TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

पूर्वखण्डः - अध्याय १

सृष्टीचमत्काराची कारणे समजून घेण्याची जिज्ञासा तृप्त करण्यासाठी प्राचीन भारतातील बुद्धिमान ऋषीमुनी, महर्षींनी नानाविध शास्त्रे जगाला उपलब्ध करून दिली आहेत, त्यापैकीच एक ज्योतिषशास्त्र होय.


राशिप्रभेदाध्यायः
सृष्टौ विधात्रे जगतां शिवाय
संहारकाले स्थितयेऽच्युनाय ।
तुभ्यं नमः सर्वगताय नीत्यं
त्रयीमयायामलभास्कराय ॥१॥
यदुक्तवान् पूर्वमनीस्तु शास्त्रं
होरामय लक्षमीतं मयाय ।
तन्मीनराजो नीपुणं स्वबुद्धा
वीचीन्त्य चक्रेऽष्टसहनमात्रम् ॥२॥
या पूर्वकर्मप्रभवस्य धात्री
धात्रा ललाटे लीखीता प्रशस्तीः ।
तां शास्त्रमेतत् प्रकटं विधत्ते
दिमो यथा वस्तुघनेऽन्धकारे ॥३॥
आद्यः स्मृतो मेषसमानमूर्तिः
कालस्य मूर्ढा गतीतः पुराणैः ।
सोऽजाविकासंधरकन्दराद्री
स्तेनाग्नीधात्वाकररत्नभूमीः ॥४॥
वृषाकृतिस्तू प्रथीतो द्वीतीयः
सावक्त्रकभूयतनं विधातुः ।
द्रसानुद्वयगाकु नानां
कृषीबलानां च वीदारभूमीः ॥५॥
वीणागदाभृन्मीथुनस्तृतीयः
प्रजापतेः स्कन्धभुतप्रदेशः ।
प्रनर्तकीगायनशिन्मिकस्त्रा
क्रीडारनिद्यूतविहारभूमिः ॥६॥
कर्की कुलीरकृतिरम्बुसंस्थो
वक्षःप्रदेशो
केदारवापीपुनिनानी रत्न
देवाङ्गनानां न विहार ॥। ॥७॥
सिंहसु शैले द्वदयप्रदेशः
प्रजापतेः पंचममहुराद्याः ।
तस्यातंचीदगगुहाबनाद्रि
ब्रह्मा वनिभूमिवनप्रदेशाः ॥८॥
प्रदीपकां गृद्ध करेणे कन्या
नौस्था लले षष्ठमीति ब्रुवन्ति ।
कान्तार्धधारा जठरे विधातुः
स शाद्बलस्त्रीरंतिशिल्पभूमीः ॥९॥
वीष्यां तुलापण्यधरो मनुष्यः
स्थितः सनाभीकार्टिवस्तिदेशः ।
शुद्धार्धवीणापणपन्तनाय
सर्वानी वासोन्नतसस्यभूमिः ॥१०॥
श्चभ्रेऽष्टमे वृश्चिकविग्नहस्तु
प्रोक्तः प्रभोर्मेद्रगुदप्रदेशः ।
गुहाविलश्चभ्रविणाश्मगुप्ति
वल्मीककीदाजगराहिभूमिः ॥११॥
धन्वी मनुष्यो हयपश्चिमार्ध
समाहुरुरु भुवनप्रणेतुः ।
समस्थितव्यससमस्तवाजी
कृतास्त्रौभृद्वज्नरथाश्चभूमिः ॥१२॥
मृगार्धपूर्वो मकरोऽम्बुमध्ये
जानुप्रदेशं तमुशन्ति धातुः ।
नदीवनारण्यसरोजरूप
श्चभ्राधिवासो दशमः प्रदिष्टः ॥१३॥
स्कन्धे उरित्कः पुरुषस्य कुम्भो
जंघोरुमेकादशमाहुराद्याः ।
ओदकाधारकुसस्यपक्षी
स्त्रीशौणिक पूतनिवेशदेशाः ॥१४॥
जते तु मीनदयमन्यराशिः
कालस्य पादौ कथितौ वरिश्चैः ।
स पुण्यदेवद्विज ॥।आर्थभूमि
वासः ॥१५॥
स्यावरजङ्गमाख्य
सर्वं रविन्द्रान्मकमाहुराद्याः ।
तस्योद्वोऽत्रापश्च दृष्टो
॥तदात्मकं तत् ॥१६॥
तस्यार्धमार्कं विदिनं मघादि
सार्पादि चान्द्रं विहितं परार्धम् ।
क्रमेण सूर्यः प्रददौ ग्रहाणां
व्यस्तेन नाराधिपतिस्तथैश्च ॥१७॥
बुधस्य शुक्रस्य धरासुतस्य
बृहस्पतेर्भास्करनन्दनस्य ।
दे॥गृहे तेषु यथानुरूपं
फलं विधेयं निपुणं विदग्धैः ॥१८॥
एषां पुमांसो विषमाः प्रदिष्टाः
समा युवत्यः फलदास्तथैव ।
क्रूरस्वभावाः शुभमूर्तयश्च
चरागमिश्राः क्रमशश्च सर्वे
क्षेयाः स्वभावेन शुभाशुभेष ॥१९॥
मेषो हरिः प्राग् नवमश्च नाथा
याम्याधिपो गोप्रमदामृगाश्च ।
नृयुक्तुलाकुम्भधरापरास्याः
कर्कालिमीनास्त्वथ चोत्तरायाः ॥२०॥
एवां नवांशाः प्रभवन्ति सूर्यात्
सूर्यांशकास्याश्च निजालयस्थात् ।
आद्येषुनन्दागृहपालकानां
द्रेष्काणसंश्चाः क्रमशो विचिन्त्याः ॥२१॥
होराद्वयं भानुनिशाकराभ्या
मोजे समे व्यस्तमुशन्ति तज्ज्ञाः ।
कुजस्य बाणा हषवश्च सौरे
नष्टौ गुरोः सप्त शशाङ्कजस्य ॥२२॥
भृगोः शरा पुंभवने प्रदिष्टा
स्त्रिंशांशकाः स्त्रीभवने विलोमम् ।
सप्तांशकाः सप्तमराशिपूर्वाः
षष्टीर्विभागा भवनस्य मेषात् ॥२३॥
चूडापदं द्विस्वरसप्तलिप्त
माद्यं पुराणा गृहलिप्तिकानाम् ।
नृराशिसंज्ञाः पुरतो वरिष्ठा
श्चतुष्पदाश्चैव तु दक्षिणस्थाम् ॥२४॥
तथापस्यां प्रभवन्ति कीटा
जलोद्भवाश्चैव तथोत्तरस्याम् ।
सौम्योद्भवाः प्राग्बलवृद्धिभाजो
भवन्ति याम्यास्त्वथ पश्चिमस्याम् ॥२५॥
गृहा ग्रहाणां विषयेणू योग्याः
फलार्थिभिर्हानिकरास्नथान्ये ।
द्युरात्रिसन्धौ प्रबलाश्च कीटा
दिवा पुमांसः पशुवश्च रात्रौ ॥२६॥
यः स्वामियुक्तस्त्वथवादि दृष्टः
सौम्यग्रहैर्वा स भवेद्वरिष्ठः ।
राशिं गतो वशुभमध्यभागं
क्रूरैर्वियुक्तो बहुसौम्यदृष्टः ॥२७॥
तनुविलग्नं सुभगं वरिष्ठं
मूर्धानदोहं सुरणं निवासम् ।
मूर्तिः फलं श्रीफलमिष्टदं च
संज्ञानकं पूर्वगृहं वदन्ति ॥२८॥
कोशो धनं दर्भकसिद्धिमेदं
प्रभूषिणं भासुरक्तं द्वितीयम् ॥२९॥
तृतीयमुत्पातहरं ॥
वदन्ति व्रीजाङ्कुरकं तमीड्यम् ॥३०॥
सुखं सुगम्यं ह्यथ बन्धुलीने
गृहं सुहृत्तुर्यवीनमारेम ।
मित्रं प्रशान्तं गुरुणा विशालं
नृणां कनीकं प्रचुरं कुतालम् ॥३१॥
सन्तानकं दात्रकरं सुतास्य
गृहीतसारं प्रवरं सुहोप्रम् ।
स्यात् पंचमं पूर्वकरं कृतालं
सारार्थवर्णेडकरं कृतीनाम् ॥३२॥
पुरावनिं सान्द्रकरं कृर्तानां
षष्ठं प्रतीपं सुरिपुं च शक्तम् ।
संशोषिणं श्रीदमदं सुबालं
निराहतं वार्निकरं वृथाद्यम् ॥३३॥
स्यादपीनं कूर्दतरं वितानं
द्यूनं कलत्रं मदनं सुतारम् ।
द्यूनं ध्ननं सन्ततिदं सुकामं
॥।आमित्रमात्रं रतिदं प्रसिदम् ॥३४॥
मृत्युं खनं छिद्रमय प्रकीर्णं
पैशानिकं दिष्ट्रिकमार्तिदं च ।
दशारिकं साङ्गारिकं नराणां
स्यात्तदृकाख्यं कृकमादिकाख्यम् ॥३५॥
धर्मद्युतिं धीतिकरं विशां
तृणातिकं गोयरणं गुरुत्वम् ।
धृतिं विकांश प्रशमं वरिष्टं
सुधाविदङ्गं नवमं व्यनाकि ॥३६॥
नभस्तलं कर्म गरिष्ठमुक्तं
विभासीकं साधकमनिकं च ।
हितं विरात्रं दशमं किलीकं
कितारवं भारवमाहीमानम् ॥३७॥
आयत्तिगं लाभमितीह धारं
विना किल साधिकमद्रुतं च ।
सुतारमध्यं सुतमष्टिपादं
।रिष्फम् ॥३८॥
व्ययप्रद दातिकरं च दण्डं
विरालिनं सादानिकं सुबालम् ।
भानुं तथा द्वादशभं कुलालं
मलीभसं दारिहरं प्रवीणम् ॥३९॥
चतुष्टयास्थं कथिनं च केन्द्रं
सर्वैष्टदं कण्टकसंज्ञितं च ।
लग्नं चतुष्कं दशमं च कामं
सर्वाणी तुस्यानि फलेन कृत्वा ॥४०॥
द्वितीयलाभाष्टमपंचमानीं
पणाफराख्यानि वदन्ति भानि ।
तृतीयधर्मारिव्ययालयानि
आपोक्लिमाख्यानु वदन्ति तज्ज्ञाः ॥४१॥
नभस्तलैकादशषट्तृकाणि
वृद्धिप्रदान्येव वदन्ति पुंसाम् ।
मृगाजचन्द्रर्क्षतुलाधराणां
वर्गोत्तमाख्याः प्रथमा नवांशाः ॥४२॥
गोकुम्भसिंहालिविसंचितानां
स्युः पंचमाश्चान्त्यभवाः परेषाम् ।
नृयुकुलीरो वृषभोऽजसंज्ञ
श्चापो मृगो रात्रिबलाः षडेते ॥४३॥
पृष्टोदया द्वन्द्वविवर्जिताश्च
दिवाबलान्ये शिरसोद्रमन्ति ।
उच्चं रवेराद्यतमादशांश
श्चन्द्रस्य सप्ताश्विसमो वृषाश्च ॥४४॥
मृगोद्गमो भूमिसुतस्य तज्ज्ञै
स्तॄयभागः परमः प्रदिष्टः ।
गजाश्चिसंख्येन्दुसुतस्य षष्ठा
ज्जीवस्य कर्कान्तिचिसंख्य एव ॥४५॥
स्यात् पंचमो भार्गवनन्दनस्य
मीनात् स्वराश्चिस्तु शनेस्तुलस्य ।
विंशन्मितः पूर्णवलः प्रदिष्टः
अर्वागतीते नवमे तु पातः ॥४६॥
यः सप्तमस्तुङ्गगृहस्य राशिः
स नीचसंश्चः कविभिः प्रदिष्टः ।
तेनैव मानेन फलं विधत्ते
तुङ्गाद्विलोमं बहुदुःखकारि ॥४७॥
मूलत्रिकोणं दिनपस्य सिंहो
वृषः शशाङ्कस्य कुजस्य मेषः ।
कन्या तु चान्द्रेर्धिषणस्य चाप
स्तु । भृगोः सूर्यसुतस्य कुम्भः ॥४८॥
मेषोऽरुण॥श्चेततरो द्वितीयो
नीलभृतीयोऽरुणितश्चतुर्थः ।
आपाण्डुर पंचमुखः प्रदिष्टो
नारी विचित्रा सततं सरूपा ॥४९॥
तुलाधर कृष्णाररो अथ विभ्रुः
कीटः सुरक्तो नवमः प्रदिष्टः ।
मृगः सुमिश्रः कपितो घटाख्यो
द्युतीविहीनोऽनषसंज्ञितश्च ॥५०॥
इति श्रीवृद्धयवने राशिप्रभेदः प्रथमोऽध्यायः ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2011-11-10T13:18:40.4230000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

अंगठयांवर दिवस मोजणें

  • एखादी गोष्ट व्हावी अशी अतिशय उत्कंठा लागली असतां मध्येतरीं जाणारा काळ फार दीर्घ वाटतो व प्रत्येक दिवस बोटें मोडून मोजून आपण इतके दिवस झाले असें रोज म्हणतों. यावरून एखाद्या गोष्टीची अतिशय आतुरतेनें वाट पहाणें. 
RANDOM WORD

Did you know?

हिंदू धर्मियांत विधवा स्त्रिया कुंकू का लावत नाहीत?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.