TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|कूर्मपुराणम् उत्तरभागः|
सप्तविंशोऽध्यायः

कूर्मपुराणः - सप्तविंशोऽध्यायः

पुराण म्हणजे भारतीय संस्कृतीचा अमूल्य ठेवा आहे. महापुराणांच्या क्रमवारीत कूर्मपुराण पंधराव्या स्थानावर आहे.


सप्तविंशोऽध्यायः

वानप्रस्थ आश्रम तथा वानप्रस्थ धर्मका वर्णन, वानप्रस्थाके कर्तव्योंका निरूपण

व्यास उवाच

एवं गृहाश्रमे स्थित्वां द्वितेयं भाममायुषः ।

वानप्रस्थाश्रम गच्छेत सदारः साग्रिरेव च ॥१॥

निक्षिप्य भार्या गच्छेद वनमथापि वा ।

दृष्टापत्यस्य चापत्यं जर्जरीकृतविग्रहः ॥२॥

शुक्लपक्षस्य पुर्वाह्ने प्रशस्ते चोत्तरायणे ।

गत्वारण्यं नियमवांस्तपः कुर्यात समाहितः ॥३॥

फलमूलानि पूतानि नित्यमाहारमाहरेत ।

यताहारो भवेत तेन पूजयेत पितृदेवताः ॥४॥

पूजयित्वातिथिं नित्यं स्नात्वा चाभ्यर्चयेत सुरान ।

गृहादाहृत्य चाश्नीयादष्टौ ग्रासान समाहितः ॥५॥

जटाश्च बिभृयान्नित्यं नखरोमाणि नोत्सृजेत ।

स्वाध्यायं सर्वदा कुर्यान्नियच्छेद वाचमन्यतः ॥६॥

अग्निहोत्रं च जुहुयात पंचयज्ञान समाचरेत ।

मुन्यन्नैर्विविधैर्मेध्येः शाकमुलफलेन वा ॥७॥

चीरवासा भवेन्नित्यं स्नायात त्रिषवणं शुचिः ।

सर्वभुतानुकम्पी स्यात प्रतिग्रहविवर्जितः ॥८॥

दर्शेन पौर्णमासेन यजेत नियतं द्विजः ।

ऋक्षेष्वाग्रयणे चैव चातुर्मास्यानि चाहरेत ।

उत्तरायणं क्रमशो दक्शस्यायनमेव च ॥९॥

वासन्तैः शारदैर्मेधैर्मुन्यन्नैः स्वयमाहृतैः ।

पुरोडाशांश्चभुत्र्जीत विधिवन्निअर्वपत्र पृथक ॥१०॥

देवताभ्यस्च तद हुत्वा वन्य मेध्यतरं हविः ।

शेष समुपाभ्त्र्जीत लवणं च स्वयं कृतम ॥११॥

वर्जयेन्मधुमांसानि भौमानि कवकानि च ।

भूस्तृणं शिग्रुकं चैव श्लेष्मातकफलानि च ॥१२॥

न फालकुश्टमश्नीयादुत्सृष्टमपि केनचित ।

न ग्रामजातान्यार्तोऽपि पुष्पाणि च फलानि च ॥१३॥

श्रावणेनैव विधिन वह्निं परिचरेत सदा ।

न दुर्ह्रोत सर्वभुतानि निर्द्वन्द्वो निर्भयो भवेत ॥१४॥

न नक्तं किंचिदश्नीयाद रात्रौ ध्यानपरो भवेत ।

जितेंन्द्रियो जितक्रोधस्तत्वज्ञानविचिन्तकः ।

ब्रह्माचरी भवेन्नित्यं न पत्नीमपि संश्रयेत ॥१५॥

यस्तु पत्न्या वन गत्वा मैथुनंकामतश्चरेत ।

तद व्रतं तस्य लुप्येत प्रायश्चित्तीयते द्विजः ॥१६॥

तत्र यो जायते गर्भो न संस्पृश्यो द्विजातिभिः ।

न ह वेदेऽधिकारौस्य तंद्वशेऽप्येमवेव हि ॥१७॥

अधः शयीत सततं सावित्रीजाप्यतत्परः ।

शरण्य सर्वभुतानां संविभागपरः सदा ॥१८॥

परिवादं मृषावदं निद्रालस्यं विवर्जयेत ।

एकाग्र्निरनिकेतः स्यात प्रोक्षिताण भूमिमाश्रयेत ॥१९॥

मृगैः सह चरेद वांस तैः सहैव च संवसेत ।

शिलाया शर्करायां वा शयीत सुसमाहितः ॥२०॥

सद्यः प्रक्षालको वा स्यान्माससंचयिकोऽपि वा ।

षण्मासनिचयो वा स्यात समानिचय एव वा ॥२१॥

त्यजेदाश्वयुजे मासि सम्पन्नं पुर्वसंचितम ।

जीर्णानि चैव वासांसि शाकमुलफलानि च ॥२२॥

दन्तोलुखनिको वा स्यात कापोंतीवृत्तिमाश्रयेत ।

अश्मकुट्टो भवेद वापि कालपक्वभुगेव वा ॥२३॥

नक्तं चान्नं समश्नीयाद दिवा चाहत्य शक्तितः ।

चतुर्थकालिको वा स्यात स्याद्वाप्यष्टमकालिकः ॥२४॥

चान्द्रायणविधानैवा शुक्ले कॄष्णे च वर्तयेत ।

पक्षे पक्षे समश्नीयाद यवागुंक क्वथितां सकृत ॥२५॥

पुष्पमुलफलैर्वापि केवलैर्वतयेत सदा ।

स्वाभाविकैः स्वयं शीणैर्वैखानसमते स्थितः ॥२६॥

भूमौ वा परिवर्तेत तिष्ठेद वा प्रपदैर्दिनम ।

स्थानासनाभ्यां विहरेत्र क्वचिद धैर्यमुत्सृजेत ॥२७॥

ग्रीष्पे पंचतपाश्च स्याद वर्शास्वभ्रावकाशकः ।

आर्द्रवासास्तु हेमन्ते क्रमशो वर्धयंस्तपः ॥२८॥

उपस्पृश्य त्रिषवणं पितृदेवांश्च तर्पयेत ।

एकपादेन तिष्ठेत मरीचीन वा पिबेत तदा ॥२९॥

पंचग्रिर्धूपतो वा स्यादुष्मपः सोमपोऽपि वा ।

पयः पिबेच्छुक्लपक्षे कृष्णपक्षे तु गोमयम ।

शीर्णपर्नाशनो वा स्यात कृच्छैर्वा वर्तयेत सदा ॥३०॥

योगाभ्यासरतश्च स्याद रुद्राध्यायौ भवेत सदा ।

अथर्वशिरसोऽध्येता वेदान्ताभ्यासतत्परः ॥३१॥

यमान सेवेत सततं नियमांश्चाप्यतन्द्रितः ।

कृष्णाजिनी सोत्त्तरियः शुक्लयज्ञोपवीतवान ॥३२॥

अथ चाग्नीन समारोप्य स्वात्मनि ध्यानतप्तरः ।

अनग्निरनिकेतः स्यान्मुनिर्मोक्षपरो भवेत ॥३३॥

तापसेष्वेव विप्रेषु यात्रिकं भैक्षमाहरेत ।

गृहमेधिषु चान्येषु द्विजेषु वनवासिशु ॥३४॥

ग्रामादाहृत्य वाश्‍नीयादष्टौ ग्रासान वने वसन ।

प्रतिगृह्मा पुटेनैव पाणिना शकलेन वा ॥३५॥

विविधाश्चोपनिषद आत्मसंसिद्धये जपेत ।

विद्याविशेषान सावित्रीं रुद्राध्यायं तथैव च ॥३६॥

महाप्र्रास्थानिकं चासौ कुर्यादनशनं तु वा ।

अग्निप्रवेशमन्यद वा ब्रह्मार्पणविधी स्थितः ॥३७॥

यस्तु समागिमामाश्रमं शिवं संश्रयेदशिवपुत्र्जनाशनम ।

तापसः स परमैश्वरं पद यातियत्र जगतोऽस्य संस्थितिः ॥३८॥

इति श्रीकूर्मपुराणे षटसाहस्त्रयां संहितायामुपरिविभागे सप्तविंशोऽध्यायः ॥२७॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-04-17T04:27:42.0970000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

eviction

  • निष्कासन 
  • न. निष्कासन 
  • स्त्री. बेदखली 
  • न. निष्कासन 
More meanings
RANDOM WORD

Did you know?

relatives kiva veh itar lokanchya divsache bhojan ghyave ka ?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.