TransLiteral Foundation
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|पोथी आणि पुराण|श्रीदत्तमाहात्म्य|
अध्याय ४३ वा

श्रीदत्तमाहात्म्य - अध्याय ४३ वा

श्रीमत्परमहंस वासुदेवानंदसरस्वतीस्वामीकृत श्रीदत्तमाहात्म्य


अध्याय ४३ वा
श्रीदत्तात्रेयाय नम: ॥
दत्ता वंदितों तुझे चरण । अपराधक्षमापन ।
करीं असें म्हणून । पडे भूमीवरी भूप ॥१॥
म्हणे वेदधर्मा दीपकासी । त्या आयुराजासी ।
चिंता जाहली अशी । होय मानसीं उद्वेग ॥२॥
चार दत्ताचे भक्त । पहिला अर्थी दुजा आर्त ।
तिसरा मुमुक्ष चौथा मुक्त । पुण्यवंत हे सर्व ॥३॥
जरी सुकृत असे पदरीं । तरी भक्ती जोडे ईश्वरीं ।
ना तरी क्षुद्रदेवतांतरीं । भक्ती जडे खास ॥४॥
जै इषुकार लक्ष्यावरी । चित्त ठेवी तयापरी ।
मुक्ताची वृत्ती त्यापरी । ईश्वरीं सादर ॥५॥
सुषुप्त हो कां जरी । लक्ष्य त्याचें ईश्वरीं ।
लक्ष्य न चुके निर्धारीं । त्यापरी न दुज्याचें ॥६॥
अवस्था ही मुक्तांची । अंतर्निष्ठा ईश्वराची ।
जशी जरीं जारिणीची । वृत्ती जडे दृढ ॥७॥
जें मन:पूर्वक । होई तेव्हां तें सम्यक ।
न तसें तें कायिक । न घडे सम्यक केवळ ॥८॥
मुक्त प्राय: अंतर्निष्ठ । जरी होई बहिर्निष्ठ ।
तरी चिदन्वयें स्पष्ट । व्यवहार त्याचा ॥९॥
हा प्राज्ञोत्तम वरिष्ठ । चहूंमाजी श्रेष्ठ ।
त्याहूनी तो कनिष्ठ । मुमुक्षु जो प्रेमळ ॥१०॥
घरीं मन त्याचें न लागे । उदासीनपणें वागे ।
भगवद्भजनीं जागे । तया न लागे विषयगोडी ॥११॥
टाकी काम्य कर्म । करी निष्कामकर्म ।
आदरे भागवतधर्म । सेवी शर्म व्हावया तो ॥१२॥
ईश्वरप्रीत्यर्थ क्रिया । करी भाव ठेवूनियां ।
तिसरा आर्त म्हणोनियां । तो याहूनी कनिष्ठ ॥१३॥
जी विस्तृत आशा संसारीं । ती एकाएकीं भंगे तरी ।
आर्त होय निर्धारी । तो तत्क्षणीं जाण ॥१४॥
किंवा तीव्र पीडा होईं तरी । जरी पुण्य असे पदरीं ।
आर्त भक्ती होय तरी । ईश्वरीं केवळ ॥१५॥
व्हावया ज्ञानिभक्तता । आधीं पाहिजे जिज्ञासुता ।
ही अशी येतां आर्तता । जिज्ञासुता सहज ये ॥१६॥
जो कामार्थी लोकीं । धन स्त्री पुत्रादिकीं ।
दृष्टी ठेवी अविवेकीं । न विलोकी परमार्थ ॥१७॥
तो पुत्रादिक अर्थ इच्छी जरी । पुण्य असतां पदरीं ।
भक्ती जडे ईश्वरीं । ना तरी क्षुद्रदैवतीं ॥१८॥
अर्थ मिळावया जरी । क्षुद्रदेवभक्ती करी ।
भजनासी असे बरोबरी । परी मूढ भुलती ॥१९॥
देवतेचा प्रेरक । फलदाता ईश्वर एक ।
हें न जाणती लोक । म्हणूनी दु:ख पुन: भोगिती ॥२०॥
ईश्वर सर्वही देतो । असें जो जाणतो ।
तो ईश्वरासी भजतो । सुकृती तो अर्थार्थी होय ॥२१॥
जो पापी अर्थाअर्थी । त्याची ईश्वरीं न वळे मती ।
तो शीघ्र फलाची प्राप्ती । इच्छी ती नश्वर ॥२२॥
देवतेपरी ईश्वर । फल न दे सत्वर ।
भजनें पापाचा संहार । होतां वर देतसे तो ॥२३॥
हे पूर्वार्जितानुसार । भक्ती घडे जीणें नर ।
हो कां जरी पामर । तरी सत्वर पावन्हो ॥२४॥
जरी मिळे एखादी भक्ती । तरी नये दुर्गती ।
ती आणि तयावरती । दुर्मती पालटूनी ॥२५॥
जे नानोपाय मुक्तीचे । ते सर्व कष्टाचे ।
सुलभ साधन भक्तीचें । हें सुखाचें साधन ॥२६॥
सुमति मग तो जरी । दैवयोगें पडे तरी ।
ईश्वर खास तयावरी । कृपा करी सर्वथा ॥२७॥
हें महत्व भगवद्भक्तीचें । पतन न होऊं दे भक्ताचें ।
दुर्वर्तन जें पूर्वीचें । तेंही तयाचें पालटी ॥२८॥
दुष्ट वासना ज्या असती । त्याही नष्ट होती ।
उत्तरोत्तर ये शांती । जडे विरक्ती अनुक्रमें ॥२९॥
असें इतर साधन । दीपका नसे जाण ।
पहा हा ऊर्वशीनंदन । पुण्यवान निश्चित ॥३०॥
राजा दंभादि टाकूनी । पुत्रार्थी होऊनी ।
दत्तापाशीं येऊनी । सेवा करूनी राहिला ॥३१॥
त्याचें सर्व पाप जाऊन । पुत्ररूपी अर्थ मिळवून ।
राहतां सुखेंकरून । आर्तपण दैवें ये ॥३२॥
तो पूर्वभक्तयनुसार । आर्त झाला तरी सत्वर ।
दत्तपदीं निर्धार । ठेवी सादर आर्तत्वें ॥३३॥
सकाम भक्ती एकपट । ती आर्त होतां दुप्पट ।
ती करावी तिप्पट । म्हणूनी स्पष्ट देव इच्छी ॥३४॥
शोकें पीडित होऊन । राजा राहिला हें जाणून ।
नारदाप्रती वचन । अत्रिनंदन बोलतसे ॥३५॥
नृपति शोकें व्यापिला । दैवें आर्त भक्त झाला ।
उपदेशूनी तयाला । भला बोध करीं तूं ॥३६॥
तपश्चर्या करून । झाला शुद्धांत:करण ।
आतां बोध घेऊन । मुमुक्षु होऊन राहिला ॥३७॥
असें भगवद्वचन । तें नारद मानून ।
स्कंधीं वीणा घेऊन । हरिभजन करित आला ॥३८॥
मुनी वदे हरिहरी । वीणा वाजवी करीं ।
राजा त्या अवसरीं । नमन करी नारदाला ॥३९॥
नृपति म्हणे स्वागमन । झालें दैवें करून ।
असें म्हणून बसवून । त्याचें पूजन करी तो ॥४०॥
विनयपूर्वक बोले । आजि सुदिन हें आपुलें ।
मला दर्शन झालें । संतपाउलें पूजिलीं ॥४१॥
संतांएवढे उपकारी । नसती ब्रह्मांडोदरीं ।
जे कोमळ अंतरीं । मेघापरी दया वर्षती ॥४२॥
ज्याला वंदितां दैवत । सर्व होती संतृप्त ।
नर जे अज्ञानसुप्त । तयां जागृत करिती जे ॥४३॥
मी ये वेळी दु:खाब्धींत । बुडालों हें श्रीदत्त ।
जाणुनी द्यावया हात । तुम्हां येथें धाडी कीं ॥४४॥
मला दत्तानें पुत्र दिला । तो अकस्मात् नष्ट झाला ।
त्याचा विरहशोक मला । झाला आतां काय करूं ॥४५॥
त्याचें असें तें वचन । हंसे नारद ऐकून ।
म्हणे ज्याचें एकदां स्मरण । करितां भवभंजन होतसे ॥४६॥
राजा माहुरीं तूं राहून । त्या दत्ताचें सेवन ।
शंभरवर्षें करून । अजून शोक करसी कीं ॥४७॥
तो पुत्र गौणात्मा तुला । जरी असता कळला ।
तरी अवकाश या शोकाला । कसा झाला असता रे ॥४८॥
हें आश्चर्य वाटे फार । पुत्रदारादि नश्वर ।
तसेंचें कलेवर । परी नर शाश्वत मानिती ॥४९॥
राजा तुला भ्रम हाची । म्हणूनी गौणात्म्यची ।
चिंता करिसी वायाची । मुख्यात्म्याची वार्ता सोडूनी ॥५०॥
समर्थोक्ती अवधारी । देह घटसा विकारी ।
त्याचा साक्षी तूं अविकारी । जाण अंतरीं अजरामर ॥५१॥
नको व्यर्थ करूं भ्रमण । प्राण इंद्रियें मन ।
बुद्धी अहंकार यांहून । साक्षी तूं आन जाण रे ॥५२॥
देह वधू पुत्रादिक । ज्याला आवडे तो तूं अधिक ।
लोहचुंबकसा चाळक । तूं एक केवळ ॥५३॥
हें देहादिक तुझ्या योगें रे । चेतनसे होती सारे ।
तो तूं ह्या मनाचे फेरे । पाहसी ए स्वस्थपणीं ॥५४॥
अनार्य: स तु विज्ञेयो देहेंद्रियमनोधियां ।
साक्षिणं परमात्मानमसंगं यो न वेत्त्यजं ॥५५॥
बुद्धी प्रलीन होतां । मग ये सुषुप्त्यवस्था ।
तीच बुद्धी जागी होतां । जागृतावस्था दिसतसे ॥५६॥
हा प्रपंच बुद्धिनिष्ठ । तूं तिचा साक्षी स्पष्टे ।
तों अससी अदृष्ट । तुला शोकाकष्ट कसा ये ॥५७॥
मी वांचोनी असावें । हे प्रेम घे स्त्रीपुत्रादिक अवघें ।
जो स्वप्रीत्यर्थ जोडूनि घे । न होई आपण तत्प्रीत्यर्थ ॥५८॥
जो हा पर सर्वांहूनी वेगळा । तो तूं आतां सांगतों तुला ।
सर्वज्ञ म्हणती ज्याला । पाळी लोकांला ईश्वर जो ॥५९॥
प्रति शरीरीं जीवरूपें खेळे । ज्याला जाणतां सर्व कळे ।
जीवा कर्तृत्व ये ज्यामुळें । कर्मफळें देतो जो ॥६०॥
जो तम:कार्या न शिवे । ज्याला स्थूल सूक्ष्म न म्हणवे ।
सर्वानंदाचे ठेवे । जेथें विसावा घेतात ॥६१॥
हेंचि शिव परमात्मरूप । तें मी असे लक्षितां रूप ।
मग दु:ख शोक कामकोप । पाप ताप कोठें रे ॥६२॥
देह ओवळा मिथ्यात्मा । साक्षी सोहळा मुख्यात्मा ।
पुत्र जाण गौण आत्मा । तो दु:खात्मा निरंतर ॥६३॥
हें अद्वैत ज्याला न विदित । त्यांना न होतां सुत ।
दु:ख देई संतत । येतां गर्भात पीडी मग ॥६४॥
तो सुत प्रसूतिसमयीं । मरणप्राय वेदना देई ।
उपजतां चिंता देई । गृहपीडा होईल कीं याला ॥६५॥
व्याधी एकाएकीं येती । तेणें मायबापां ये भीती ।
थोर होता माळी येती । गाळी देती सेजारी ॥६६॥
होतां वयानें थोर । वाटे मूर्ख होईल कीं पोर ।
विद्या न येतां थोर । चिंता घोर वाढवी तो ॥६७॥
वर्षें मोजिती तयाचीं । म्हणती अजूनी याची ।
योजना नोहे विवाहाची । पुढें याची काय गती ॥६८॥
ही शंका थोर वाटे । दैवें विवाह होतां पुढें ।
परस्परांची प्रीती न जडे । चिंता पडे ती मोठी ॥६९॥
ते परस्पर हृष्ट असतां । तया संतती न होतां ।
मग दुसरा विवाह आतां । करावा कीं याचा ॥७०॥
दैवें आपत्काळ येई । संतती बहुत होई ।
तरी चिंता येई । काय सोई निर्वाहाची ॥७१॥
पुत्रात्मैकदृष्टी देऊन । जे राहती जन ।
तया उत्तरोत्तर दारुण । आमरण दु:ख घोर ॥७२॥
प्रसवन झाल्यापासूनी । हा पुत्रशोक अग्नी ।
मायाबापां जितेपणीं । टाकी जाळुनी निश्चयें ॥७३॥
असें संतानसुख जाणून । गौणात्म्याचें प्रेम टाकून ।
मुख्यात्म्या प्रीती धरून । समाधान राहें तूं ॥७४॥
तूं ज्याविषयीं शोक करिसी । हुंडासरें त्या सुताशी ।
शत्रू मानूनी मारावयासी । नेला नगरासी आपुल्या ॥७५॥
तोचि शत्रूच्या हातांतून । दैवयोगें सुटून ।
एका मुनीच्या हातीं मिळून । सुख पावूनी असे तो ॥७६॥
पुढें त्या शत्रूला मारून । विद्यावंत होऊन ।
स्वयें विवाह करून । भेटेल येऊन स्त्रियेसह ॥७७॥
त्या आत्मजाची नको चिंता । तो राज्य करील आतां ।
पुढें इंद्रपदावरता । त्याच देहानें बसेल ॥७८॥
असें नारद सांगोन । गेला त्वरें निघोन ।
राजा समाधान होऊन । बोले वचन प्रियेप्रती ॥७९॥
जो आत्मानात्मविवेक । नारदानें केला सम्यक ।
त्याचा करूनी विवेक । सर्व शोक टाकी तूं ॥८०॥
कोण नंदन कोणाचा । कासया मोह वायांचा ।
तोडी पाश स्नेहाचा । मग होय मनाचा उपशम ॥८१॥
मी प्रयन्त करून । श्रीदत्ता केलें प्रसन्न ।
माग म्हणतां वरदान । पुत्रावांचून न मागें मी ॥८२॥
मग एकची वरदान । मागतां दत्त दे सुचवून ।
शोक देईल नंदन । हें उमजून घेतलें ॥८३॥
माझा वंश वाढावा म्हणून । कपाळांत वेड भरून ।
व्यर्थ गेलों फसून । आतां उमजून आलें तें ॥८४॥
वदे वेद परोक्ष जें । तें मूढां न उमजे ।
तें भलतेंच समजे । मग होईजे तो अनर्थ ॥८५॥
नारद बोलिला जें वचन । तें आलें उमजोन ।
जें केलें दत्ताचें सेवन । फळ जाण त्याचेंहें ॥८६॥
तपो यज्ञ जप दान । करितांही न दे दर्शन ।
जो भक्तिगम्य अत्रिनंदन । मला दर्शन दे तो ॥८७॥
त्याचा एवढा हा उपकार । असें बोले नरेश्वर ।
तें ऐकतांचि सत्वर । राणीचें अंतर द्रवलें ॥८८॥
राणी वंदून दत्तासी । प्रेमें दाटूनी मानसीं ।
म्हणे प्रिया या वचनासी । मृतसंजीवन मानी मी ॥८९॥
सर्ववेदसारभूत । तें नारदाचें भाषित ।
ऐकतां माझें मन शांत । होऊनी निवांत राहिलें ॥९०॥
त्या श्रीदत्तें कृपा केली । म्हणूनी नारदाची फेरी झाली ।
मनाची भ्रांती फिटली । भक्ती जडली दत्तपदीं ॥९१॥
जय भगवंता दत्ता । पुरुषोत्तमा अनंता ।
अधोक्षजा तूंचि कर्ता । भर्ता संहर्ता विभु तूं ॥९२॥
गुणद्रव्यक्रियात्मक । भाससी तूं ज्ञानशक्तिक ।
नानारूपनायक । मायीकसा दीससी तूं ॥९३॥
तूं शड्कर संहारक । तूं ब्रह्मांड उत्पादक ।
तूं विष्णू जगत्पालक । तूंचि एक अनेक होसी ॥९४॥
अपर्णेश्वरा लक्ष्मीवरा । सावित्रीहृदयसंचारा ।
तुज नमो सर्वाधारा । परात्परा सगुणरूपा ॥९५॥
मायाभि: पुरुरुपस्त्वं प्रतिरूपो विभासि यत् ।
रूपं रूपं स्वभक्तानामुद्धारायेंद्र ते क्रिया ॥९६॥
मोह शृंखला माझी तोडी । हे देह खोडी मोडी ।
कामादि पायिकां दवडी । लावी गोडी त्वद्भजनाची ॥९७॥
मी नेणुनी त्वत्पद । केले हे नाना फंद ।
आतां त्वद्भजनस्वाद । देऊनी भेद दवडी माझा ॥९८॥
विषया इच्छितां विषय देशीं । मुमुक्षूला मोक्ष देशी ।
मुक्ता स्वपदीं रमविशीं । तूं भाससी चिंत्तामनीसा ॥९९॥
तूंची मम सद्गती । अशी प्रार्थी इंदुमती ।
मग हात जोडूनी नृपती । दत्ता प्रार्थी सप्रेम ॥१००॥
देव देवा दत्ता । तव पदीं चित्ता ।
ठरवी विश्वनाथा कथा गातां ॥१०१॥
माझी वाणी गूण तुझे वाखाणून ।
रमो हेंचि धन दान दे गा ॥१०२॥
तुझ्या भजकांची सेवा करो कर ।
हाची देइं वर वरदेशा ॥१०३॥
मन द्रवो माझें गुण गातां तुझे ।
उतरे कर्मओझें माझें जेणें ॥१०४॥
सकम्प रोमांच अंगीं व्हावे उंच ।
न दिसावें उच्च - नीच कोठें ॥१०५॥
जेवी श्येन जाळें तोडोनियां पळें ।
तसें भवजाळें बळें तोडावी हें ॥१०६॥
आतां माझा भाव तव पदीं ठाव ।
घेवो हें वैभव नित्य असो ॥१०७॥
असा क्षमापति सादर । दत्ता स्तवी वारंवार ।
राहे तो संसारसागर । गोष्पदाकार मानूनी ॥१०८॥
इति श्रीदत्तमाहात्म्ये त्रिचत्वारिंशोsध्याय: ॥४३॥
॥ श्रीदत्तात्रेयार्पणमस्तु ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-05-04T00:47:44.0800000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

खोकड or खोंकड

  • to a man, woman, cow, buffalo &c. aged and ugly, or decrepit, infirm, or sickly. 4 Hence too, esp. in the Konkan̤, applied to soil in the general sense of Sterile, arid, meagre, lean, poor, rocky, bad. 
RANDOM WORD

Did you know?

ADHYAY 43 OF GURUCHARITRA IS WRONGLY PRINTED AND ADHYAY 47 AND 48 ARE SAME KINDLY CHANGE or make correction for it
Category : About us!
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.