पदकारिकरत्नमाला - द्वात्रिंशोऽध्यायः
शिक्षा ग्रंथात वैदिक मंत्रांचे उच्चारण, पद-संधि, घन-पाठ आणि वर्णांच्या शुद्धि संबंधित नियमांचे वर्णन केले आहे.
अथ द्वात्रिंशोऽध्यायः
चतुर्दश्च स्याजरासो द्वौ बृच्चैकादशा विस्रुक्
हरयो धूमकेष्टम्यां द्वयोश्चत्वारि विस्रुताः
यजानो मित्रैकादश्यां विस्रुगेकं तथैकनान्
द्वे विरूपे च षोळश्यां सप्त चत्वारश्चैकता
त्रीणि शतैकविंशतिस्तिस्रो विस्रुकत्रिनान्तकम्
अग्निर्वृत्राणि जङ्चाष्टौ द्वौ वृत्पञ्च विसर्जनाः
विश्वेभिस्सोम्यं नवमीं वृदेकं द्वौ विसर्जनौ
आयदिषे नवदशौ वृत्त्रयश्चतुरो विस्रुक्
अग्नेशर्ध सप्तदशोवृच्चतुरस्तथैकता
त्वाँ हि मन्द्र ताष्टादशो वृत्त्रयस्त्रिर्विसर्जनाः
त्वे अग्ने स्वा त्रयोदश्यां त्रयाणां चतुरैकता
श्रुधिश्रुत्कर्म त्रयो दश्या त्र चत्वारि षष्ठके
विश्वेषामत्रयोदश्यां त्रिर्वृत्सप्त विसर्जनाः
महो अग्निः सप्तदशीं वृतमेकं तु पञ्चमः
त्रयो विंशतिरापश्चिदेकं वृन्नवमीद्वयोः
गाव उपावदशमीं वृदेकं विस्रुगेककम्
यदद्दस्रुरे दशभिरेकं वृच्च त्रयोविस्रुक्
नवम्या सु ते सिञ्चत वृदेकं विस्रुगेकता
आतिष्ठन्तं सप्तदश्यां त्रयः पञ्चैकमिष्यते
अष्टादशः प्रवोमहेमन्दमा त्रिषु पञ्चभिः
बृहन्निदिध्म एषाष्टौ विस्रुक्तिं नान्तमेकता
इन्द्रे हिमत्सिदशीं चैकं चतुर्थमेकता
इन्द्रो वृत्रं तु षोळश्यां तिस्रः पञ्चसु चैकता
द्वाविंशतिः कुतस्त्वमिन्द्र चत्वार्यष्टसु चैकता
आतन्त इन्द्रो ऽष्टादशः पञ्चवृच्चैककं द्वयोः
चतुर्विंशतिरिमान्तेतिस्रो वृद्द्वयमेकता
विबभ्राड्बृहदष्टादश षड्वृच्च चतुरो विस्रुक्
नवभिर्यनोपावक नान्तमेकं तु शस्यते
दैव्या अध्वर्युदशाम्यां वेष्टन स्त्रय एव च
आन इळभ्यष्टादश स्ततो द्वौ वृत् षळुच्यते
यदद्यकत्रयोदश्यां द्वयोश्चैकेन चैकता
तरुणिर्विश्वनवमीं वृद्द्वयोस्त्रिषु विस्रुताः
तु सूर्यस्य च विंशत्या चतुरस्तु त्रयोविस्रुक्
नवदशीं तन्मित्रस्य द्वौ वृतौ चतुरो विस्रुक्
बण्महान् सप्तदश्या थ विस्रुग्वौ ना न्तकास्त्रयः
बट्सूर्यश्रवषोळश्यां द्वयोश्चत्वारि च द्वयोः
सायन्त इव सूर्यं चतुर्दश्येकमेकता
नवदशीमद्या देवा वृद्द्वौ दश विसर्जनाः
आकृष्णेन तु षोळश्यां चैकं वृद्द्वौ द्वयं ततः
प्रवावृजे सप्तदश्यां पञ्चपञ्चैकनान्तकम्
इन्द्र वायुनवम्यां तु वृदेकं नान्तमेककम्
नवमीं वरुणः प्रावि वृत्त्रयः षट्सुविस्रुंषु
नवम्यामधिन इन्द्र द्वौ वृतौ द्वौ विसर्जनौ
विंशतिरग्न इन्द्र स्यो चैकं वृत्पञ्च विस्रुताः
नवदशीन्द्रा ग्नी मित्रावृतौ द्वौ चतुरैकता
अस्मेरुद्राः षोळशीं तु पञ्चवृत्सप्तचैककम्
अर्वाञ्चो अद्याष्टादशो द्वौ वृतौ नवभिर्विस्रुक्
विश्वे देवाश्चैकविंशो द्वयोस्तिसृषु चैकता
देवेभ्योहिस्सप्तदश्यां द्वौ वृच्च चतुरो विस्रुक्
प्रवायुं पञ्चदश्यत्र षड्वृच्च त्रिषु विस्रुताः
मित्रँ हुवे नवम्यां तु वेष्टनं चैकमेव च
दस्रायुवा कनोष्टम्यां द्वयोर्वृतं त्रयो विस्रुक्
विदयदी नवदशः पुनर्द्वौ वृत्त्रयस्तथा
नहि स्पर्शं सप्तदश्यां द्वयं तच्चतुरो द्वयोः
उग्रांविद्यनिनां नवद्वितीयं वृत्त्रिसृष्वपि
उपास्मैगायनवभिरेकं विस्रुक्तथैकनान्
येत्वा हि हत्ये विंशतिः सप्तवृच्चतुरो द्वयम्
ज जनिष्ठाः सप्तदश्यां तु वृदेकं सप्तमैककम्
आतून् इन्द्र द्वादश्यां वृद्द्वयं तिसृभिर्द्वयोः
त्वमिन्द्र प्रचतुर्दश्यां वृत्त्रयश्चतुरो विस्रुक्
अ ते शुष्माष्टादशश्चैकं वृत्त्रय ईरिताः
अष्टादशा दब्धेभिस्तु चत्वारि नवमी विस्रुक्
प्रवीरयासप्तदश्यां पञ्चवृत्षट्कमेव च
काव्ययो राजानेष्वष्टौ वृद्द्वयोश्चैकमेव च
तिरश्चीनोऽष्टादशस्तु तिस्रश्चाष्टौ द्विनान्तकौ
आरोदसी विंशतिस्तु त्रीणि सप्तैकमिष्यते
नवम्यामुक्थे भिर्वृत्तद्वितीयं त्रिषु चैकता
उपनस्रु नवदशभिरेकं वृत्पञ्चभिः पुनः
ब्रह्माणि मे चैकविंशत्यत्रद्वयं च सप्तभिः
विंशतिरनुन्तमाते त्रयश्चतुर्थके द्वयम्
नवदश्यांतदिदास वृच्चैकं षदकमेकता
इमा उत्वा चतुर्दश्यां चतस्रश्चाष्टमी तथा
यस्यायं सप्तदश्यां तु चैकं वृदष्टविस्रुता
चतुर्दशायं सहस्रं चतुर्मां सप्तविस्रुताः
इति श्री शङ्कराचार्यकृतौ वाजसनेयसंहितायां पदकारिका रत्नमालायां
द्वात्रिंशोऽध्यायः समाप्तः
N/A
References : N/A
Last Updated : September 23, 2026

TOP