TransLiteral Foundation
संस्कृत सूची|शास्त्रः|ज्योतिष शास्त्रः|वराहमिहीरस्य बृहत्संहिताः|
अध्याय ९३

बृहत्संहिताः - अध्याय ९३

’बृहत्संहिता’ ग्रंथात वास्तुविद्या, भवन निर्माण कला, वायुमंडळाची रचना, वृक्ष आयुर्वेद इ. विषय अंतर्भूत आहेत.


हस्तिचेष्टिताध्यायः

दन्तस्य मूलपरिधिं द्विरायतं प्रोह्य कल्पयेत्शेषम् । अधिकमनूपचराणां न्यूनं गिरिचारिणां किंचित् ॥१॥

श्रीवृक्ष ( श्रीवत्स) वर्धमानच्छत्रध्वजचामरानुरूपेषु । छेदे दृष्टेष्वारोग्यविजयधनवृद्धिसौख्यानि ॥२॥

प्रहरणसदृशेषु जयो नन्द्यावर्ते प्रनष्टदेशाप्तिः । लोष्ठे तु लब्धपूर्वस्य भवति देशस्य संप्राप्तिः ॥३॥

स्त्रीरूपेऽश्वविनाशो भृंगारेऽभ्युत्थिते सुतौत्पत्तिः । कुंभेन निधिप्राप्तिः यात्राविघ्नं च दण्डेन ॥४॥

कृकलासकपिभुजंगेष्वसुभिक्षव्याधयो रिपुवशित्वं ( रिपुवशत्वं) । गृध्रौलूकध्वांक्षश्येनाकारेषु जनमरकः ॥५॥

पाशेऽथवा कबन्धे नृपमृत्युः जनविपत् स्रुते रक्ते । कृष्णे श्यावे रूक्षे दुर्गन्धे चाशुभं भवति ॥६॥

शुक्लः समः सुगन्धिः स्निग्धश्च शुभावहो भवेघेदः । गलनम्लानफलानि च दन्तस्य समानि भंगेन ॥७॥

मूलमध्यदशनाग्रसंस्थिता देवदैत्यमनुजाः क्रमात् ततः । स्फीतमध्यपरिपेलवं फलं शीघ्रमध्यचिरकालसंभवम् ॥८॥

दन्तभंगफलमत्र दक्षिणे भूपदेशबलविद्रवप्रदम् । वामतः सुतपुरोहिते भयान् ( भपान्) हन्ति साटविकदारनायकान् ॥९॥

आदिशेदुभयभंगदर्शनात् पार्थिवस्य सकलं कुलक्षयम् । सौम्यलग्नतिथिभादिभिः शुभं वर्धतेऽशुभमतोऽन्यथा वदेत् ( भवेत्) ॥१०॥

क्षीरमृष्ट ( क्षीरवृक्ष) फलपुष्पपादपेष्वापगातटविघट्टितेन वा । वाममध्यरदभंगखण्डने ( खण्डनं) शत्रुनाशकृदतोऽन्यथा परम् ॥११॥

स्खलितगतिः अकस्मात् त्रस्तकर्णोऽतिदीनः श्वसिति मृदु सुदीर्घं न्यस्तहस्तः पृथिव्याम् । द्रुतमुक्लितदृष्टिः स्वप्नशीलो विलोमो भयकृदहितभक्षी नैकशो ऽसृक्षकृत्कृत् ( ऽसृक् छकृत् च) ॥१२॥

वल्मीकस्थाणुगुल्मक्षुपतरुमथनः स्वेच्छया हृष्टदृष्टिः यायाद् यात्रानुलोमं त्वरितपदगतिः वक्त्रमुन्नाम्य चौच्चैः । कक्ष्यासन्नाहकाले जनयति च मुहुः शीकरं बृंहितं वा तत्काले ( तत्कालं) वा मदाप्तिः जयकृदथ रदं वेष्टयन् दक्षिणं च ॥१३॥

प्रवेशनं वारिणि वारणस्य ग्रहणे नाशाय भवेन् नृपस्य । ग्राहं गृहीत्वा उत्तरणं नृपस्य ( द्विपस्य) तोयात् स्थलं वृद्धिकरं नृभर्तुः ॥१४॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2012-01-16T20:51:43.1730000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

VṚDDHIKĀ(वृद्धिका)

  • A kind of goblin. It is mentioned in [Mahānbhārata, Vana Parva, Chapter 231, Stanza 16], that once the semen of Śiva fell scattered over the trees and that these goblins were born from that. Human flesh is the food of these goblins. It is said those who want children need only worship these Vṛddhikās. 
RANDOM WORD

Did you know?

शंखनादाविषयी कांही माहिती पाहिजे.
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.