TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|संत तुकाराम गाथा|
अभंग संग्रह ३५०१ ते ३६००

तुकाराम गाथा - अभंग संग्रह ३५०१ ते ३६००

तुकाराम महाराजांचे अभंग म्हणजे रोजच्या जीवनातील विविध व्यवहारातील सुत्ररूपाने केलेले मार्गदर्शन आणि जीवनाचे महाभाष्य.

Tukaram was one of the greatest poet saints, whose Abhang says the greatest philosophy of routine life.


अभंग संग्रह ३५०१ ते ३६००

३५०१

करूनी चिंतन खेळों भोवतालें । चित्त येथें आलें पायांपाशीं ॥१॥

येथें नाहीं खोटा चालत परिहार । जाणसी अंतर पांडुरंगा ॥ध्रु.॥

सुखदुःखें तुज देऊनी सकळ । नाहीं ऐसा काळ केला आम्ही ॥२॥

तुका म्हणे जाला देहाचा विसर । नाहीं आतां पर आप दोन्ही ॥३॥

३५०२

काळा च सारिखीं वाहाती क्षेत्रें । करितां दुसरें फळ नाहीं ॥१॥

ऐसें करत्यानें ठेविलें करून । भरिलें भरून माप नेमें॥ध्रु.॥

शीतउष्णकाळीं मेघ वरुषावे । वरुषतां वाव होय शीण ॥२॥

तुका म्हणे विष अमृताचे किडे । पालट न घडे जीणें तया ॥३॥

३५०३

बोलणें तें आम्ही बोलों उपयोगीं । पडिलें प्रसंगी काळाऐसें ॥१॥

जयामध्यें देव आदि मध्यें अंतीं । खोल पाया भिंती न खचेसी ॥ध्रु.॥

करणें तें आम्ही करूं एका वेळे । पुढिलिया बळें वाढी खुंटे ॥२॥

तुका म्हणे असों आज्ञेचीं धारकें । म्हणऊनि एकें घायें सारूं ॥३॥

३५०४

तुझिया विनोदें आम्हांसी मरण । सोसियेला सीण बहु फेरे ॥१॥

आतां आपणें चि येसी तें करीन । नाम हें धरीन तुझें कंठीं ॥ध्रु.॥

वियोगें चि आलों उसंतीत वनें । संकल्प हे मनें वाहोनियां ॥२॥

तुका म्हणे वर्म सांपडलें सोपें । गोवियेलों पापें पुण्यें होतों ॥३॥

३५०५

पाठीलागा काळ येतसे या लागें । मी माझें वाउगें मेंढीऐसें ॥१॥

आतां अगी लागो ऐसिया वेव्हारा । तूं माझा सोइरा पांडुरंगा ॥ध्रु.॥

वागविला माथां नसतां चि भार । नव्हे तें साचार जाणील तों ॥२॥

तुका म्हणे केलें जवळील दुरी । मृगजळ वरी आड आलें ॥३॥

३५०६

आपुलिये टाकीं । करीन कांहीं तरी एकी ॥१॥

करीन पायांशीं वोळखी । करिसी तें करीं सुखीं ॥ध्रु.॥

कायाक्लेशगंगाजळ । समर्पीन तुळसीदळ ॥२॥

तुका म्हणे देवा । कर जोडीन ते सेवा ॥३॥

३५०७

माझे तों स्वभाव मज अनावर । तुज ही देतां भार कांहीं नव्हे ॥१॥

ऐसें कळों आलें मज नारायणा । जागृती स्वपना ताळ नाहीं ॥ध्रु.॥

संपादितों तो अवघा बाहए रंग । तुझा नाहीं संग अभ्यंतरीं ॥२॥

तुका म्हणे सत्या नाहीं पाठी पोट । असतें निघोंट एकी जाती ॥३॥

३५०८

नव्हावा तो बरा मुळीं च संबंध । विश्वासिकां वध बोलिलासे ॥१॥

आतां माझें हित काय तें विचारा । सत्यत्वें दातारा पांडुरंगा ॥ध्रु ॥

नाहीं भाव परी म्हणवितों दास । नका देऊं यास उणेंयेऊं ॥२॥

तुका म्हणे कां हो उद्धरितां दीन । मानीतसां सीण मायबापा ॥३॥

३५०९

काय तुमचिया सेवे न वेचते गांठोळी । मोहें टाळाटाळी करीतसां ॥१॥

चतुराच्या राया आहो पांडुरंगा । ऐसें तरी सांगा निवडूनि ॥ध्रु.॥

कोण तुम्हां सुख असे या कौतुकें । भोगितां अनेकें दुःखें आम्हा ॥२॥

तुका म्हणे काय जालासी निर्गुण । आम्हां येथें कोण सोडवील ॥३॥

३५१०

निष्ठ‍ यासाटीं करितों भाषण । आहेसी तूं सर्वजाण दाता ॥१॥

ऐसें कोण दुःख आहे निवारिता । तो मी जाऊं आतां शरण त्यासी ॥ध्रु.॥

बैसलासी केणें करुनि एक घरीं । नाहीं येथें उरी दुसर्‍याची ॥२॥

तुका म्हणे आलें अवघें चि पायापें । आतां मायबापें नुपेक्षावें ॥३॥

३५११

पायांपासीं चित्त । तेणें भेटी अखंडित ॥१॥

असे खेळे भलते ठायीं । प्रेमसूत्रदोरी पायीं ॥ध्रु.॥

केलेंसे जतन । मुळीं काय तें वचन ॥२॥

तुका म्हणे सर्वजाणा । ठायीं विचारावें मना ॥३॥

३५१२

तुझे मजपाशीं मन । माझी येथें भूक तान ॥१॥

जिव्हा रतें एके ठायीं । दुजें बोलायाचें काईं ॥ध्रु.॥

माझिया कवतुकें । उभा पहासी भातुकें ॥२॥

तुका म्हणे साचें । तेथें मागील कईंचें ॥३॥

३५१३

तुम्हां आम्हां सरी । येथें कईंच्या या परी ॥१॥

स्वामिसेवा अळंकार । नाहीं आवडिये थार ॥ध्रु.॥

खुंटलिया वाचा । मग हा आनंद कइचा ॥२॥

तुका म्हणे कोडें । आम्ही नाचों तुज पुढें ॥३॥

३५१४

कैचें भांडवल खरा हातीं भाव । कळवळ्यानें माव दावीतसें ॥१॥

आतां माझा अंत नको सर्वजाणा । पाहों नारायणा निवडूनि ॥ध्रु.॥

संतांचें उच्छष्टि मागिले पंगती । करावें संगती लागे ऐसें ॥२॥

तुका म्हणे आलों दावूनि विश्वास । संचित तें नास पावे ऐसें ॥३॥

३५१५

थोडे तुम्ही मागें होती उद्धरिले । मज ऐसे गेले वांयां जीव ॥१॥

आतां याचा काहीं न मनावा भार । कृपेचा सागर आहेसी तूं ॥ध्रु.॥

तुज आळवितां पापाची वसति । राहे अंगीं किती बळ त्याचें ॥२॥

तुका म्हणे उदकीं तारिले दगड । तैसा मी ही जड एक देवा ॥३॥

३५१६

आम्ही म्हणों कोणी नाहीं तुज आड । दिसतोसी भ्याड पांडुरंगा ॥१॥

हागे माझ्या भोगें केलासी परता । विश्वंभरीं सत्ता नाहीं ऐसी ॥ध्रु.॥

आम्ही तुज असों देऊनि आधार । नाम वारंवार उच्चारितों ॥२॥

तुका म्हणे मज धरियेलें बळें । पंचभूतीं खळें करूनियां ॥३॥

३५१७

आहेतें सकळ प्रारब्धा हातीं । यावें काकुलती यासी आतां ॥१॥

ऐसा माझ्या मनें सांगितला भाव । तोंवरीच देव दुजा नाहीं ॥ध्रु.॥

अवघियांची जेव्हां सारावी करकर । भावबळें थार धरूं येसी ॥२॥

तुका म्हणे तुज ठेवावें पुजून । आणीक ते गुण नाहीं येथें ॥३॥

३५१८

सेवट तो होती तुझियानें गोड । म्हणऊनि चाड धरीतसों ॥१॥

देऊं भोगाभोग कलिवरचा भार । साहों तुज थार त्याचमधीं ॥ध्रु.॥

तुझ्या बळें कांहीं खटपट काम । वाढवावा श्रम न लगे तो ॥२॥

तुका म्हणे आम्ही चेंपलों या भारें । तुमचें तें खरें देवपण ॥३॥

३५१९

ऐसा चि तो गोवा । न पाहिजे केला देवा ॥१॥

बहु आली दुरिवरी । ओढत हे भरोवरी ॥ध्रु.॥

आम्हांसी न कळे । तुम्ही झाकुं नये डोळे ॥२॥

तुका म्हणे संगें । असों एक एका अंगें ॥३॥

३५२०

मायलेंकरांत भिन्न । नाहीं उत्तराचा सीण ॥१॥

धाडीं धाडीं वो भातुकें । रंजविल्याचें कौतुकें ॥ध्रु.॥

करूनि नवल । याचें बोलिलों ते बोल ॥२॥

तुका म्हणे माते । पांडुरंगे कृपावंते॥३॥

३५२१

आवडी कां ठेवूं । बैसोनियां संगें जेवूं ॥१॥

मागें नको ठेवूं उरी । माझी आण तुजवरी ॥ध्रु.॥

देखिले प्रकार । त्याचे पाहेन साचार ॥२॥

तुका म्हणे बाळीं । केली चाहाडी सकळीं ॥३॥

३५२२

नव्हेसी तूं लांसी । मायां आणिकां त्या ऐसी ॥१॥

जे हे वांयां जाती बोल । होती निर्फळ चि फोल ॥ध्रु.॥

नव्हेसी दुबळी । कांहीं नाहीं तें जवळी ॥२॥

तुका म्हणे खोटी । कांहीं नव्हेसी करंटी ॥३॥

३५२३

आम्हां बोल लावा । तुम्हां अनुचित हें देवा ॥१॥

ऐसें सांगा कां व्यालेती । काय नाहीं तुम्हां हातीं ॥ध्रु.॥

आतां धरा दुरी । वांयां दवडाया थोरी ॥२॥

तुका म्हणे ठायीं । ऐसें विचारावें पायीं ॥३॥

३५२४

मरोनियां गेली माया । मग तया कोण पुसे ॥१॥

पोरटियांची दाद कोणा । ऐसा जाना प्रवाहो ॥ध्रु.॥

निढळास निढळ जोडा । होय कोडा कवतुका ॥२॥

तुका म्हणे देवाऐसी । आहों सरसीं आपण ॥३॥

३५२५

संसाराची कोण गोडी । दिली जोडी करूनि ॥१॥

निष्ठ‍ तूं बहु देवा । पुरे हेवा न म्हणवी ॥ध्रु.॥

पाहोनियां कर्म डोळां । निराळा तो वर्जीना ॥२॥

तुका म्हणे तुज माझें । म्हणतां ओझें फुकट ॥३॥

३५२६

नव्हतें तें कळों आलें । तरी बोलें अबोला ॥१॥

तुज मज घातली तुटी । एके भेटीपासूनि ॥ध्रु.॥

आतां याची न धरीं चाड । कांहीं कोड कवतुकें ॥२॥

तुका म्हणे यावें जावें । एका भावें खंडलें ॥३॥

३५२७

आतां दोघांमध्ये काय । उरलें होय वाणीजेसें ॥१॥

निष्ठ‍ हें केलें मन । समाधान न करूनि ॥ध्रु.॥

झुरावें तें तेथींच्या परी । घरिच्याघरीं अवघिया ॥२॥

तुका म्हणे देवपण । गुंडाळून असों दे ॥३॥

३५२८

मागितल्यास आस करा । उरी धरा कांहींबाहीं ॥१॥

म्हणऊनि सारिली आस । होती यास मूळ तें ॥ध्रु.॥

माझ्या मोहें तुज पान्हा । लोटे स्तना वोरस ॥२॥

तुका म्हणे आळवणे । माझ्या देणें उत्तर ॥३॥

३५२९

आतां बरें घरिच्याघरीं । आपली उरी आपणापें ॥१॥

वाइटबरें न पडे दृष्टी । मग कष्टी होइजेना ॥ध्रु.॥

बोलों जातां वाढे बोल । वांयां फोल खटखट ॥२॥

काकुलती यावें देवा । तो तों सेवा इच्छितो ॥३॥

हिशोबाचे खटखटे । चढे तुटे घडेना ॥४॥

तुका म्हणे कळों आलें । दुसरें भलें तों नव्हे ॥५॥

३५३०

आधीं सोज्वळ करावा मारग । चालतां तें मग गोवी नाहीं ॥१॥

ऐसा चालोनियां आला शिष्टाचार । गोवीचा वेव्हार पापपुण्य ॥ध्रु.॥

पळणें तों पळा सांडुनि कांबळें । उपाधीच्या मुळें लाग पावे ॥२॥

तुका म्हणे येथें शूर तो निवडे । पडिले बापुडे कालचक्रीं ॥३॥

३५३१

उद्धत त्या जाती । द्रवें रंगल्या उद्धती ॥१॥

म्हणऊनि बहु फार । त्यांसी असावें अंतर ॥ध्रु.॥

कैंचें पाठी पोट । गोडविषासी सेवट ॥२॥

तुका म्हणे सापा । न कळे कुरवाळिलें बापा ॥३॥

३५३२

आम्हां कथा आवश्यक । येर संपादूं लौकिक ॥१॥

जैसी तैसी माय बरी । मानिल्या त्या माना येरी ॥ध्रु.॥

व्यालीचा कळवळा । जीव बहुत कोंवळा ॥२॥

कवतुकें वावरें । तुका म्हणे या आधारें ॥३॥

३५३३

पाळितों वचन । परि बहु भीतें मन ॥१॥

करितें पायांशीं सलगी । नये बैसों अंगसंगीं ॥ध्रु.॥

जोडोनियां कर । उभें असावें समोर ॥२॥

तुका म्हणे संत । तुम्ही मी बहु पतित ॥३॥

३५३४

जैसा तैसा आतां । मज प्रमाण अनंता ॥१॥

पायां पडणें न संडीं । पोटीं तें च वर तोंडीं ॥ध्रु.॥

एका भावें चाड । आहे तैसें अंतीं गोड ॥२॥

तुका म्हणे आम्हां । टळणें चि नाहीं नेमा ॥३॥

३५३५

चुकलों या ऐशा वर्मा । तरी कर्मा सांपडलों ॥१॥

पाठी लागे करी नास । गर्भवास भोगवी ॥ध्रु.॥

माझें तुझें भिन्नभावें । गळां दावें मोहाचें ॥२॥

तुका म्हणे पाठेळ केलों । नसत्या भ्यालों छंदासी ॥३॥

३५३६

देह प्रारब्धा शिरीं । असोन करी उद्वेग ॥१॥

धांव घालीं नारायणा । माझ्या मना जागवीं ॥ध्रु.॥

ऐसी चुकोनियां वर्में । पीडा भ्रमें पावलों ॥२॥

तुका म्हणे कैंचा भोग । नव्हे रोग अंगींचा॥३॥

३५३७

अनंताच्या ऐकों कीर्ती । ज्याच्या चित्तीं हरिनाम ।

उलंघूनि गेले सिंधु । हा भवबंधु तोडोनियां ॥१॥

आतां हळुहळु ते चि वाहीं । चालों कांही अधिकारें ॥ध्रु.॥

खुंटूनियां गेले नावा । नाहीं हेवा खोळंबला ।

न लगे मोल द्यावा रुका । भावें एका कारणें ॥२॥

तुका म्हणे पाहतों वाट । उभा नीट पाउलीं ।

भीमातिरीं थडवा केला । उठा चला लवलाहें ॥३॥

३५३८

तरीं च म्यां देवा । साटी करूनियां जीवा ॥१॥

येथें बैसलों धरणें । दृढ कायावाचामनें ॥ध्रु.॥

आवरिल्या वृित्त । मन घेउनियां हातीं ॥२॥

तुका म्हणे जरा । बाहेर येऊं नेदीं घरा ॥३॥

३५३९

हें तों एक संतांठायीं । लाभ पायीं उत्तम ॥१॥

म्हणवितां त्याचे दास । पुढें आस उरेना ॥ध्रु.॥

कृपादान केलें संतीं । कल्पांतीं ही सरेना ॥२॥

तुका म्हणे संतसेवा । हा चि हेवा उत्तम॥३॥

३५४०

नारायणा ऐसा । सेवूं नेणतील रसा ॥१॥

जेणें भवव्याध तुटे । दुःख मागुतें न भेटे ॥ध्रु.॥

न लगे कांहीं आटी । बाधा राहों न सके पोटीं ॥२॥

कैवल्य तें जोडे । पालट लवकरी घडे ॥३॥

जन्ममरणदुःख अटे । जाळें अवघेंचि तुटे ॥४॥

तुका म्हणे जाला । याचा गुण बहुतांला ॥५॥

३५४१

अनेक दोषांचे काट । जे जे गादले निघोंट ।

होती हरिनामें चोखट । क्षण एक न लगतां ॥१॥

तुम्ही हरि म्हणा हरि म्हणा । महादोषांचे छेदना ॥ध्रु.॥

अतिप्रीतीचा बांधला । नष्ट चांडाळीं रतला ।

क्षण न लगतां नेला । वैकुंठासी हरि म्हणतां ॥२॥

अमित्य दोषाचें मूळ । जालें वाल्मीकास सबळ ।

जाला हरिनामें निर्मळ । गंगाजळ पैं जैसा ॥३॥

हरि म्हणतां तरले । महादोषी गणिके नेलें ।

कुंटणी भिली उद्धरिलें । वैकुंठासी हरि म्हणतां ॥४॥

हरिविण जन्म नको वांयां । जैसी दर्पणींची छाया ।

म्हणोनि तुका लागे पायां । शरण तया हरीसी ॥५॥

३५४२

भजन या नासिलें हेडि । दंभा लंडा आवडी ॥१॥

जेवीत ना आइता पाक । नासी ताक घुसळूनि ॥ध्रु.॥

एकाएकीं इच्छी पाठ । नेणे चाट कां जेवूं ॥२॥

तुका म्हणे मुलाम्याचें । बंधन साचें सेवटीं ॥३॥

३४४३

जैसा निर्मळ गंगाओघ । तैसा भाग वोगरीं ॥१॥

प्रेम वाढे ग्रासोग्रासीं । ब्रम्हरसीं भोजन ॥ध्रु.॥

तृप्तीवरि आवडी उरे । ऐसे बरे प्रकार ॥२॥

तुका म्हणे पाख मन । नारायण तें भोगी ॥३॥

३४४४

सुख सुखा विरजण जालें । तें मथलें नवनीत ॥१॥

हाले डोले हरुषे काया । निवती बाह्या नयन ॥ध्रु.॥

प्रबल तो नारायण । गुणें गुण वाढला ॥२॥

तुका म्हणे भरली सीग । वरी मग वोसंडे ॥३॥

३५४५

कां रे न भजसी हरी । तुज कोण अंगीकारी ॥१॥

होइल यमपुरी । यमदंड यातना ॥ध्रु.॥

कोण जाली लगबग । काय करिसि तेथें मग ॥२॥

कां रे भरला ताठा । करिती वोज नेतां वाटा ॥३॥

तोंडा पडिली खळिणी । जिव्हा पिटिती वोढूनि ॥४॥

कां रे पडिली जनलाज । कोण सोडवील तुज ॥५॥

लाज धरीं म्हणे तुका । नको वांयां जाऊं फुका ॥६॥

३५४६

क्षरला सागर गंगा ओघीं मिळे । आपण चि खेळे आपणाशीं ॥१ ॥

मधील ते वाव अवघी उपाधि । तुम्हां आम्हांमधीं ते चि परी ॥ध्रु.॥

घट मठ जाले आकाशाचे पोटीं । वचनें चि तुटी तेथें चि तें ॥२ ॥

तुका म्हणे बीजें बीज दाखविलें । फल पुष्प आलें गेलें वांयां ॥३॥

३५४७

एक आतां तुम्ही करा । मज दातारा सत्तेनें ॥१॥

विश्वास तो पायांवरी । ठेवुनि हरी राहिलों ॥ध्रु.॥

जाणत चि दुजें नाहीं । आणिक कांहीं प्रकार ॥२॥

तुका म्हणे शरण आलों । काय बोलों विनवितों ॥३॥

३५४८

काय विनवावें कोणें तो निवाड । केलें माझ्या कोड वचनाचें ॥१॥

आहो कृपनिधी गुणांच्या निधाना । माझ्या अनुमाना नये चि हें ॥ध्रु.॥

बहुत करुणा केलेंसे भासेन । एक ही वचन नाहीं आलें ॥२॥

माझी कांहीं सेवा होईंल पावली । निश्चिंती मानिली होती ऐसी ॥३॥

तुका म्हणे माझी उरली ते आटी । अभय कर कटी न देखें चि ॥४॥

३५४९

लाजोनियां काळें राहिलें लिखित । नेदितां ही चित्त समाधान ॥१॥

कैसें सुख वाटे वचनाचे तुटी । प्रीतिविण भेटी रुचि नेदी ॥ध्रु.॥

एकाचिये भेटी एकाचा कोंपर । मावेचा पदर कळों येतो ॥२॥

होत्या आपल्या त्या वेचूनियां शक्ती । पुढें जालों युक्तिकळाहीन ॥३॥

तुका म्हणे तुम्ही समर्थ जी देवा । दुर्बळाची सेवा कोठें पावे ॥४॥

३५५०

आशाबद्ध बहु असे निलाजिरें । होय म्हणें धीरें फळ टोंकें ॥१॥

कारणापें चित्त न पाहें अपमान । चित्त समाधान लाभासाटीं ॥२॥

तुका म्हणे हातें लोटिलें न कळे । झांकितसें डोळे पांडुरंगा ॥३॥

३५५१

सांता पांचां तरीं वचनां सेवटीं । निरोप कां भेटी एक तरी ॥१॥

कां नेणें निष्ठ‍ केलें नारायणा । न देखें हें मना येतां कांहीं ॥२॥

तुका म्हणे ऐसा न देखें निवाड । कडू किंवा गोड फळ पोटीं ॥३॥

३५५२

वांयां ऐसा जन्म गेला । हें विठ्ठला दुःख वाटे ॥१॥

नाहीं सरता जालों पायीं । तुम्ही जई न पुसा ॥ध्रु.॥

कां मी जीतों संवसारीं । अद्यापवरी भूमिभार ॥२॥

तुका म्हणे पंढरिनाथा । सबळ व्यथा भवरोग ॥३॥

३५५३

कासया हो माझा राखिला लौकिक । निवाड कां एक केला नाहीं ॥१॥

मग तळमळ न करितें मन । जालें तें कारण कळों येतें ॥२॥

तुका म्हणे केला पाहिजे निवाड । वइदासी भीड मरणें रोग्या ॥३॥

३५५४

ऐसें कोण पाप बळी । जें जवळी येऊं नेदी ॥१॥

तुम्हां तंव होइल ठावें । नेदावें कां कळों हें ॥ध्रु.॥

कोण जाला अंतराय । कां ते पाय अंतरले ॥२॥

तुका म्हणे निमित्याचा । आला सुच अनुभव ॥३॥

३५५५

ब्रम्हज्ञानाची भरोवरी । पुढिला सांगे आपण न करी ॥१॥

थू थू त्याच्या तोंडावरी । व्यर्थ सिणवी वैखरी ॥ध्रु.॥

कथा करी वरिवरी । प्रेम नसे चि अंतरीं ॥२॥

तुका म्हणे कवित्व करी । मान वस्तु हे आदरी ॥३॥

३५५६

कधीं कृपा करिसी नेणें । मज दीनाचें धांवणें ॥१॥

भेटी लागीं पंढरीनाथा । जीवीं लागली तळमळ व्यथा ॥ध्रु.॥

सिणलें माझें मन । वाट पाहतां लोचन ॥२॥

तुका म्हणे लागली भूक । तुझें पहावया श्रीमुख ॥३॥

३५५७

उच्चारूं यासाटीं । आम्ही नाम तुझें कंठीं ॥१॥

येसी धांवत धांवत । माउलिये कृपावंते ॥ध्रु.॥

पाय चित्तीं धरूं । क्रिडा भलते ठायीं करूं ॥२॥

तुका म्हणे माझे गंगे । प्रेमभरित पांडुरंगे ॥३॥

३५५८

दगडाच्या देवा बगाड नवस । बाईंल कथेस जाऊं नेदी ॥१॥

वेची धनरासी बांधलें स्मशान । दारीं वृंदावन द्वाड मानी ॥ध्रु.॥

चोरें नागविला न करी त्याची खंती । परी द्विजा हातीं नेदी रुका ॥२॥

करी पाहुणेर विव्हाया जावयासी । आल्या अतीतासी पाठमोरा ॥३॥

तुका म्हणे जळो धिग त्याचें जिणें । भार वाही सीण वर्म नेणे ॥४॥

३५५९

करूनि विनवणी । माथा ठेवितों चरणीं ॥१॥

होतें तें चि असों द्यावें । रूप सौम्य चि बरवें ॥ध्रु.॥

भया भेणें तुमचा ठाव । तुमच्या कोपें कोठें जावें ॥२॥

तुका पायां लागे । दान समुदाय मागे ॥३॥

३५६०

प्रेम नये सांगतां बोलतां दावितां । अनुभव चित्ता चित्त जाणे ॥१॥

कासवीचें बाळ वाढे कृपादृष्टी । दुधा नाहीं भेटी अंगसंगें ॥ध्रु.॥

पोटामध्यें कोण सांगितलें सर्पां । उपजत लपा म्हणऊनि ॥२॥

बोलों नेणें परी जाणे गोड क्षार । अंतरीं विचार त्यासी ठावा ॥३॥

तुका म्हणे बरें विचारावें मनीं । आणिक भल्यांनी पुसों नये ॥४॥

३५६१

आतां मी पतित ऐसा साच भावें । कळों अनुभवें आलें देवा ॥१॥

काय करावें तें रोकडें चि करीं । राहिली हे उरी नाहीं दोघां ॥ध्रु.॥

येर येरा समदृष्टी द्यावें या उत्तरा । यासी काय करा गोही आतां ॥२॥

तुका म्हणे मेलों सांगतसांगतां । तें चि आलें आतां कळों तुम्हां ॥३॥

३५६२

काय तुज मागें नाहीं जाणवलें । माझें नाहीं केलें हित कांहीं ॥१॥

डोळे झांकुनियां होसी अबोलणा । तेव्हां नारायणा आतां कैसा ॥ध्रु.॥

न कळे उचित न संगतां स्पष्ट । ऐसा क्रियानष्ट काय जाणे ॥२॥

तुका म्हणे माझा घात तुम्हां ठावा । तरि कां आधीं देवा वारूं नये ॥३॥

३५६३

नये ऐसें बोलों कठिण उत्तरें । सलगी लेंकुरें केली पुढें ॥१॥

अपराध कीजे घडला तो क्षमा । सिकवा उत्तमा आमुचिया॥ध्रु.॥

धरूं धावें आगी पोळलें तें नेणे । ओढिलिया होणें माते बाळा ॥२॥

तुका म्हणे फार ज्याचा जार त्यासी । प्रवीण येविशीं असा तुम्ही ॥३॥

३५६४

लडिवाळ म्हणोनी निष्ठ‍ न बोला । परी सांभाळिला लागे घात ॥१॥

बहु वागवीत आणिलें दुरूनि । दासांची पोसनी बहु आहे ॥ध्रु.॥

नाहीं लागों दिला आघाताचा वारा । निष्ठ‍ उत्तरा कोमेजतों ॥२॥

तुका म्हणे तुम्ही कृपावंत हरि । शांतवा उत्तरीं अमृताच्या ॥३॥

३५६५

आत्मस्थिति मज नको हा विचार । देईं निरंतर चरणसेवा ॥१॥

जन्मोजन्मीं तुझा दास पुरुषोत्तमा । हे चि गोडी माझ्या देई जीवा ॥ध्रु.॥

काय सायुज्यता मुक्ति हे चि गोड । देव भक्त कोड तेथें नाहीं ॥२॥

काय तें निर्गुण पाहों कैशा परी । वर्णू तुझी हरी कीर्ती कैसी ॥३॥

गोड चरणसेवा देवभक्तपण । मज देवा झणें दुराविसी ॥४॥

जाणिवेपासूनि सोडवीं माझ्या जीवा । देईं चरणसेवा निरंतर ॥५॥

तुका म्हणे गोडा गोड न लगे प्रीतिकर । प्रीति ते ही सार सेवा हे रे ॥६॥

३५६६

चालें दंडवत घालीं नारायणा । आपुल्या कल्याणा लागूनियां ॥१॥

बैसविला पदीं पुत्र राज्य करी । पिता वाहे शिरीं आज्ञा त्याची ॥२॥

तुका म्हणे आहे ठायींचा चि मान । आतां अनुमान कायसा तो ॥३॥

३५६७

समर्थाचें बाळ पांघरे वाकळ । हसती सकळ लोक कोणा ॥१॥

समर्थासी लाज आपुल्या नांवाची । शरण आल्याची लागे चिंता ॥२॥

जरी तुज कांहीं होईंल उचित । तरी हा पतित तारीं तुका ॥३॥

३६६८

न करीं रे मना कांहीं च कल्पना । चिंतीं या चरणां विठोबाच्या ॥१॥

येथें सुखाचिया रासी । पुढें ठाव नाहीं कल्पनेसी॥ध्रु.॥

सुखाचें ओतिलें साजिरें श्रीमुख । शोक मोह दुःख पाहाता नाहीं ॥२॥

तुका म्हणे येथें होईंल विसांवा । तुटतील हांवा पुढिलिया ॥३॥

३५६९

काय करूं मज नागविलें आळसें । बहुत या सोसें पीडा केली ॥१॥

हिरोनियां नेला मुखींचा उच्चार । पडिलें अंतर जवळी च ॥ध्रु.॥

द्वैताचिया कैसा सांपडलों हातीं । बहुत करती ओढाओढी ॥२॥

तुका म्हणे आतां आपुलिया सवें । न्यावें मज देवें सोडवूनि ॥३॥

३५७०

नाहीं देवाचा विश्वास । करी संतांचा उपहास ॥१॥

त्याचे तोंडी पडे माती । हीन शूकराची जाती ॥ध्रु.॥

घोकुनी अक्षर । वाद छळणा करीत फिरे ॥२॥

म्हणे देवासी पाषाण । तुका म्हणे भावहीन ॥३॥

३५७१

हें चि सर्वसुख जपावा विठ्ठल । न दवडावा पळ क्षण वांयां ॥१॥

हें चि एक सर्वसाधनांचें मूळ । आतुडे गोपाळ येणें पंथें ॥ध्रु.॥

न लगती कांहीं तपांचिया रासी । करणें वाराणसी नाना तीर्थी ॥२॥

कल्पना हे तळि देहीं अभिमान । नये नारायण जवळी त्यांच्या ॥३॥

तुका म्हणे नामें देव नेदी भेटी । म्हणे त्याचे होंटीं कुष्ट होय ॥४॥

३५७२

माझे विषयीं तुज पडतां विसर । नको धरूं दूर पांडुरंगा ॥१॥

तुझा म्हणवितों हे चि लाज तुला । आतां झणी मला विसरेसी ॥२॥

तुका म्हणे तुझी माझी नाहीं उरी । आतां केली खरी देवराया ॥३॥

३५७३

अभक्ताचे गांवीं साधु म्हणजे काय । व्याघ्रें वाडां गाय सांपडली ॥१॥

कसाबाचे आळी मांडिलें प्रमाण । बस्वणाची आण तया काईं ॥ध्रु.॥

केळी आणि बोरी वसती सेजारी । संवाद कोणे परी घडे येथें ॥२॥

तुका म्हणे खीर केली का†हेळ्याची । शुद्ध गोडी कैची वसे तेथें ॥३॥

३५७४

भागल्यांचा तूं विसांवा । करीं नांवा निंबलोण ॥१॥

परमानंदा पुरुषोत्तमा । हरीं या श्रमापासूनि ॥ध्रु.॥

अनाथांचा अंगीकार । करितां भार न मनिसी ॥२॥

तुका म्हणे इच्छा पुरे । ऐसें धुरेगे विठ्ठल ॥३॥

३५७५

घालूनियां कास । बळें आलों मागायास ॥१॥

प्रेमें देई पाठवूनि । पांडुरंगा सेवाॠणी ॥ध्रु.॥

होई रे शाहाणा । कळों नेदावें या जना ॥२॥

तुका म्हणे पायीं । जडलों मग उरलें काईं ॥३॥

३५७६

भेटीलागीं पंढरिनाथा । जीवीं लागली तळमळ व्यथा ॥१॥

कैं कृपा करिसी नेणें । मज दीनाचें धांवणें ॥ध्रु.॥

सीणलें माझें मन । वाट पाहातां लोचन ॥२॥

तुका म्हणे भूक । तुझें पाहावया मुख ॥३॥

३५७७

सांडियेली काया । वरी ओंवाळूनी पायां ॥१॥

शरण शरण नारायणा । मज अंगीकारा दीना ॥ध्रु.॥

आलों लोटांगणीं । रुळें तुमचे चरणीं ॥२॥

तुका म्हणे कई । डोईं ठेवीन हे पायीं ॥३॥

३५७८

तुझे दारींचा कुतरा । नको मोकलूं दातारा ॥१॥

धरणें घेतलें घरांत । नको धरून उठवूं हात ॥ध्रु.॥

घेतली मुरकुंडी । थोर जालों मी लंडी ॥२॥

तुका म्हणे जगजीवना । ब्रिदें पाहें नारायणा ॥३॥

३५७९

पडिलों बाहेरि आपल्या कर्तव्यें । संसाराचा जीवें वीट आला ॥१॥

एकामध्यें एक नाहीं मिळे येत । ताक नवनीत निडळिया ॥ध्रु.॥

दोनी जालीं नांवें एकाच्या मथनें । भुस सार गुणें वेगळालीं ॥२॥

तुका म्हणे कोठें वसे मुक्ताफळ । सिंपल्याचें स्थळ खंडलिया ॥३॥

३५८१

पाहातां हें बरवें जालें । कळों आलें यावरी ॥१॥

मागिलांचा जाला झाडा । त्या निवाडास्तव ॥ध्रु.॥

विसांवलें अंग दिसे । सरिसे अनुभव ॥२॥

तुका म्हणे बरें जालें । देवें नेलें गवसूनि ॥३॥

३५८१

चक्रफेरीं गळीं गळा । होता गोवियेला माळा ॥१॥

फुटोनियां गेला कुंभ । जालों निष्काम स्वयंभ ॥ध्रु.॥

धरित चि नाहीं थारा । वेठी भ्रमण खोंकरा ॥२॥

तुका म्हणे कौतुक कोडें । आगी काय जाणे मढें ॥३॥

३५८२

श्रमपरिहारा । मूळ हें जालें दातारा ॥१॥

देह निवेदूनि पायीं । जालों रिकामा उतराईं ॥ध्रु.॥

आपली ते सत्ता । येथें असों नेदीं आतां ॥२॥

राहिला निराळा । तुका कटकटे वेगळा ॥३॥

३५८३

पाठवाल तेथें गर्जेन पवाडे । कार्या देहाकडे नावलोकीं ॥१॥

म्हणउनि मागें कंठींचा सौरस । पावतील नास विघ्नें पुढें ॥ध्रु.॥

कृपेच्या कटाक्षें निभें कळिकाळा । येतां येत बळाशक्तीपुढें ॥२॥

तुका म्हणे गुढी आणीन पायांपें । जगा होइल सोपें नाम तुझें ॥३॥

३५८४

उपजल्या काळें शुभ कां शकुन । आतां आवरोन राहिलेती ॥१॥

नाहीं मागितली वचनाची जोडी । निष्काम कोरडी वरिवरि ॥ध्रु.॥

सत्याविण काय उगी च लांबणी । कारियाची वाणी येर भूस ॥२॥

तुका म्हणे ऐसी कोणा चाळवणी । न विचारा मनीं पांडुरंगा ॥३॥

३५८५

नव्हें मी आहाच आशेचें बांधलें । जें हें टोंकविलें नारायणा ॥१॥

अंतर तों तुम्हां बरें कळों येतें । वेव्हार उचितें चाळवीजे ॥ध्रु.॥

मनें कल्पीलें आवरितां पाप । संकल्पीं विकल्प याचि नांवें ॥२॥

तुका म्हणे आम्हां न सोसे जळजळ । सिजल्यावरी जाळ कढ खोटा ॥३॥

३५८६

ताकें कृपण तो जेवूं काय घाली । आहाच ते चालीवरुनि कळे ॥१॥

काय तुम्हां वेचे घातलें सांकडें । माहें आलें कोडें आजिवरि ॥ध्रु.॥

सेवेंविण आम्ही न लिंपों काया । जाला देवराया निर्धार हा ॥२॥

तुका म्हणे तुझीं राखावया ब्रीदें । येणें अनुवादें कारियासी ॥३॥

३५८७

वृत्तीवरि आम्हां येणें काशासाटीं । एवढी हे आटी सोसावया ॥१॥

जाणतसां परी नेणते जी देवा । भ्रम चि बरवा राखावा तो ॥ध्रु.॥

मोडूनि क्षरलों अभेदाची मूस । तुम्हां कां अळस वोडवला ॥२॥

तुका म्हणे होई लवकरि उदार । लांबणीचें फार काम नाहीं ॥३॥

३५८८

सुलभ कीर्तनें दिलें ठसावूनि । करितां धरणी उरी कोण ॥१॥

आतां न टळावें केलिया नेमासी । उदाराचा होसी हीन काय ॥ध्रु.॥

एका नेमें कोठें दुसरा पालट । पादिर तो धीट म्हणती त्यासी ॥२॥

तुका म्हणे किती बोलसी उणें । एकाच वचनें खंड करीं ॥३॥

३५८९

जेथें माझी दृष्टि राहिली बैसोन । तेथें चि हें मन गुंडाळातें ॥१॥

टाळावी ते पीडा आपुल्यापासून । दिठावेलें अन्न ओकवितें ॥ध्रु.॥

तुम्हांसी कां कोडें कोणे ही विशीचें । नवलाव याचें वाटतसे ॥२॥

तुका म्हणे वेगीं उभारा जी कर । कीर्त मुखें थोर गर्जईंन ॥३॥

३५९०

इच्छेपाशीं आलों फिरोनि मागुता । स्वामीसेवकता आवडीचे ॥१॥

द्यावें लवकरी मागितलें दान । मुळींचें जतन करूनि असें ॥ध्रु.॥

उपाय हे करीं एका चि वचना । दावूनियां खुणा ठाया येतों ॥२॥

तुका म्हणे गांठी किती तुजपाशीं । जगाच्या तोडिसी चिंतनानें ॥३॥

३५९१

कोठें आतां आम्ही वेचावी हे वाणी । कोण मना आणी जाणोनियां ॥१॥

न करावी सांडी आतां टाळाटाळी । देइन ये कळी होइल माजी ॥ध्रु.॥

घरोघरीं जाल्या ज्ञानाचिया गोष्टी । सत्यासवें गांठी न पडवी ॥२॥

तुका म्हणे आम्हां भाकितां करुणा । भलता चि शाहाणा शोध काढी ॥३॥

३५९२

डगमगी मन निराशेच्या गुणें । हें तों नारायणें सांतवीजे ॥१॥

धीरें तूं गंभीर जीवनें जगाचें । जळो विभागाचें आत्रीतत्या ॥ध्रु.॥

भेईंल जीव हें देखोनि कठिण । केला जातो सीण तो तो वांयां ॥२॥

तुका म्हणे आवश्यक हें वचन । पाळावें चि वान समयो आहे ॥३॥

३५९३

आम्ही पाहा कैसीं एकतत्व जालों । राखणे लागलों वासनेसी ॥१॥

तुम्हांविण कांहीं नावडावें जीवा । केला तो चि देवा केला पण ॥ध्रु.॥

वर्म नेणों परि वृत्ती भंगों नेदुं । वंदिलें चि वंदूं आवडीनें ॥२॥

तुका म्हणे कळे नामाचें जीवन । वारता ही भिन्न नेणों आतां ॥३॥

३५९४

आपण तों असा । समर्थ जी हृषीकेशा ॥१॥

करा करा बुझावणी । काय विलंब वचनीं ॥ध्रु.॥

हेंगे ऐसें म्हणा । उठूनि लागेन चरणा ॥२॥

घेऊनियां सुखें । नाचेल तुका कवतुकें ॥३॥

३५९५

द्याल ऐसें दिसे । तुमचें साचपण इच्छे ॥१॥

म्हणऊनि न भंगे निर्धार । केलें लोचनें सादर ॥ध्रु.॥

मुखाची च वास । पुरला पाहे अवकाश ॥२॥

तुका म्हणे कळे । काय लाभ कोण वेळ ॥३॥

३५९६

तुम्ही तों सदैव । आधरपणें माझी हांव ॥१॥

जळो आशेचें तें जिणें । टोंकतसावें दीनपणें ॥ध्रु.॥

येथूनि सोडवा । आतां अनुभवेंसी देवा ॥२॥

तुका म्हणे जालें । एक मग हें निमालें ॥३॥

३५९७

कैसें भलें देवा अनुभवा कां नये । उसीर तो काय तुम्हांपाशीं ॥१॥

आहे तें मागों तों दिसातें जवळी । केल्यामध्यें कळि कोण साध्य ॥ध्रु.॥

नाहीं सांडीत मी सेवेची मर्यादा । लाविला तो धंदा नित्य करीं ॥२॥

तुका म्हणे हात आवरिला गुंती । माझे तंव चित्तीं नाहीं दुजें ॥३॥

३५९८

हुंदकी पिसवी हलवी दाढी । मणी वोढी निंदेचे ॥१॥

त्याचें फळ पाकीं यमाचे दंड । घर केलें कुंड कुंभपाक ॥ध्रु.॥

क्रोध पोटीं मांग आणिला अंतरा । भुंकोनि कुतरा जप करी ॥२॥

तुका म्हणे स्नान केलें मळमूत्रें । जेवविलीं पितरें अमंगळें ॥३॥

३५९९

अंगा भरला ताठा । नये वळणी जैसा खुंटा ॥१॥

कैसें न कळे त्या डेंगा । हित आदळलें अंगा ॥ध्रु.॥

जीव जाते वेळे । भरे लकडा ताठी डोळे ॥२॥

मुसळाचें धनु । तुका म्हणे नव्हे अनु ॥३॥

३६००

करूनि कडविड । जमा घडिली लगड ॥१॥

आतां होतें तें चि जालें । नाम ठायींचें चांगलें ॥ध्रु.॥

उतरलें डाई । उत्तम ते सुलाख ताईं ॥२॥

हिंडवितां देश । तुका म्हणे नाहीं नाश ॥३॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2007-12-09T19:25:36.9530000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

गळचेपी

  • ना. आतल्या आत दाबणे , दडपून टाकणे , बाहेर पडू न देणे , मुस्कटदाबी . 
RANDOM WORD

Did you know?

प्रासंगिक पूजा म्हणजे काय? त्या कोणकोणत्या?
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.