TransLiteral Foundation
संस्कृत सूची|शास्त्रः|ज्योतिष शास्त्रः|वराहमिहीरस्य बृहत्संहिताः|
अध्याय ५९

बृहत्संहिताः - अध्याय ५९

’बृहत्संहिता’ ग्रंथात वास्तुविद्या, भवन निर्माण कला, वायुमंडळाची रचना, वृक्ष आयुर्वेद इ. विषय अंतर्भूत आहेत.


प्रतिमाप्रतिष्ठापनाध्यायः

दिशि याम्याया ( सौम्याया) कुर्यादधिवासनमण्डप बुधः प्राग् वा । तोरणचतुष्टययुत शस्तद्रुमपल्लवच्छन्नम् ॥१॥

पूर्वे भागे चित्राः स्रजः पताकाश्च मण्डपस्यौक्ताः । आग्नेय्यादिशि रक्ताः कृष्णाः स्युः याम्यनैरृत्योः ( नैरृतयोः) ॥२॥

श्वेता दिश्यपरस्याम् वायव्याया तु पाण्डुरा एव । चित्राश्चौत्तरपार्श्वे पीताः पूर्वोत्तरे कार्याः ( कोणे) ॥३॥

आयुःश्रीबलजयदा दारुमयी मृण्मयी ( मृन्मयी) तथा प्रतिमा । लोकहिताय मणिमयी सौवर्णी पुष्टिदा भवति ॥४॥

रजतमयी कीर्तिकरी प्रजाविवृद्धि करोति ताम्रमयी । भूलाभ तु महान्त शैली प्रतिमाथवा लिगम् ॥५॥

शखूपहता प्रतिमा प्रधानपुरुष कुल च घातयति । श्वभ्रोपहता रोगान् उपद्रवाश्च क्षय ( अक्षयान्) कुरुते ॥६॥

मण्डपमध्ये स्थण्डिलमुपलिप्यास्तीर्य सिकतयाथ कुशैः । भद्रासनकृतशीर्षौपधानपादा न्यसेत् प्रतिमाम् ॥७॥

प्लक्षाश्वत्थौदुबरशिरीषवटसभवैः कषायजलैः । मगल्यसज्ञिताभिः सर्वौषधिभिः कुशाद्याभिः ॥८॥

द्विपवृषभौद्धत ( उद्धृत) पर्वतवल्मीकसरित्समागमतटेषु । पद्मसरःसु च मृद्भिः सपचगव्यैश्च तीर्थजलैः ॥९॥

पूर्वशिरस्का स्नाता सुवर्णरत्नाबुभिश्च ससुगन्धैः । नानातूर्यनिनादैः पुण्याहैः वेदनिर्घोषैः ॥१०॥

एन्द्र्या दिशीन्द्रलिगा मन्त्राः प्राग्दक्षिणेऽग्निलिगाश्च । वक्तव्या ( जप्तव्या) द्विजमुख्यैः पूज्याः ते दक्षिणाभिश्च ॥११॥

यो देवः सस्थाप्यः तन्मन्त्रैश्चानल द्विजो जुहुयात् । अग्निनिमित्तानि मया प्रोक्तानीन्द्रध्वजौत्थाने ( उच्छ्राये) ॥१२॥

धूमाकुलोऽपसव्यो मुहुर्मुहुः विफुलिगकृन् न शुभः । होतुः स्मृतिलोपो वा प्रसर्पण चाशुभ प्रोक्तम् ॥१३॥

स्नातामभुक्तवस्त्रा स्वलकृता पूजिताम् कुसुमगन्धैः । प्रतिमा स्वास्तीर्णायाम् शय्यायाम् स्थापकः कुर्यात् ॥१४॥

सुप्ता सगीतनृत्यैः जागरणैः ( सुनृत्यगीतैः जागरकैः) सम्यग् एवमधिवास्य । दैवज्ञसप्रदिष्टे काले सस्थापन कुर्यात् ॥१५॥

अभ्यर्च्य कुसुमवस्त्रानुलेपनैः शखतूर्यनिर्घोषैः । प्रादक्षिण्येन नयेदायतनस्य प्रयतनेन ॥१६॥

कृत्वा बलि प्रभूत सपूज्य ब्राह्मणाश्च सभ्याश्च । दत्त्वा हिरण्यशकल विनिक्षिपेत् पिण्डिकाश्वभ्रे ॥१७॥

स्थापकदैवज्ञद्विजसभ्यस्थपतीन् विशेषतोऽभ्यर्च्य । कल्याणाना भागी भवतीह परत्र च स्वर्गी ॥१८॥

विष्णोः भागवतान् मगाश्च सवितुः शभोः सभस्मद्विजान् मातीणामपि मण्डलक्रमविदो ( मातृमण्डलविदो) विप्रान् विदुः ब्रह्मणः । शाक्यान् सर्वहितस्य शान्तमनसो नग्नान् जिनाना विदुः ये य देवमुपाश्रिताः स्वविधिना तैः तस्य कार्या क्रिया ॥१९॥

उदगयने सितपक्षे शिशिरगभस्तौ च जीववर्गस्थे । लग्ने स्थिरे स्थिराशे सौम्यैः धीधर्मकेन्द्रगतैः ॥२०॥

पापैरुपचयसस्थैः ध्रुवमृदुहरितिष्यवायुदेवेषु । विकुजे दिनेऽनुकूले देवाना स्थापन शस्तम् ॥२१॥

सामान्यमिद समासतो लोकाना हितद मया कृतम् । अधिवासनसन्निवेशने सावित्रे पृथग् एव विस्तरात् ॥२२॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2012-01-16T20:51:25.5000000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

हरदावळ

  • पु. घोडयाचे छातीवरील भोंवरा ; हा अशुभकारक असतो . [ सं . हृदावर्त ; हृदय + आवली ] हरदावळी - वि . वरील भोंवरा असलेला ( घोडा ). 
  • A blemish in horses. A curling lock of hair on the breast. Considered as unlucky for the rider. 
RANDOM WORD

Did you know?

कोणत्याही पूजेसाठी गणपती म्हणून चिकणी सुपारीला महत्व आहे, मग बाकीच्यांना कां नाही?
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Status

  • Meanings in Dictionary: 717,108
  • Total Pages: 47,439
  • Dictionaries: 46
  • Hindi Pages: 4,555
  • Words in Dictionary: 326,018
  • Marathi Pages: 28,417
  • Tags: 2,707
  • English Pages: 234
  • Sanskrit Pages: 14,232
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.