्यायः - ५१ ते १००

समराङ्गणसूत्रधार भारतीय वास्तुशास्त्र से सम्बन्धित ज्ञानकोशीय ग्रन्थ है जिसकी रचना धार के परमार राजा भोज (1000–1055 ई) ने की थी।


ऋज्वागतादिस्थानलक्षणं नामैकोनाशीतितमोऽध्यायः - ५१ ते १००
द्वियवोना कला चक्षुर्व्यावृत्त्या परिवर्धितः ।
पूर्वस्य करवीरेण सह श्वैत्यं यवत्रयम् ॥५१॥
द्वितीयश्वैत्यदृक्ताराप्रसृतिः प्रोक्तमानतः ।
कपोललेखा परतो यवद्वा ता कला भवेत् ॥५२॥
ब्रह्मसूत्रान्नासिकाग्रं परस्मिन् सप्तभिर्यवैः ।
नासापुटः पूर्वभागे स्याद्यवाधिकमङ्गुलम् ॥५३॥
पूर्वे भागे यवं गोजी तत्रोपान्ते विधीयते ।
परभागोत्तरोष्ठः स्यात्प्रमाणेनार्धमात्रकः ॥५४॥
त्रियवश्चाधरोष्ठः स्याच्छेषश्चापचयस्तयोः ।
पाल्या मध्ये भवेत् सूत्रं पाल्यास्तु चिबुकं परे ॥५५॥
हनुपर्यन्तलेखा च सूत्रादर्धाङ्गुले भवेत् ।
हनोर्मध्यगतं सूत्रं परे स्यात्परिमण्डलम् ॥५६॥
सहैकसूत्रे परदृक्पर्यन्तेन परिस्फुटा ।
मुखपर्यन्तलेखार्धे हनोरुपरि चाधरः ॥५७॥
कुर्याल्लेखाभिरेताभिः परभागं विचक्षणः ।
सूत्राङ्गुलोर्ध्वमात्रायां तस्माद् ग्रीवा यथोदिता ॥५८॥
सूत्रसंयोगात्पूर्वस्मिन्नङ्गुले सयवेऽङ्गुलः ।
हिक्काध्यर्धाङ्गुलं सूत्रात्पूर्वे स्यात्सुप्रतिष्ठिता ॥५९॥
बाह्यलेखा हि तत्सूत्रात्परस्मिन्नङ्गुलाष्टके ।
तालें यवोनग्रीवातो नग्रीवज्ञेयौसूनदूर्वकौ ॥६०॥
हिक्कासूत्रात्समारभ्य वक्षोभागोऽग्रिकं भवेत् ।
तावन्मात्रे तरेवाहु तस्मात्प्रभृति निर्दिशेत् ॥६१॥
हिक्कासूत्रात्परे भागे स्तनश्चाङ्गुलपञ्चके ।
रेखान्तसूचकः कार्यो मण्डलं सार्धमङ्गुलम् ॥६२॥
तस्मादनन्तरं बाह्यभागमात्रं विनिर्दिशेत् ।
हिक्कासूत्रात् समारभ्य स्तनः पूर्वषडङ्गुले ॥६३॥
स्तनात्षडङ्गुले तिर्यगक्षो स्मा द्वौ द्विभागिकः ।
कक्षतो द्विकलेऽधस्ताद्बाह्यलेखा विधीयते ॥६४॥
आभ्यन्तरा बाह्यलेखा स्तनात्पञ्चाङ्गुले तलेऽन्तरे ।
ब्रह्मसूत्राच्च भागेन मध्यभागे परिविदुः ॥६५॥
मध्यात्त्वकलयावहः परे तिर्यग्विभज्यते ।
मध्यप्रान्तः पूर्वभागे भवेत्सूत्राद्दशाङ्गुलः ॥६६॥
तिर्यङ्नाभिप्रदेशः स्यात्परतो ब्रह्मसूत्रतः ।
यवैश्चतुर्भिरधिकमङ्गुलानां चतुष्टयम् ॥६७॥
पूर्वभागे विनिर्दिष्टः स एवैकादशाङ्गुलः ।
मध्येनैति परस्योरोः सूत्रं नाभ्यन्तराश्रितम् ॥६८॥
प्रयात्यपरजाच्चैतात् पूर्वतः कलया च तत् ।
जान्वधोभागतश्चार्धकलया त्रियवेन च ॥६९॥
जङ्घामध्येन लेखायाः प्रसक्तं नलकस्य तु ।
षांते वैरवं परतश्चतुर्भिः सूत्रमिष्यते ॥७०॥
अनेनैवानुसारेण बहिर्लेखा विधीयते ।
ब्रह्मसूत्रात्परे भागे कटिरङ्गुलपञ्चके ॥७१
तामालमात्रा तु सा पूर्थे मेडाग्रं सूत्रसङ्गतम् ।
सूत्रादरभागोरू मूलाग्रये ॥७२॥
सूत्रादपरभागोरुमध्ये रेखा कलाद्वये ।
सूत्रात्पूर्वोरुमूलं स्यात्पूर्वतः कलया तथा ॥७३॥
कलाद्वयेन विज्ञेया रेखा पूर्वस्य जानतुः ।
सार्धाङ्गुलयवं जानु तत्पार्श्वं चार्धमङ्गुलम् ॥७४॥
सूत्रेण पादस्य मध्यरेखा विभज्यते ।
आदिमध्यान्तलेखायां सूत्रशौचमुदाह्वता ॥७५॥
सूत्रात्प्राग्भागमलके प्रान्तः पञ्चभिरङ्गुलैः ।
अर्धाङ्गुलं क्षयः कार्यः परभागोरुजङ्घयोः ॥७६॥
पराक्षिमध्यगं सूत्रं लम्बभूभिप्रतिष्ठितम् ।
परपादतनान्तात्प्रागङ्गुलेन विधीयते ॥७७॥
--- सूत्रात्पूर्वपादस्य तलमष्टाङ्गुलं भवेत् ।
अधस्तात् तलयोः सूक्ष्मा स्याल्लेखाष्टादशाङ्गुलम् ॥७८॥
अङ्गुष्ठकाद्र कमात् प्रदेशिन्यङ्गुलाधिका ।
परपादतलावस्तून् पूर्वा ह्यङ्गुष्ठमूलगम् ॥७९॥
सूत्रं यथाति सा भूमिलेखेति परिकीर्तिता ।
सूत्रादर्धाङ्गुलेनोर्ध्वं तस्मात्पार्ष्णि परस्य च ॥८०॥
अङ्गुष्ठादङ्गुलीपातः पूर्वपादेऽनुसारतः ।
उपप्रदेशिनीमानात्कुर्यादत्र प्रदेशिनीम् ॥८१॥
अपराश्चाङ्गुलीः सर्वाः क्रमेण क्षपयेत्ततः ।
इति साचीकृतं स्थानमेतदुक्तं यथार्थतः ॥८२॥
अध्यर्धाक्षमिदानीं च स्थानकं सू प्रचक्षते ।
ब्रह्मसूत्रमुखे कृत्वा मानमात्रं विधीयते ॥८३॥
केशान्तलेखा सूत्रात्स्यान्मात्रैका यवसंयुता ।
पृथग्वक्षः पृथक् श्रोणिः वृत्तःवाहः सुसंस्कृतिः ॥८४॥
भद्रा कारो भवेद् भद्रो वृत्तवक्त्रः स्वभावतः ।
मालव्यस्य भवेन्मूर्धा प्रमाणेनाङ्गुलत्रयम् ॥८५॥
चतुर्मात्रललाटं च नाश वक्त्राशिरोधरा ।
मात्रा द्वादश वक्षेस्ये नाभिमेढ्रान्तरोदरे ॥८६॥
अष्टादशाङ्गुलौ चोरू जङ्घे अप्येवमेव हि ।
चतुरङ्गुलकौ --- जानुनी चतुरङ्गुले ॥८७॥
मालव्यस्यायमायामः षण्णवत्यङ्गुलो मतः ।
विस्तारो वक्षसस्तस्य मात्राः षड्विंशतिः स्मृतः ॥८८॥
बाह्वोः षोडशमात्रश्च प्रबाह्वोरेवमेव सः ।
पार्ष्ण्यौ द्वादशमात्रस्ये मालव्यस्त्वेह विस्तुतिः ॥८९॥
पीनांसो दीर्घबाहुश्च पृथुवक्षाः कृशोदरः ।
वृत्तोरुकटिजङ्घश्च मालवः पुरुषोत्तमः ॥९०॥
हंसस्य वक्रं पृथुगण्डभागं ।
कृशं शशस्यायतमास्यमाहुः ।
विस्तारदैर्घ्याद्भवकस्य तुल्यं ।
सुखं सुवृत्तं त्विहच भद्र वक्रे ॥९१॥
स्यान्मालावस्या लेपनं तु कान्तमयोज्यं  ।
देही तु रूपैश्च भवन्ति युक्तास्ते कर्मणि सर्वगुणान्वितास्ते ॥९२॥
स दुर्लभं स्यात्पुरुषः प्रमेय- ।
मानोऽस्ति कीर्ण इति ह षष्टः ॥९३॥
मांसलेन शरीरेण ग्रीवासिरा अया --- ।
मांसलायातशाखा च नारी वृत्तेति सा मता ॥९४॥
पृथुवक्त्रा कटीह्रस्वा ह्रस्वग्रीवा पृथूदरी ।
पुंवत्काण्डकतुल्या स्यात्सा नारी पौरुषी मता ॥९५॥
अल्पकायशिरोग्रीवा लघुशाखा भवेच्च या ।
कृशाल्पब्रह्मसत्त्वा च सा नारी बालकी स्मृता ॥९६॥
पुंस्पर्शात्पश्यता या स्यात्कौमारे प्राप्तयौवना ।
अन्या सा बालकी प्रोक्ता स्त्रीलक्षणविचक्षणैः ॥९७॥
भुवः सद्वियवामात्रा लेखा कृशयवाङ्गुलाः ।
दक्तोयमन्तरे वर्त्म ताराय अर्धमालिखेत् ॥९८॥
स्वैत्यं चतुर्यवं दृश्यशेषं सा तिरस्कृतम् ।
कपोतरेखा परतो यववर्जितमङ्गुलम् ॥९९॥
सूत्रापूर्वपटान्तः स्यादर्धाङ्गुलमितेन्तरे ।
नासिकान्तोऽङ्गुलं सूत्रात्परे पूर्वेतपाङ्गुलम् ॥१००॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2017-11-26T04:43:32.0400000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

लष्कर सैल, इन्फंट्री बैल आणि पोलीस करील तें होईल

  • ( कर.) मोकळें सुटलेलें लष्कर, लष्करीकामाचा बैल आणि पोलिस या तिघांची सत्ता सारखी अनिर्बेध आहे. ते काय करतील तें होईल. कर्तुमकर्तुमन्यथाकर्तुम् शक्ति. 
RANDOM WORD

Did you know?

'डांबिस' हा शब्द मराठी कि कुठल्या भाषेतून आलाय ? त्याचा अर्थ किंवा उगम कोणता?
Category : Dictionary
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.