पदकारिकरत्नमाला - पञ्चत्रिंशोऽध्यायः
शिक्षा ग्रंथात वैदिक मंत्रांचे उच्चारण, पद-संधि, घन-पाठ आणि वर्णांच्या शुद्धि संबंधित नियमांचे वर्णन केले आहे.
अथ पञ्चत्रिंशोऽध्यायः
सहस्रशीर्षैकादश्यां चतुर्थश्चतुरो विस्रुक्
पुरुष एव पञ्चदश्यत्र दयं द्वयं विस्रुक्
पञ्चदश्येतावानस्य वृद्द्वयोस्त्रिषु च द्वयोः
त्रिपादूर्ध्व उत्षोळश्यां त्रयः पञ्च विसर्जनाः
ततो विराट् चतुर्दश्यां चतुरस्तु षळस्य च
तस्याद्यज्ञा त्रयोदश्यां त्रयस्त्रिभ्यस्तिसृष्वपि
द्वादश्यां वा तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतचैकं त्रिभिः
तस्मादश्वाश्चतुर्दश्यां वृद्दैकं पञ्चभिस्ततः
तं यज्ञं पञ्चदश्यां चतुर्नां विस्रुगेकना
पञ्चदशो यत्पुरुषं त्रिषु वृच्चैकमेकता
ब्राह्मणो स्य पञ्चदशी वृत्त्रयः पञ्च विस्रुताः
चतुद्र श्यां तु चन्द्र मा विस्रुगाष्टभ्य एव च
नाभ्या आसीच्चतुर्दश्यां वृदेकं पञ्चभिर्द्वयोः
चतुर्दशो यत्पुरुषेण हविषा पञ्च चा विस्रुक्
सप्तास्यासन् पञ्चदश्यां वृद्द्वयोः षड्द्वयं ततः
यज्ञेन यज्ञाष्टादशश्चतुरो विस्रुगेकनान्
नवदश्यद्भ्यः संभूतः षड्वृच्च त्रय ईरिताः
नवदश्यां तु वेदाहं वृच्चैकं च त्रयोविस्रुक्
प्रजापतिश्चाष्टादशश्चैकं वृत्पञ्चचैकता
योदेवेभ्यस्त्रयोदश्यां द्वाभ्यां वृच्चदशा विस्रुक्
रुचं ब्राह्मं षोळशीं तु पञ्चविस्रुग्विनान्तकौ
विंशतिर्द्द्रश्च ते लक्ष्मीश्चतुरौ द्वौ तथैकना
तदेवाग्निरेकादश्यां द्वयं वृतं तु षष्ठके
सर्वेनिमे पञ्चदश्यां द्वौ वृतौ विसृतो द्वयोः
न तस्य प्रतिमाष्टौ च वृदेकमेकविस्रुतम्
द्वाविंशत्येषो हश्चतुरो वृत्पञ्चदशीम्
वेनस्त चतुर्विंशत्या षड्वृताः पञ्चचैककम्
चतुर्विंशत्प्रतद्रो चे द्वाभ्यां चतस्र एकता
सनो नन्धुस्सप्तदशीं द्वितयं षट्च चैककम्
परीत्यभूसप्तदशः षड्वृतास्त्रय एकता
परिद्यावाविंशतिश्च चतुर्नां त्रय एकना
सदसस्पतिं दशम्यां विस्रुगेकं तु शस्यते
यां मेधां तु चतुर्दश्यां द्वयं वृतं द्वयं च तत्
इदं मे सप्तदश्यां च द्वौ वृतावेकमिष्यते
अपेतोयं तु नवभिर्द्वयं वृत्षट्च विस्रुताः
सप्तदशीं द्युरिहो पञ्चवृत्सप्तविस्रुताः
वायुः पुनालेकादश्यां विस्रुतास्त्रय एव च
सविता तेन व दशस्त्रयो वृच्चैकमत्र तु
परं मृत्यो द्वाविंशतिश्चतुरः पञ्चमैकन
शंषातः शन्नवदशो विसर्गाः पञ्चमैकन
कल्पन्तां ते षोळशीं च वृदेकं षष्ठके तथा
अश्मन्वती विंशतिश्च चैकं वृत्रिश्चतस्रकः
चतुर्दश्यपाद्यमपत्रयो वृद्द्वयमुच्यते
अनड्वाहं नवम्यां तु त्रयाणां वृच्चषष्ठके
अष्टादशा युष्मानग्ने त्रि यास्तिस्रो द्वयोश्च तत्
नवदशीमं जीवेभ्यश्चैकं वृतं तु पञ्चमः
परमेगां चतुर्दश्यां चैकं वृत्त्रय एकता
सप्तदशीं कव्यादं च पञ्चवृच्चतुरैकता
वह वपां विंशतिश्च चतुर्थः सप्त त्रीन् क्रमात्
स्योना पृथिवी चतुर्दश्यां द्वयोश्चतसृभिस्ततः
त्रयोदश्यास्मात्वमधि वृद्द्वयोस्त्रिर्विसर्जनाः
इति श्री शङ्कराचार्यकृतौ वाजसनेयसंहितायां पदकारिकारत्नमालायां
पञ्चत्रिंशोऽध्यायः
N/A
References : N/A
Last Updated : September 23, 2026

TOP