TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|शास्त्रः|वास्तुशास्त्रः|समराङ्गणसूत्रधार|
५१ ते १००

मेर्वादिषोडशप्रासादादिलक्षणं नाम पञ्चपञ्चाशोऽध्यायः - ५१ ते १००

समराङ्गणसूत्रधार भारतीय वास्तुशास्त्र से सम्बन्धित ज्ञानकोशीय ग्रन्थ है जिसकी रचना धार के परमार राजा भोज (1000–1055 ई) ने की थी।


मेर्वादिषोडशप्रासादादिलक्षणं नाम पञ्चपञ्चाशोऽध्यायः - ५१ ते १००
षड्भमिरेष भूमिः स्यादेकैका द्वादशांशका ।
रेखास्कन्धाण्डकादीनां कैलासे समाकृतिः ॥५१॥
नन्दनो नन्दयत्येष समृद्धा हन्ति चापदः ।
नन्दनः ।
चतुरश्रीकृते क्षेत्रे पञ्चविंशति हस्तके ॥५२॥
सूत्रपातं ततः कुर्यात्कर्मायतमुखायतम् ।
ततः सीमार्धसूत्रेण सम्यग्वृत्तं समालिखेत् ॥५३॥
ततस्तदष्टाविंशत्या भजेद्भागैर्यथापदम् ।
निर्मापये शालार्धेन दिक्सूत्रसंश्रिताः ॥५४॥
तासां तु मध्यगाः कार्या एकैकस्य रथास्त्रयः ।
अन्ये चार्धरथाः कार्याः शालाकर्णसमाश्रिताः ॥५५॥
भागषट्कोच्छ्रिता जङ्घा भागार्धेन तु मेखलाः ।
भागेनान्तरपत्रं स्याद्भागं चोद्वृत्तमण्डकम् ॥५६॥
अर्धभागोच्छ्रिता जीवा विष्कम्भेन चतुष्पदाम् ।
शिखरस्योच्छ्रयो भागैरेकादशभिरिष्यते ॥५७॥
सर्वेषामेव लतिना मात्रिधा द्विगुणो हि सः ।
विस्ताराद्द्विगुणं सूत्रं स्कन्धाद्यं चापि षड्गुणम् ॥५८॥
सुत्तानितं समाकृष्य पद्मकोशं समालिखेत् ।
स पञ्चविंशतिर्हस्ता ज्येष्ठः षोडश मध्यमः ॥५९॥
कनीयान् द्वादशकरच्छस्यो विजानता ।
ज्येष्ठस्य भागसंख्येयमेतदर्धेन मध्यमः ॥६०॥
मध्यमस्य तथार्धेन कनीयान् भागसंख्यया ।
भागषट्कमिता जङ्घा ज्येष्ठस्य परिकीर्तिता ॥६१॥
सप्तभागोच्छ्रिता सा स्यान्मध्यमे सकनीयसि ।
सर्वेषां लतिनामेष क्षेत्रेण विधिरीरितः ॥६२॥
स्वस्तिकोऽयं समाख्यातः स्वस्तिश्रेयस्करो नृणाम् ।
स्वस्तिकः ।
इदानीं मुक्ताकोणस्य सूक्ष्म ब्रूमः स तु त्रिधा ॥६३॥
षोडश द्वादशाष्टौ च हस्तसंख्या परस्य च ।
ज्येष्ठः षोडशभिर्भागैर्मध्यो द्वादशभिर्भवेत् ॥६४॥
कनीयानष्टभिः प्रोक्तः प्रासादो मुक्तकोणकः ।
मुक्तकोणस्वस्तिकयोरिदमेवान्तरं भवेत् ॥६५॥
स्वस्तिको वर्तुलस्तत्र चतुरश्रोऽपरः स्मृतः ।
पञ्चभागोन्नता जङ्घा द्वौ भागौ रथिका भवेत् ॥६६॥
भागैश्चतुर्भिः कर्तव्या द्वितीया तस्य भूमिका ।
येषास्त्वर्धार्धभागेन विधेयास्तस्य भूमिकाः ॥६७॥
विधाय नवधा गर्भेस्तैस्त्र्योदशभिर्भवेत् ।
जङ्घापादोनपञ्चाशैराद्यैकःष्पणिका भवेत् ॥६८॥
मुक्तकोणः ।
विस्तारं दशधा कृत्वा षड्भागं मध्यमालिखेत् ।
कर्णा द्विर्भागिको मध्यं चतुर्धा विभजेत्पुनः ॥६९॥
तद्वन्मध्ये कृतौ द्व्यंशौ भागिकौ वामदक्षिणौ ।
अङ्गुलीकरसंख्यातैर्विधेयो रथनिर्गमः ॥७०॥
प्राग्ग्रीवैर्विकटैः स्वष्टैः स्तम्भैः सद्भूपकर्मभिः ।
एवं गुणसमायुक्तः श्रीवत्सः सुखदो भवेत् ॥७१॥
द्व्यङ्गुलं त्र्यङ्गुलं वापि चतुरङ्गुलमेव च ।
उदकान्तरकं कार्यं श्रीवत्सो नन्दनोपि च ॥७२॥
श्रीवत्सः ।
विस्तारैर्दशधा भक्तैः षड्भामञ्जरी भवेत् ।
सर्वतोभद्र वन्मूलकर्णावस्य द्विभागिकौ ॥७३॥
उदकान्तरमन्यस्य श्रीवत्सस्येव कल्पयेत् ।
हंसोऽयं कीर्तितः सम्यक् शुभदो लक्षणान्वितः ॥७४॥
हंसः ।
रुचकोऽप्येवमेव स्यादुदकान्तरवर्जिताम् ।
भित्तयश्चतुरंशेन गर्भो व्यासार्धसंमतः ॥७५॥
रुचकः ।
चतुरश्रीकृते क्षेत्रे विभजेद्दशभिः पदैः  ।
विदध्यादर्धमानाख्यं तत्र भ्रान्तमनुक्रमात् ॥७६॥
भद्र स्य च भवेद्भागैश्चतुर्भिः परिविस्तृतम् ।
एकेनैकेन भागेन द्वौ रथौ वामदक्षिणौ ॥७७॥
द्विभागविस्तृतौ कर्णौ निर्गमः स्यात्कराङ्गुलैः ।
वर्धमानः क्रियायुक्तो यशोलक्ष्मीं विवर्धयेत् ॥७८॥
रचको वर्धमानो वा श्रीवत्सो हंस एव च ।
य एको रोचते तेषु न्यसेत्तं गरुडे सुधीः ॥७९॥
पक्षावेतस्य कर्तव्यौ प्रासादार्धविनिर्गमौ ।
नासिकां वैनतेयस्य त्रिगर्भां कारयेदपि ॥८०॥
गरुडः ।
चतुःषष्टिपदे क्षेत्रे प्रासादं विभजेच्छुभम् ।
क्षेत्रार्धेन च सूत्रेण पृष्ठतो वृत्तमालिखेत् ॥८१॥
भागैश्चतुर्भिर्जंङ्घास्य मेखलाचार्धभागिका ।
पुरतः सूरसोयं पृष्ठतश्च गजाकृतिः ॥८२॥
गजः ।
चतुःषष्टिपदः सिंहो भद्रं भागचतुष्टयम् ।
द्व्यंशकौ मूलकर्णौ च गर्भः षोडशभिः पदैः ॥८३॥
विस्तारार्धे भवेज्जङ्घा मेखला पदिका भवेत् ।
एकैका रथिका चास्य भवेद्भागत्रयोच्छ्रिता ॥८४॥
सर्वतोभद्र वच्चास्या रेखाग्रीवाण्डकादिकम् ।
सिंहाक्रान्तैस्तथा भद्रैः प्रासादः सिंह उच्यते ॥८५॥
विक्रमार्जवशीलानां प्रासादोऽयं शुभावहः ।
सिंहः ।
पद्मस्य हस्तसंख्या स्यात् षोडश द्वादशाथवा ॥८६॥
वर्तुलः स च कर्तव्यः सूत्रं तु स्वस्तिके यथा ।
सर्वे रथाः स्मृताः पद्मपत्राकृतिमनोरमाः ॥८७॥
उदकान्तरकं कुर्याच्छ्रेयसे नन्दने यथा ।
पद्मकः ।
स्वस्तिकस्य यथा पूर्वं कथितं मानलक्षणम् ॥८८॥
तेनैव लक्षलितः सर्वो विदधीत विचक्षणः ।
यथामूलविभक्तस्तु लतिषु स्वस्तिकादिषु ॥८९॥
यथास्कन्धविभागोऽपि रेखामध्यविभागतः ।
स्वस्तिकाङ्को विधातव्यः शुकनाशोच्छयाच्छुभः ॥९०॥
प्रासादानां स भागैः स्यात्सप्तभिर्विहितः श्रिये ।
विमाने स धरात्र्यंशन्यूनः कार्यो विपश्चिता ॥९१॥
कैलासो च तुरंशोना विधेना शुकनासिका ।
सर्वतोभद्र सिंहाख्यौ मेरूणां तु विशेषतः ॥९२॥
षड्भिर्भागैर्विना कार्या शुकनासा विजानता ।
प्रासादोच्चेन सन्धारो विमानाद्याः प्रकीर्तिताः ॥९३॥
विस्तारार्धेन तद्गर्भो यच्छेषं तेन भित्तयः ।
प्रासादजङ्घोच्छ्रेयेण तुल्यो गर्भतुलोदयः ॥९४॥
सभित्तिर्गर्भतुल्यः स्यात्सन्धारेषु तुलोदयः ।
स विधेयः पुनर्व्यासाद्यदि वा किञ्चिदुन्नतः ॥९५॥
मूलसूत्रं तु दशधा --- समालिखेत् ।
गर्भसूत्रं प्रतिष्टाप्य सिंहकर्णं प्रकल्पयेत् ॥९६॥
सार्धभागेन सूत्रेण मध्यमस्य समालिखेत् ।
उरो द्विभागतुल्यं तु मस्तकं भागमुच्छ्रितम् ॥९७॥
अर्धेन वोच्छ्रयस्तस्याः पक्षोच्छ्राया द्विभागिकाः ।
उरो च सीमान्ते सूत्रेणच्छन्दमादिशेत् ॥९८॥
नवधा दशधा चैव सिंहकर्मावुभौ स्मृतौ ।
एकषड्विस्तृतो भागा उदयात् पञ्चभागिकः ॥९९॥
सूरसेनो द्वितीयस्तु स्वात्समोदयविस्तृतिः ।
उदयात्सार्धविस्तीर्णं सिंहकर्णस्त्रिसंकुला ॥१००॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2017-11-26T04:43:27.7400000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

घी देखा पण बडगा नही देखा

  • मांजर दूध पिण्यासाठी टपून बसते, तेव्हां आपणांस कोणी मारण्यास टपले आहे हे त्‍याच्या लक्ष्यात येत नाही. यावरून मनुष्‍य केवळ फायद्याकडे पाहात असतो, त्‍यापासून तोटा किती होणार हे समजून घेत नाही. दुग्‍धं पश्यति मार्जारः परं न लगुडाहतिम्‌। 
RANDOM WORD

Did you know?

गणपतीचे प्रकार किती व कोणते?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.