TransLiteral Foundation
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|संत तुकाराम गाथा|
अभंग संग्रह ३२०१ ते ३३००

तुकाराम गाथा - अभंग संग्रह ३२०१ ते ३३००

तुकाराम महाराजांचे अभंग म्हणजे रोजच्या जीवनातील विविध व्यवहारातील सुत्ररूपाने केलेले मार्गदर्शन आणि जीवनाचे महाभाष्य.

Tukaram was one of the greatest poet saints, whose Abhang says the greatest philosophy of routine life.


अभंग संग्रह ३२०१ ते ३३००

३२०१

कळे न कळे त्या धर्म । ऐका सांगतों रे वर्म । माझ्या विठोबाचें नाम । अटाहासें उच्चारा ॥१॥

तो या दाखवील वाटा । तया पाहिजे त्या नीटा । कृपावंत मोटा । पाहिजे तो कळवळा ॥ध्रु.॥

पुसतां चुका होतो वाटा । सवें बोळावा गोमटा । मोडों नेदी कांटा । घेऊं सांटा चोरासी ॥२॥

तुका म्हणे मोल । न लगें द्यावें वेचावे बोल । विठ्ठल विठ्ठल । ऐसा छंद मनासी ॥३॥

३२०२

तरी कां वोळगणे । राजद्वारीं होती सुने ॥१॥

अंगीं दावुनि निष्कामता । पोकळ पोकळी ते वृथा ॥ध्रु.॥

कासया मोकळ । भोंवतें शिष्यांचे गाबाळ ॥२॥

तुका म्हणे ढाळे । बाहेर गुदे तें निराळें ॥३॥

३२०३

हरिच्या दासां सोपें वर्म । सर्व धर्म पाउलें ॥१॥

कडिये देव बाहेर खांदी । वैष्णव मांदी क्रीडेसी ॥ध्रु.॥

सरती येणें आटाआटी । नाहीं तुटी लाभाची ॥२॥

तुका म्हणे समाधान । सदा मन आमुचें ॥३॥

३२०४

भूतांचिये नांदे जीवीं । गोसावी च सकळां ॥१॥

क्षणक्षणां जागा ठायीं । दृढ पायीं विश्वास ॥ध्रु.॥

दावूनियां सोंग दुजें । अंतर बीजें वसतसे ॥२॥

तुका म्हणे जाणे धने । धरी तें वर्म चिंतन ॥३॥

३२०५

संत आले घरा । तों मी अभागी दातारा ॥१॥

कासयानें पूजा करूं । चरण हृदयीं च धरूं ॥ध्रु.॥

काया कुरवंडी । करुन ओंवाळून सांडी ॥२॥

तुका म्हणे भावें । हात जोडीं असो ठावें ॥३॥

३२०६

भेद तुटलियावरी । आम्ही तुमचीं च हो हरी ॥१॥

आतां पाळावे पाळावे । आम्हां लडिवाळांचे लळे ॥ध्रु.॥

आणिकांची देवा । नाहीं जाणत चि सेवा ॥२॥

तुका म्हणे हेवा । माझा हेत पायीं देवा ॥३॥

३२०७

आमुची विश्रांति । तुमचे चरण कमळापती ॥१॥

पुढती पुढती नमन । घालूंनियां लोटांगण ॥ध्रु.॥

हें चि एक जाणें । काया वाचा आणि मनें ॥२॥

नीच जनालोकां । तळिले पायेरीस तुका ॥३॥

३२०८

विनवितों सेवटीं । आहे तैसें माझे पोटीं ॥१॥

कंठीं राहावें राहावें । हें चि मागतसें भावें ॥ध्रु.॥

पुरली वासना । येणें होईंल नारायणा ॥२॥

तुका म्हणे जो देहाडा । तो चि वर्णी पवाडा ॥३॥

३२०९

आवडीची सलगी पूजा । विषम दुजा भाव तो ॥१॥

ऐसीं उफराटीं वर्में । कळों भ्रमें न येती ॥ध्रु.॥

न लगे समाधान मोल । रुचती बोल प्रीतीचे ॥२॥

तुका म्हणे एका जीवें । सूत्र व्होवें गुंतलें ॥३॥

३२१०

बाळ माते लाते वरी । मारी तेणें संतोषे ॥१॥

सुख वसे चित्ती अंगीं । तें हें रंगीं मिळालें ॥ध्रु.॥

भक्षी त्याचा जीवमाग । आले भाग तो बरा ॥२॥

तुका म्हणे ॠणानुबंधें । सांगें सुदें सकळां ॥३॥

३२११

शिजल्यावरी जाळ । वांयां जायाचें तें मूळ ॥१॥

ऐसा वारावा तो श्रम । अतिशयीं नाहीं काम ॥ध्रु.॥

सांभाळावें वर्म । उचिताच्या काळें धर्म ॥२॥

तुका म्हणे कळे । ऐसें कारणाचे वेळे ॥३॥

३२१२

उभा ऐल थडी । तेणें घालूं नये उडी ॥१॥

पुढें गेल्याचे उपाय । करावे ते केले काय ॥ध्रु.॥

दिसतें आहारीं । नये जाऊं ऐशावरी ॥२॥

अळसाची धाडी । तुका म्हणे बहु नाडी ॥३॥

३२१३

शक्ती द्याव्या देवा । नाहीं पदार्थी सेवा ॥१॥

मुख्य आहे ऐसा धर्म । जाणते हो जाणा वर्म ॥ध्रु.॥

मना पोटीं देव । जाणे जैसा तैसा भाव ॥२॥

तुका म्हणे सोसें । लागे लाविल्याचें पिसें ॥३॥

३२१४

कार्य चि कारण । तृष्णा पावविते सीण ॥१॥

काय करुनि ऐसा संग । सोसें चि तूं पांडुरंग ॥ध्रु.॥

रूपीं नाहीं गोडी । हांवें हांवें ऊर फोडी ॥२॥

तुका म्हणे पडे भारी । ऐशा वरदळाचे थोरी ॥३॥

३२१५

संसाराच्या नांवें घालूनियां शून्य । वाढता हा पुण्य केला धर्म ॥१॥

हरिभजनें हें धवळिलें जग । चुकविला लाग कळिकाळाचा ॥ध्रु.॥

कोणां ही नलगे साधनांचा पांग । करणें केला त्याग देहबुद्धी ॥२॥

तुका म्हणे सुख समाधि हरिकथा । नेणें भववेथा गाईंल तो ॥३॥

३२१६

विश्वासिया नाहीं लागत सायास । रंग अनायासें अंगा येतो ॥१॥

लेंकराच्या हातें घास मागे माता । वोरसोनि चित्ता सुख पावे ॥ध्रु.॥

गौरव त्या मानी आरुषा वचनीं । भूषण ते वाणी मिरवावी ॥२॥

तुका म्हणे आहेस सकळ ही साक्षी । माझा कई पक्षी पांडुरंग ॥३॥

३२१७

वैभवाचे धणी सकळां शरणागत । सत्यभावें चत्ति अर्पिलें तें ॥१॥

नेदी उरों देव आपणावेगळें । भावाचिया बळें ठायाठाव ॥ध्रु.॥

जाणोनि नेणोनि अंगा आली दशा । मग होय इच्छा आपणच ॥२॥

तुका म्हणे बरें धाकट्याचें जिणें । माता स्तनपानें वाढवते ॥३॥

३२१८

कई ऐसी दशा येइल माझ्या आंगा । चत्ति पांडुरंगा झुरतसे ॥१॥

नाठवुनि देह पायांचें चिंतन । अवसान तें क्षण नाहीं मधीं ॥ध्रु.॥

काय ऐसा पात्र होईंन लाभासी । नेणों हृषीकेशी तुष्टईंल ॥२॥

तुका म्हणे धन्य मानीन संचित । घेईंन तें नित्य प्रेमसुख ॥३॥

३२१९

नाहीं वागवीत जाणिवेचें ओझें । स्वामिसेवेकाजे निर्धारु हा ॥१॥

आज्ञा ते प्रमाण हा मनीं निर्धार । येणें फिटे भार निश्चयेसी ॥ध्रु.॥

आळीकरें आम्ही एकविध चित्ते । तैसें होऊं येतें मायबापें ॥२॥

तुका म्हणे माझी ये जातीची सेवा । घातलासे देवावरी भार ॥३॥

३२२०

काय नाहीं माझे अंतरीं वसति । व्यापक हा भूतीं सकळां नांदे ॥१॥

चत्तिासी प्रसाद होईंल चळण । तें चि तें वळण मनासही ॥ध्रु.॥

सर्व शक्ति जीवीं राहिल्या कुंटित । नाहीं केलें होत आपुलें तें ॥२॥

तुका म्हणे दोरी खांब सूत्र्या हातीं । नाचवी नाचती जडें तैसीं ॥३॥

३२२१

देवाचें निर्माल्य कोण शिवे हातीं । संकल्पासी होती विकल्प ते ॥१॥

वाहिलें देह हें देवा एकसरें । होईंल तें बरें तेणें द्वारें ॥ध्रु.॥

होता भार त्याची निवारली खंती । येथें आतां रिती साटवण ॥२॥

तुका म्हणे इच्छे पावविले कष्ट । म्हणऊनि नष्ट दुरावली ॥३॥

३२२२

देव तीर्थ येर दिसे जया ओस । तोचि तया दोष जाणतिया ॥१॥

तया बरें फावे देवा चुकवितां । संचिताची सत्ता अंतराय ॥ध्रु.॥

शुद्धाशुद्धठाव पापुण्यबीज । पाववील दुजे फळभोग ॥२॥

तुका म्हणे विश्वंभराऐसें वर्म । चुकविल्या धर्म अवघे मिथ्या ॥३॥

३२२३

काय करूं सांगतां ही न कळे वर्म । उपस्थित भ्रम उपजवितो ॥१॥

मन आधीं ज्याचें आलें होईंल हातां । तयावरी सत्ता केली चाले ॥ध्रु.॥

अभुकेचे अंगीं चवी ना सवाद । मिथ्या ऐसा वाद दुराग्रह ॥२॥

तुका म्हणे आप राखावें आपणा । संकोचों चि कोणा नये आतां ॥३॥

३२२४

अमृत अव्हेरें उचळलें जातां । विष आर्त्तभूतां आवश्यक ॥१॥

आदरासी मोल नये लावूं केजें । धीर शुद्धबीजें गोमटा तो ॥ध्रु.॥

खर्‍याचिये अंगीं आपणे चाली । लावणी लाविली काय लागे ॥२॥

तुका म्हणे चाडे करा वेवसाव । आम्हांसी तो वाव धीर आहे ॥३॥

३२२५

अनुभवाचे रस देऊं आर्त्तभूतां । सोडूं चोजवितां पुढें पोतीं ॥१॥

देवाचा प्रसाद रत्नाच्या ओवणी । शोभतील गुणीं आपुलिया ॥ध्रु.॥

आधीं भाव सार शुद्ध ते भूमिका । बीज आणि पिका चिंता नाहीं ॥२॥

तुका म्हणे ज्याचें नाम गुणवंत । तें नाहीं लागत पसरावें ॥३॥

३२२६

काय मज एवढा भार । हे वेव्हार चाळवाया ॥१॥

उकल तो जाणे धणी । मज भोजनीं कारण ॥ध्रु.॥

चिंता ज्याची तया शिरीं । लेंकरीं तें खेळावें ॥२॥

तुका म्हणे सेवट झाल । देव या बोला भोगिता ॥३॥

३२२७

न गमे न गमे न गमे हरिविण । न मगे न मगे न मगे मेळवा शाम कोणी गे ॥१॥

तळमळ करी तैसा जीव जळाविण मासा । दिसती दिशा ओसा वो ॥ध्रु.॥

नाठवे भूक तान विकळ जालें मन । घडी जाय प्रमाण जुगा एकी वो ॥२॥

जरी तुम्ही नोळखा सांगतें ऐका । तुकयाबंधूचा सखा जगजीवन ॥३॥

३२२८

विठ्ठला रे तुझे वर्णितां गुणवाद । विठ्ठला रे दग्ध जालीं पापें ॥१॥

विठ्ठला रे तुझें पाहातां श्रीमुख । विठ्ठला रे सुख जालें नयना ॥ध्रु.॥

विठ्ठला रे तुज देतां आलिंगन । विठ्ठला तनमन निवाल्या बाह्या ॥२॥

विठ्ठला रे तुझी ऐकतां कीर्ति । विठ्ठल हे विश्रांति पावले स्मरणें ॥३॥

विठ्ठला रे तुकयाबंधु म्हणे देहभाव । विठ्ठला जीवीं पाव धरितां गेला ॥४॥

३२२९

एकांतीं लोकांतीं करूं गदारोळ । लेश तो ही मळ नाहीं येथें ॥१॥

घ्यावें द्यावें आम्हीं आपुलिया सत्ता । न देखों पुसता दुजा कोणी ॥ध्रु.॥

भांडाराची किली माझे हातीं आहे । पाहिजे तो पाहें वान येथें ॥२॥

तुका म्हणे आम्हां विश्वासाच्या बळें । ठेविलें मोकळें देवें येथें ॥३॥

३२३०

स्मरणाचे वेळे । व्हावें सावध न कळे ॥१॥

पडिलों विषयांचे ओढीं । कोणी न दिसेसें काढी ॥ध्रु.॥

भांडवल माझें । वेच जालें भूमी ओझें ॥२॥

तुका म्हणे कळे । तूं चि धावें ऐसें वेळे ॥३॥

३२३१

पाहा हो देवा कैसे जन । भिन्न भिन्न संचितें ॥१॥

एक नाहीं एका ऐसें । दावी कैसे शुद्ध हीन ॥ध्रु.॥

पंचभूतें एकी रासी । सूत्रें कैसीं खेळवी ॥२॥

तुका म्हणे जे जे जाती । तैसी स्थिति येतसे ॥३॥

३२३२

कोणाचिया न पडों छंदा । गोविंदासी आळवूं ॥१॥

बहुतांचीं बहु मतें । अवघे रिते पोकळ ॥ध्रु.॥

घटापटा ढवळी मन । होय सीण न करूं तें ॥२॥

तुका म्हणे पांडुरंग । भरूं भाग आला तो ॥३॥

३२३३

एकवेळ करीं या दुःखावेगळें । दुरिताचें जाळें उगवूनि॥१॥

आठवीन पाय हा माझा नवस । रात्री ही दिवस पांडुरंगा ॥ध्रु.॥

बहु दूरवरी भोगविले भोग । आतां पांडुरंगा सोडवावें ॥२॥

तुका म्हणे काया करीन कुरवंडी । ओंवाळूनि सांडीं मस्तक हें ॥३॥

३२३४

आणीक म्यां कोणा यावें काकुळती । कोण कामा येती अंतकाळीं ॥१॥

तूं वो माझी सखी होसी पांडुरंगे । लवकरी ये गे वाट पाहें ॥ध्रु.॥

काया वाचा मनें हें चि काम करीं । पाउलें गोजिरीं चिंतीतसें ॥२॥

तुका म्हणे माझी पुरवीं हे आस । घालीं ब्रम्हरस भोजन हें ॥३॥

३२३५

हें आम्हां सकळा । तुझ्या नामाचें चि बळ ॥१॥

करूं अमृताचें पान । दुजें नेणों कांहीं आन ॥ध्रु.॥

जयाचा जो भोग । सुख दुःख पीडी रोग ॥२॥

तुका म्हणे देवा । तुझे पायीं माझा हेवा ॥३॥

३२३६

आर्त माझ्या बहु पोटीं । व्हावीं भेटी पायांशी ॥१॥

यासी तुम्ही कृपावंता । माझी चिंता असों द्या ॥ ।ध्रु.॥

तळमळ करी चित्त । अखंडित वियोगें ॥२॥

तुका म्हणे पंढरिनाथा । जाणें वेथा अंतरिंची ॥३॥

३२३७

बहु जन्मांतरें फेरे । केले येरे सोडवीं ॥१॥

आळवितों करुणाकरे । विश्वंभरे दयाळे ॥ध्रु.॥

वाहवतों मायापुरीं । येथें करीं कुढावा ॥२॥

तुका म्हणे दुजा कोण । ऐसा सीण निवारी ॥३॥

३२३८

कराल तें काय नव्हे जी विठ्ठला । चत्ति द्यावें बोला बोबडिया ॥१॥

सोडवूनि घ्यावें काळचक्रा हातीं । बहुत विपत्ती भोगविल्या ॥ध्रु.॥

ज्यालें जेऊं नेदी मारिलें चि मरो । प्रारब्धा उरो मागुतालीं ॥२॥

तुका म्हणे दुजा खुंटला उपाय । म्हणऊनि पाय आठविले ॥३॥

३२३९

डौरलों भक्तिसुखें । सेवूं अमृत हें मुखें ॥१॥

संतसंगें सारूं काळ । प्रेमसुखाचा कल्लोळ ॥ध्रु.॥

ब्रम्हादिकांसी सुराणी । तो हा आनंद मेदिनी ॥२॥

नाहीं वैकुंठींचा पांग । धांवे कथे पांडुरंग ॥३॥

मुक्त व्हावें काशासाठीं । कैची येणें रसें भेटी ॥४॥

तुका म्हणे गोड । हें चि पुरे माझें कोड ॥५॥

३२४०

फोडिलें भांडार । माप घेऊनियां खरें ॥१॥

केली हरिनामाची वरो । मागितलें आतां सरो ॥ध्रु.॥

देशांत सुकाळ । जाला हारपला काळ ॥२॥

घ्यावें धणीवरी । तुका म्हणे लाहान थोरीं ॥३॥

३२४१

आनंदाचे डोहीं आनंदतरंग । आनंद चि अंग आनंदाचें ॥१॥

काय सांगों जालें कांहीचियाबाही । पुढें चाली नाहीं आवडीनें ॥ध्रु.॥

गर्भाचे आवडी मातेचा डोहळा । तेथींचा जिव्हाळा तेथें बिंबे ॥२॥

तुका म्हणे तैसा ओतलासे ठसा । अनुभव सरिसा मुखा आला ॥३॥

३२४२

म्हणऊनि धरिले पाय । अवो माय विठ्ठले ॥१॥

आपुलें चि करूनि घ्यावें । आश्वासावें आम्हास ॥ध्रु.॥

वाढली ते तळमळ चिंता । शम आतां करावी ॥२॥

तुका म्हणे जीवीं वसे । मज नसे वेगळी ॥३॥

३२४३

कल्याण या आशीर्वादें । जाती द्वंद्वें नासोनि ॥१॥

आश्वासिलें नारायणें । प्रेमदानें अंतरिंच्या ॥ध्रु.॥

गेली निवारोनि आतां । सकळ चिंता यावरि ॥२॥

तुका म्हणे गातां गीत । आलें हित सामोरें ॥३॥

३२४४

हरिनामवेली पावली विस्तार । फळीं पुष्पीं भार बोल्हावला ॥१॥

तेथें माझ्या मना होई पक्षिराज । साधावया काज तृप्तीचें या ॥ध्रु. ॥

मुळऴिचया बीजें दाखविली गोडी । लवकर चि जोडी जालियाची ॥२॥

तुका म्हणे क्षणक्षणां जातो काळ । गोडी ते रसाळ अंतरेल ॥३॥

३२४५

बरवें ऐसें आलें मना । नारायणा या काळें ॥१॥

देव आम्हा प्राणसखा । जालें दुःखा खंडण ॥ध्रु. ॥

जन्मांतरिंच्या पुण्यरासी । होत्या त्यांसी फळ आलें ॥२॥

तुका म्हणे निजठेवा । होईंल हेवा लाधलों ॥३॥

३२४६

जरि हे आड यती लाज । कैसें काज साधतें ॥१॥

कारण केलें उठाउठी । पायीं मिठी घातली ॥ध्रु.॥

समपिऩला जीव भाव । धरिला भाव अखंड ॥२॥

तुका म्हणे आड कांहीं । काळ नाहीं घातला ॥३॥

३२४७

पात्र शुद्ध चत्ति गोही । न लगे कांहीं सांगणें ॥१॥

शूर तरी सत्य चि व्हावें । साटी जीवें करूनि ॥ध्रु.॥

अमुप च सुखमान । स्वामी जन मानावें ॥२॥

तुका म्हणे जैसी वाणी । तैसे मनीं परिपाक ॥३॥

३२४८

प्रगटलें ज्ञान । नारायण भूतीं तें ॥१॥

अनुभव च घेऊं व्हावा । विनंती देवा करूनियां ॥ध्रु.॥

देखोवेखीं वदे वाणी । पडिल्या कानीं प्रमाणें ॥२॥

तुका म्हणे योगक्षेम । घडे तें वर्म साधावें ॥३॥

३२४९

मुख्य आधीं विषयत्याग । विधिभाग पाळणें ॥१॥

मन पावे समाधान । हें चि दान देवाचें ॥ध्रु.॥

उदासीन वृत्ति देहीं । चाड नाहीं पाळणें ॥२॥

तुका म्हणे नाहीं भय । सम सोय विषमाची ॥३॥

३२५०

आतां हें चि सार हें चि सार । मूळबीज रे आइका ॥१॥

आवडीनें आवडी उरे । जें ज्या झुरे तें त्यासी ॥ध्रु.॥

प्रेमाचिया सूत्रदोरी । नाहीं उरी उरवी ॥२॥

तुका म्हणे चिंतन बरें । आहे खरें ख†यापें ॥३॥

३२५१

केला तैसा अंगीकार । माझा भार चालवीं ॥१॥

होऊं अंतराय बुद्धी । कृपानिधी नेदावी ॥ध्रु.॥

आम्ही तरी जड जीव । कैंचा भाव पुरता ॥२॥

अनन्यभावें घ्यावी सेवा । आम्हां देवा घडेसी ॥३॥

तुम्हीं आम्ही शरणागतें । कृपावंतें रक्षीजे ॥४॥

तुका म्हणे भाकुं कींव । असों जीव जड आम्ही ॥५॥

३२५२

सोसें बहुगर्भवासीं । मेलों असों उपवासीं । नाहीं सखीं ऐसीं । तेथें कोणी भेटलीं ॥१॥

करीं करीं रे स्वहित । देह तंव हे अनित्य । नाहीं दिलें चित्त । सोडवूं मोहापासोनि ॥ध्रु.॥

पाळी तोंडीचिया घांसें । तें चि होय अनारिसें । ज्या नव्हे ऐसें । खेदी परि सोडवीना ॥२॥

तुका म्हणे धनमानें । माझ्या बाटलों मीपणें । नाहीं दिला जनें । देखों लाभें हा लाभ ॥३॥

३२५३

इच्छिती तयांसी व्हावें जी अरूप । आम्हांसी स्वरूपस्थिती चाड ॥१॥

आतां नव्हे माझा भाव अनारिसा । पाउलांनी इच्छा गोवियेली ॥ध्रु.॥

लेंकरासी कोठें जाणत्याची परी । करूं येते दुरी धरावया ॥२॥

लागली न सुटे नामाची आवडी । माझी भावजोडी भंगूं नका ॥३॥

घेसील वेढे मुक्तीच्या अभिळासें । चाळवीं जा पिसे ब्रम्हज्ञानी ॥४॥

तुका म्हणे माझा कोठें भक्तिरस । पाडावया ओस चाळविसी ॥५॥

३२५४

आम्हां भाविकांची जाती । एकविध जी श्रीपती । अळंकारयुक्ति । सरों शके चि ना ॥१॥

जाणें माउली त्या खुणा । क्षोभ उपजों नेदी मना । शांतवूनि स्तना । लावीं अवो कृपाळे ॥ध्रु.॥

तुज अवघे होऊं येते । मज वाटों नये चित्त । उपासने परतें । नये कांहीं आवडों ॥२॥

करूं रूपाची कल्पना । मुखीं नाम उच्चारणा । तुका म्हणे जना । जल स्थल देखतां ॥३॥

३२५५

ज्यावें हीनपणें । कासयाच्या प्रयोजनें ॥१॥

प्रारब्धीं संसार । बरी हिमतीची थार ॥ध्रु.॥

होणार ते कांहीं । येथें अवकळा नाहीं ॥२॥

तुका म्हणे देवें । कृपा केलिया बरवें ॥३॥

३२५६

किती रांडवडे । घालूनि व्हाल रे बापुडे । संसाराचे भिडे । कासावीस जालेती ॥१॥

माझ्या स्वामी शरण रिघा । कृपाळुवा पांडुरंगा । ठेवी अंगसंगा । विश्वासियां जवळी ॥ध्रु.॥

कांहीं न मागतां भलें । होईंल तें चि काम केलें । नसावें आथिलें । कांहीं एका संकल्पें ॥२॥

तुका म्हणे भाव । पाववील ठायाठाव । एकविध जीव । ठेविलिया सेवेसी ॥३॥


३२५७

बाप करी जोडी लेंकराचे ओढी । आपुली करवंडी वाळवूनी ॥१॥

एकाएकीं केलों मिरासीचा धनी । कडिये वागवूनी भार खांदीं ॥ध्रु.॥

लेवऊनी पाहे डोळा अळंकार । ठेवा दावी थोर करूनियां ॥२॥

तुका म्हणे नेदी गांजूं आणिकांसी । उदार जीवासी आपुलिया ॥३॥

३२५८

या रे हरिदासानो जिंकों कळिकाळा । आमुचिया बळा पुढें किती बापुडें ॥१॥

रंग सुरंग घमंडी नाना छंदें । हास्यविनोदें मनाचिये आवडी ॥ध्रु.॥

येणें तेणें प्रकारें बहुतां सुख जोडे । पूजन तें घडे नारायणा अंतरीं ॥२॥

वांकड्या माना बोल बोलावे आर्ष । येईंल तो त्यांस छंद पढीयें गोविंदा ॥३॥

आपुलालें आवडी एकापुढें एक नटा । नाहीं थोर मोठा लहान या प्रसंगीं ॥४॥

तुका म्हणे येथें प्रेम भंगूं नये कोणीं । देव भक्त दोन्ही निवडितां पातक ॥५॥

३२५९

अवघा च अन्यायी । तेथें एकल्याचें काईं ॥१॥

आतां अवघें एकवेळें । जळोनि सरो तें निराळें ॥ध्रु.॥

काय माझें खरें । एवढें च राखों बरें ॥२॥

तुका म्हणे आतां । परिहार न लगे चित्ता ॥३॥

३२६०

काय वृंदावन मोहियेलें गुळें । काय जिरें काळें उपचारिलें ॥१॥

तैसी अधमाची जाती च अधम । उपदेश श्रम करावा तो ॥ध्रु.॥

न कळे विंचासी कुरवाळिलें अंग । आपले ते रंग दावीतसे ॥२॥

तुका म्हणे नये पाकासी दगड । शूकरासी गोड जैसी विष्ठा ॥३॥

३२६१

स्तवूनियां नरा । केला आयुष्याचा मातेरा ॥१॥

नारायणचिया लोपें । घडलीं अवघीं चि पापें ॥ध्रु.॥

जीव ज्याचें दान । त्याचा खंडूनियां मान ॥२॥

तुका म्हणे वाणी । आइके त्या दोष कानीं ॥३॥

३२६२

संतां नाहीं मान । देव मानी मुसलमान ॥१॥

ऐसे पोटाचे मारिले । देवा आशा विटंबिले ॥ध्रु.॥

घाली लोटांगण । वंदी नीचाचे चरण ॥२॥

तुका म्हणे धर्म । न कळे माजल्याचा भ्रम ॥३॥

३२६३

अवो कृपावंता । होई बुद्धीचा ये दाता ॥१॥

जेणें पाविजे उद्धार । होय तुझे पायीं थार ॥ध्रु.॥

वदवीं हे वाचा । भाव पांडुरंगीं साचा ॥२॥

तुका म्हणे देवा । माझे अंतर वसवा ॥३॥

३२६४

नाहीं म्या वंचिला मंत्र कोणापाशीं । राहिलों जीवासीं धरूनि तो ॥१॥

विटेवरी भाव ठेवियेलें मन । पाउलें समान चिंतीतसें ॥ध्रु.॥

पावविला पार धरिला विश्वास । घालूनियां कास बळकट ॥२॥

तुका म्हणे मागें पावले उद्धार । तिहीं हा आधार ठेविलासे ॥३॥

३२६५

चंचळीं चंचळ निश्चळीं निश्चळ । वाजवी खळाळ उदकासी ॥१॥

सोपें वर्म परि मन नाहीं हातीं । हा हा भूत चित्ती भ्रम गाढा ॥ध्रु.॥

रविबिंब नाहीं तुटत उदका । छायेची ते नका सरी धरूं ॥२॥

तुका म्हणे भय धरी रज्जूसाटीं । नाहीं साच पोटीं कळलें तों ॥३॥

३२६६

आवडी येते कळों । गुणें चिन्हें उमटती ॥१॥

पोटीचें ओठीं उभें राहे । चत्ति साहे मनासी ॥ध्रु.॥

डाहोळे याची भूक गर्भा । ताटीं प्रभा प्रतिबिंबे ॥२॥

तुका म्हणे मानोन घ्यावें । वाटे खावें वाटतें ॥३॥

३२६७.

काय ऐसी वेळ । वोडवली अमंगळ ॥१॥

आजि दुखवलें मन । कथाकाळीं जाला सीण ॥ध्रु.॥

पापाचिया गुणें । त्यांचिया वेळे दर्षणें ॥२॥

तुका म्हणे कानीं । घालूं आले दुष्टवाणी ॥३॥

३२६८

किती वेळां जन्मा यावें । नित्य व्हावें फजीत ॥१॥

म्हणऊनि जीव भ्याला । शरण गेला विठोबासी ॥ध्रु.॥

प्रारब्ध पाठी गाढें । न सरें पुढें चालत ॥२॥

तुका म्हणे रोकडीं हे । होती पाहें फजीती ॥३॥

३२६९

होतों सांपडलों वेठी । जातां भेटी संसारा ॥१॥

तों या वाटे कृपा केली । भेटी जाली विठोबासी ॥ध्रु.॥

होता भार माथां माझे । बहु ओझें अमुप ॥२॥

तुका म्हणे केली चिंता । कोण दाता भेटेल ॥३॥

३२७०

भुंकुनियां सुनें लागे हस्तीपाठी । होऊनि हिंपुटी दुःख पावे ॥१॥

काय त्या मशकें तयाचें करावें । आपुल्या स्वभावें पीडतसे ॥ध्रु.॥

मातलें बोकड विटवी पंचानना । घेतलें मरणा धरणें तें ॥२॥

तुका म्हणे संतां पीडितील खळ । घेती तोंड काळें करूनियां ॥३॥

३२७१

जा रे तुम्ही पंढरपुरा । तो सोयरा दीनांचा ॥१॥

गुण दोष नाणी मना । करी आपणासारिखें ॥ध्रु.॥

उभारोनि उभा कर । भवपार उतराया ॥२॥

तुका म्हणे तांतड मोठी । जाली भेटी उदंड ॥३॥

३२७२

गर्जत जावें नामावळी । प्रेमें टाळी वाहोनि ॥१॥

येणें सुखें पुढती धांवे । भेटी सवें गोपाळा ॥ध्रु.॥

लोटांगण घाला तळीं । वंदा धुळी संतांची ॥२॥

तुका म्हणे विठ्ठल लाहो । ऐसा बाहो उभारा ॥३॥

३२७३

अनुसरे तो अमर जाला । अंतरला संसारा ॥१॥

न देखती गर्भवास । कधीं दास विष्णूचे ॥ध्रु.॥

विसंभेना माता बाळा । तैसा लळा पाळावा ॥२॥

त्रिभुवनीं ज्याची सत्ता । तुक्या रक्षिता तो जाला ॥३॥

३२७४

आतां केशीराजा हे चि विनवणी । मस्तक चरणीं ठेवीतसें ॥१॥

देह असो माझा भलतिये ठायीं । चत्ति तुझ्या पायीं असों द्यावें ॥ध्रु.॥

काळाचें खंडण घडावें चिंतन । धनमानजनविन्मुख तो ॥२॥

कफवातपत्ति देहअवसानीं । ठेवावीं वारूनि दुरितें हीं ॥३॥

सावध तों माझीं इंद्रियें सकळें । दिलीं एका वेळे हाक आधीं ॥४॥

तुका म्हणे तूं या सकळांचा जनिता । येथें ऐकता सकळांसी ॥५॥

३२७५

चत्ति तें चिंतन कल्पनेची धांव । जे जे वाढे हांव इंद्रियांची ॥१॥

हात पाव दिसे शरीर चालतां । नावें भेद सत्ता जीवाची ते ॥ध्रु.॥

रवीचिये अंगीं प्रकाशक कळा । वचनें निराळा भेद दिला ॥२॥

तुका म्हणे माप वचनाच्या अंगीं । मौन्य काय रंगीं निवडावें ॥३॥

३२७६

बोलोनियां काय दावूं । तुम्ही जीऊ जगाचे ॥१॥

हे चि आतां माझी सेवा । चिंतन देवा करितों ॥ध्रु.॥

विरक्तासी देह तुच्छ । नाहीं आस देहाची ॥२॥

तुका म्हणे पायापाशीं । येइन ऐसी वासना ॥३॥

३२७७

निजों नव्हें सकाळवेळीं । रातीकाळी चिंन चिंनी॥१॥

वोंगळानें घेतली पाठी । केली आटी जीवासी ॥ध्रु.॥

मेळऊनि सवें जन । चिंता नेणे देवळीं च ॥२॥

तुका म्हणे आलों घरा । तोंडा घोरा बाइलेच्या ॥३॥

३२७८

मायबाप सवें नये धनवत्ति । करावें संचित भोगावें तें ॥१॥

म्हणऊनि लाभ काय तो विचारीं । नको चालीवरी चत्ति ठेवूं ॥ध्रु.॥

आयुष्य सेवटीं सांडूनि जाणार । नव्हे हें साचार शरीर हें ॥२॥

तुका म्हणे काळें लावियेलें माप । जमे धरी पापपुण्याची ही ॥३॥

३२७९

मोटळें हाटीं सोडिल्या गांठी । विकर्‍या घातलें केण ।

ज्याचे भाग त्यासी देऊनि वारिलें । सारूनि लिगाड दान ।

खरें माप हातीं घेऊनि बैसलों । मानिती ते चौघे जन ।

खरें वत्ति तेथें आले चोजवीत । गिर्‍हाइक संतजन ॥१॥

झाडिला पालव केला हाट वेच । जाली सकाळीं च अराणूक ।

याल तरि तुम्ही करा लगबग । आमचे ते कोणी लोक ॥ध्रु.॥

एक ते उत्तम मध्यम कनिष्ठ । वित्ताचे प्रकार तीन । बहुतां जनाचे बहुत प्रकार । वेगळाले वाण ।

लाभ हाणि कोणा मुदल जालें । कोणासी पडिलें खाण ।

अर्धमर्ध कोणी गुंतोनि राहिले । थोडे तैसे बहु जन ॥२॥

एके सांते आले एक गांवीहून । येकामे चि नव्हे जाणें ।

येतां जातां रुजू नाहीं दिवाणा । काळतोंडीं एकें तेणें ।

लाग भाग एकी एकानीं गोविलें । मागील पुढिलां ॠणें ।

तुका म्हणे आतां पाहूं नये वास । साधावें आपुलें पेणें ॥३॥

३२८०

करा करा लागपाट । धरा पंढरीची वाट । जंव नाहीं चपेट । घात पडिला काळाचा ॥१॥

दुजा ऐसा नाहीं कोणी । जो या काढी भयांतूनि । करा म्हणऊनि । हा विचार ठायींचा ॥ध्रु.॥

होती गात्रें बेंबळीं । दिवस अस्तमाना काळीं । हातपायटाळीं । जें मोकळी आहेती ॥२॥

कां रे घेतलासी सोसें । तुज वाटताहे कैसें । तुका म्हणे ऐसें । पुढें कैं लाहासी ॥३॥

३२८१

यत्न आतां तुम्ही करा । मज दातारा सत्तेनें ॥१॥

विश्वास तो पायांवरि । ठेवुनि हरी राहिलों ॥ध्रु.॥

जाणत चि दुजें नाहीं । आणीक कांहीं प्रकार ॥२॥

तुका म्हणे शरण आलों । नेणें बोलों विनवितां ॥३॥

३२८२

अनाथां जीवन । आम्हां तुमचे चरण । करूनि सांटवण। धरीयेले हृदयीं ॥१॥

पुष्ट जाली अंगकांति । आनंद न समाये चित्तीं । कवतुकें प्रीती । गाऊं नाचों उल्हासें ॥ध्रु.॥

करुणाउत्तरीं । करून आळवण हरी । जाऊं नेदूं दुरी । प्रेमप्रीतिपडिभरें ॥२॥

मोहो माते करी गोवा । ऐसें आहे जी केशवा । तुका म्हणे सेवा । आणीक नाहीं जाणत ॥३॥

३२८३

सुखाची वसति जाली माझे जीवीं । तुमच्या गोसावी कृपादानें ॥१॥

रूप वेळावेळां आठवीं अंतरीं । बैसोनि जिव्हारीं राहिलें तें ॥ध्रु.॥

विसांवलें मन विठ्ठलें प्रपंचा । गोडावली वाचा येणें रसें ॥२॥

तुका म्हणे कांहीं नाठवेसें केलें । दुसरें विठ्ठलें मज आतां ॥३॥

३२८४

आम्हां कांहीं आम्हां कांहीं । आतां नाहीं या बोलें ॥१॥

मोल सांगा मोल सांगा । घेणें तिंहीं गा पुसावें ॥ध्रु.॥

कैसें घडे कैसें घडे । बडबड तुज मज ॥२॥

मुदलें साटी मुदलें साटी । लाभ पोटीं त्या च मधीं ॥३॥

तुका म्हणे साटवूं घरीं । आडल्या काळें पुसती तरी ॥४॥

३२८५

घ्या रे भाईं प्या रे भाईं । कोणी कांहीं थोडें बहु ॥१॥

ये च हाटीं ये च हाटीं । बांधा गाठी पारखून ॥ध्रु.॥

वेच आहे वेच आहे । सरलें पाहे मग खोटें ॥२॥

उघडें दुकान उघडें दुकान । रात्री जाली कोण सोडी मग ॥३॥

तुका म्हणे अंतकाळीं । जाती टाळीं बैसोनि ॥४॥

३२८६

मार्ग चुकले विदेशीं एकले । तयावरि जाले दिशाभुली ॥१॥

हातीं धरूनियां पावविलें घरा । त्याच्या उपकारा काय द्यावें ॥२॥

तैसा मी कुडकुडा होतों केशीराजा । सेवा न घडे लाजा म्हणऊनि ॥ध्रु.॥

सांडियेला गर्भ उबगोनि माउली । नाहीं सांभाळिली भूमि शुद्ध ॥३॥

उष्ण तान भूक एवढिये अकांतीं । वोसंगा लाविती काय म्हणिजे ॥४॥

खांद्यावरी शूळ मरणाचे वाटे । अन्याय हि मोटे साच केले ॥५॥

हातींचें हिरोनि घातला पाठीसी । तुका म्हणे ऐसी परी जाली ॥६॥

३२८७

जैसी तैसी तरि वाणी । मना आणी माउली ॥१॥

लेकरांच्या स्नेहें गोड । करी कोड त्या गुणें ॥ध्रु.॥

मागें पुढें रिघे पोटीं । साहे खेटी करीतें ॥२॥

तुका विनवी पांडुरंगा । ऐसें पैं गा आहे हें ॥३॥

३२८८

गुणांचे आवडी वाचेचा पसरू । पडिला विसरु इतरांचा ॥१॥

आदिमध्यअंतीं नाहीं अवसान । जीवनीं जीवन मिळोनि गेलें ॥ध्रु.॥

रामकृष्णनाममाळा हे साजिरी । ओविली गोजिरी कंठाजोगी ॥२॥

तुका म्हणे तनु जालीसे शीतळ । अवघी सकळ ब्रम्हानंदें ॥३॥

३२८९

देवाची भांडारी । आदा विनियोग करी ॥१॥

आतां न माखे हातपाय । नेणों होतें ऐसें काय ॥ध्रु.॥

देवें नेली चिंता । जाला सकळ करिता ॥२॥

तुका म्हणे धणी । त्यासी अवघी पुरवणी ॥३॥

३२९०

पेणावलें ढोर मार खाय पाठी । बैसलें तें नुठी तेथूनियां ॥१॥

तैसी माझ्या मना परी जाली देवा । धावें अहंभावा सांडावलों ॥ध्रु.॥

कडां घालीं उडी मागिलांच्या भेणें । मरणामरण न कळे चि ॥२॥

तुका म्हणे जालों त्यापरी दुःखित । असें बोलावीत पांडुरंगा ॥३॥

३२९१

जालिया दर्शन करीन मी सेवा । आणीक ही देवा न लगे दुजें ॥१॥

प्रारब्धा अंगीं अन्न आच्छादन । स्थिर करोनि मन ठेवीं पायीं ॥ध्रु.॥

ये गा ये गा ये गा कृपाळुवा हरी । निववीं अभ्यंतरीं देउनि भेटी ॥२॥

आसावलें मन जीवनाचे ओढी । नामरूपें गोडी लावियेली ॥३॥

काय तुम्हांपाशीं नाहीं भांडवल । माझे मिथ्या बोल जाती ऐसे ॥४॥

काय लोखंडाचे पाहे गुण दोष । सिवोनि परिस सोनें करी ॥५॥

तुका म्हणे माझें अवघें असों द्यावें । आपुलें करावें ब्रीद साच ॥६॥

३२९२

येथें आड कांहीं न साहे आणीक । प्रमाण तें एक हें चि जालें ॥१॥

गाऊं नाचों टाळी गाऊं गाऊं गीत छंदें । डोलवूं विनोदें अंग तेणें ॥ध्रु.॥

मथुनियां सार काढिलें बाहेरी । उपाधि ते येरी निवडिली ॥२॥

तुका म्हणे जगा लाविली शिराणी । सेवितां हे धणी होत नाहीं ॥३॥

३२९३

शरणागत जालों । तेणें मीपणा मुकलों ॥१॥

आतां दिल्याची च वाट । पाहों नाहीं खटपट ॥ध्रु.॥

नलगे उचित । कांहीं पाहावें संचित ॥२॥

तुका म्हणे सेवा । माने तैसी करूं देवा ॥३॥

३२९४

वाचेचिया आळा कवळिलें ब्रम्ह । चुकविला श्रम पृथक तो ॥१॥

सुलभ जालें सुलभ जालें । जवळी आलें पंढरिये ॥ध्रु.॥

नामरूपाचें बांधलें मोटळें । एक एका वेळे सारियेलें ॥२॥

तुका म्हणे वाटे चुकली वसती । उद्धार तो हातीं आणियेला ॥३॥

३२९५

सवंग जालें सवंग जालें । घरा आलें बंदरींचे ॥१॥

आतां हेवा करावा सोस । भक्तिरस बहु गोड ॥ध्रु.॥

पाउल वेचे चिंता नाहीं । आड कांहीं मग नये ॥२॥

तुका म्हणे संचिताचें । नेणें काचें राहों तें ॥३॥

३२९६

तुम्ही संत मायबाप कृपावंत । काय मी पतित कीर्ती वाणूं ॥१॥

अवतार तुम्हां धराया कारणें । उद्धरावें जन जड जीव ॥ध्रु.॥

वाढविलें सुख भक्ति भाव धर्म । कुळाचार नाम विठोबाचें ॥२॥

तुका म्हणे गुण चंदनाचे अंगीं । तैसे तुम्ही जगीं संतजन ॥३॥

३२९७

पाठी लागे तया दवडीं दुरी । घालीं या बाहेरी संवसारा ॥१॥

येउनि दडें तुमच्या पायीं । धांवें तई छो म्हणा ॥ध्रु.॥

पारखियाचा वास पडे । खटबड उठी तें ॥२॥

तुका म्हणे लाविला धाक । नेदी ताक खाऊं कोणी ॥३॥

३२९८

सांखळिलों प्रीती गळां । भुंके वेळा जाणोनियां ॥१॥

तुमचें मी केशीराजा । सुनें या काजा पाळिलों ॥ध्रु.॥

आलें गेलें कळे वाटा । कोण निटा वाकडिया ॥२॥

तुका म्हणे आलें वारी । दुरितें दुरी नातळतां ॥३॥

३२९९

सुनियांचा हा चि भाव । आपला ठाव राखावा ॥१॥

दुजियाचा येऊं वारा । नेदूं घरावरी देऊं ॥ध्रु.॥

केली याची फाडाफाडी। तडामोडी क्षेत्राची ॥२॥

पातेजत नाहीं लोकां । तुका देवावांचूनि ॥३॥

३३००

सुनियांची आवडी देवा । घेत सेवा नाहीं कांहीं ॥१॥

सिकविलें जवळी बैसों । जेथें असों तेथें चि ॥ध्रु.॥

नेदी दुजें बोलों करूं । गुरुगुरु न साहे ॥२॥

तुका म्हणे कृवाळितां । अंग सत्ता संगाची ॥३॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2007-12-09T19:25:33.6070000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

glucoronate pathway

  • ग्लुकुरॉनेट मार्ग 
RANDOM WORD

Did you know?

अतिथी व अतिथिसत्कार याचे विशेष महत्व काय?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site