TransLiteral Foundation
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|संत तुकाराम गाथा|
अभंग संग्रह १५०१ ते १६००

तुकाराम गाथा - अभंग संग्रह १५०१ ते १६००

तुकाराम महाराजांचे अभंग म्हणजे रोजच्या जीवनातील विविध व्यवहारातील सुत्ररूपाने केलेले मार्गदर्शन आणि जीवनाचे महाभाष्य.

Tukaram was one of the greatest poet saints, whose Abhang says the greatest philosophy of routine life.


अभंग संग्रह १५०१ ते १६००

१५०१

तुम्ही बैसलेती निर्गुणाचे खोळे । आम्हां कां हे डोळे कान दिले ॥१॥

नाइकवे तुझी अपकीर्ति देवा । अव्हेरली सेवा न देखवे ॥ध्रु.॥

आपुले पोटीं तों राखियेला वाव । आम्हांसी कां भाव अल्प दिला ॥२॥

तुका म्हणे दुःखी असें हें कळों द्या । पुढिलिया धंद्या मन नेघे ॥३॥

१५०२

सोंगें छंदें कांहीं । देव जोडे ऐसें नाहीं ॥१॥

सारा अवघें गाबाळ । डोळ्या आडील पडळ ॥ध्रु.॥

शुद्ध भावाविण । जो जो केला तो तो सीण ॥२॥

तुका म्हणे कळे । परि होताती अंधळे ॥३॥

१५०३

अवघीं भूतें साम्या आलीं । देखिलीं म्यां कैं होतीं ॥१॥

विश्वास तो खरा मग । पांडुरंगकृपेचा ॥ध्रु.॥

माझी कोणी न धरो शंका । हो कां लोकां निद्वपद्व ॥२॥

तुका म्हणे जें जें भेटे । तें तें वाटे मी ऐसें ॥३॥

१५०४

सत्यसंकल्पाचा दाता नारायण । सर्व करी पूर्ण मनोरथ ॥१॥

येथें अळंकार शोभती सकळ । भावबळें फळ इच्छेचेंतें ॥ध्रु.॥

अंतरींचें बीज जाणे कळवळा । व्यापक सकळां ब्रम्हांडाचा ॥२॥

तुका म्हणे नाहीं चालत तांतडी । प्राप्तकाळघडी आल्याविण ॥३॥

१५०५

काय वाणूं आतां न पुरे हे वाणी । मस्तक चरणीं ठेवीतसें ॥१॥

थोरींव सांडिली आपुली परिसें । नेणे सिवों कैसें लोखंडासी ॥ध्रु.॥

जगाच्या कल्याणा संतांच्या विभूति । देह कष्टविती उपकारें ॥२॥

भूतांची दया हे भांडवल संतां । आपुली ममता नाहीं देहीं ॥३॥

तुका म्हणे सुख पराविया सुखें । अमृत हें मुखें जरवतसे ॥४॥

१५०६

जन्मा आलों त्याचें । आजि फळ जालें साचें ॥१॥

तुम्ही सांभाळिलों संतीं । भय निवारली खंती ॥ध्रु.॥

कृत्याकृत्य जालों । इच्छा केली ते पावलों ॥२॥

तुका म्हणे काळ । आतां करूं न शके बळ ॥३॥

१५०७

काय पुण्यराशी । गेल्या भेदूनि आकाशीं ॥१॥

तुम्ही जालेति कृपाळ । माझा केला जी सांभाळ ॥ध्रु.॥

काय वोळलें संचित । ऐसें नेणें अगणित ॥२॥

तुका म्हणे नेणें । काय केलें नारायणें ॥३॥

१५०८

असें येथींचिया दिनें । भाग्यहीन सकळां ॥१॥

भांडवल एवढें गांठी । नाम कंठीं धरियेलें ॥ध्रु.॥

आणिक तें दुजें कांहीं । मज नाहीं यावरी ॥२॥

तुका म्हणे केली कोणें । एवढा नेणें लौकिक ॥३॥

१५०९

गायें नाचें वायें टाळी । साधन कळी उत्तम हें ॥१॥

काय जाणों तरले किती । नाव ऐती या बैसा ॥ध्रु.॥

सायासाचें नाहीं काम । घेतां नाम विठोबाचें ॥२॥

तुका म्हणे निर्वाणीचें । शस्त्र साचें हें एक ॥३॥

१५१०

सर्वकाळ माझे चित्ती । हे चि खंती राहिली ॥१॥

बैसलें तें रूप डोळां । वेळोवेळां आठवे ॥ध्रु.॥

वेव्हाराची सरली मात । अखंडित अनुसंधान ॥२॥

तुका म्हणे वेध जाला । अंगा आला श्रीरंग ॥३॥

१५११

जैसें दावी तैसा राहे । तरि कां देव दुरी आहे ॥१॥

दुःख पावायाचें मूळ । रहनी ठाव नाहीं ताळ ॥ध्रु.॥

माळामुद्रांवरी । कैंचा सोंगें जोडे हरि ॥२॥

तुका म्हणे देखें । ऐसे परीचीं बहुतेकें ॥३॥

१५१२

अवघा तो शकुन । हृदयीं देवाचे चरण ॥१॥

येथें नसतां वियोग । लाभा उणें काय मग ॥ध्रु.॥

संग हरिच्या नामाचा । शुचिर्भूत सदा वाचा ॥२॥

तुका म्हणे हरिच्या दासां । शुभकाळ अवघ्या दिशा ॥३॥

१५१३

ब्रम्हरूपाचीं कर्में ब्रम्हरूप । विरहित संकल्प होती जाती ॥१॥

ठेविलिया दिसे रंगाऐसी शिळा । उपाधि निराळा स्फटिक मणि ॥ध्रु.॥

नानाभाषामतें आळविती बाळा । प्रबोध तो मूळा जननीठायीं ॥२॥

तुका म्हणे माझें नमन जाणतियां । लागतसें पायां वेळोवेळां ॥३॥

१५१४

नाहीं सुगंधाची लागती लावणी । लावावी ते मनीं शुद्ध होतां ॥१॥

वार्‍या हातीं माप चाले सज्जनाचें । कीर्ति मुख त्याचें नारायण ॥ध्रु.॥

प्रभा आणि रवि काय असे आन । उदयीं तंव जन सकळ साक्षी ॥२॥

तुका म्हणे बरा सत्याचा सायास । नवनीता नाश नाहीं पुन्हा ॥३॥

१५१५

तीर्थाटणें एकें तपें हुंबरती । नाथिले धरिती अभिमान ॥१॥

तैसे विष्णुदास नव्हती साबडे । एकाचिया पडे पायां एक ॥ध्रु.॥

अक्षरें आणिती अंगासी जाणीव । इच्छा ते गौरव पूज्य व्हावें ॥२॥

तुका म्हणे विधिनिषधाचे डोहीं । पडिले त्यां नाहीं देव कधीं ॥३॥

१५१६

पटे ढाळूं आम्ही विष्णुदास जगीं । लागों नेदूं अंगीं पापपुण्य ॥१॥

निर्भर अंतरीं सदा सर्वकाळ । घेतला सकळ भार देवें ॥ध्रु.॥

बळिवंत जेणें रचिलें सकळ । आम्हां त्याचें बळ अंकितांसी ॥२॥

तुका म्हणे आम्ही देखत चि नाहीं । देवाविण कांहीं दुसरें तें ॥३॥

१५१७

कथेचा उलंघ तो अधमां अधम । नावडे ज्या नाम ओळखा तो ॥१॥

कासया जीऊन जाला भूमी भार । अनउपकार माते कुंसी ॥ध्रु.॥

निद्रेचा आदर जागरणीं वीट । त्याचे पोटीं कीट कुपथ्याचें ॥२॥

तुका म्हणे दोन्ही बुडविलीं कुळें । ज्याचें तोंड काळें कथेमाजी ॥३॥

१५१८

सांडोनी दों अक्षरां । काय करूं हा पसारा ।

विधिनिषेधाचा भारा । तेणें दातारा नातुडेसी ॥१॥

म्हणोनि बोबडा उत्तरीं । वाचें जपें निरंतरीं ।

नाम तुझें हरी । भवसागरीं तारूं तें ॥ध्रु.॥

सर्वमय ऐसें वेदांचें वचन । श्रुति गर्जती पुराणें ।

नाहीं आणीक ध्यान । रे साधन मज चाड ॥२॥

शेवटीं ब्रम्हार्पण । या चि मंत्राचें कारण ।

काना मात्र वांयांविण । तुका म्हणे बिंदुलीं ॥३॥

१५१९

हरिनामाचें करूनि तारूं । भवसिंधुपार उतरलों ॥१॥

फावलें फावलें आतां । पायीं संतां विनटलों ॥ध्रु.॥

हरिनामाचा शस्त्र घोडा । संसार गाढा छेदिला ॥२॥

हरिनामाचीं धनुष्यकांडें । विन्मुख तोंडें कळिकाळ ॥३॥

येणें चि बळें सरते आम्ही । हरिचे नामें लोकीं तिहीं ॥४॥

तुका म्हणे जालों साचे । श्रीविठ्ठलाचे डिंगर ॥५॥

१५२०

नव्हें हें गुरुत्व मेघवृष्टि वाणी । ऐकावी कानीं संतजनीं ॥१॥

आरुष हा शब्द देवाचा प्रसाद । करविला वाद तैसा केला ॥ध्रु.॥

देहपिंड दान दिला एकसरें । मुळिचें तें खरें टांकसाळ ॥२॥

तुका म्हणे झरा लागला नवनीत । सेविलिया हित पोट धाय ॥३॥

१५२१

घटीं अलिप्त असे रवि । अग्नि काष्ठामाजी जेवी । तैसा नारायण जीवीं । जीवसाक्षीवर्तनें ॥१॥

भोग ज्याचे तया अंगीं । भिन्न प्रारब्ध जगीं । विचित्र ये रंगीं । रंगें रंगला गोसावी ॥ध्रु.॥

देह संकल्पासारिखें । एक एकांसी पारिखें । सुख आणि दुःखें । अंगी कर्में त्रिविध ॥२॥

तुका म्हणे कोडें । न कळे तयासी सांकडें । त्याचिया निवाडें । उगवे केलें विंदान ॥३॥

१५२२

सद्गदित कंठ दाटो । येणें फुटो हृदय ॥१॥

चिंतनाचा एक लाहो । तुमच्या अहो विठ्ठला ॥ध्रु.॥

नेत्रीं जळ वाहो सदां । आनंदाचे रोमांच ॥२॥

तुका म्हणे कृपादान । इच्छी मन हे जोडी ॥३॥

१५२३

जेथें देखें तेथें उभा । अवघ्या गगनाचा गाभा ॥१॥

डोळां बैसलें बैसलें । ध्यान राहोनि संचलें ॥ध्रु.॥

सरसावलें मन । केले सोज्वळ लोचन ॥२॥

तुका म्हणे सवें । आतां असिजेत देवें ॥३॥

१५२४

तान्हे तान्ह प्याली । भूक भुकेने खादली ॥१॥

जेथें तें च नाहीं जालें । झाडा घेतला विठ्ठलें ॥ध्रु.॥

वास वासनेसी नाहीं । मन पांगुळलें पायीं ॥२॥

शेष उरला तुका । जीवा जीवीं जाला चुका ॥३॥

१५२५

पाणिपात्र दिगांबरा । हस्त करा सारिखे ॥१॥

आवश्यक देव मनीं । चिंतनींच सादर ॥ध्रु.॥

भिक्षा कामधेनुऐशी । अवकाशीं शयन ॥२॥

पांघरोनि तुका दिशा । केला वास अलक्षीं ॥३॥

१५२६

विषयीं विसर पडिला निःशेष । अंगीं ब्रम्हरस ठसावला ॥१॥

माझी मज झाली अनावर वाचा । छंद या नामाचा घेतलासे ॥ध्रु.॥

लाभाचिया सोसें पुढें चाली मना । धनाचा कृपणा लोभ जैसा ॥२॥

तुका म्हणे गंगासागरसंगमीं । अवघ्या जाल्या ऊर्मि एकमय ॥३॥

१५२७

कृष्णरामनाम मांडीं पां वोळी । तेणें होइल होळी पापा धुनी ॥१॥

ऐसा मना छंद लावीं रे अभ्यास । जया नाहीं नास ब्रम्हरसा ॥ध्रु.॥

जोडी तरी ऐसी करावी न सरे । पुढें आस नुरे मागुताली ॥२॥

तुका म्हणे ऐसें धरा कांहीं मनीं । यातायाती खाणीं चुकतील ॥३॥

१५२८

परमार्थी तो न म्हणावा आपुला । सलगी धाकुला हेळूं नये ॥१॥

थोडा चि स्फुलिंग बहुत दावाग्नी । वाढतां इंधनीं वाढविला ॥ध्रु.॥

पितियानें तैसा वंदावा कुमर । जयाचें अंतर देवें वसे ॥२॥

तुका म्हणे शिरीं वाहावें खापर । माजी असे सार नवनीत ॥३॥

१५२९

ज्याचा ऐसा अनुभव । विश्व देव सत्यत्वें ॥१॥

देव तया जवळी असे । पाप नासे दरुषणें ॥ध्रु.॥

कामक्रोधा नाहीं चाली । भूतीं जाली समता ॥२॥

तुका म्हणे भेदाभेद । गेले वाद खंडोनि ॥३॥

१५३०

सेवा ते आवडी उच्चारावें नाम । भेदाभेदकाम निवारूनि ॥१॥

न लगे हालावें चालावें बाहेरी । अवघें चि घरीं बैसलिया ॥ध्रु.॥

देवाचीं च नामें देवाचिये शिरीं । सर्व अळंकारीं समर्पावीं ॥२॥

तुका म्हणे आहे भावें चि संतोषी । वसे नामापाशीं आपुलिया ॥३॥

१५३१

ज्ञानियांचे घरीं चोजवितां देव । तेथें अहंभाव पाठी लागे ॥१॥

म्हणोनियां ऐसे सांडिले उपाय । धरियेले पाय दृढ तुझे ॥ध्रु.॥

वेदपारायण पंडित वाचक । न मळिती एक एकांमधीं ॥२॥

पाहों गेलों भाव कैसी आत्मनिष्ठा । तेथें देखें चेष्टा विपरीत ॥३॥

आपुलिया नाहीं निवाले जे अंगें । योगी करती रागें गुरगुरु ॥४॥

तुका म्हणे मज कोणांचा पांगिला । नको बा विठ्ठला करूं आतां ॥५॥

१५३२

पंढरीची वाट पाहें निरंतर । निडळावरी कर ठेवूनियां ॥१॥

जातियां निरोप पाठवीं माहेरा । कां मज सासुरा सांडियेलें ॥ध्रु.॥

पैल कोण दिसे गरुडाचे वारिकें । विठ्ठलासारिकें चतुर्भुज ॥२॥

तुका म्हणे धीर नाहीं माझ्या जीवा । भेटसी केधवां पांडुरंगा ॥३॥

१५३३

ऐसी जोडी करा राम कंठीं धरा । जेणें चुके फेरा गर्भवास ॥१॥

नासिवंत आटी प्रियापुत्रधन । बीज ज्याचा सीण तें चि फळ ॥ध्रु.॥

नाव धड करा सहजरा नामांची । जे भवसिंधूची थडी पावे ॥२॥

तुका म्हणे काळा हाणा तोंडावरी । भाता भरा हरिरामबाणीं ॥३॥

१५३४

पाहें मजकडे भरोनियां दृष्टी । बहुत हिंपुष्टी जालों माते ॥१॥

करावेंसे वाटे जीवा स्तनपान । नव्हे हें वचन श्रुंघारिक ॥ध्रु.॥

सत्यासाटीं माझी शब्दविवंचना । जोडिल्या वचनाचें तें नव्हे ॥२॥

तुका म्हणे माझी कळवळ्याची कींव । भागलासे जीव कर्तव्यानें ॥३॥

१५३५

तुज म्हणतील कृपेचा सागर । तरि कां केला धीर पांडुरंगा ॥१॥

आझुनि कां नये तुज माझी दया । काय देवराया पाहातोसि ॥ध्रु.॥

आळवितों जैसें पाडस कुरंगिणी । पीडिलिया वनीं तानभूक ॥२॥

प्रेमरसपान्हा पाजीं माझे आई । धांवें वो विठाईं वोरसोनि ॥३॥

तुका म्हणे माझें कोण हरी दुःख । तुजविण एक पांडुरंगा ॥४॥

१५३६

भक्ति तों कठिण शुळावरील पोळी । निवडे तो बळी विरळा शूर ॥१॥

जेथें पाहें तेथें देखीचा पर्वत । पायाविण भिंत तांतडीची ॥ध्रु.॥

कामावलें तरि पाका ओज घडे । रुचि आणि जोडे श्लाघ्यता हे ॥२॥

तुका म्हणे मना पाहिजे अंकुश । नित्य नवा दिस जागृतीचा ॥३॥

१५३७

पापी म्हणों तरि आठवितों पाय । दोष बळी काय तयाहूनि ॥१॥

ऐशा विचाराचे घालूनि कोंडणी । काय चक्रपाणी निजलेती ॥ध्रु.॥

एकवेळ जेणें पुत्राच्या उद्देशें । घेतल्याचें कैसें नेलें दुःख ॥२॥

तुका म्हणे अहो वैकुंठनायका । चिंता कां सेवका तुमचिया ॥३॥

१५३८

उगविल्या गुंती । ऐशा मागें नेणों किती ॥१॥

ख्यात केली अजामेळें । होतें निघालें दिवाळें ॥ध्रु.॥

मोकलिला प्रायश्चित्ती । कोणी न धरिती हातीं ॥२॥

तुका म्हणे मुक्त वाट । वैकुंठीची घडघडाट ॥३॥

१५३९

सरळीं हीं नामें उच्चारावीं सदा । हरि बा गोविंदा रामकृष्णा ॥१॥

पुण्य पर्वकाळ तीर्थे ही सकळ । कथा सिंधुजळ न्हाऊं येती ॥ध्रु.॥

अवघे चि लाभ बैसलिया घरा । येती भाव धरा एके ठायीं ॥२॥

सेळ्या मेंढ्या गाई सेवा घेती म्हैसी । कामधेनु तैसी नव्हे एक ॥३॥

तुका म्हणे सुखें पाविजे अनंता । हें वर्म जाणतां सुलभ चि ॥४॥

१५४०

पवित्र तो देह वाणी पुण्यवंत । जो वदे अच्युत सर्व काळ ॥१॥

तयाच्या चिंतनें तरतील दोषी । जळतील रासी पातकाच्या ॥ध्रु.॥

देव इच्छी रज चरणींची माती । धांवत चालती मागें मागें ॥२॥

काय त्यां उरलें वेगळें आणीक । वैकुंठनायक जयां कंठीं ॥३॥

तुका म्हणे देवभक्तांचा संगम । तेथें ओघ नाम त्रिवेणीचा ॥४॥

१५४१

पाप ताप दैन्य जाय उठाउठीं । जालिया भेटी हरिदासांची ॥१॥

ऐसें बळ नाहीं आणिकांचे अंगीं । तपें तिर्थे जगीं दानें व्रतें ॥ध्रु.॥

चरणींचे रज वंदी शूळपाणी । नाचती कीर्तनीं त्यांचे माथां ॥२॥

भव तरावया उत्तम हे नाव । भिजों नेंदी पाव हात कांहीं ॥३॥

तुका म्हणे मन जालें समाधान । देखिले चरण वैष्णवांचे ॥४॥

१५४२

येणें बोधें आम्ही असों सर्वकाळ । करूनि निर्मळ हरिकथा ॥१॥

आम्ही भूमीवरी एक देवांचे । निधान हें वाचे सांपडलें ॥ध्रु.॥

तरतील कुळें दोन्ही उभयतां । गातां आइकतां सुखरूप ॥२॥

न चळे हा मंत्र न म्हणों यातीकुळ । न लगे काळ वेळ विचारावी ॥३॥

तुका म्हणे माझा विठ्ठल विसांवा । सांटवीन हांवा हृदयांत ॥४॥

१५४३

बहुतां जन्मींचें संचित । सबळ होय जरि बहुत । तरि चि होय हरिभक्त । कृपावंत मानसीं ॥१॥

म्हणवी म्हणियारा तयांचा । दास आपुल्या दासांचा । अनुसरले वाचा । काया मनें विठ्ठलीं ॥ध्रु.॥

असे भूतदया मानसीं । अवघा देखे हृषीकेशी । जीवें न विसंबे तयासी । मागें मागें हिंडतसे ॥२॥

तुका म्हणे निर्विकार । शरणागतां वज्रपंजर । जे जे अनुसरले नर । तयां जन्म चुकलें ॥३॥

१५४४

तारूं लागलें बंदरीं । चंद्रभागेचिये तिरीं ॥१॥

लुटा लुटा संतजन । अमुप हें रासी धन ॥ध्रु.॥

जाला हरिनामाचा तारा । सीड लागलें फरारा ॥२॥

तुका जवळी हमाल । भार चालवी विठ्ठल ॥३॥

१५४५

आळवीन स्वरें । कैशा मधुरा उत्तरें ॥१॥

यें वो यें वो पांडुरंगे । प्रेमपान्हा मज दें गे ॥ध्रु.॥

पसरूनि चोंची । वचन हें करुणेची ॥२॥

तुका म्हणे बळी । आम्ही लडिवाळें आळीं ॥३॥

१५४६

सकळिकांचें समाधान । नव्हे देखिल्यावांचून ॥१॥

रूप दाखवीं रे आतां । सहजरभुजांच्या मंडिता ॥ध्रु.॥

शंखचक्रपद्मगदा । गरुडासहित ये गोविंदा ॥२॥

तुका म्हणे कान्हा । भूक लागली नयनां ॥३॥

१५४७

पतितपावना । दिनानाथा नारायणा ॥१॥

तुझें रूप माझे मनीं । राहो नाम जपो वाणी ॥ध्रु.॥

ब्रम्हांडनायका । भक्तजनाच्या पाळका ॥२॥

जीवांचिया जीवा । तुका म्हणे देवदेवा ॥३॥

१५४८

करीं हें चि काम । मना जपें राम राम ॥१॥

लागो हा चि छंद । मना गोविंद गोविंद ॥२॥

तुका म्हणे मना । मज भीक द्यावी दीना ॥३॥

१५४९

आपुलिया लाजा । धांवे भक्तांचिया काजा ॥१॥

नाम धरिलें दिनानाथ । सत्य करावया व्रत ॥ध्रु.॥

आघात निवारी । छाया पीतांबरें करी ॥२॥

उभा कर कटीं । तुका म्हणे याजसाटीं ॥३॥

१५५०

साधावया भक्तिकाज । नाहीं लाज हा धरीत ॥१॥

ऐसियासी शरण जावें । शक्ती जीवें न वंची ॥ध्रु.॥

भीष्मपण केला खरा । धनुर्धरा रक्षीलें ॥२॥

तुका म्हणे साक्ष हातीं । तो म्यां चित्ती धरियेला ॥३॥

१५५१

धेनु चरे वनांतरीं । चत्ति बाळकापें घरीं ॥१॥

तैसें करीं वो माझे आईं । ठाव देऊनि राखें पायीं ॥ध्रु.॥

न काढितां तळमळी । जिवनाबाहेर मासोळी ॥२॥

तुका म्हणे कुडी । जीवाप्राणांची आवडी ॥३॥

१५५२

हरिजनाची कोणां न घडावी निंदा । साहात गोविंदा नाहीं त्याचें ॥१॥

रूपा येऊनियां धरी अवतार । भक्तां अभयंकर खळां कष्ट ॥ध्रु.॥

दुर्वास हा छळों आला आंबॠषी । सुदर्शन त्यासी जाळित फिरे ॥२॥

द्रौपदीच्या क्षोभें कौरवांची शांति । होऊनि श्रीपति साहे केलें ॥३॥

न साहे चि बब्रु पांडवां पारिखा । धुडाविला सखा बळिभद्र ॥४॥

तुका म्हणे अंगीं राखिली दुर्गंधि । अश्वत्थामा वधी पांडवपुत्रां ॥५॥

१५५३

ज्यासी आवडी हरिनामांची । तो चि एक बहु शुचि ॥१॥

जपतो हरिनामें बीज । तो चि वर्णांमाजी द्विज ॥२॥

तुका म्हणे वर्णा धर्म । अवघें आहे सम ब्रम्ह ॥३॥

१५५४

विठ्ठल हा चित्ती । गोड लागे गातां गीतीं ॥१॥

आम्हां विठ्ठल जीवन । टाळ चिपळिया धन ॥ध्रु.॥

विठ्ठल हे वाणी । अमृत हे संजिवनी ॥२॥

रंगला या रंगें । तुका विठ्ठल सर्वांगें ॥३॥

१५५५

विठ्ठल विठ्ठल मंत्र सोपा । करी पापा निर्मूळ ॥१॥

भाग्यवंता छंद मनीं । कोडें कानीं ऐकती ॥ध्रु.॥

विठ्ठल हें दैवत भोळें । चाड काळें न धरावी ॥२॥

तुका म्हणे भलते याती । विठ्ठल चित्ती ते शुद्ध ॥३॥

१५५६

म्हणे विठ्ठल ब्रम्ह नव्हे । त्याचे बोल नाइकावे ॥१॥

मग तो हो का कोणी एक । आदि करोनि ब्रम्हादिक ॥ध्रु.॥

नाहीं विठ्ठल जया ठावा । तो ही डोळां न पाहावा ॥२॥

तुका म्हणे नाहीं । त्याची भीड मज कांहीं ॥३॥

१५५७

एक पाहातसां एकांचीं दहनें । सावध त्या गुणें कां रे नव्हा ॥१॥

मारा हाक देवा भय अटाहासें । जंव काळाऐसें जालें नाहीं ॥ध्रु.॥

मरणांची तंव गांठोडी पदरीं । जिणें तो चि वरि माप भरी ॥२॥

तुका म्हणे धींग वाहाती मारग । अंगा आलें मग हालों नेदी ॥३॥

१५५८

संतांसी तों नाहीं सन्मानाची चाड । परि पडे द्वाड अव्हेरितो ॥१॥

म्हणऊनि तया न वजावें ठाया । होतसे घात या दुर्बळाचा ॥ध्रु.॥

भावहीना आड येतसे आशंका । उचितासी चुका घालावया ॥२॥

तुका म्हणे जया संकोच दर्शनें । तया ठाया जाणें अनुचित ॥३॥

१५५९

संसारसंगें परमार्थ जोडे । ऐसें काय घडे जाणतेनो ॥१॥

हेंडग्याच्या आळां अवघीं चिपाडें । काय तेथें गोडें निवडावीं ॥ध्रु.॥

ढेकणाचे बाजे सुखाची कल्पना । मूर्खत्व वचना येऊं पाहे ॥२॥

तुका म्हणे मद्य सांडवी लंगोटी । सांगितला सेटीं विचार त्या ॥३॥

१५६०

जातीचें तें चढे प्रेम । पक्षी स्मरे राम राम ॥१॥

ते काय गुण लागती येरां । कागा पिंजरा शोभेना ॥ध्रु.॥

शिकविलें तें सुजात सोसी । मग तयासी मोल चढे ॥२॥

तुका म्हणे वेषधारी । हिजड्या नारी नव्हती ॥३॥

१५६१

वसनें थिल्लरीं । बेडुक सागरा धिक्कारी ॥१॥

नाहीं देखिला ना ठावा । तोंड पिटी करी हांवा ॥ध्रु.॥

फुगातें काउळें । म्हणे मी राजहंसा आगळें ॥२॥

गजाहूनि खर । म्हणे चांगला मी फार ॥३॥

मुलाम्याचें नाणें । तुका म्हणे नव्हे सोनें ॥४॥

१५६२

मुक्त होता परी बळें जाला बद्ध । घेउनियां छंद माझें माझें ॥१॥

पाप पुण्य अंगीं घेतलें जडून । वर्म नेणे कोण करिता तो ॥२॥

तुका म्हणे वांयां गेलें वांयां विण । जैसा मृगशीण मृगजळीं ॥३॥

१५६३

पंढरीये माझें माहेर साजणी । ओविये कांडणीं गाऊं गीत ॥१॥

राही रखुमाईं सत्यभामा माता । पांडुरंग पिता माहियेर ॥ध्रु.॥

उद्धव अक्रूर व्यास आंबॠषि । भाईं नारदासी गौरवीन ॥२॥

गरुड बंधु लडिवाळ पुंडलीक । यांचें कवतुक वाटे मज ॥३॥

मज बहु गोत संत आणि महंत । नित्य आठवीत ओवियेसी ॥४॥

निवृत्ति ज्ञानदेव सोपान चांगया । जिवलगा माझिया नामदेवा ॥५॥

नागोजन मित्रा नरहरि सोनारा । रोहिदास कबिरा सोईंरिया ॥६॥

परसो भागवता सुरदास सांवता । गाईंन नेणतां सकळांसी ॥७॥

चोखामेळा संत जिवाचे सोइरे । न पडे विसर यांचा घडी ॥८॥

जीवींच्या जीवना एका जनार्दना । पाटका कान्हया मिराबाईं ॥९॥

आणीक हे संत महानुभाव मुनि । सकळां चरणीं जीव माझा ॥१०॥

आनंदें ओविया गाईंन मी त्यांसी । जाती पंढरीसी वारकरी ॥११॥

तुका म्हणे माझा बळिया बापमाय । हरुषें नांदों सये घराचारी ॥१२॥

१५६४

पोट लागलें पाठीशीं । हिंडवितें देशोदेशीं ॥१॥

पोटाभेणें जिकडे जावें । तिकडे पोट येतें सवें ॥ध्रु.॥

जप तप अनुष्ठान । पोटासाटीं जाले दीन ॥२॥

पोटें सांडियेली चवी । नीचापुढें तें नाचवी ॥३॥

पोट काशियानें भरे । तुका म्हणे झुरझुरूं मरे ॥४॥

आरत्या ॥ १३ ॥

१५६५

जगदेश जगदेश तुज म्हणती । परि या जनामाजी असशील युक्ति ।

पुण्यपापविरहित सकळां अधिपति । दृष्टा परि नळणी अलिप्त गति ॥१॥

जय देव जय देव जय पंढरिनाथा । श्रीपंढरिनाथा । नुरे पाप विठ्ठल म्हणतां सर्वथा ॥ध्रु.॥

आगम निगम तुज नेणती कोणी । परि तूं भाव भक्ति जवळी च दोन्ही ।

नेणतां विधियुक्त राते पूजेनी । न माये ब्रम्हांडीं संपुष्टशयनीं ॥२॥

असुरां काळ भासे विक्राळ पुढें । पसरी मुखएक चावितो धुडें ।

भक्ता शरणागता चाले तो पुढें । दावी वाट जाऊ नेदी वांकडें ॥३॥

एकाएकीं बहु विस्तरला सुखें । खेळे त्याची लीळा तो चि कवतुकें।

तेथें नरनारी कवण बाळकें । काय पापपुण्य कवण सुखदुःखें ॥४॥

सकळा वर्मां तूं चि जाणशी एक । बद्ध मोक्ष प्राप्त आणि सुखदुःख।

जाणों म्हणतां तुज टकलीं बहुतेकें । तुका म्हणे शरण आलों मज राखें ॥५॥

१५६६

दैत्यभारें पीडिली पृथुवी बाळा । म्हणोनि तूज येणें जालें गोपाळा ।

भक्तिप्रतिपाळक उत्सव सोहळा । मंगळें तुज गाती आबळ बाळा ॥१॥

जय देव जय देव जय गरुडध्वजा । श्रीगरुडध्वजा । आरती ओवाळूं तुज भक्तीकाजा ॥ध्रु.॥

गुण रूप नाम नाहीं जयासी । चिंतितां तैसा चि होसी तयांसी ।

मत्स्य कूर्म वराह नरसिंह जालासी । असुरां काळ मुणि ठाके ध्यानासी ॥२॥

सहजर रूपें नाम सांवळा ना गोरा । श्रुति नेती म्हणती तुज विश्वंभरा ।

जीवनां जीवन तूं चि होसी दातारा । न कळे पार ब्रम्हादिकां सुरवरां ॥३॥

संतां महंतां घरीं म्हणवी म्हणियारा । शंखचक्रगदाआयुधांचा भारा ।

सुदर्शन घरटी फिरे अवश्वरा । सकुमार ना स्थूळ होसी गोजिरा ॥४॥

भावेंविण तुझें न घडे पूजन । सकळ ही गंगा जाल्या तुजपासून ।

उत्पत्ति प्रळय तू चि करिसी पाळण । धरूनि राहिला तुका निश्चयीं चरण ॥५॥

१५६७

काय तुझा महिमा वर्णू मी किती । नामें मात्रे भवपाश तुटती ।

पाहातां पाउले हे विष्णुमूर्ती । कोटिकुळां सहित जे उद्धरती ॥१॥

जय देव जय देव जय पंढरिराया । श्रीपंढरिराया। करुनियां कुरवंडी । सांडीन काया ॥ध्रु.॥

मंगळआरतीचा थोर महिमा । आणीक द्यावया नाहीं उपमा ।

श्रीमुखासहित देखे जो कर्मा । पासुन सुटे जैसा रवि नासी तमा ॥२॥

धन्य व्रतकाळ हे एकादशी । जागरण उपवास घडे जयांसी ।

विष्णूचें पूजन एकाभावेंसी । नित्यमुक्त पूज्य तिहीं लोकांसी ॥३॥

न वजे वांयां काळ जे तुज ध्याती । असे तुझा वास तयांच्या चित्ती ।

धालें सुखें सदा प्रेमें डुल्लती । तीर्थे मळिन वास तयांचा वाहाती ॥४॥

देव भक्त तूं चि जालासी दोन्ही । वाढावया सुख भक्ति हे जनीं ।

जड जीवां उद्धार होय लागोनि । शरण तुका वंदी पाउलें दोन्ही ॥५॥

१५६८

कंसरायें गर्भ वधियेले सात । म्हणोनि गोकुळासी आले अनंत ।

घ्यावया अवतार जालें हें चि निमित्य । असुर संहारूनि तारावे भक्त ॥१॥

जय देव जय देव जय विश्वरूपा । श्रीविश्वरूपा । ओवाळीन तुज देहदीपें बापा ॥ध्रु.॥

स्थूळरूप होऊनि धरितसे सानें । जैसा भाव तैसा तयांकारणें ।

दैत्यांसी भासला सिहीं गजान । काळासी महाकाळ यशोदेसी तान्हें ॥२॥

अनंत वर्णी कोणा न कळे चि पार । सगुण कीं निर्गुण हा ही निर्धार ।

पांगलीं साईं अठरा करितां वेव्हार । तो वळितसे गौळियांचें खिल्लार ॥३॥

तेहतिस कोटि तिहीं देवांसी श्रेष्ठ । पाउलें पाताळीं नेणती स्वर्ग मुगुट ।

गिळिलीं चौदा भूवनें तरि न भरे चि पोट । तो खाउन धाला गोपाळाचें उच्छिष्ट ॥४॥

महिमा वर्णू तरि पांगलिया श्रुति । सिणला शेष चिरल्या जिव्हा करितां स्तुती ।

भावेंविण कांहीं न चले चि युक्ति । राखें शरण तुकयाबंधु करी विनंती ॥५॥

१५६९

परमानंदा परमपुरुषोत्तमरामा । अच्युता अनंता हरि मेघश्यामा ।

अविनाशा अलक्षा परता परब्रम्हा । अकळकळा कमळापती न कळे महिमा ॥१॥

जय देव जय देव जया जी श्रीपती । मंगळशुभदायका करीन आरती ॥ध्रु.॥

गोविंदा गोपाळा गोकुळरक्षणा । गिरिधरकर भवसागरतारक दधिमथना ।

मधुसूदन मुनिजीवन धरणीश्रमहरणा । दीनवत्सळ सकळां मूळ जय जयनिधाना ॥२॥

विश्वंभरा सर्वेश्वर जगदाधारा । चक्रधर करुणाकर पावन गजेंद्रा ।

सुखसागर गुणआगर मुगुटमणी शूरा । कल्याणकैवल्यमूर्ति मनोहरा ॥३॥

गरुडासना शेषशयना नरहरी । नारायणा ध्याना सुरहरवरगौरी ।

नंदा नंदनवंदन त्रिभुवनांभीतरी । अनंतनामीं ठसा अवतारांवरी ॥४॥

सगुणनिर्गुणसाक्ष श्रीमंत संतां । भगवाना भगवंता कालकृदांता ।

उत्पत्तिपाळणपासुन संहारणसत्ता । शरण तुकयाबंधु तारीं रिति बहुतां ॥५॥

१५७०

पंढरि पुण्यभूमी भीमा दिक्षणावाहिनी । तीर्थ हें चंद्रभागा महा पातकां धुनी ।

उतरलें वैकुंठमहासुख मेदिनी ॥१॥

जय देवा पांडुरंगा जय अनाथनाथा । आरती ओंवाळीन तुम्हां लक्ष्मीकांता ॥ध्रु.॥

नित्य नवा सोहळा हो महावाद्यां गजर । सन्मुख गरुड पारीं उभा जोडुनि कर ।

मंडितचतुर्भुजा कटीं मिरवती कर ॥२॥

हरिनाम कीर्तन हो आनंद महाद्वारीं । नाचती प्रेमसुखें नर तेथिंच्या नारी ।

जीवन्मुक्त लोक नित्य पाहाती हरी ॥३॥

आषाढी कार्तिकी हो गरुडटकयां भार । गर्जती नाम घोष महावैष्णववीर ।

पापासी रीग नाहीं असुर कांपती सुर ॥४॥

हें सुख पुंडलिकें कसें आणिलें बापें । निर्गुण साकारले आम्हांलागिं हें सोपें ।

म्हणोनि चरण धरोनि तुका राहिला सुखें ॥५॥

१५७१

अवतार गोकुळीं हो जन तारावयासी । लावण्यरूपडें हे तेजपुंजाळरासी ।

उगवतां कोटि बिंबें रवि लोपले शशी । उत्साव सुरवरां मही थोर मानसीं ॥१॥

जय देवा कृष्णनाथा जय रखुमाईंकांता । आरती ओंवाळीन तुम्हां देवकीसुता ।

जय देवा कृष्णनाथा ॥ध्रु.॥

वसुदेवदेवकीची बंद फोडुनी शाळ । होउनि विश्वजनिता तया पोटिंचा बाळ ।

दैत्य हे त्रासियेले समूळ कंसासी काळ । राजया उग्रसेना केला मथुरापाळ ॥२॥

राखतां गोधनें हो इंद्र कोपला वरि । मेघ जो कडाडिला शिळा वर्षतां धारीं ।

राखिलें गोकुळ हें नखीं धरिला गिरी । निर्भय लोकपाळ अवतरले हरी ॥३॥

कौतुक पाहावया माव ब्रम्ह्यानें केली । वत्सें चोरोनियां सत्यलोकासि नेलीं ।

गोपाळ गाईंवत्सें दोहीं ठायीं राखीलीं । सुखाचा प्रेमसिंधु अनाथांची माउली ॥४॥

तारिलें भक्तजना दैत्य निर्दाळूनि । पांडवां साहकारी आडल्यां निर्वाणी ।

गुण मी काय वर्णू मति केवढी वाणी । विनवितो दास तुका ठाव देई चरणीं ॥५॥

१५७२

सुंदर अंगकांती मुखें भाळ सुरेख । बाणली उटी अंगीं टिळा साजिरी रेख ।

मस्तकीं मुगुट कानीं कुंडलां तेज फांके । आरक्त दंत हिरे कैसे शोभले निके ॥१॥

जय देवा चुतर्भुजा जया लावण्यतेजा । आरती ओवाळीन भवतारिया हा वोजा । जय. ॥ध्रु.॥

उदार जुंझार हा जया वाणिती श्रुति । परतल्या नेति म्हणती तयां न कळे गति ।

भाट हा चतुर्मुखें अनुवाद करिती । पांगलीं साही अठरा रूप न गति ॥२॥

ऐकोनि रूप ऐसें तुजलागीं धुंडिती । बोडके नग्न एक निराहार ईति ।

साधनें योग नाना तपें दारुण किती । सांडिलें सुख दिली संसारा शांती ॥३॥

भरूनि माजी लोकां तिहीं नांदसि एक । कामिनी मनमोहना रूप नाम अनेक ।

नासति नाममात्रें भवपातकें शोक । पाउलें वंदिताती सिद्ध आणि साधक ॥४॥

उपमा द्यावयासी दुजें काय हें तुज । तत्वासि तत्वसार मूळ जालासी बीज ।

खेळसि बाळलीळा अवतार सहज । विनवितो दास तुका कर जोडोनि तुज ॥५॥

१५७३

सकुमार मुखकमळ निजसारनिर्मळ । सावळी सुनीळ तनु भ्रमरांग कुरळ ।

झळकति दिव्य तेजें दंत माज पातळ । मिरवलिं मयोरपत्रें मुगुट कुंडलें माळ ॥१॥

जय देवा जगदीश्वरा । धन्य रखुमाईंवरा । आरती करीन काया । ओंवाळिन सुंदरा । जय. ॥ध्रु.॥

गोजिरें ठाणमाण भुजा मंडित चारी । शोभति शंखचक्रगदापद्म मोहरी ।

हृदयीं ब्रम्हपद बाणलें शृंगारीं । गर्जति चरणीं वांकी कंठ कोकळिास्वरीं ॥२॥

घवघवित उटी अंगीं बावन चंदनांची । लल्हाट कस्तुरिचा कास पितांबरीची ।

कटिसूत्र वरि साजिरें प्रभा वर मोतियांची । संगीत सकळ मुद्रा पाउलें कुंकुमाचीं ॥३॥

सौभाग्यसुख सागर गुणलावण्यखाणी । लाघवी दीनवत्सळ विश्व लाविलें ध्यानीं ।

आश्चर्य देव करिती ॠषि राहिले मुनि । धन्य ते प्रसवली ऐसिया नंदपत्नी ॥४॥

वर्णितां ध्यान महिमा श्रुति राहिल्या नेति । रविकोटि चंद्र तारा प्रकाशा न तुळती ।

उदार सुर गंभीर पूर्ण आनंदमूर्ति । तुकयाबंधु म्हणे स्तवूं मी काय किती ॥५॥

१५७४

महा जी महादेवा महाकाळमर्दना । मांडियेलें उग्रतप महादीप्त दारुणा ।

परिधान व्याघ्रांबर चिदाभस्मलेपना । स्मशान क्रीडास्थळ तुम्हा जी त्रिनयना ॥१॥

जय देवा हरेश्वरा जय पार्वतीवरा । आरती ओंवाळिन कैवल्यदातारा । जय. ॥ध्रु.॥

रुद्र हें नाम तुम्हां उग्र संहारासी । शंकर शिव भोळा उदार सर्वस्वीं ।

उदक बेलपत्र टाळी वाहिल्या देसी । आपुलें पद दासां ठाव देई कैलासीं ॥२॥

त्रैलोक्यव्यापका हो जन आणि विजन । विराटस्वरूप हें तुझें साजिरें ध्यान ।

करितो वेद स्तुती कीर्ती मुखें आपण । जाणतां नेणवे हो तुमचें महिमान ॥३॥

बोलतां नाम महिमा असे आश्चर्य जगीं । उपदेश केल्यानंतरें पापें पळती वेगीं ।

हरहर वाणी गर्जे प्रेम संचरे अंगीं । राहिलि दृष्टी चरणीं रंग मीनला रंगीं ॥४॥

पुजूनि लिंग उभा तुका जोडोनी हात । करिती विज्ञापना परिसावी हे मात ।

अखंड राहूं द्यावें माझें चरणीं चत्ति । घातले साष्टांग मागे मस्तकीं हात ॥५॥

१५७५

अवतारनामभेद गणा आदि अगाद । जयासि पार नाहीं पुढें खुंटला वाद ।

एक चि दंत शोभे मुख विक्राळ दोंद । ब्रम्हांडामाजि दावी अनंत हे छंद ॥१॥

जय जया गणपती ओंवाळित आरती । साजिर्‍या सरळ भुजा फरशकमळ शोभती ॥ध्रु.॥

हे मही ठेंगणी हो तुज नृत्यनायका । भोंवरि फेर देतां असुर मदिले एकां ।

घातले तोडरीं हो भक्तजनपाळका । सहस्र नाम तुज भक्तिमुक्तिदायका ॥२॥

सुंदर शोभला हो रूपें लोपलीं तेजें । उपमा काय देऊं असे आणिक दुजें ।

रविशशितारागणें जयामाजी सहजें । उदरी सामावलीं जया ब्रम्हांडबीजें ॥३॥

वर्णिता शेष लीळा तया भागलीं मुखें । पांगुळले वेद चारी कैसे राहिले सुखें ।

अवतार जन्मला हो लिंगनाभी या मुखें । अमूर्त मूर्तिमंत होय भक्तीच्या सुखें ॥४॥

विश्व हें रूप तुझें हस्त पाद मुखडें । ऐसा चि भाव देई तया नाचतां पुढें ।

धूप दीप पंचारति ओंवाळिन निवाडें । राखें या शरणागता तुका खेळतां लाडें ॥५॥

१५७६

कनकाच्या परियेळीं उजळूनि आरती । रत्नदीपशोभा कैशा पाजळल्या ज्योती ॥१॥

ओंवाळूं गे माये सबाह्य साजिरा । राहिरखुमाईंसत्यभामेच्या वरा ॥ध्रु.॥

मंडितचतुर्भुज दिव्य कानीं कुंडलें । श्रीमुखाची शोभा पाहातां तेज फांकलें ॥२॥

वैजयंती माळ गळां शोभे श्रीमंत । शंखचक्रगदापद्म आयुधें शोभत ॥३॥

सांवळा सकुमार जैसा कर्दळीगाभा । चरणीचीं नेपुरें वांकी गर्जती नभा ॥४॥

ओंवाळितां मन हें उभें ठाकलें ठायीं । समदृष्टि समाधि तुकया लागली पायीं ॥५॥

१५७७

भक्तीचिया पोटीं बोध कांकडा ज्योती । पंचप्राण जीवें भावें ओंवाळूं आरती ॥१॥

ओंवाळू आरती माझ्या पंढरीनाथा । दोन्ही कर जोडोनि चरणीं ठेवीन माथा ॥ध्रु.॥

काय महिमा वर्णू आतां सांगणें तें किती । कोटि ब्रम्हहत्या मुख पाहतां जाती ॥२॥

राही रखुमाईं दोही दों बाही । मयूर पिच्छचामरें ढाळिति ठायीं ठायीं ॥३॥

तुका म्हणे दीप घेऊनि उन्मनति शोभा । विटेवरी उभा दिसे लावण्यगाभा ॥४॥

॥१३॥

१५७८

धन्य दिवस आजि दरुषण संतांचें । नांदे तया घरीं दैवत पंढरीचें ॥१॥

धन्य पुण्य रूप कैसा जालें संसार । देव आणि भक्त दुजा नाहीं विचार ॥ध्रु.॥

धन्य पूर्व पुण्य वोडवलें निरुतें । संतांचें दर्शन जालें भाग्यें बहुतें ॥२॥

तुका म्हणे धन्य आम्हां जोडली जोडी । संतांचे चरण आतां जीवें न सोडीं ॥३॥

१५७९

गाऊं वाणूं तुज विठो तुझा करूं अनुवाद । जिकडे पाहें तिकडे सर्वमय गोविंद ॥१॥

आनंद रे विठोबा जाला माझे मनीं । देखिले लोचनीं विटेसहित पाउले ॥ध्रु.॥

न करीं तपसाधनें रे मुक्तीचे सायास । हा चि जन्मोजन्मी गोड भक्तीचा रस ॥२॥

तुका म्हणे आम्हां प्रेमा उणें तें काईं । पंढरीचा राणा सांटविला हृदयीं ॥३॥

१५८०

मागणें तें एक तुजप्रति आहे । देशी तरि पाहें पांडुरंगा ॥१॥

या संतांसी निरवीं हें मज देई । आणिक दुजें काहीं न मगें तुज ॥२॥

तुका म्हणे आतां उदार होई । मज ठेवीं पायीं संतांचिया ॥३॥

स्वामींनीं काया ब्रम्ह केली ते अभंग ॥ २४ ॥

१५८१

शोधितां चि नये । म्हणोनि वोळगतों पाये ॥१॥

आतां दिसों नये जना । ऐसें करा नारायणा ॥ध्रु.॥

परतोनि मन । गेलें ठायीं चि मुरोन ॥२॥

विसरला तुका । बोलों चालों जाला मुका ॥३॥

१५८२

रज्जुसर्पाकार । भासयेलें जगडंबर ॥१॥

म्हणोनि आठवती पाय । घेतों आलाय बलाय ॥ध्रु.॥

द्रुश द्रुमाकार लाणी । केलों सर्व सासी धणी ॥२॥

तुकीं तुकला तुका । विश्वीं भरोनि उरला लोकां ॥३॥

१५८३

म्हणवितों दास । परि मी असें उदास ॥१॥

हा चि निश्चय माझा । परि मी निश्चयाहुनि दुजा ॥ध्रु.॥

सरतें कर्तुत्व माझ्यानें । परि मी त्याही हून भिन्न ॥२॥

तुका तुकासी तुकला । तुका तुकाहुनि निराळा ॥१॥

१५८४

घोंटवीन लाळ ब्रम्हज्ञान्या हातीं । मुक्तां आत्मस्थिती सांडवीन ॥१॥

ब्रम्हभूत होते काया च कीर्तनीं । भाग्य तरी ॠणी देवा ऐसा ॥ध्रु.॥

तीर्थ भ्रमकासी आणीन आळस । कडु स्वर्गवास करिन भोग ॥२॥

सांडवीन तपोनिधा अभिमान । यज्ञा आणि दान लाजवीन ॥३॥

भक्तिभाग्यप्रेमा साधीन पुरुषार्थ । ब्रम्हींचा जो अर्थ निजठेवा ॥४॥

धन्य म्हणवीन येहे लोकीं लोकां । भाग्य आम्हीं तुका देखियेला ॥५॥

१५८५

संसाराचे अंगीं अवघीं च वेसनें । आम्ही या कीर्तनें शुद्ध जालों ॥१॥

आतां हें सोंवळें जालें त्रिभुवन । विषम धोऊन सांडियेलें ॥ध्रु.॥

ब्रम्हपुरीं वास करणें अखंड । न देखिजे तोंड विटाळाचें ॥२॥

तुका म्हणे आम्हां एकांताचा वास । ब्रम्हीं ब्रम्हरस सेवूं सदा ॥३॥

१५८६

तुम्ही सनकादिक संत । म्हणवितां कृपावंत ॥१॥

एवढा करा उपकार । देवा सांगा नमस्कार ॥ध्रु.॥

भाकूनि करुणा । विनवा वैकुंठींचा राणा ॥२॥

तुका म्हणे मज आठवा । मुळ लवकरी पाठवा ॥३॥

१५८७

आपुल्या माहेरा जाईंन मी आतां । निरोप या संतां हातीं आला ॥१॥

सुख दुःख माझें ऐकिलें कानीं । कळवळा मनीं करुणेचा ॥ध्रु.॥

करुनी सिद्ध मूळ साउलें भातुकें । येती दिसें एकें न्यावयासी ॥२॥

त्या चि पंथें माझें लागलेंसे चत्ति । वाट पाहें नित्य माहेराची ॥३॥

तुका म्हणे आतां येतील न्यावया । अंगें आपुलिया मायबाप ॥४॥

१५८८

चिन्हें उमटताती अंगीं । शकुना जोगीं उत्तम ॥१॥

आठवला बापमाय । येइल काय मूळ नेणों ॥ध्रु.॥

उत्कंठित जालें मन । ते चि खुण तेथींचि ॥२॥

तुका म्हणे काम वारीं । आळस घरीं करमेना ॥३॥

१५८९

आरोनियां पाहे वाट । कटकट सोसेना ॥१॥

आलियांस पुसें मात । तेथें चत्ति लागलें ॥ध्रु.॥

दळीं कांडीं लोकांऐसें । परि मी नसें ते ठायीं ॥२॥

तुका म्हणे येथें पिसें । तेथें तैसें असेल ॥३॥

१५९०

येथीलिया अनुभवें । कळों जीवें हें येतसे ॥१॥

दोहीं ठायीं एक जीव । माझी कींव त्या अंगीं ॥ध्रु.॥

भूक भुके चि खाउनि धाय । नाहीं हाय अन्नाची ॥२॥

तुका म्हणे सुख जालें । अंतर धालें त्यागुणें ॥३॥

१५९१

पैल आले हरि । शंख चक्र शोभे करीं ॥१॥

गरुड येतो फडत्कारें । ना भी ना भी म्हणे त्वरे ॥ध्रु.॥

मुगुटकुंडलांच्या दीप्ति । तेजें लोपला गभस्ति ॥२॥

मेघश्यामवर्ण हरि । मूर्ति डोळस साजिरी ॥३॥

चुतर्भुज वैजयंती । गळां माळ हे रुळती ॥४॥

पीतांबर झळके कैसा । उजळल्या दाही दिशा ॥५॥

तुका जालासे संतुष्ट । घरा आलें वैकुंठपीठ ॥६॥

१५९२

शंखचक्रगदापद्म । पैल आला पुरुषोत्तम ॥१॥

ना भी ना भी भक्तराया । वेगीं पावलों सखया ॥ध्रु.॥

दुरूनि येतां दिसे दृष्टी । धाकें दोष पळती सृष्टी ॥२॥

तुका देखोनि एकला । वैकुंठींहूनि हरि आला ॥३॥

१५९३

पैल दिसतील भार । दिंडी पताका अपार ॥१॥

आला पंढरीचा राणा । दिसतील त्याच्या खुणा ।

सुख वाटे मना । डोळे बाह्या स्फुरती ॥ध्रु.॥

उठिले गजर नामाचे । दळभार वैष्णवांचे ॥२॥

तुका करी रिता ठाव । त्यांसी बैसावया वाव ॥३॥

१५९४

चला जाऊं रे सामोरे । पुढें भेटों विठ्ठल धुरे ॥१॥

तुका आनंदला मनीं । कैसा जातो लोटांगणीं ।

फेडावया धणी । प्रेमसुखाची आजि ॥ध्रु.॥

पुढें आले कृपावंत । मायबाप साधुसंत ॥२॥

आळंगिला बाहीं । ठेविला विठोबाचे पायीं ॥३॥

१५९५

पाहुणे घरासी । आजि आले हृषीकेशी ॥१॥

काय करूं उपचार । कोंप मोडकी जर्जर ।

कण्या दरदर । पाण्यामाजी रांधिल्या ॥ध्रु.॥

घरीं मोडकिया बाजा । वरि वाकळांच्या शेजा ॥२॥

मुखशुद्धि तुळसी दळ । तुका म्हणे मी दुर्बळ ॥३॥

१५९६

संतीं केला अंगीकार । त्यासी अभिमान थोर ॥१॥

कांहीं ठेविलें चरणीं । घेतीं तें चि पुरवूनि ।

तुका पायवणी । घेऊनियां निराळा ॥ध्रु.॥

नसतां कांहीं संचित । भेटी जाली अवचित ॥२॥

देव मिळोनियां भक्त । तुका केलासे सनाथ ॥३॥

१५९७

अवघियांच्या आलों मुळें । एका वेळे न्यावया ॥१॥

सिद्ध व्हावें सिद्ध व्हावें । आधीं ठावें करितों ॥ध्रु.॥

जोंवरि ते घटिका दुरी । आहे उरी तो काळ ॥२॥

मंगळाचे वेळे उभे । असों शोभे सावध ॥३॥

अवघियांचा योग घडे । तरी जोडे श्लाघ्यता ॥४॥

तुका म्हणे पाहें वाट । बहु आट करूनि ॥५॥

१५९८

सकळ ही माझी बोळवण करा । परतोनि घरा जावें तुम्हीं ॥१॥

कर्मधर्में तुम्हां असावें कल्याण । घ्या माझें वचन आशीर्वाद ॥ध्रु.॥

वाढवूनि दिलों एकाचिये हातीं । सकळ निश्चिंती जाली तेथें ॥२॥

आतां मज जाणें प्राणेश्वरासवें । माझिया भावें अनुसरलों ॥३॥

वाढवितां लोभ होईंल उसीर । अवघींच स्थिर करा ठायीं ॥४॥

धर्म अर्थ काम जाला एके ठायीं । मेळविला जिंहीं हाता हात ॥५॥

तुका म्हणे आतां जाली हे चि भेटी । उरल्या त्या गोष्टी बोलावया ॥६॥

१५९९

बोलिलों तें आतां पाळावें वचन । ऐसें पुण्य कोण माझे गांठी ॥१॥

जातों आतां आज्ञा घेऊनियां स्वामी । काळक्षेप आम्ही करूं कोठें ॥ध्रु.॥

न घडे यावरि न धरवे धीर । पीडतां राष्ट्र देखोनि जग ॥२॥

तुका म्हणे तुम्ही दिसे मोकलिलें । काय आतां आलें जीवित्वाचें ॥३॥

१६००

करावें तें काम । उगाच वाढवावा श्रम ॥१॥

अवघें एकमय । राज्य बोलों चालों नये ॥ध्रु.॥

दुजयाची सत्ता । न चलेसी जाली आतां ॥२॥

आतां नाहीं तुका । पुन्हा हारपला लोकां ॥३॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2007-12-09T19:25:13.1070000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

manifold casting

  • बहुउन्मार्गी ओतकाम 
RANDOM WORD

Did you know?

'डांबिस' हा शब्द मराठी कि कुठल्या भाषेतून आलाय ? त्याचा अर्थ किंवा उगम कोणता?
Category : Dictionary
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.