TransLiteral Foundation
संस्कृत सूची|शास्त्रः|ज्योतिष शास्त्रः|वराहमिहीरस्य बृहत्संहिताः|
अध्याय १७

बृहत्संहिताः - अध्याय १७

’बृहत्संहिता’ ग्रंथात वास्तुविद्या, भवन निर्माण कला, वायुमंडळाची रचना, वृक्ष आयुर्वेद इ. विषय अंतर्भूत आहेत.


ग्रहयुद्धाध्यायः

युद्धं यथा यदा वा भविष्यं ( भविष्यद्) आदिश्यते त्रिकालज्ञैः ॥ तद्विज्ञानं करणे मया कृतं सूर्यसिद्धान्ते ( सिद्धान्तात्) ॥१॥

वियति चरतां ग्रहाणामुपर्युपर्यात्ममार्गसंस्थानाम् ॥ अतिदूराद् दृग्विषये समतामिव संप्रयातानाम् ॥२॥

आसन्नक्रमयोगाद् भेदौल्लेखांशुमर्दनासव्यैः ( सव्यः) ॥ युद्धं चतुष्प्रकारं पराशराद्यैः मुनिभिरुक्तम् ॥३॥

भेदे वृष्टिविनाशो भेदः सुहृदां महाकुलानां च ॥ उल्लेखे शस्त्रभयं मन्त्रिविरोधः प्रियान्नत्वम् ॥४॥

अंशुविरोधे युद्धानि भूभृतां शस्त्ररुक्क्षुदवमर्दाः ॥ युद्धे चाप्यपसव्ये भवन्ति युद्धानि भूपानाम् ॥५॥

रविः आक्रन्दो मध्ये पौरः पूर्वेऽपरे स्थितो यायी ॥ पौरा बुधगुरुरविजा नित्यं शीतांशुः आक्रन्दः ( आक्रन्द्रः) ॥६॥

केतुकुजराहुशुक्रा यायिन एते हता घ्नन्ति ( ग्रहा हन्युः) ॥ आक्रन्दयायिपौरान् जयिनो जयदाः ( जयदा) स्ववर्गस्य ॥७॥

पौरे पौरेण हते पौराः पौरान् नृपान् विनिघ्नन्ति ॥ एवं याय्याक्रन्दा ( याय्याक्रन्दौ) नागरयायिग्रहाश्चैव ॥८॥

दक्षिणदिक्स्थः परुषो वेपथुः अप्राप्य सन्निवृत्तोऽणुः ॥ अधिरूढो विकृतो निष्प्रभो विवर्णश्च यः स जितः ॥९॥

उक्तविपरीतलक्षणसंपन्नो जयगतो विनिर्देश्यः ( विनिर्दिष्टः) विपुलः ॥ स्निग्धो द्युतिमान् दक्षिणदिक्स्थोऽपि जययुक्तः ॥१०॥

द्वावपि मयूखयुक्तौ विपुलौ स्निग्धौ समागमे भवतः ॥ तत्र अन्योन्यं प्रीतिः ( अन्योन्यप्रीतिः) विपरीतावात्मपक्षघ्नौ ॥११॥

युद्धं समागमो वा यद्यव्यक्तौ स्वलक्षणैः ( तु लक्षणैः) भवतः ॥ भुवि भूभृतामपि तथा फलमव्यक्तं विनिर्देश्यम् ॥१२॥

गुरुणा जितेऽवनिसुते बाह्लीका यायिनोऽग्निवार्ताश्च ( अग्निवार्त्ताश्च) ॥ शशिजेन शूरसेनाः कलिंगशाल्वाः ( साल्वाः) च पीड्यन्ते ॥१३॥

सौरेणारे विजिते जयन्ति पौराः प्रजाश्च सीदन्ति ॥ कोष्ठागार ( कोष्ठागार) म्लेच्छक्षत्रियतापश्च शुक्रजिते ॥१४॥

भौमेन हते शशिजे वृक्षसरित्तापसाश्मकनरेन्द्राः ॥ उत्तरदिक्स्थाः क्रतुदीक्षिताश्च सन्तापमायान्ति ॥१५॥

गुरुणा जिते बुधे ( बुधे जिते) म्लेच्छशूद्रचौरार्थयुक्तपौरजनाः ॥ त्रैगर्तपार्वतीयाः पीड्यन्ते कंपते च मही ॥१६॥

रविजेन बुधे ध्वस्ते नाविकयोधाब्जसधनगर्भिण्यः ॥ भृगुणा जितेऽग्निकोपः सस्यांबुदयायिविध्वंसः ॥१७॥

जीवे शुक्राभिहते कुलूतगान्धारकैकया मद्राः ॥ शाल्वा ( साल्वा) वत्सा वंगा गावः सस्यानि पीड्यन्ते ( नश्यन्ति) ॥१८॥

भौमेन हते जीवे मध्यो देशो नरेश्वरा गावः ॥ सौरेण चार्जुनायनवसातियौधेयशिबिविप्राः ॥१९॥

शशितनयेनापि जिते बृहस्पतौ म्लेच्छसत्यशस्त्रभृतः ॥ उपयान्ति मध्यदेशश्च संक्षयं यग भक्तिफलम् ॥२०॥

शुक्रे बृहस्पतिजिते ( हते) यायी श्रेष्ठो विनाशमुपयाति ॥ ब्रह्मक्षत्रविरोधः सलिलं च न वासवः त्यजति ॥२१॥

कोशलकलिंगवंगा वत्सा मत्स्याश्च मध्यदेशयुताः ॥ महतीं व्रजन्ति पीडां नपुंसकाः शूरसेनाश्च ॥२२॥

कुजविजिते भृगुतनये बलमुख्यवधो नरेन्द्रसंग्रामाः ॥ सौम्येन पार्वतीयाः क्षीरविनाशोऽल्पवृष्टिश्च ॥२३॥

रविजेन सिते विजिते गुणमुख्याः शस्त्रजीविनः क्षत्रम् ॥ जलजाश्च निपीड्यन्ते सामान्यं भक्तिफलमन्यत् ॥२४॥

असिते सितेन निहतेऽर्घवृद्धिः अहिविहगमानिनां पीडा ॥ क्षितिजेन तंगणान्ध्रौड्रकाशिबाह्लीकदेशानाम् ॥२५॥

सौम्येन पराभूते मन्दे अंगवणिग्विहंगपशुनागाः ॥ सन्ताप्यन्ते गुरुणा स्त्रीबहुला महिषकशकाश्च ॥२६॥

अयं विशेषोऽभिहितो हतानां कुजज्ञवागीशसितासितानाम् ॥ फलं तु वाच्यं ग्रहभक्तितो ऽन्यद् यथा तथा घ्नन्ति हताः स्वभक्तीः ॥२७॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2012-01-16T20:51:04.8900000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

जोगविणें or जोगाविणें

  • . 2 To treat poorly; to feed or foster middlingly; to make to shift or do somehow or other. Note. This verb, as well as in its intransitive form, has been most carefully ascertained to bear these opposing senses, yet the sense first given is the preferable and the more common sense. 
RANDOM WORD

Did you know?

एखाद्या वास्तुला वास्तुशास्त्रानुसार कोणतेच उपाय नसल्यास, मग कांहीे उपाय आहे काय?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Status

  • Meanings in Dictionary: 717,450
  • Total Pages: 47,439
  • Dictionaries: 46
  • Hindi Pages: 4,555
  • Words in Dictionary: 325,879
  • Marathi Pages: 28,417
  • Tags: 2,707
  • English Pages: 234
  • Sanskrit Pages: 14,232
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.