TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|संत तुकाराम गाथा|
अभंग संग्रह २९०१ ते ३०००

तुकाराम गाथा - अभंग संग्रह २९०१ ते ३०००

तुकाराम महाराजांचे अभंग म्हणजे रोजच्या जीवनातील विविध व्यवहारातील सुत्ररूपाने केलेले मार्गदर्शन आणि जीवनाचे महाभाष्य.

Tukaram was one of the greatest poet saints, whose Abhang says the greatest philosophy of routine life.


अभंग संग्रह २९०१ ते ३०००

२९०१

लोक म्हणती मज देव । हा तों अधर्म उपाव ॥१॥

आतां कळेल तें करीं । सीस तुझे हातीं सुरी ॥ध्रु.॥

अधिकार नाहीं । पूजा करिती तैसा कांहीं ॥२॥

मन जाणे पापा । तुका म्हणे मायबापा ॥३॥

२९०२

एका म्हणे भलें । आणिका सहज चि निंदिलें ॥१॥

कांहीं न करितां आयास । सहज घडले ते दोष ॥ध्रु.॥

बरें वाइटाचें । नाहीं मज कांहीं साचें ॥२॥

तुका म्हणे वाणी । खंडोनि राहावें चिंतनीं ॥३॥

२९०३

आणिलें सेवटा । आतां कामा नये फांटा ॥१॥

मज आपुलेंसें म्हणा । उपरि या नारायणा ॥ध्रु.॥

वेचियेली वाणी । युक्ति अवघी चरणीं ॥२॥

तुका धरी पाय । क्षमा करवूनि अन्याय ॥३॥

२९०४

न करा टांचणी । येथें कांहीं आडचणी ॥१॥

जिव्हा अमुप करी माप । विठ्ठल पिकला माझा बाप ॥२॥

तुका म्हणे सर्वकाळ । अवघा गोविंद गोपाळ ॥३॥

२९०५

तुझ्या नामाची आवडी । आम्ही विठो तुझीं वेडीं ॥१॥

आतां न वजों अणिकां ठायां । गाऊं गीत लागों पायां ॥ध्रु.॥

काय वैकुंठ बापुडें । तुझ्या प्रेमासुखापुढें ॥२॥

संतसमागममेळे । प्रेमसुखाचा सुकाळ ॥३॥

तुका म्हणे तुझ्या पायीं । जन्ममरणा ठाव नाहीं ॥४॥

२९०६

साकरेच्या योगें वर्ख । राजा कागदातें देखे ॥१॥

तैसें आम्हां मानुसपण । रामनाम केण्यागुणें ॥ध्रु.॥

फिरंगीच्या योगें करी । राजा काष्ठ हातीं धरी ॥२॥

रत्नकनका योगें लाख । कंठीं धरिती श्रीमंत लोक ॥३॥

देवा देवपाट देव्हार्‍यावरी बैसे स्पष्ट ॥४॥

ब्रम्हानंदयोगें तुका । पढीयंता सज्जन लोकां ॥५॥

२९०७

धनवंतालागीं । सर्वमान्यता आहे जगीं ॥१॥

माता पिता बंधु जन । सर्व मानिती वचन ॥ध्रु.॥

जव मोठा चाले धंदा । तंव बहिण म्हणे दादा ॥२॥

सदा शृंगारभूषणें । कांता लवे बहुमानें ॥३॥

तुका म्हणे धन । भाग्य अशाश्वत जाण ॥४॥

२९०८

न विचारितां ठायाठाव । काय भुंके तो गाढव ॥१॥

केला तैसा लाहे दंड । खळ अविचारी लंड ॥ध्रु.॥

करावें लाताळें । ऐसें नेणे कोण्या काळें ॥२॥

न कळे उचित । तुका म्हणे नीत हित ॥३॥

२९०९

कंठ नामसिका । आतां कळिकाळासी धका ॥१॥

रोखा माना कीं सिका माना । रोखा सिका तत्समाना ॥ध्रु.॥

रोखा न मना सिका न मना । जतन करा नाककाना ॥२॥

सिका न मनी रावण । त्याचें केलें निसंतान ॥३॥

सिका मानी हळाहळ । जालें सर्वांगीं शीतळ ॥४॥

तुका म्हणे नाम सिका । पटीं बैसलों निजसुखा ॥५॥

२९१०

भूतीं देव म्हणोनि भेटतों या जना । नाहीं हे भावना नरनारी ॥१॥

जाणे भाव पांडुरंग अंतरींचा । नलगे द्यावा साचा परिहार ॥ध्रु.॥

दयेसाटीं केला उपाधिपसारा । जड जीवा तारा नाव कथा ॥२॥

तुका म्हणे नाहीं पडत उपवास । फिरतसे आस धरोनियां ॥३॥

२९११

हारपल्याची नका चित्ती । धरूं खंती वांयां च ॥१॥

पावलें तें म्हणा देवा । सहज सेवा या नांवें ॥ध्रु.॥

होणार तें तें भोगें घडे । लाभ जोडे संकल्पें ॥२॥

तुका म्हणे मोकळें मन । अवघें पुण्य या नांवें ॥३॥

२९१२

नेसणें आलें होतें गर्‍या । लोक रर्‍या करिती ॥१॥

आपणियां सावरिलें । जग भलें आपण ॥ध्रु.॥

संबंध तो तुटला येणें । जागेपणें चेष्टाचा ॥२॥

भलती सेवा होती अंगें । बारस वेगें पडिलें ॥३॥

सावरिलें नीट वोजा । दृष्टीलाजा पुढिलांच्या ॥४॥

बरे उघडिले डोळे । हळहळेपासूनि ॥५॥

तुका म्हणे विटंबना । नारायणा चुकली ॥६॥

२९१३

जिव्हा जाणे फिकें मधुर क्षार । येर मास पर हातास न कळे ॥१॥

देखावें नेत्रीं बोलावें मुखें । चित्ता सुखदुःखें कळों येती ॥ध्रु.॥

परिमळासी घ्राण ऐकती श्रवण । एकाचे कारण एका नव्हे ॥२॥

एकदेहीं भिन्न ठेवियेल्या कळा । नाचवी पुतळा सूत्रधारी ॥३॥

तुका म्हणे ऐशी जयाची सत्ता । कां तया अनंता विसरलेती ॥४॥

२९१४

न लगे द्यावा जीव सहज चि जाणार । आहे तो विचार जाणा कांहीं ॥१॥

मरण जो मागे गाढवाचा बाळ । बोलिजे चांडाळ शुद्ध त्यासी ॥२॥

तुका म्हणे कई होईंल स्वहित । निधान जो थीत टाकुं पाहे ॥३॥

२९१५

मोल वेचूनियां धुंडिती सेवका । आम्ही तरी फुका मागों बळें ॥१॥

नसतां जवळी हित फार करूं । जीव भाव धरूं तुझ्या पायीं ॥ध्रु.॥

नेदूं भोग आम्ही आपुल्या शरीरा । तुम्हांसी दातारा व्हावें म्हूण ॥२॥

कीर्ती तुझी करूं आमुचे सायास । तूं का रे उदास पांडुरंगा ॥३॥

तुका म्हणे तुज काय मागों आम्ही । फुकाचे कां ना भी म्हणसी ना ॥४॥

२९१६

काय लवण कळिकेविण । एके क्षीण सागरा ॥१॥

मां हे येवढी अडचण । नारायणीं मजविण ॥ध्रु.॥

कुबेरा अटाहासे जोडी । काय कवडी कारणें ॥२॥

तुका म्हणे काचमणि । कोण गणी भांडारी ॥३॥

२९१७

तुज मज नाहीं भेद । केला सहज विनोद ॥१॥

तूं माझा आकार । मी तों तूं च निर्धार ॥ध्रु.॥

मी तुजमाजी देवा । घेसी माझ्या अंगें सेवा ॥२॥

मी तुजमाजी अचळ । मजमाजी तुझें बळ ॥३॥

तूं बोलसी माझ्या मुखें । मी तों तुजमाजी सुखें ॥४॥

तुका म्हणे देवा । विपरीत ठायीं नांवा ॥५॥

२९१८

वैराग्याचें भाग्य । संतसंग हा चि लाग ॥१॥

संतकृपेचे हे दीप । करी साधका निष्पाप ॥ध्रु.॥

तो चि देवभक्त । भेदाभेद नाहीं ज्यांत ॥२॥

तुका प्रेमें नाचे गाये । गाणियांत विरोन जाये ॥३॥

२९१९

जप तप ध्यान न लगे धारणा । विठ्ठलकीर्त्तनामाजी सर्व ॥१॥

राहें माझ्या मना दृढ या वचनीं । आणिक तें मनीं न धरावें ॥ध्रु.॥

कीर्तनसमाधि साधन ते मुद्रा । राहतील थारा धरोनियां ॥२॥

तुका म्हणे मुक्ति हरिदासांच्या घरीं । वोळगती चारी ॠद्धिसिद्धि ॥३॥

२९२०

नाहीं तुज कांहीं मागत संपत्ती । आठवण चित्ती असों द्यावी ॥१॥

सरलिया भोग येईंन सेवटीं । पायापें या भेटी अनुसंधानें ॥ध्रु.॥

आतां मजसाटीं याल आकारास । रोकडी हे आस नाहीं देवा ॥२॥

तुका म्हणे मुखीं असो तुझें नाम । देईंल तो श्रम देवो काळ ॥३॥

२९२१

हितावरी यावें । कोणी बोलिलों या भावें ॥१॥

नव्हे विनोदउत्तर । केले रंजवाया चार ॥ध्रु.॥

केली अटाअटी । अक्षरांची देवासाटीं ॥२॥

तुका म्हणे खिजों । नका जागा येथें निजों ॥३॥

२९२२

संचित प्रारब्ध क्रियमाण । अवघा जाला नारायण ॥१॥

नाहीं आम्हांसी संबंधु । जरा मरण कांहीं बाधु ॥ध्रु.॥

द्वैताद्वैतभावें । अवघें व्यापियेलें देवें ॥२॥

तुका म्हणे हरि । आम्हांमाजी क्रीडा करी ॥३॥

२९२३

नेणे करूं सेवा । पांडुरंगा कृपाळुवा ॥१॥

धांवें बुडतों मी काढीं । सत्ता आपुलिया ओढीं ॥ध्रु.॥

क्रियाकर्महीन । जालों इंद्रियां अधीन ॥२॥

तुका विनंती करी । वेळोवेळां पाय धरी ॥३॥

२९२४

जयापासोनि सकळ । महीमंडळ जालें ॥१॥

तो एक पंढरीचा राणा । नये श्रुती अनुमाना ॥ध्रु.॥

विवादती जयासाठीं । जगजेटी तो विठ्ठल ॥२॥

तुका म्हणे तो आकळ । आहे सकळव्यापक ॥३॥

२९२५

नाहीं रूप नाहीं नांव । नाहीं ठाव धराया ॥१॥

जेथें जावें तेथें आहे । विठ्ठल मायबहीण ॥ध्रु.॥

नाहीं आकार विकार । चराचर भरलेंसे ॥२॥

नव्हे निर्गुण सगुण । जाणे कोण तयासी ॥३॥

तुका म्हणे भावाविण । त्याचें मन वोळेना ॥४॥

२९२६

आहे सकळां वेगळा । खेळे कळा चोरोनि ॥१॥

खांबसुत्राचिये परी । देव दोरी हालवितो ॥ध्रु.॥

आपण राहोनि निराळा । कैसी कळा नाचवी ॥२॥

जेव्हां असुडितो दोरी । भूमीवरी पडे तेव्हां ॥३॥

तुका म्हणे तो जाणावा । सखा करावा आपुला ॥४॥

२९२७

आतां पुढें मना । चाली जाली नारायणा ॥१॥

येथें राहिलें राहिलें । कैसें गुंतोनि उगलें ॥ध्रु.॥

भोवतें भोंवनी । आलियांची जाली धणी ॥२॥

तुका म्हणे रंग रंग । रंगलें पांडुरंगे ॥३॥

२९२८

आळस पाडी विषयकामीं । शक्ती देई तुझ्या नामीं ॥१॥

हे चि विनवणी विनवणी । विनविली धरा मनीं ॥ध्रु.॥

आणिक वचना मुकी वाणी । तुमच्या गर्जो द्यावी गुणीं ॥२॥

तुका म्हणे पाय डोळां । पाहें एरवी अंधळा ॥३॥

२९२९

कोण वेची वाणी । आतां क्षुल्लका कारणीं ॥१॥

आतां हें चि काम करूं । विठ्ठल हृदयांत धरूं ॥ध्रु.॥

नेंदाविया वृत्ति । आतां उठों चि बहुती ॥२॥

उपदेश लोकां । करूनी वेडा होतो तुका ॥३॥

२९३०

मागेन तें एक तुज । देई विचारोनि मज ॥१॥

नको दुर्जनांचा संग । क्षणक्षणा चित्तभंग ॥ध्रु.॥

जन्म घेईंन मी नाना । बहु सोसीन यातना ॥२॥

रंक होईंन दीनांचा । घायें देहपात साचा ॥३॥

तुका म्हणे हें चि आतां । देई देई तूं सर्वथा ॥४॥

२९३१

जाणसी उचित । पांडुरंगा धर्मनीत ॥१॥

तरि म्यां बोलावें तें काईं । सरे ऐसें तुझे पायीं ॥ध्रु.॥

पालटती क्षणें । संचितप्रारब्धक्रियमाण ॥२॥

तुका म्हणे सत्ता । होसी सकळ करिता ॥३॥

२९३२

तुम्ही कांटाळलां तरी । आम्हां न सोडणें हरी ॥१॥

जावें कवणिया ठाया । सांगा विनवितों पायां ॥ध्रु.॥

केली जिवा साटी । आतां सुखें लागा पाठी ॥२॥

तुका म्हणे ठाव । न सोडणें हा चि भाव ॥३॥

२९३३

येउनि संसारीं । मी तों एक जाणें हरी ॥१॥

नेणें आणिक कांहीं धंदा । नित्य ध्यातसें गोविंदा ॥ध्रु.॥

कामक्रोधलोभस्वार्थ । अवघा माझा पंढरिनाथ ॥२॥

तुका म्हणे एक । धणी विठ्ठल मी सेवक ॥३॥

२९३४

सर्वपक्षीं हरि साहेसखा जाला । ओल्या अंगणीच्या कल्पलता त्याला ॥१॥

सहजचाली चालतां पायवाटे । चिंतामणींसमान होती गोटे ॥२॥

तुका तरी सहज बोले वाणी । त्याचे घरीं वेदांत वाहे पाणी ॥३॥

२९३५

काय पुण्य ऐसें आहे मजपाशीं । तांतडी धांवसी पांडुरंगा ॥१॥

काय ऐसा भक्त वांयां गेलों थोर । तूं मज समोर होसी वेगा ॥ध्रु.॥

काय कष्ट माझे देखिली चाकरी । तो तूं झडकरी पाचारिशी ॥२॥

कोण मी नांवाचा थोर गेलों मोटा । अपराधी करंटा नारायणा ॥३॥

तुका म्हणे नाहीं ठाउकें संचित । येणें जन्महित नाहीं केलें ॥४॥

२९३६

आमुचिया भावें तुज देवपण । तें कां विसरोन राहिलासी ॥१॥

समर्थासी नाहीं उपकारस्मरण । दिल्या आठवण वांचोनियां ॥ध्रु.॥

चळण वळण सेवकाच्या बळें । निर्गुणाच्यामुळें सांभाळावें ॥२॥

तुका म्हणे आतां आलों खंडावरी । प्रेम देउनि हरी बुझवावें ॥३॥

२९३७

आम्ही मेलों तेव्हां देह दिला देवा । आतां करूं सेवा कोणाची ॥१॥

सूत्रधारी जैसा हालवितो कळा । तैसा तो पुतळा नाचे छंदें ॥ध्रु.॥

बोलतसें जैसें बोलवितो देव । मज हा संदेह कासयाचा ॥२॥

पाप पुण्य ज्याचें तो चि जाणें कांहीं । संबंध हा नाहीं आम्हांसवें ॥३॥

तुका म्हणे तुम्ही आइका हो मात । आम्ही या अतीत देहाहूनी ॥४॥

२९३८

लागों नेदीं बोल पायां तुझ्या हरी । जीव जावो परि न करीं आण ॥१॥

परनारी मज रखुमाईंसमान । वमनाहूनि धन नीच मानीं ॥२॥

तुका म्हणे याची लाज असे कोणा । सहाकारी दीना ज्याची तया ॥३॥

२९३९

हे चि भेटी साच रूपाचा आठव । विसावला जीव आवडीपें ॥१॥

सुखाचें भातुकें करावें जतन । सेविल्या ताहान भूक जाय ॥ध्रु.॥

दुरील जवळी आपण चि होतें । कवळिलें चित्ते जिवापासीं ॥२॥

तुका म्हणे नाम घेतों वेळोवेळां । होतील सकळा शीतळा नाडी ॥३॥

२९४०

आपुलिया बळें नाहीं मी बोलत । सखा भगवंत वाचा त्याची ॥१॥

साळुंकी मंजूळ बोलतसे वाणी । शिकविता धणी वेगळाची ॥ध्रु.॥

काय म्यां पामरें बोलावीं उत्तरें । परि त्या विश्वंभरें बोलविलें ॥२॥

तुका म्हणे त्याची कोण जाणे कळा । चालवी पांगळा पायांविण ॥३॥

२९४१

हित सांगे तेणें दिलें जीवदान । घातकी तो जाण मनामागें ॥१॥

बळें हे वारावे अधर्म करितां । अंधळें चालतां आडरानें ॥ध्रु.॥

द्रव्य देऊनियां धाडावें तीर्थासी । नेदावें चोरासी चंद्रबळ ॥२॥

तुका म्हणे ऐसें आहे हें पुराणीं । नाहीं माझी वाणी पदरींची ॥३॥

२९४२

ऐसा घेई कां रे संन्यास । करीं संकल्पाचा नास ॥१॥

मग तूं राहें भलते ठायीं । जनीं वनीं खाटे भोईं ॥ध्रु.॥

तोडीं जाणिवेची कळा । होई वृत्तीसी वेगळा ॥२॥

तुका म्हणणे नभा । होई आणुचा ही गाभा ॥३॥

२९४३

सोळा सहस्र होऊं येतें । भरलें रितें आम्हापें ॥१॥

ऐसे तुम्हां ठायाठाव । देव म्हुण संपादे ॥ध्रु.॥

कैची चिरामध्यें चिरे । मना बरें आलें तें ॥२॥

तुका म्हणे पांडुरंगा । अंगलगा भिन्न करा ॥३॥

२९४४

इहलोकीं आम्हां भूषण अवकळा । भोपळा वाकळा आणि भिक्षा ॥१॥

निमोली संपदा भयविरहित । सर्वकाळ चत्ति समाधान ॥ध्रु.॥

छिद्राचा आश्रम उंदीरकुळवाडी । धन नाम जोडी देवाचें तें ॥२॥

तुका म्हणे एक सेवटीं राहाणें । वर्ततों या जना विरहित ॥३॥

२९४५

आम्ही भाग्याचे भाग्याचे । आम्हां तांबे भोपळ्याचे॥१॥

लोकां घरीं गाईं म्हैसी । आम्हां घरीं उंदीरघुसी ॥ध्रु.॥

लोकां घरीं हत्ती घोडे । आम्हां आधोडीचे जोडे ॥२॥

तुका म्हणे आम्ही सुडके । आम्हां देखोन काळ धाके ॥३॥

२९४६

गाऊं नेणें कळा कुसरी । कान धरोनि म्हणें हरी ॥१॥

माझ्या बोबडिया बोला । चित्ती द्यावें बा विठ्ठला ॥ध्रु.॥

मज हंसतील लोक । परि मी गाईंन निःशंक ॥२॥

तुझे नामीं मी निर्लज्ज । काय जनासवें काज ॥३॥

तुका म्हणे माझी विनंती । तुम्ही परिसा कमळापती ॥४॥

२९४७

विष पोटीं सर्वा । जन भीतें तया दर्पा ॥१॥

पंच भूतें नाहीं भिन्न । गुण दुःख देती शीण ॥ध्रु.॥

चंदन प्रिय वासें । आवडे तें जातीऐसें ॥२॥

तुका म्हणे दाणा । कुचर मिळो नये अन्ना ॥३॥

२९४८

देव अवघें प्रतिपादी । वंदी सकळां एक निंदी ॥१॥

तेथें अवघें गेलें वांयां । विष घास एके ठायां ॥ध्रु.॥

सर्वांग कुरवाळी । उपटी एकच रोमावळी ॥२॥

तुका म्हणे चत्ति । नाहीं जयाचें अंकित ॥३॥

२९४९

मज माझा उपदेश । आणिकां नये याचा रीस ॥१॥

तुम्ही अवघे पांडुरंग । मी च दुष्ट सकळ चांग ॥ध्रु.॥

तुमचा मी शरणागत । कांहीं करा माझें हित ॥२॥

तुका पाय धरी । मी हें माझें दुर करीं ॥३॥

२९५०

जाणे त्याचें वर्म नेणे त्याचें कर्म । केल्याविण धर्म नेणवती ॥२॥

मैथुनाचें सुख सांगितल्या शून्य । अनुभवाविण कळूं नये ॥२॥

तुका म्हणे जळो शाब्दिक हें ज्ञान । विठोबाची खूण विरळा जाणे ॥३॥

२९५१

अभिमानी पांडुरंग । गोवा काशाचा हो मग ॥१॥

अनुसरा लवलाहीं । नका विचार करूं कांहीं ॥ध्रु.॥

कोठें राहतील पापें । जालिया हो अनुतापें ॥२॥

तुका म्हणे ये चि घडी । उभ्या पाववील थडी ॥३॥

२९५२

तुझें वर्म हातीं । दिलें सांगोनियां संतीं ॥१॥

मुखीं नाम धरीन कंठीं । अवघा सांटवीन पोटीं ॥ध्रु.॥

नवविधा वेढिन आधीं । सांपडलासी भावसंधी ॥२॥

तुका म्हणे बळिये गाढे । कळिकाळ पायां पडे ॥३॥

२९५३

माझ्या मना लागो चाळा । पहावया विठ्ठला डोळां॥१॥

आणीक नाही चाड । न लगे संसार हा गोड ॥ध्रु.॥

तरि च फळ जन्मा आलों । सरता पांडुरंगीं जालों ॥२॥

तुका म्हणे देवा । देई चरणांची सेवा ॥३॥

२९५४

अवघें जेणें पाप नासे । तें हें असे पंढरीसी ॥१॥

गात जागा गात जागा । प्रेम मागा विठ्ठला ॥ध्रु.॥

अवघी सुखाची च राशी । पुंडलिकाशीं वोळली हे ॥२॥

तुका म्हणे जवळी आलें । उभे ठालें समचरणीं ॥३॥

२९५५

देह तुझ्या पायीं । ठेवूनि जालों उतराईं ॥१॥

आतां माझ्या जीवां । करणें तें करीं देवा ॥ध्रु.॥

बहु अपराधी । मतिमंद हीनबुद्धि ॥२॥

तुका म्हणे नेणें । भावभक्तीचीं लक्षणें ॥३॥

२९५६

जन हें सुखाचें दिल्याघेतल्याचें । अंत हें काळींचें नाहीं कोणी ॥१॥

जाल्या हीन शक्ति नाकडोळे गळती । सांडोनि पळती रांडापोरें ॥ध्रु.॥

बाइल म्हणे खर मरता तरी बरें । नासिलें हें घर थुंकोनियां ॥२॥

तुका म्हणे माझीं नव्हतील कोणी । तुज चक्रपाणी वांचूनियां ॥३॥

२९५७

जाणोनि नेणतें करीं माझें मन । तुझी प्रेमखूण देऊनियां ॥१॥

मग मी व्यवहारीं असेन वर्तत । जेवीं जळाआंत पद्मपत्र ॥ध्रु.॥

ऐकोनि नाइकें निंदास्तुति कानीं । जैसा कां उन्मनी योगिराज ॥२॥

देखोनि न देखें प्रपंच हा दृष्टी । स्वप्नीचिया सृष्टी चेविल्या जेवीं ॥२॥

तुका म्हणे ऐसें जालियावांचून । करणें तें तें सीण वाटतसे ॥४॥

२९५८

विठ्ठला विठ्ठला । कंठ आळवितां फुटला ॥१॥

कई कृपा करिसी नेणें । मज दीनाचें धांवणें ॥ध्रु.॥

जाल्या येरझारा । जन्मां बहुतांचा फेरा ॥२॥

तुका म्हणे नष्टा । अबोलण्या तुझ्या चेष्टा ॥३॥

२९५९

ज्यासी विषयाचें ध्यान । त्यासी कैंचा नारायण ॥१॥

साधु कैंचा पापीयासी । काय चांडाळासी काशी ॥ध्रु.॥

काय पतितासी पिता । काय अधमासी गीता ॥२॥

तुका म्हणे निरंजनी । शट कैंचा ब्रम्हज्ञानी ॥३॥

२९६०

वरतें करोनियां तोंड । हाका मारितो प्रचंड ॥१॥

राग आळवितो नाना । गातो काय तें कळेना ॥ध्रु.॥

आशा धरोनि मनीं । कांहीं देईंल म्हणऊनि ॥२॥

पोटा एका साटीं । तुका म्हणे जाले कष्टी ॥३॥

२९६१

प्रपंच वोसरो । चत्ति तुझे पायीं मुरो ॥१॥

ऐसें करिं गा पांडुरंगा । शुद्ध रंगवावें रंगा ॥ध्रु.॥

पुरे पुरे आतां । नको दुजियाची सत्ता ॥२॥

लटिकें तें फेडा । तुका म्हणे जाय पीडा ॥३॥

२९६२

ऐका कलीचें हें फळ । पुढें होइल ब्रम्हगोळ ॥१॥

चारी वर्ण अठरा याती । भोजन करिती एके पंक्ती ॥ध्रु.॥

पूजितीअसुरा रांडा । मद्य प्राशितील पेंढा ॥२॥

वामकवळ मार्जन । जन जाईंल अधोपतन ॥३॥

तुका हरिभक्ति करी । शक्ति पाणी वाहे घरीं ॥४॥

२९६३

गुरुमार्गामुळें भ्रष्ट सर्वकाळ । म्हणती याती कुळ नाहीं ब्रम्हीं ॥१॥

पवित्राला म्हणती नको हा कंटक । मानिती आत्मिक अनामिका ॥ध्रु.॥

डोहोर होलार दासी बलुती बारा । उपदेशिती फारा रांडापोरा ॥२॥

कांहीं टाण्या टोण्या विप्र शिष्य होती । उघडी फजिती स्वधर्माची ॥३॥

नसता करुनी होम खाती एके ठायीं । म्हणती पाप नाहीं मोक्ष येणें ॥४॥

इंद्रियांचे पेठे भला कौल देती । मर्यादा जकाती माफ केली ॥५॥

नाहीं शास्त्राधार पात्रापात्र नेणे । उपदेशून घेणें द्रव्य कांहीं ॥६॥

तुका म्हणे ऐसे गुरु शिष्य पूर्ण । विठोबाची आण नरका जाती ॥७॥

२९६४

बोलाचे गौरव । नव्हे माझा हा अनुभव ॥१॥

माझी हरिकथा माउली । नव्हे आणिकांसी पांगिली ॥ध्रु.॥

व्याली वाढविलें । निजपदीं निजवलें ॥२॥

दाटली वो रसें । त्रिभुवन ब्रम्हरसें ॥३॥

विष्णु जोडी कर । माथां रज वंदी हर ॥४॥

तुका म्हणे बळ । तोरडीं हा कळिकाळ ॥५॥

२९६५

सेवट तो भला । माझा बहु गोड जाला ॥१॥

आलों निजांच्या माहेरा । भेटों रखुमाईंच्या वरा ॥ध्रु.॥

परिहार जाला । अवघ्या दुःखाचा मागिल्या ॥२॥

तुका म्हणे वाणी । गेली आतां घेऊं धणी ॥३॥

२९६६

तुझें नाम गाऊं आतां । तुझ्या रंगीं नाचों था था ॥१॥

तुझ्या नामाचा विश्वास । आम्हां कैंचा गर्भवास ॥ध्रु.॥

तुझे नामीं विसर पडे । तरी कोटी हत्या घडे ॥२॥

नाम घ्या रे कोणी फुका । भावें सांगतसे तुका ॥३॥

२९६७

बाइल तरी ऐसी व्हावी । नरकीं गोवी अनिवार ॥१॥

घडों नेदी तीर्थयात्रा । केला कुतरा हातसोंका ॥ध्रु.॥

आपुली च करवी सेवा । पुजवी देवासारिखें ॥२॥

तुका म्हणे गाढव पशु । केला नाशु आयुष्या ॥३॥

२९६८

बाइले अधीन होय ज्याचें जिणें । तयाच्या अवलोकनें पडिजे द्वाड ॥१॥

कासया ते जंत जिताती संसारीं । माकडाच्या परी गारोड्यांच्या ॥ध्रु.॥

वाइलेच्या मना येईंल तें खरें । अभागी तें पुरें बाइलेचें ॥२॥

तुका म्हणे मेंग्या गाढवाचें जिणें । कुतर्‍याचें खाणें लगबगा ॥३॥

२९६९

जगीं मान्य केलें हा तुझा देकार । कीं कांहीं विचार आहे पुढें ॥१॥

करितों कवित्व जोडितों अक्षरें । येणें काय पुरें जालें माझें ॥ध्रु.॥

तोंवरि हे माझी न सरे करकर । जो नव्हे विचार तुझ्या मुखें ॥२॥

तुका म्हणे तुज पुंडलिकाची आण । जरी कांहीं वचन करिसी मज ॥३॥

२९७०

कोंडिला गे माज । निरोधुनी द्वार । राखण तें बरें । येथें करा कारण ॥१॥

हा गे हा गे हरि । करितां सांपडला चोरी । घाला गांठी धरी । जीवें माय त्रासाया ॥ध्रु.॥

तें चि पुढें आड । तिचा लोभ तिला नाड । लावुनी चरफड । हात गोउनी पळावें॥२॥

संशयाचें बिर्‍हडें । याचे निरसले भेटी । घेतली ते तुटी । आतां घेतां फावेल ॥३॥

तुका येतो काकुलती । वाउगिया सोड । यासी चि निवाड । आम्ही भार वाहिका ॥४॥


२९७१

झड मारोनियां बैसलों पंगती । उठवितां फजिती दातयाची ॥१॥

काय तें उचित तुम्हां कां न कळे । कां हो झांका डोळे पांडुरंगा ॥ध्रु.॥

घेईंन इच्छेचें मागोनि सकळ । नाहीं नव्हे काळ बोलायाचा ॥२॥

तुका म्हणे जालों माना अधिकारी । नाहीं लोक परी लाज देवा ॥३॥


२९७२

नाम न वदे ज्याची वाचा । तो लेंक दो बापांचा ॥१॥

हे चि ओळख तयाची । खूण जाणा अभक्ताची ॥ध्रु.॥

ज्याची विठ्ठल नाहीं ठावा । त्याचा संग न करावा ॥२॥

नाम न म्हणे ज्याचें तोंड । तें चि चर्मकाचें कुंड ॥३॥

तुका म्हणे त्याचे दिवशीं । रांड गेली महारापाशीं ॥४॥

२९७३

पतित मी पापी शरण आलों तुज । राखें माझी लाज पांडुरंगा ॥१॥

तारियेले भक्त न कळे तुझा अंत । थोर मी पतित पांडुरंगा ॥ध्रु.॥

द्रौपदी बहिणी वैरीं गांजियेली । आपणाऐसी केली पांडुरंगा ॥२॥

प्रल्हादाकारणें स्तंभीं अवतार । माझा कां विसर पांडुरंगा ॥३॥

सुदामा ब्राम्हण दारिद्रे पीडिला । आपणाऐसा केला पांडुरंगा ॥४॥

तुका म्हणे तुज शरण निजभावें । पाप निदाऩळावें पांडुरंगा ॥५॥

२९७४

कस्तूरीचें रूप अति हीनवर । माजी असे सार मोल तया ॥१॥

आणीक ही तैसीं चंदनाचीं झाडें । परिमळें वाढे मोल तयां ॥ध्रु.॥

काय रूपें असे परीस चांगला । धातु केली मोला वाढ तेणें ॥२॥

फिरंगी आटितां नये बारा रुके । गुणें मोलें विकें सहस्रवरी ॥३॥

तुका म्हणे नाहीं जातीसवें काम । ज्याचे मुखीं नाम तो चि धन्य ॥४॥

२९७५

नव्हें मी स्वतंत्र अंगाचा पाईंक । जे हे सकळिक सत्ता वारूं ॥१॥

तुम्हां आळवावें पाउला पाउलीं । कृपेची साउली करीं मज ॥ध्रु.॥

शक्तिहीन तरी जालों शरणागत । आपुला वृत्तांत जाणोनियां ॥२॥

तुका म्हणे भवाभेणें धरिलें पाय । आणीक उपाय नेणें कांहीं ॥३॥

२९७६

पाहों ग्रंथ तरी आयुष्य नाहीं हातीं । नाहीं ऐशी मति अर्थ कळे ॥१॥

होईंल तें हो या विठोबाच्या नांवें । आचरलें भावें जीवीं धरूं ॥ध्रु.॥

एखादा अंगासी येईंल प्रकार । विचारितां फार युक्ति वाढे ॥२॥

तुका म्हणे आळी करितां गोमटी । मायबापा पोटीं येते दया ॥३॥

२९७७

पाहातां रूप डोळां भरें । अंतर नुरे वेगळें । इच्छावशें खेळ मांडी । अवघें सांडी बाहेरी ॥१॥

तो हा नंदानंदन बाइये । यासी काय परिचार वो ॥ध्रु.॥

दिसतो हा नव्हे तैसा । असे दिशाव्यापक । लाघव हा खोळेसाटीं । होतां भेटी परतेना ॥२॥

म्हणोनि उभी ठालीये । परतलीये या वाटा । आड करोनियां तुका । जो या लोकां दाखवितो ॥३॥


२९७८

दुःखें दुभागलें हृदयसंपुष्ट । गहिंवरें कंठ दाटताहे ॥१॥

ऐसें काय केलें सुमित्रा सखया । दिलें टाकोनियां वनामाजी ॥ध्रु.॥

आक्रंदती बाळें करुणावचनीं । त्या शोकें मेदिनी फुटों पाहे ॥२॥

काय हे सामर्थ्य नव्हतें तुजपाशीं । संगें न्यावयासी अंगभूतां ॥३॥

तुज ठावें आम्हां कोणी नाहीं सखा । उभयलोकीं तुका तुजविण ॥४॥

कान्हा म्हणे तुझ्या वियोगें पोरटीं । जालों दे रे भेटी बंधुराया ॥५॥

२९७९

सख्यत्वासी गेलों करीत सलगी । नेणें चि अभागी महिमा तुझा ॥१॥

पावलों आपुलें केलें लाहें रास । निर्दैवां परिस काय होय ॥ध्रु.॥

कष्टविलासी म्यां चांडाळें संसारीं । अद्यापिवरि तरि उपदेशीं ॥२॥

उचित अनुचित सांभाळिलें नाहीं । कान्हा म्हणे कांहीं बोलों आतां ॥३॥

२९८०

असो आतां कांहीं करोनियां ग्लांती । कोणा काकुलती येइल येथें ॥१॥

करूं कांहीं दिस राहे तों सायास । झोंबों त्या लागास भावाचिये ॥ध्रु.॥

करितां रोदना बापुडें म्हणती । परि नये अंतीं कामा कोणी ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे पडिलिया वनीं । विचार तो मनीं बोलिला हे ॥३॥

२९८१

चरफडें चरफड शोकें शोक होये । कार्यमूळ आहे धीरापाशीं ॥१॥

कल्पतसे मज ऐसें हें पाहातां । करावी ते चिंता मिथ्या खोटी ॥ध्रु.॥

न चुके होणार सांडिल्या शूरत्वा । फुकट चि सत्वा होइल हानी ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे दिल्या बंद मना । वांचूनि निधाना न पवीजे ॥३॥

२९८२

न लगे चिंता आतां अन्मोन हाता । आलें मूळ भ्राता गेला त्याचें ॥१॥

घरभेद्या येथें आहे तें सुकानु । धरितों कवळून पाय दोन्ही ॥ध्रु.॥

त्याचें त्याचिया मुखें पडिलें ठावें । न लगे सारावें मागें पुढें ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे करील भेटी भावा । सोडीन तेधवां या विठ्ठला ॥३॥

२९८३

मूळस्थळ ज्याचें गोमतीचे तीरीं । तो हा सारी दोरी खेळवितो ॥१॥

ऐसें हे कळलें असावें सकळां । चोर त्या वेगळा नाहीं दुजा ॥ध्रु.॥

वैष्णव हे रे तयाचे पाळती । खूण हे निरुती सांगितली ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे आलें अनुभवास । तेणें च आम्हांस नागविलें ॥३॥

२९८४

बरा रे निर्गुणा नष्ट नारायणा । घरबुडवणा भेटलासी ॥१॥

एके घरीं कोणी कोणासी न धरी । ऐसी अपरांपरी केली आम्हां ॥२॥

कान्हा म्हणे कां रे निःकाम देखिलें । म्हणोनि मना आलें करितोसी ॥३॥

२९८५

धिंदधिंद तुझ्या करीन धिंदड्या । ऐसें काय वेड्या जाणितलें ॥१॥

केली तरी बरें मज भेटी भावास । नाहीं तरि नास आरंभिला ॥ध्रु.॥

मरावें मारावें या आलें प्रसंगा । बरें पांडुरंगा कळलेंसावें ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे तुझी माझी उरी । उडाली न धरीं भीड कांहीं ॥३॥

२९८६

भुिH मुक्ति तुझें जळों ब्रम्हज्ञान । दे माझ्या आणोनी भावा वेगीं ॥१॥

रद्धिी सिद्धी मोक्ष ठेवीं गुंडाळून । दे माझ्या आणून भावा वेगीं ॥ध्रु.॥

नको आपुलिया नेऊं वैकुंठासी । दे माझ्या भावासी आणुन वेगीं ॥२॥

नको होऊं कांहीं होसील प्रसन्न । दे माझ्या आणून भावा वेगीं ॥३॥

तुकयाबंधु म्हणे पाहा हो नाहींतरी । हत्या होईंल शिरीं पांडुरंगा ॥४॥

२९८७

मुख्य आहे आम्हां मातेचा पटंगा । तुज पांडुरंगा कोण लेखी ॥१॥

नको लावूं आम्हां सवें तूं तोंवरी । पाहा दूरवरी विचारूनी ॥ध्रु.॥

साहे संतजन केले महाराज । न घडे आतां तुज भेईंन मी ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे अहिक्यें ऐक्यता । वाढतें अनंता दुःखें दुःख ॥३॥

२९८८

नये सोमसरी उपचाराची हरी । करकरेचें करीं काळें तोंड ॥१॥

मागतों इतुकें जोडुनियां कर । ठेउनियां शीर पायांवरी ॥ध्रु.॥

तुम्हां आम्हां एके ठायीं सहवास । येथें द्वैत द्वेष काय बरा ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे बहुतां बहुतां रीती । अनंता विनंती परिसावी हे ॥३॥

२९८९

लालुचाईंसाटीं बळकाविसी भावा । परी मी जाण देवा जिरों नेदीं ॥१॥

असों द्या निश्चय हा मनीं मानसीं । घातली येविशीं दृढ कास ॥ध्रु.॥

मज आहे बळ आळीचें सबळ । फोडीन अंत्राळ हृदय तुझें ॥२॥

करुणारसें तुकयाबंधु म्हणे भुलवीन । काढूनि घेईंन निज वस्तु ॥३॥

२९९०

तुझीं वर्में आम्हां ठावीं नारायणा । परी तूं शाहाणा होत नाहीं ॥१॥

मग कालाबुली हाका देते वेळे । होतोसि परी डोळे नुघडिसी ॥ध्रु.॥

जाणोनि अज्ञान करावें मोहरें । खोटी खोडी हे रे तुझी देवा ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे कारण प्रचीति । पाहातों वेळ किती तेच गुण ॥३॥

२९९१

अवघीं तुज बाळें सारिखीं नाहीं तें । नवल वाटतें पांडुरंगा ॥१॥

म्हणतां लाज नाहीं सकळांची माउली । जवळी धरिलीं एकें दुरी ॥ध्रु.॥

एकां सुख द्यावें घेऊनि वोसंगा । एक दारीं गळा श्रमविती ॥२॥

एकां नवनीत पाजावें दाटून । एकें अन्न अन्नें करितील ॥३॥

एकें वाटतील न वजावीं दुरी । एकांचा मत्सर जवळी येतां ॥४॥

तुकयाबंधु म्हणे नावडतीं त्यांस । कासया व्यालास नारायणा ॥५॥

२९९२

निनांवा हें तुला । नांव साजे रे विठ्ठला ।

बरा शिरविला । फाटक्यामध्यें पाव ॥१॥

कांहीं तरी विचारिलें । पाप पुण्य ऐसें केलें ।

भुरळें घातलें । एकाएकीं भावासी ॥ध्रु.॥

मुद्राधारणें माळ माळा टिळे । बोल रसाळ कोंवळे ।

हातीं फांशाचे गुंडाळे । कोण चाळे गृहस्था हे ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे मिस्किन । करितोसी देखोन ।

पाहा दुरिवरी विच्छिन्न । केला परी संसार ॥३॥

२९९३

नाहीं घटिका म्हणसी । लाग लागला तुजपाशीं ।

पडिला हृषीकेशी । जाब सकळ करणें ॥१॥

माझें नेलें पांघरुण । ठावें असोन दुर्बळ दीन ।

माणसांमधून । उठविलें खाणोर्‍या ॥ध्रु.॥

आम्हीं हें जगऊनि होतों पाणी । संदीं देवदेव करूनि ।

जालासी कोठोनि । पैदा चोरा देहाच्या ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे केलें । उघडें मजचि उमगिलें ।

ऐसें काय गेलें । होतें तुज न पुरतें ॥३॥

२९९४

कनवाळ कृपाळ । उदार दयाळ मायाळ । म्हणवितोसी परि केवळ । गळेकाटू दिसतोसी ॥१॥

काय केलें होतें आम्हीं । सांग तुझें एकये जन्मीं । जालासी जो स्वामी । एवढी सत्ता करावया ॥ध्रु.॥

भलेपणाचा पवाडा । बरा दाविला रोकडा । करूनि बंधु वेडा । जोडा माझा विखंडिला ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे भला । कैसें म्हणताती तुजला । जीव आमुचा नेला । अंत पाहिला कांहींतरी ॥३॥

२९९५

आतां कळों आले गुण । अवघे चि यावरोन । चोखट लक्षण । धरिलें हें घरघेणें ॥१॥

या नांवें कृपासिंधु । म्हणवितोसी दीनबंधु । मज तरी मैंदु । दिसतोसी पाहातां ॥ध्रु.॥

अमळ दया नाहीं पोटीं । कठीण तैसाचि कपटी । अंधर्‍याची काठी । माझी गुदरसी च ना ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे पुरता । नाहीं म्हुण बरें अनंता । एरवीं असतां । तुझा घोंट भरियेला ॥३॥

२९९६

काय सांगों हृषीकेशा । आहे अनुताप आला ऐसा । गिळावासी निमिषा । निमिष लागों नेदावें ॥१॥

माझें बुडविलें घर । लेंकरें बाळें दारोदार । लाविलीं काहार । तारातीर करोनि ॥ध्रु.॥

जीव घ्यावा कीं द्यावा । तुझा आपुला केशवा । इतुकें उरलें आहे । भावाचिया निमित्यें ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणें जग । बरें वाईंट म्हणो मग । या कारणें परी लाग । न संडावा सर्वथा ॥३॥

२९९७

मायबाप निमाल्यावरी । घातलें भावाचे आभारीं । तो ही परि हरी । तुज जाला असमाईं ॥१॥

हे कां भक्तिचे उपकार । नांदतें विध्वंसिलें घर । प्रसन्नता वेव्हार । सेवटीं हे जालासी ॥ध्रु.॥

एका जिवावरी । होतों दोनी कुटुंबारी । चाळवूं तो तरीं । तुज येतो निर्लज्जा ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे भला । आणीक काय म्हणावें तुला । वेडा त्यानें केला । तुजसवें संबंधु ॥३॥

२९९८

पूवाअ पूर्वजांची गती । हे चि आईंकिली होती । सेवे लावूनि श्रीपती । निश्चिंती केली तयांची ॥१॥

कां रे पाठी लागलासी । ऐसा सांग हृषीकेशी । अद्यापवरी न राहासी । अंत पाहासी किती म्हुण ॥ध्रु.॥

जन्मजन्मांतरीं दावा । आम्हां आपणां केशवा । निमित्य चालवा । काईंसयास्तव हें ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे अदेखणा । किती होसी नारायणा । देखों सकवेना । खातयासी न खात्या ॥३॥

२९९९

निसुर संसार करून । होतों पोट भरून । केली विवसी निर्माण । देवपण दाखविलें ॥१॥

ऐसा काढियेला निस । काय म्हुण सहित वंश । आणिलें शेवटास । हाउस तरी न पुरे ॥ध्रु.॥

उरलों पालव्या सेवटीं । तें ही न देखवे दृष्टी । दोघांमध्ये तुटी । रोकडीचि पाडीली ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे गोड । बहु जालें अति वाड । म्हणोनी कां बुड । मुर्‍यांसहित खावें ॥३॥

३०००

बरा जाणतोसी धर्मनीती । उचित अनुचित श्रीपती। करूं येते राती । ऐसी डोळे झांकूनि ॥१॥

आतां जाब काय कैसा । देसी तो दे जगदीशा । आणिला वोळसा । आपणां भोंवता ॥ध्रु.॥

सेवेचिया सुखास्तव । बळें धरिलें अज्ञानत्व । येइल परि हा भाव । ज्याचा त्यासी कारणा ॥२॥

तुकयाबंधु म्हणे नाहीं । आतां आम्हां बोल कांहीं । जडोनियां पायीं । तुझे त्वां चि घेतलें ॥३॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2007-12-09T19:25:29.8830000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

चोमणें

  • न. ( अश्लील ) पुरुषाचें जननेंद्रिय . 
RANDOM WORD

Did you know?

भावाला राखी बांधण्यामागील धार्मिक अथवा भावनिक महत्व काय?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.