TransLiteral Foundation
संस्कृत सूची|शास्त्रः|ज्योतिष शास्त्रः|वराहमिहीरस्य बृहत्संहिताः|
अध्याय १०

बृहत्संहिताः - अध्याय १०

’बृहत्संहिता’ ग्रंथात वास्तुविद्या, भवन निर्माण कला, वायुमंडळाची रचना, वृक्ष आयुर्वेद इ. विषय अंतर्भूत आहेत.


शनैश्चरचाराध्यायः

श्रवणानिलहस्तार्द्राभरणीभाग्योपगः सुतोऽर्कस्य । प्रचुरसलिलोपगूढां करोति धात्रीं यदि स्निग्धः ॥१॥

अहिवरुणपुरन्दरदैवतेषु सुक्षेमकृन् न चाति जलम् । क्षुत्शस्त्रावृष्टिकरो मूले प्रत्येकमपि वक्ष्ये ॥२॥

तुरगतुरगोपचारककविवैद्यामात्यहार्कजोऽश्विगतः । याम्ये नर्तकवादकगेयज्ञक्षुद्रनैकृतिकान् ॥३॥

बहुलास्थे पीड्यन्ते सौरेऽग्न्युपजीविनश्चमूपाश्च । रोहिण्यां कोशलमद्रकाशिपंचालशाकटिकाः ॥४॥

मृगशिरसि वत्सयाजकयजमानार्यजनमध्यदेशाः च । रौद्रस्थे पारतरमठास्तैलिकरजक ( पारतरातैलिकरजक) चौराश्च ॥५॥

आदित्ये पांचनदप्रत्यन्तसुराष्ट्रसिन्धुसौवीराः । पुष्ये घाण्ठिकघौषिकयवनवणिक्कितवकुसुमानि ॥६॥

सार्पे जलरुहसर्पाः पित्र्ये बाह्लीकचीनगान्धाराः । शूलिकपारतवैश्याः कोष्ठागाराणि वणिजश्च ॥७॥

भाग्ये रसविक्रयिणः पण्यस्त्रीकन्यकामहाराष्ट्राः । आर्यम्णे नृपगुडलवणभिक्षुकांबूनि तक्षशिला ॥८॥

हस्ते नापितचाक्रिकचौरभिषक्सूचिका द्विपग्राहाः । बन्धक्यः कौशलका मालाकाराश्च पीड्यन्ते ॥९॥

चित्रास्थे प्रमदाजनलेखकचित्रज्ञचित्रभाण्डानि । स्वातौ मागधचरदूतसूतपोतप्लवनटाद्याः ॥१०॥

एन्द्राग्नाख्ये त्रैगर्तचीनकौलूतकुंकुमं लाक्षा । सस्यानि अथ माञ्जिष्ठं कौसुंभं च क्षयं याति ॥११॥

मैत्रे कुलूततंगणखसकाश्मीराः समन्त्रिचक्रचराः । उपतापं यान्ति च घाण्टिका विभेदश्च मित्राणाम् ॥१२॥

ज्येष्ठासु नृपपुरोहितनृपसत्कृतशूरगणकुलश्रेण्यः । मूले तु काशिकोशलपांचालफलौषधीयोधाः ॥१३॥

आप्ये अंगवंगकौशलगिरिव्रजा मगधपुण्ड्रमिथिलाश्च । उपतापं यान्ति जना वसन्ति ये ताम्रलिप्त्यां च ॥१४॥

विश्वेश्वरेऽर्कपुत्रश्चरन् दशार्णान् निहन्ति यवनांश्च । उज्जयिनीं शबरान् पारियात्रिकान् कुन्तिभोजांश्च ॥१५॥

श्रवणे राजाधिकृतान् विप्राग्र्यभिषक्पुरोहितकलिंगान् । वसुभे मगधेशजयो वृद्धिश्च धनेष्वधिकृतानाम् ॥१६॥

साजे शतभिषजि भिषक्कविशौण्डिकपण्यनीतिवृत्तीनां ( वार्त्तानां) । आहिर्बुध्न्ये नद्यो यानकराः स्त्रीहिरण्यं च ॥१७॥

रेवत्यां राजभृताः क्रौंचद्वीपाश्रिताः शरत्सस्यम् । शबराश्च निपीड्यन्ते यवनाश्च शनैश्चरे चरति ॥१८॥

यदा विशाखासु महेन्द्रमन्त्री सुतश्च भानोः दहनर्क्षयातः । तदा प्रजानामनयोऽतिघोरः पुरप्रभेदो गतयोः भमेकम् ॥१९॥

अण्डजहा रविजो यदि चित्रः क्षुद्भयकृद् यदि पीतमयूखः । शस्त्रभयाय च रक्तसवर्णो भस्मनिभो बहुवैरकरश्च ॥२०॥

वैदूर्यकान्तिविमलः शुभकृत् प्रजानां बाणातसीकुसुमवर्णनिभश्च शस्तः । यं चापि ( पंचापि) वर्णमुपगच्छति तत्सवर्णान् सूर्यात्मजः क्षयतीति मुनिप्रवादः ॥२१॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2012-01-16T20:51:01.5300000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

आळशामध्यें आळशी, सून आली घरासीं

  • एखादी स्त्री स्वभावतःच आळशी असल्यास तिला कामाचा कंटाळाच असतो, त्यातून तिच्या घरी सून आल्यावर मग काय विचारतां? तिच्यावर सर्व काम टाकून हिला आणखीच स्वस्थ बसावयाला फावते. 
RANDOM WORD

Did you know?

मानवाच्या मनांत शुभ अशुभ विचार चालू असतांत, अशा क्रियेला काय म्हणतात?
Category : Hindu - Philosophy
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Status

  • Meanings in Dictionary: 717,450
  • Total Pages: 47,439
  • Dictionaries: 46
  • Hindi Pages: 4,555
  • Words in Dictionary: 325,879
  • Marathi Pages: 28,417
  • Tags: 2,707
  • English Pages: 234
  • Sanskrit Pages: 14,232
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.