TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|संत तुकाराम गाथा|
अभंग संग्रह ३४०१ ते ३५००

तुकाराम गाथा - अभंग संग्रह ३४०१ ते ३५००

तुकाराम महाराजांचे अभंग म्हणजे रोजच्या जीवनातील विविध व्यवहारातील सुत्ररूपाने केलेले मार्गदर्शन आणि जीवनाचे महाभाष्य.

Tukaram was one of the greatest poet saints, whose Abhang says the greatest philosophy of routine life.


अभंग संग्रह ३४०१ ते ३५००

३४०१

न करीं पठन घोष अक्षरांचा । बीजमंत्र आमुचा पांडुरंग ॥१॥

सर्वकाळ नामचिंतन मानसीं । समाधान मनासी समाधि हे ॥ध्रु.॥

न करीं भ्रमण न रिघें कपाटीं । जाईंन तेथें दाटी वैष्णवांची ॥२॥

अनु नेणें कांहीं न वजें तपासी । नाचें दिंडीपाशीं जागरणीं ॥३॥

उपवास व्रत न करीं पारणें । रामकृष्ण म्हणें नारायण ॥४॥

आणिकांची सेवा स्तुती नेणें वाणूं । तुका म्हणे आणु दुजें नाहीं ॥५॥

३४०२

पुंडलिकाचे निकटसेवे । कैसा धांवे बराडी ॥१॥

आपुलें थोरपण । नारायण विसरला ॥ध्रु.॥

उभा कटीं ठेवुनि कर। न म्हणे पर बैससें ॥२॥

तुका म्हणे जगदीशा । करणें आशा भक्तांची ॥३॥

३४०३

बाळ काय जाणे जीवनउपाय । मायबाप वाहे सर्व चिंता ॥१॥

आइतें भोजन खेळणें अंतरीं । अंकिताचे शिरीं भार नाहीं ॥ध्रु॥

आपुलें शरीर रिक्षतां न कळें । सांभाळूनि लळे पाळी माय ॥२॥

तुका म्हणे माझा विठ्ठल जनिता । जेथें आमची सत्ता तयावरी ॥३॥

३४०५

काय करिती केलीं नित्य पापें । वसे नाम ज्यापें विठोबाचें ॥१॥

तृणीं हुताशन लागला ते रासी । जळतील तैसीं क्षणमात्रें ॥ध्रु.॥

विष्णुमूर्तिपाद पाहतां चरण । तेथें कर्म कोण राहूं शके ॥२॥

तुका म्हणे नाम जाळी महादोष । जेथें होय घोष कीर्तनाचा ॥३॥

३४०६

वेद नेलें शंखासुरें । केलें ब्रम्ह्यानें गार्‍हाणें ॥१॥

धांव धांव झडकरी । ऐसें कृपाळुवा हरी ॥ध्रु.॥

गजेंद्र नाडियें गांजिला । तेणें तुझा धांवा केला ॥२॥

तुका म्हणे पद्मनाभा । जेथें पाहें तेथें उभा ॥३॥

३४०७

माकडा दिसती कंवटी नारळा । भोक्ता निराळा वरील सारी ॥१॥

एका रस एका तोंडीं पडे माती । आपुलाले नेती विभाग ते ॥ध्रु.॥

सुनियांसी क्षीर वाढिल्या ओकवी । भोगित्यां पोसवी धणीवरी ॥२॥

तुका म्हणे भार वागविती मूर्ख । नेतील तें सार परीक्षक ॥३॥

३४०८

भेटीची आवडी उतावळि मन । लागलेंसे ध्यान जीवीं जीवा ॥१॥

आतां आवडीचा पुरवावा सोहळा । येऊनी गोपाळा क्षेम देई ॥ध्रु.॥

नेत्र उन्मळित राहिले ताटस्त । गंगा अश्रुपात वहावली ॥२॥

तुका म्हणे तुम्ही करा साचपणा । मुळींच्या वचना आपुलिया ॥३॥

३४०९

धवळलें जगदाकार । आंधार तो निरसला ॥१॥

लपों जातां नाहीं ठाव । प्रगट पा पसारा ॥ध्रु.॥

खरियाचा दिवस आला । वाढी बोला न पुरे ॥२॥

तुका म्हणे जिवें साटीं । पडिली मिठी धुरेसी ॥३॥

३४१०

मातेची अवस्था काय जाणे बाळ । तिसी तों सकळ चिंता त्याची ॥१॥

ऐसें परस्परें आहे चि विचारा । भोपळ्याचा तारा दगडासी ॥ध्रु.॥

भुजंग पोटाळी चंदनाचें अंग । निवे परि संग नव्हे तैसा ॥२॥

तुका म्हणे करा परिसाचे परी । मज ठेवा सरी लोखंडाचे ॥३॥

३४११

लावूनि कोलित । माझा करितील घात ॥१॥

ऐसे बहुतांचे संधी । सांपडला खोळेमधीं ॥ध्रु.॥

पाहातील उणें । तेथें देती अनुमोदनें ॥२॥

तुका म्हणे रिघे । पुढें नाहीं जालें धींगे ॥३॥

३४१२

ऐसी एकां अटी । रीतीं सिणती करंटीं ॥१॥

साच आपुल्या पुरतें । करून नेघेती कां हितें ॥ध्रु.॥

कां हीं वेचितील वाणी । निरर्थक चि कारणीं ॥२॥

तुका म्हणे देवा । कांहीं समर्पूनि सेवा ॥३॥

३४१३

चालिले सोबती । काय मानिली निश्चिती ॥१॥

काय करिसी एकला । काळ सन्निध पातला ॥ध्रु.॥

कांहीं सावध तो बरवा । करीं आपुला काढावा ॥२॥

चालिले अगळे । हळू च कान केश डोळे ॥३॥

वोसरले दांत । दाढा गडबडल्या आंत ॥४॥

एकली तळमळ । जिव्हा भलते ठायीं लोळे ॥५॥

तुका म्हणे यांणीं । तुझी मांडिली घालणी ॥६॥

३४१४

नका मजपाशीं । वदो प्रपंचाचे विशीं ॥१॥

आतां नाइकावी कानीं । मज देवाविण वाणी ॥ध्रु.॥

येऊनियां रूपा । कोण पाहे पुण्यपापा ॥२॥

मागे आजिवरी । जालें माप नेलें चोरी ॥३॥

सांडियेलीं पानें । पुढें पिका अवलोकन ॥४॥

पडों नेदी तुका । आड गुंपूं कांहीं चुका ॥५॥

३४१५

जाले आतां सांटे । कासयाचे लहान मोटे ॥१॥

एक एका पडिलों हातीं । जाली तेव्हां चि निश्चींती ॥ध्रु.॥

नाहीं फिरों येत मागें । जालें साक्षीचिया अंगें ॥२॥

तुका म्हणे देवा । आतां येथें कोठें हेवा ॥३॥

३४१६

माझें मज द्यावें । नाहीं करवीत नवें ॥१॥

सहस्रनामाचें रूपडें । भक्त कैवारी चोखडें ॥ध्रु.॥

साक्षीविण बोलें । तरी मज पाहिजे दंडिलें ॥२॥

तुका म्हणे माल । माझा खरा तो विठ्ठल ॥३॥

३४१७

करूं स्तुती तरि ते निंदा । तुम्ही जाणां हे गोविंदा ॥१॥

आम्हां लडिवाळांचे बोल । करा कवतुकें नवल ॥ध्रु.॥

बोबड्या उत्तरीं । तुम्हा रंजवितों हरी ॥२॥

मागतों भातुकें । तुका म्हणे कवतुकें ॥३॥

३४१८

नव्हतील जपें नव्हतील तपें । आम्हांसी हें सोपें गीतीं गातां ॥१॥

न करितां ध्यान न करितां धारणा । तो नाचे कीर्तनामाजी हरि ॥ध्रु.॥

जयासी नाहीं रूप आणि आकार । तो चि कटी कर उभा विटे ॥२॥

अनंत ब्रम्हांडें जयाचिया पोटीं । तो आम्हां संपुष्टीं भक्तिभावें ॥३॥

तुका म्हणे वर्म जाणती लडिवाळें । जें होतीं निर्मळें अंतर्बाहीं ॥४॥

३४१९

आम्ही जालों बळिवंत । होऊनियां शरणागत ॥१॥

केला घरांत रिघावा । ठायीं पडियेला ठेवा ॥ध्रु.॥

हातां चढलें धन । नेणं रचिलें कारण ॥२॥

तुका म्हणे मिठी । पायीं देउनि केली सुटी ॥३॥

३४२०

लागपाठ केला । आतां वांटा नित्य त्याला ॥१॥

करा जोडीचा हव्यास । आलें दुरील घरास ॥ध्रु.॥

फोडिलीं भांडारें । मोहोरलीं एकसरें ॥२॥

अवघियां पुरतें । तुका म्हणे घ्यावें हातें ॥३॥

३४२१

एकीं असे हेवा । एक अनावड जीवां ॥१॥

देवें केल्या भिन्न जाती । उत्तम कनिष्ठ मध्यस्ती ॥ध्रु.॥

प्रीतिसाटीं भेद । कोणी पूज्य कोणी निंद्य ॥२॥

तुका म्हणे कळा । त्याचा जाणे हा कळवळा ॥३॥

३४२२

स्वामीचें हें देणें । येथें पावलों दर्षणें ॥१॥

करूं आवडीनें वाद । तुमच्या सुखाचा संवाद ॥ध्रु.॥

कळावया वर्म । हा तों पायांचा चि धर्म ॥२॥

तुका म्हणे सिद्धी । हे चि पाववावी बुद्धी ॥३॥

३४२३

रुसलों संसारा । आम्ही आणीक व्यापारा ॥१॥

म्हणऊनि केली सांडी । देउनि पडिलों मुरकंडी ॥ध्रु.॥

परते चि ना मागें । मोहो निष्ठ‍ जालों अंगें ॥२॥

सांपडला देव । तुका म्हणे गेला भेव ॥३॥

३४२४

हें तों वाटलें आश्चर्य । तुम्हां न धरवे धीर ॥१॥

माझा फुटतसे प्राण । धांवा धांवा म्हणऊन ॥ध्रु.॥

काय नेणों दिशा । जाल्या तुम्हांविण ओशा ॥२॥

तुका म्हणे कां गा । नाइकिजे पांडुरंगा ॥३॥

३४२५

धांवा केला धांवा । श्रम होऊं नेदी जीवा ॥१॥

वर्षे अमृताच्या धारा । घेई वोसंगा लेंकरा ॥ध्रु.॥

उशीर तो आतां । न करावा हे चिंता ॥२॥

तुका म्हणे त्वरें । वेग करीं विश्वंभरे ॥३॥

३४२६

जोडिले अंजुळ । असें दानउतावळि ॥१॥

पाहा वाहा कृपादृष्टी । आणा अनुभवा गोष्टी ॥ध्रु.॥

तूं धनी मी सेवक । आइक्य तें एका एक ॥२॥

करितों विनंती । तुका सन्मुख पुढती ॥३॥

३४२७

काय तुज कैसें जाणवेल देवा । आणावें अनुभवा कैशा परी ॥१॥

सगुण निर्गुण थोर कीं लहान । न कळे अनुमान मज तुझा ॥ध्रु.॥

कोण तो निर्धार करूं हा विचार । भवसिंधु पार तरावया ॥२॥

तुका म्हणे कैसे पाय आतुडती । न पडे श्रीपती वर्म ठावें ॥३॥

३४२८

मी तव बैसलों धरुनियां ध्यास । न करीं उदास पांडुरंगा ॥१॥

नको आतां मज दवडूं श्रीहरी । मागाया भिकारी जालों दास ॥ध्रु.॥

भुकेलों कृपेच्या वचनाकारणें । आशा नारायणें पुरवावी ॥२॥

तुका म्हणे येऊनियां देई भेटी । कुरवाळुनी पोटीं धरीं मज ॥३॥

३४२९

आतां तुझें नाम गात असें गीतीं । म्हणोनी मानिती लोक मज ॥१॥

अन्नवस्त्रचिंता नाहीं या पोटाची । वारिली देहाची थोर पीडा ॥ध्रु.॥

सज्जन संबंधी तुटली उपाधी । रोकडी या बंदीं सुटलोंसें ॥२॥

घ्यावा द्यावा कोणें करावा सायास । गेली आशापाश वारोनियां ॥३॥

तुका म्हणे तुज कळेल तें आतां । करा जी अनंता मायबापा ॥४॥

३४३०

कामक्रोध माझे लावियेले पाठीं । बहुत हिंपुटीं जालों देवा ॥१॥

आवरितां तुझे तुज नावरती । थोर वाटे चित्तीं आश्चर्य हें ॥ध्रु.॥

तुझिया विनोदें आम्हां प्राणसाटी । भयभीत पोटीं सदा दुःखी ॥२॥

तुका म्हणे माझ्या कपाळाचा गुण । तुला हांसे कोण समर्थासी ॥३॥

३४३१

सन्मुख चि तुम्हीं सांगावी जी सेवा । ऐसे माझे देवा मनोरथ ॥१॥

निघों आम्ही कांहीं चित्तवित्त घरें । आपुल्या उदारें जीवावरी ॥ध्रु.॥

बोल परस्परें वाढवावें सुख । पाहावें श्रीमुख डोळेभरी ॥२॥

तुका म्हणे सत्य बोलतों वचन । करुनी चरण साक्ष तुझे ॥३॥

३४३२

मज अनाथाकारणें । करीं येणें केशवा ॥१॥

जीव झुरे तुजसाटीं । वाट पोटीं पहातसें ॥ध्रु.॥

चित्त रंगलें चरणीं । तुजवांचूनि न राहे ॥२॥

तुका म्हणे कृपावंत । माझी चिंता असावी ॥३॥

३४३३

कासया वांचूनि जालों भूमी भार । तुझ्या पायीं थार नाहीं तरी ॥१॥

जातां भलें काय डोळियांचें काम । जंव पुरुषोत्तम न देखती ॥ध्रु.॥

काय मुख पेंव श्वापदाचें धांव । नित्य तुझें नांव नुच्चारितां ॥२॥

तुका म्हणे आतां पांडुरंगाविण । न वांचतां क्षण जीव भला ॥३॥

३४३४

नको मज ताठा नको अभिमान । तुजवांचूनि क्षीण होतो जीव ॥१॥

दुर्धर हे माया न होय सुटका । वैकुंठनायका सोडवीं मज ॥२॥

तुका म्हणे तुझें जालिया दर्षण । मग निवारण होइल सर्व ॥३॥

३४३५

चाल घरा उभा राहें नारायणा । ठेवूं दे चरणांवरि माथा ॥१॥

वेळोवेळां देई क्षेमआलिंगन । वरी अवलोकन कृपादृष्टी ॥ध्रु.॥

प्रक्षाळूं दे पाय बैसें माजघरीं । चित्त स्थिर करीं पांडुरंगा ॥२॥

आहे त्या संचितें करवीन भोजन । काय न जेवून करिसी आतां ॥३॥

करुणाकरें नाहीं कळों दिलें वर्म । दुरी होतां भ्रम कोण वारी ॥४॥

तुका म्हणे आतां आवडीच्या सत्ता । बोलिलों अनंता करवीन तें ॥५॥

३४३६

देवाची ते खूण आला ज्याच्या घरा । त्याच्या पडे चिरा मनुष्यपणा ॥१॥

देवाची ते खूण करावें वाटोंळें । आपणा वेगळें कोणी नाहीं ॥ध्रु.॥

देवाची ते खूण गुंतों नेदी आशा । ममतेच्या पाशा शिवों नेदी ॥२॥

देवाची ते खूण गुंतों नेदी वाचा । लागों असत्याचा मळ नेदी ॥३॥

देवाची ते खूण तोडी मायाजाळ । आणि हें सकळ जग हरी ॥४॥

पहा देवें तेंचि बळकाविलें स्थळ । तुक्यापें सकळ चिन्हें होतीं ॥५॥

३४३७

अनंताचे मुखीं होसील गाइला । अमुप विठ्ठला दास तुम्हां ॥१॥

माझें कोठें आलें होईंल विचारा । तरीं च अव्हेरा योग्य जालों ॥ध्रु.॥

सर्वकाळ तुम्ही असा जी संपन्न । चतुरा नारायण शिरोमणि ॥२॥

तुका म्हणे ऐसे कलियुगींचे जीव । तरी नये कीव बहुपापी ॥३॥

३४३८

न करावी चिंता । भय धरावें सर्वथा ॥१॥

दासां साहे नारायण । होय रिक्षता आपण ॥ध्रु.॥

न लगे परिहार । कांहीं योजावें उत्तर ॥२॥

न धरावी शंका । नये बोलों म्हणे तुका ॥३॥

३४३९

भांडवल माझें लटिक्याचे गांठी । उदीम तो तुटी यावी हा चि ॥१॥

कैसी तुझी वाट पाहों कोणा तोंडें । भोंवतीं किं रे भांडे गर्भवास ॥ध्रु.॥

चहूं खाणीचिया रंगलोंसें संगें । सुष्ट दुष्ट अंगें धरूनियां ॥२॥

बहुतांचे बहु पालटलों सळे । बहु आला काळें रंग अंगा ॥३॥

उकलूनि नये दावितां अंतर । घडिचा पदर सारूनियां ॥४॥

तुका म्हणे करीं गोंवळें यासाटीं । आपल्या पालटीं संगें देवा ॥५॥

३४४०

संतसंगतीं न करावा वास । एखादे गुणदोष अंगा येती ॥१॥

मग तया दोषा नाहीं परिहार । होय अपहार सुकृताचा ॥२॥

तुका म्हणे नमस्कारावे दुरून । अंतरीं धरून राहें रूप ॥३॥

३४४१

जें ज्याचें जेवण । तें चि याचकासी दान ॥१॥

आतां जाऊं चोजवीत । जेथें वसतील संत ॥ध्रु.॥

होतीं धालीं पोटें । मागें उरलीं उच्छिष्ट ॥२॥

तुका म्हणे धांव । पुढें खुंटईंल हांव ॥३॥

३४४२

धरावा तो बरा । ठाव वसतीचा थारा ॥१॥

निजविल्या जागविती । निज पुरवूनि देती ॥ध्रु.॥

एक वेवसाव । त्यांचा संग त्यांचा जीव ॥२॥

हितें केलें हित । ग्वाही एक एकां चित्त ॥३॥

विषमाचें कांहीं । आड तया एक नाहीं ॥४॥

तुका म्हणे बरीं । घरा येतील त्यापरी ॥५॥

३४४३

धोंडएासवें आदळितां फुटे डोकें । तों तों त्याच्या सुखें घामेजेना ॥१॥

इंगळासी सन्निधान अतित्याईं । क्षेम देतां काईं सुख वाटे ॥२॥

तुका म्हणे आम्हांसवें जो रुसला । तयाचा अबोला आकाशासीं ॥३॥

३४४४

सरे आम्हांपाशीं एक शुद्धभाव । नाहीं तरी वाव उपचार ॥१॥

कोण मानी वरी रसाळ बोलणें । नाहीं जाली मनें ओळखी तों ॥२॥

तुका म्हणे आम्हां जाणीवेचें दुःख । न पाहों त्या मुख दुर्जनाचें ॥३॥

३४४५

आतां तळमळ । केली पाहिजे सीतळ ॥१॥

करील तें पाहें देव । पायीं ठेवुनियां भाव ॥ध्रु.॥

तो चि अन्नदाता । नाहीं आणिकांची सत्ता ॥२॥

तुका म्हणे दासा । नुपेक्षील हा भरवसा ॥३॥

३४४६

लांब धांवे पाय चोरी । भरोवरी जनाच्या ॥१॥

आतां कैसें होय याचें । सिजतां काचें राहिलें ॥ध्रु.॥

खाय ओकी वेळोवेळां । कैसी कळा राहेल ॥२॥

तुका म्हणे भावहीण । त्याचा सीण पाचावा ॥३॥

३४४७

माझ्या इंद्रियांसीं लागलें भांडण । म्हणतील कान रसना धाली ॥१॥

करिती तळमळ हस्त पाद भाळ । नेत्रांसी दुकाळ पडिला थोर ॥ध्रु.॥

गुण गाय मुख आइकती कान । आमचें कारण तैसें नव्हे ॥२॥

दरुषणें फिटे सकळांचा पांग । जेथें ज्याचा भाग घेइल तें ॥३॥

तुका म्हणे ऐसें करीं नारायणा । माझी ही वासना ऐसी आहे ॥४॥

३४४८

सिद्धीचा दास नव्हें श्रुतीचा अंकिला । होईंन विठ्ठला सर्व तुझा ॥१॥

सर्वकाळ सुख आमच्या मानसीं । राहिलें जयासी नास नाहीं ॥ध्रु.॥

नेणें पुण्य पाप न पाहें लोचनीं । आणिका वांचूनि पांडुरंगा ॥२॥

न करीं आस मुक्तीचे सायास । भक्तिप्रेमरस सांडूनियां ॥३॥

गर्भवासीं धाक नाहीं येतां जातां । हृदयीं राहतां नाम तुझें ॥४॥

तुका म्हणे जालों तुझा चि अंकिला । न भें मी विठ्ठला कळिकाळासी ॥५॥

३४४९

जन्मा येऊनि तया लाभ जाला । बिडवईं भेटला पांडुरंगा ॥१॥

संसारदुःखें नासिलीं तेणें । उत्तम हें केणें नामघोष॥ध्रु.॥

धन्य ते संत सद्धि महानुभाव । पंढरीचा ठाव टाकियेला ॥२॥

प्रेमदाते ते च पतितपावन । धन्य दरुषण होय त्याला ॥३॥

पावटणिया पंथें जालिया सिद्धी । वोगळे समाधि सायुज्यता ॥४॥

प्रेम अराणूक नाहीं भय धाक । मज तेणें सुखें कांहीं चिंता ॥५॥

तें दुर्लभ संसारासी । जडजीवउद्धारलोकासी ॥६॥

तुका म्हणे त्यासी । धन्य भाग्य दरूषणें ॥७॥

३४५०

काय दिवस गेले अवघे चि वर्‍हाडें । तें आलें सांकडें कथेमाजी ॥१॥

क्षण एके ठायीं मन स्थिर नाहीं । अराणूक कइं होईंल पुढें ॥ध्रु.॥

कथेचे विरसें दोषा मूळ होय । तरण उपाय कैचा माती ॥२॥

काय तें सांचवुनि उरलें हें मागें । घटिका एक संगें काय गेलें ॥३॥

ते चि वाणी येथें करा उजळणी । काढावी मथूनि शब्दरत्नें ॥४॥

तुका म्हणे हें चि बोलावया चाड । उभयतां नाड हित असे ॥५॥

३४५१

शुद्धाशुद्ध निवडे कैसें । चर्म मास भिन्न नाहीं ॥१॥

कांहीं अधिक नाहीं उणें । कवण्या गुणें देवासी ॥ध्रु.॥

उदक भिन्न असे काईं । वाहाळ बावी सरिता नईं ॥२॥

सूर्य तेजें निवडी काय । रश्मी रसा सकळा खाय ॥३॥

वर्णां भिन्न दुधा नाहीं । सकळा गाई सारखें ॥४॥

करितां भिन्न नाहीं माती । मडक्या गति भिन्न नांवें ॥५॥

वर्त्ते एकविध अग्नि । नाहीं मनीं शुद्धाशुद्ध ॥६॥

तुका म्हणे पात्र चाड । किंवा विसें अमृत गोड ॥७॥

३४५२

न धरी प्रतिष्ठा कोणाची यम । म्हणतां कां रे राम लाजा झणी ॥१॥

सांपडे हातींचें सोडवील काळा । तो कां वेळोवेळां नये वाचे ॥ध्रु.॥

कोण लोक जो हा सुटला तो एक । गेले कुंभपाक रवरवांत ॥२॥

तुका म्हणे हित तों म्हणा विठ्ठल । न म्हणे तो भोगील कळेल तें ॥३॥

३४५३

म्हणवितां हरी न म्हणे तयाला । दरवडा पडिला देहामाजी ॥१॥

आयुष्यधन त्याचें नेले यमदूतीं । भुलविला निश्चिंतीं कामरंगें ॥ध्रु.॥

नावडे ती कथा देउळासी जातां । प्रियधनसुता लक्ष तेथें ॥२॥

कोण नेतो तयां घटिका दिवसा एका । कां रे म्हणे तुका नागवसी ॥३॥

३४५४

कथे बैसोनि सादरें । सुखचर्चा परस्परें । नवल काय तो उद्धरे । आणीक तरे सुगंधें ॥१॥

पुण्य घेई रे फुकाचें । पाप दुष्टवासनेचें । पेरिल्या बीजाचें । फळ घेई शेवटीं ॥ध्रु.॥

कथा विरस पाडी आळसें । छळणा करूनि मोडी रस । बुडवी आपणासरिसें । विटाळसें नावेसी ॥२॥

सज्जन चंदनाचिये परी । दुर्जन देशत्यागें दुरी । राहो म्हणे हरि । विनंती करी तुका हे ॥३॥

३४५५

कळों आलें तुझें जिणें । देवा तूं माझें पोसनें ॥१॥

वाट पाहासी आठवाची । सत्ता सतंत कईची ॥ध्रु.॥

बोलावितां यावें रूपा । सदा निर्गुणीं चि लपा ॥२॥

तुका म्हणे तूं परदेशी । येथें आम्हां अंगेजिसी ॥३॥

३४५६

आतां येथें लाजे नाहीं तुझें काम । जाय मज राम आठवूं दे ॥१॥

तुझे भिडे माझे बहु जाले घात । केलों या अंकित दुर्जनाचा ॥ध्रु.॥

माझें केलें मज पारिखें माहेर । नटोनी साचार चाळविलें ॥२॥

सुखासाटीं एक वाहियेलें खांदीं । तेणें बहु मांदी मेळविली ॥३॥

केला चौघाचार नेलों पांचांमधीं । नाहीं दिली शुद्धी धरूं आशा ॥४॥

तुका म्हणे आतां घेईंन कांटीवरी । धनी म्यां कैवारी केला देव ॥५॥

३४५७

आजिवरि होतों तुझे सत्ते खालीं । तोंवरी तों केली विटंबणा ॥१॥

आतां तुज राहों नेदीं या देशांत । ऐसा म्यां समर्थ केला धणी ॥ध्रु.॥

सापें रिग केला कोठें बाळपणीं । होतीसी पापिणी काय जाणों ॥२॥

तुका म्हणे म्यां हा बुडविला वेव्हार । तुझे चि ढोपर सोलावया ॥३॥

३४५८

देवाच्या निरोपें पिटितों डांगोरा । लाजे नका थारा देऊं कोणी ॥१॥

मोडिलें या रांडे सुपंथ मारग । चालविलें जग यमपंथें ॥ध्रु.॥

परिचारीं केली आपुली च रूढी । पोटींची ते कुडी ठावी नाहीं ॥२॥

तुका म्हणे आणा राउळा धरून । फजित करून सोडूं मग ॥३॥

३४५९

कां रे तुम्ही निर्मळ हरिगुण गा ना । नाचत आनंदरूप वैकुंठासी जा ना ॥१॥

काय गणिकेच्या याती अधिकार मोटा । दोषी अजामेळ ऐसीं नेलीं वैकुंठा ॥ध्रु.॥

ऐसे नेणों मागें किती अनंत अपार । पंच महादोषी पातकां नाहीं पार ॥२॥

पुत्राचिया लोभें नष्ट म्हणे नारायण । कोण कर्तव्य तुका म्हणे त्याचें पुण्य ॥३॥

३४६०

बैसोनियां खाऊं जोडी । ओढाओढी चुकवूनि ॥१॥

ऐसें केलें नारायणें । बरवें जिणें सुखाचें ॥ध्रु.॥

घरीच्या घरीं भांडवल । न लगे बोल वेचावे ॥२॥

तुका म्हणे आटाआटी । चुकली दाटी सकळ ॥३॥

३४६१

नाहीं भ्यालों तरी पावलों या ठाया । तुम्हां आळवाया जवळिकें ॥१॥

सत्ताबळें आतां मागेन भोजन । केलें तें चिंतन आजिवरी ॥ध्रु.॥

नवनीतासाटीं खादला हा जीव । थोड्यासाटीं कीव कोण करी ॥२॥

तुका म्हणे ताक न लगे हें घाटे । पांडुरंगा खोटें चाळवण ॥३॥

३४६२

सारीन तें आतां एकाचि भोजनें । वारीन मागणें वेळोवेळां ॥१॥

सेवटींच्या घासें गोड करीं माते । अगे कृपावंते पांडुरंगे ॥ध्रु.॥

वंचूं नये आतां कांहीं च प्रकार । धाकल्याचें थोर जाल्यावरी ॥२॥

तुका म्हणे आतां बहु चाळवावें । कांहीं नेदीं ठावें उरों मागें ॥३॥

३४६३

पोट धालें मग न लगे परती । जालिया निश्चिंती खेळ गोड ॥१॥

आपुलिया हातें देईं वो कवळ । विठ्ठल शीतळ जीवन वरी ॥ध्रु.॥

घराचा विसर होईंल आनंद । नाचेन मी छंदें प्रेमाचिया ॥२॥

तुका म्हणे तों च वरी करकर । मग हें उत्तर खंडईंल ॥३॥

३४६४

बोलविसी तरी । तुझ्या येईंन उत्तरीं ॥१॥

कांहीं कोड कवतिकें । हातीं द्यावया भातुकें ॥ध्रु.॥

बोलविसी तैसें । करीन सेवन सरिसें ॥२॥

तुका म्हणे देवा । माझें चळण तुज सवा ॥३॥

३४६५

दिला जीवभाव । तेव्हां सांडिला म्यां ठाव ॥१॥

आतां वर्ते तुझी सत्ता । येथें सकळ अनंता ॥ध्रु.॥

माझीया मरणें । तुम्ही बैसविलें ठाणें ॥२॥

तुका म्हणे काई । मी हें माझें येथें नाहीं ॥३॥

३४६६

एकाचिये वेठी । सांपडलों फुकासाटीं ॥१॥

घेतों काम सत्ताबळें । माझें करूनि भेंडोळें ॥ध्रु.॥

धांवे मागें मागें । जाय तिकडे चि लागे ॥२॥

तुका म्हणे नेलें । माझें सर्वस्वें विठ्ठलें ॥३॥

३४६७

बराडियाची आवडी पुरे । जया झुरे साटीं तें ॥१॥

तैसें जालें माझ्या मना । नुठी चरणावरूनि ॥ध्रु.॥

मागलिया पेणें पावे । विसांवे तें ठाकणीं ॥२॥

तुका म्हणे छाया भेटे । बरें वाटे तापे त्या ॥३॥

३४६८

आतां द्यावें अभयदान । जीवन ये कृपेचें ॥१॥

उभारोनी बाहो देवा । हात ठेवा मस्तकीं ॥ध्रु.॥

नाभी नाभी या उत्तरें । करुणाकरें सांतवीजे ॥२॥

तुका म्हणे केली आस । तो हा दिस फळाचा ॥३॥

३४६९

बहुजन्में सोस केला । त्याचा जाला परिणाम ॥१॥

विठ्ठलसें नाम कंठीं । आवडी पोटीं संचितें ॥ध्रु.॥

येथुन तेथवरी आतां । न लगे चिंता करावी ॥२॥

तुका म्हणे धालें मन । हें चि दान शकुनाचें ॥३॥

३४७०

उसंतिल्या कर्मवाटा । बहु मोटा आघात ॥१॥

शीघ्र यावें शीघ्र यावें । हातीं न्यावें धरूनि ॥ध्रु.॥

भागलों या खटपटे । घटपटें करितां ॥२॥

तुका म्हणे कृपावंता । माझी चिंता खंडावी॥३॥

३४७१

तुम्हांसी हें अवघें ठावें । किती द्यावें स्मरण ॥१॥

कां बा तुम्ही ऐसें नेणें । निष्ठ‍पणें टाळित असां ॥ध्रु.॥

आळवितां मायबापा । नये कृपा अझूनि ॥२॥

तुका म्हणे जगदीशा । काय असां निजेले ॥३॥

३४७२

नेलें सळेंबळें । चित्तावित्ताचें गांठोळें ॥१॥

साहए जालीं घरिच्या घरीं । होतां ठायीं च कुठोरी ॥ध्रु.॥

मी पातलों या भावा । कपट तें नेणें देवा ॥२॥

तुका म्हणे उघडें केलें । माझें माझ्या हातें नेलें ॥३॥

३४७३

जाला हा डांगोरा । मुखीं लहानाचे थोरा ॥१॥

नागविलों जनाचारीं । कोणी बैसों नेदी दारी ॥ध्रु.॥

संचिताचा ठेवा। आतां आला तैसा घ्यावा ॥२॥

तुका म्हणे देवें । म्हणों केलें हें बरवें ॥३॥

३४७४

किती चौघाचारें । येथें गोविलीं वेव्हारें ॥१॥

असे बांधविले गळे । होऊं न सकती निराळे ॥ध्रु.॥

आपलें आपण । केलें कां नाहीं जतन ॥२॥

तुका म्हणे खंडदंडें । येरझारीं लपती लंडें ॥३॥

३४७५

पांडुरंगा ऐसा सांडुनि वेव्हारा । आणिकांची करा आस वांयां ॥१॥

बहुतांसी दिला उद्धार उदारें । निवडीना खरें खोटें कांहीं ॥ध्रु.॥

याचिया अंकिता वैकुंठ बंदर । आणीक वेव्हार चालितना ॥२॥

तुका म्हणे माझे हातींचें वजन । यासी बोल कोण ठेवूं सके ॥३॥

३४७६

ठेवूनि इमान राहिलों चरणीं । म्हणउनि धणी कृपा करी ॥१॥

आम्हांसी भांडार करणें जतन । आलें गेलें कोण उंच निंच ॥ध्रु.॥

करूनि सांभाळीं राहिला निराळा । एक एक वेळा आज्ञा केली ॥२॥

तुका म्हणे योग्यायोग्य विनीत । देवा नाहीं चित्त येथें देणें ॥३॥

३४७७

आतां नव्हे गोड कांहीं करितां संसार । आणीक संचार जाला माजी ॥१॥

ब्रम्हरसें गेलें भरूनियां अंग । आधील तो रंग पालटला ॥ध्रु.॥

रसनेचिये रुची कंठीं नारायण । बैसोनियां मन निवविलें ॥२॥

तुका म्हणे आतां बैसलों ठाकणीं । इच्छेची ते धणी पुरईंल ॥३॥

३४७८

आतां काशासाटीं दुरी । अंतर उरी राखिली ॥१॥

करीं लवकरी मुळ । लहानें तीळ मुळीचिया ॥ध्रु.॥

दोहीं ठायीं उदेगवाणें । दरुषणें निश्चिंती ॥२॥

तुका म्हणे वेग व्हावा । ऐसी जीवा उत्कंठा ॥३॥

३४७९

पडिली हे रूढि जगा परिचार । चालविती वेव्हार सत्य म्हूण ॥१॥

मरणाची कां रे नाहीं आठवण । संचिताचा धन लोभ हेवा ॥ध्रु.॥

देहाचें भय तें काळाचें भातुकें । ग्रासूनि तें एकें ठेविलेंसे ॥२॥

तुका म्हणे कांहीं उघडा रे डोळे । जाणोनि अंधळे होऊं नका ॥३॥

३४८०

जेथें पाहें तेथें कांडिती भूस । चिपाडें चोखूनि पाहाती रस ॥१॥

काय सांगों देवा भुलले जीव । बहु यांची येतसे कींव ॥ध्रु.॥

वेठीचें मोटळें लटिकें चि फुगे । पेणिया जाऊनि भिक्षा मागे ॥२॥

तुका म्हणे कां उगे चि खोल । जवळी दाखवी आपणां बोल ॥३॥

३४८१

जाणिवेच्या भारें चेंपला उर । सदा बुरबुर सरे चि ना ॥१॥

किती याचें ऐकों कानीं । मारिलें घाणीं नाळकरी ॥ध्रु.॥

मिठेंविण आळणी बोल । कोरडी फोल घसघस ॥२॥

तुका म्हणे डेंगा न कळे हित । किती फजित करूं तरी ॥३॥

३४८२

अनुतापयुक्त गेलिया अभिमान । विसरूं वचन मागिलांचा ॥१॥

त्याचे पाय माझे लागोत कपाळीं । भोग उष्टावळी धन्यकाळ ॥ध्रु.॥

षड उर्मी जिंहीं हाणितल्या लाता । शरण या संता आल्या वेगीं ॥२॥

तुका म्हणे जाती वोळे लवकरी । ठायीं चि अंतरीं शुद्ध होती ॥३॥

३४८३

खोल ओले पडे तें पीक उत्तम । उथळाचा श्रम वांयां जाय ॥१॥

लटिक्याचे आम्ही नव्हों सांटेकरी । थीतें घाली भरी पदरीचें ॥ध्रु.॥

कोणा इहलोकीं पाहिजे पसारा । दंभ पोट भरायाचे चाडे ॥२॥

तुका म्हणे कसीं अगी जें उतरे । तें चि येथें सरे जातिशुद्ध ॥३॥

३४८४

गोमट्या बीजाचीं फळें ही गोमटीं । बाहे तें चि पोटीं समतुक ॥१॥

जातीच्या संतोषें चित्तासी विश्रांति । परतोनि मागुती फिरों नेणें ॥ध्रु.॥

खर्‍याचे पारखीं येत नाहीं तोटा । निवडे तो खोटा ढाळें दुरी ॥२॥

तुका म्हणे मज सत्याचि आवडी । करितां तांतडी येत नाहीं ॥३॥

३४८५

मन जालें भाट । कीर्ति मुखें घडघडाट । पडियेली वाट । ये चि चाली स्वभावें ॥१॥

बोलें देवाचे पवाडे । नित्य नवे चि रोकडे । ज्या परी आवडे । तैसा तैसा करूनि ॥ध्रु.॥

रोखीं रहावें समोर । पुढें मागें चाले भार । करावें उत्तर । सेवा रुजू करूनि ॥२॥

पूर वर्षला देकारें । संतोषाच्या अभयें करें । अंगींच्या उत्तरें । तुकया स्वामी शृंगारी ॥३॥

३४८६

दूरि तों चि होतों आपुले आशंके । नव्हतें ठाउकें मूळभेद ॥१॥

आतां जेथें तेथें येइन सांगातें । लपाया पुरतें उरों नेदीं ॥ध्रु.॥

मिथ्या मोहें मज लाविला उशीर । तरी हे अंतर जालें होतें ॥२॥

तुका म्हणे कां रे दाखविसी भिन्न । लटिका चि सीण लपंडाईं ॥३॥

३४८७

कळों नये तों चि चुकावितां बरें । मग पाठमोरें काय काज ॥ १॥

धरिलेती आतां द्या जी माझा डाव । सांपडतां भाव ऐसा आहे ॥ ध्रु.॥

होतासी अंतरें झाकिलिया डोळीं । तो मी हा न्याहाळीं धरुनी दृष्टी ॥ २॥

तुका म्हणे तुज रडीची च खोडी । अहाच बराडी तो मी नव्हे ॥.३॥

३४८८

करिसी लाघवें । तूं हें खेळसी आघवें ॥१॥

केला अहंकार आड । आम्हां जगासी हा नाड ॥ध्रु.॥

यथंभुतें यावें । दावूं लपों ही जाणावें ॥२॥

तुका म्हणे हो श्रीपती । आतां चाळवाल किती ॥३॥

३४८९

विश्वास तो देव । म्हणुनि धरियेला भाव ॥१॥

माझी वदवितो वाणी । ज्याणें धरिली धरणी ॥ध्रु.॥

जोडिलीं अक्षरें । नव्हेती बुद्धीचीं उत्तरें ॥२॥

नाहीं केली आटी । कांहीं मानदंभासाटीं॥३॥

कोणी भाग्यवंत । तया कळेल उचित ॥४॥

तुका म्हणे झरा । आहे मुळींचा चि खरा ॥५॥

३४९०

सुराणीचीं जालों लाडिकीं एकलीं । वडील धाकुलीं आम्ही देवा ॥१॥

म्हणऊनि कांहीं न घडे अव्हेर । गोमटें उत्तर भातुकें ही ॥ध्रु.॥

कांहीं एक नाहीं वंचिलें वेगळें । मुळीचिया मुळें स्थिराविलें ॥२॥

लेवविलीं अंगीं आपुलीं भूषणें । अळंकार लेणें सकळ ही ॥३॥

सारितां न सरे आमुप भांडार । धना अंतपार नाहीं लेखा ॥४॥

तुका म्हणे आम्ही आळवूं आवडी । म्हणऊनी जोडी दाखविली ॥५॥

३४९१

एका वेळे केलें रितें कलिवर । आंत दिली थार पांडुरंगा ॥१॥

पाळण पोषण लागलें ते सोईं । देहाचें तें काईं सर्वभावें ॥ध्रु.॥

माझिया मरणें जाली हे वसति । लागली ते ज्योती अविनाशा ॥२॥

जाला ऐसा एका घायें येथें नाहीं । तुका म्हणे कांहीं बोलों नये ॥३॥

३४९२

पावतों ताडन । तरी हें मोकलितों जन ॥१॥

मग मी आठवितों दुःखें । देवा सावकाश मुखें ॥ध्रु.॥

होती अप्रतिष्ठा । हो तों वरपडा कष्टा ॥२॥

तुका म्हणे मान । होतां उत्तम खंडन ॥३॥

३४९३

धरावें तों भय । अंतरोनि जाती पाय ॥१॥

जाल्या तुटी देवासवें । काय वांचोनि करावें ॥ध्रु.॥

कोणासी पारिखें । लेखूं आपणासारिखें ॥२॥

तुका म्हणे असो । अथवा हें आतां नासो ॥३॥

३४९४

आम्हांसी सांगाती । होती अराले ते होती ॥१॥

येती आइकतां हाक । दोन मिळोन म्हणती एक ॥ध्रु.॥

आणिकां उत्तरीं । नसे गोवी वैखरी ॥२॥

तुका म्हणे बोल । खूण पहाती विठ्ठल ॥३॥

३४९५

आनंदाचा थारा । सुखें मोहरला झरा ॥१॥

ऐसी प्रभुची ज्या कळा । त्याच्या कोण पाहे बळा ॥ध्रु.॥

अंकिता ऐसया । होइल पावविलें ठाया ॥२॥

तुका म्हणे ऐसें । दिलें आभंड प्रकासे ॥३॥

३४९६

काहे लकडा घांस कटावे । खोद हि जुमीन मठ बनावे ॥१॥

देवलवासी तरवरछाया । घरघर माईं खपरिबसमाया ॥ध्रु.॥

कां छांडियें भार फेरे सीर भागें । मायाको दुःख मिटलिये अंगें ॥२॥

कहे तुका तुम सुनो हो सिद्धी । रामबिना और झुटा कछु धंदा ॥३॥

३४९७

आणीक पाखांडें असती उदंडें । तळमळिती पिंडें आपुलिया ॥१॥

त्याचिया बोलाचा नाहीं विश्वास । घातलीसे कास तुझ्या नामीं ॥ध्रु.॥

दृढ एक चित्तें जालों या जीवासी । लाज सर्वविशीं तुम्हांसी हे ॥२॥

पीडों नेदी पशु आपुले अंकित । आहे जें उचित तैसें करा ॥३॥

तुका म्हणे किती भाकावी करुणा । कोप नारायणा येइल तुम्हां ॥४॥

३४९८

व्हावया भिकारी हें आम्हां कारण । अंतरोनि जन जावें दुरी ॥१॥

संबंध तुटावा शब्दाचा ही स्पर्श । म्हणऊनि आस मोकलिली ॥२॥

तुका म्हणे दुःखें उबगला जीव । म्हणऊनी कीव भाकीं देवा ॥३॥

३४९९

कोरडिया ऐशा सारून गोष्टी । करा उठाउठीं हित आधीं ॥१॥

खोळंबला राहे आपुला मारग । पहावी ते मग तुटी कोठें ॥ध्रु.॥

लौकिकाचा आड येईंल पसारा । मग येरझारा दुःख देती ॥२॥

तुका म्हणे डांख लागे अळंकारें । मग नव्हे खरें पुटाविण ॥३॥

३५००

ऐसें ठावें नाहीं मूढा । सोस काकुलती पुढां ॥१॥

माझीं नका जाळूं भांडीं । पोटीं भय सोस तोंडीं ॥ध्रु.॥

पातलिया काळ । तेव्हां काय चाले बळ ॥२॥

संचित तें करी । नरका जाया मेल्यावरी ॥३॥

परउपकार । न घडावा हा विचार ॥४॥

तुका म्हणे लांसी । आतां भेटों नये ऐसी ॥५॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2007-12-09T19:25:35.7900000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

खोकल्‍यानें पाद जिरविणें

  • (को.) वाईट गोष्‍टीवर पांघरूण घालणें. मागे पहा. 
RANDOM WORD

Did you know?

How I do save the text on my computer?
Category : About us!
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.