TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|संत तुकाराम गाथा|
अभंग संग्रह २००१ ते २१००

तुकाराम गाथा - अभंग संग्रह २००१ ते २१००

तुकाराम महाराजांचे अभंग म्हणजे रोजच्या जीवनातील विविध व्यवहारातील सुत्ररूपाने केलेले मार्गदर्शन आणि जीवनाचे महाभाष्य.

Tukaram was one of the greatest poet saints, whose Abhang says the greatest philosophy of routine life.


अभंग संग्रह २००१ ते २१००

२००१

रामें स्नानसंध्या केलें क्रियाकर्म । त्याचा भवश्रम निवारला ॥१॥

आणिकें दुरावलीं करितां खटपट । वाउगे बोभाट वर्माविण ॥ध्रु.॥

रामनामीं जिंहीं धरिला विश्वास । तिंहीं भवपाश तोडियेले ॥२॥

तुका म्हणे केलें कळिकाळ ठेंगणें । नामसंकीर्तनें भाविकांनीं ॥३॥

२००२

वैष्णवांची कीर्ती गाइली पुराणीं । साही अठरांजणीं चहूं वेदीं ॥१॥

ऐसे कोणी दावा ग्रंथांचे वाचक । कर्मठ धार्मिक पुण्यशील ॥ध्रु.॥

आदिनाथ शंकर नारद मुनेश्वर । शुका ऐसा थोर आणिक नाहीं ॥२॥

तुका म्हणे मुगुटमणी हे भक्ति । आणीक विश्रांति अरतिया ॥३॥

२००३

बोलिलों जैसें बोलविलें देवें । माझें तुम्हां ठावें जातिकुळ ॥१॥

करा क्षमा कांहीं नका धरूं कोप । संत मायबाप दीनावरि ॥ध्रु.॥

वाचेचा चाळक जाला दावी वर्म । उचित ते धर्म मजपुढें ॥२॥

तुका म्हणे घडे अपराध नेणतां । द्यावा मज आतां ठाव पायीं ॥३॥

२००४

संतांचे घरींचा दास मी कामारी । दारीं परोपरीं लोळतसें ॥१॥

चरणींचे रज लागती अंगांस । तेण बेताळीस उद्धरती ॥ध्रु.॥

उच्छष्टि हें जमा करुनि पत्रावळी । घालीन कवळी मुखामाजी ॥२॥

तुका म्हणे मी आणीक विचार । नेणें हे चि सार मानीतसें ॥३॥

॥४॥

२००५

एक शेरा अन्ना चाड । येर वाउगी बडबड ॥१॥

कां रे तृष्णा वाढविसी । बांधवूनि मोहपाशीं ॥ध्रु.॥

ओठ हात तुझा जागा । येर सिणसी वाउगा ॥२॥

तुका म्हणे श्रम । एक विसरतां राम ॥३॥

२००६

आलें धरायच पेट । पुढें मागुतें न भेटे ॥१॥

होसी फजीती वरपडा । लक्ष चौर्‍यासीचे वेढां ॥ध्रु.॥

नाहीं कोणांचा सांगात । दुःख भोगितां आघात ॥२॥

एका पाउलाची वाट । कोणां सांगावा बोभाट ॥३॥

जुंतिजेसी घाणां । नाहीं मारित्या करुणा ॥४॥

तुका म्हणे हित पाहें । जोंवरि हें हातीं आहे ॥५॥

२००७

लाभ जाला बहुतां दिसीं । लाहो करा पुढें नासी । मनुष्यदेहा ऐसी । उत्तमजोडी जोडिली ॥१॥

घेई हरिनाम सादरें । भरा सुखाचीं भांडारें । जालिया व्यापारें । लाहो हेवा जोडीचा ॥ध्रु.॥

घेउनि माप हातीं । काळ मोवी दिवस राती । चोर लाग घेती । पुढें तैसें पळावें ॥२॥

हित सावकासें । म्हणे करीन तें पिसें । हातीं काय ऐसें । तुका म्हणे नेणसी ॥३॥

॥३॥

२००८

सुखाचें ओतलें । दिसे श्रीमुख चांगलें ॥१॥

मनेंधरिला अभिळास । मिठी घातली पायांस ॥ध्रु.॥

होतां दृष्टादृष्टी । तापगेला उठाउठी ॥२॥

तुका म्हणे जाला । लाभें लाभ दुणावला ॥३॥

२००९

झरा लागला सुखाचा । ऐसा मापारी कइंचा ॥१॥

जो हें माप तोंडें धरी । सळे जाली ते आवरी ॥ध्रु.॥

जाले बहु काळ । कोणा नाहीं ऐसें बळ ॥२॥

तुका म्हणे तळ । नाहीं पाहेसा सकळ ॥३॥

२०१०

आम्ही बोलों तें तुज कळे । एक दोहीं ठायीं खेळे ॥१॥

काय परिहाराचें काम । जाणें अंतरींचें राम ॥ध्रु.॥

कळोनियां काय चाड । माझी लोकांसी बडबड ॥२॥

कारण सवें एका । अवघें आहे म्हणे तुका ॥३॥

२०११

उमटे तें ठायीं । तुझे निरोपावें पायीं ॥१॥

आम्हीं करावें चिंतन । तुझें नामसंकीर्तन ॥ध्रु.॥

भोजन भोजनाच्या काळीं । मागों करूनियां आळी ॥२॥

तुका म्हणे माथां । भार तुझ्या पंढरिनाथा ॥३॥

२०१२

केला पण सांडी । ऐसियासी म्हणती लंडी ॥१॥

आतां पाहा विचारून । समर्थासी बोले कोण ॥ध्रु.॥

आपला निवाड । आपणें चि करितां गोड ॥२॥

तुम्हीं आम्हीं देवा । बोलिला बोल सिद्धी न्यावा ॥३॥

आसे धुरे उणें । मागें सरे तुका म्हणे ॥४॥

२०१३

न व्हावें तें जालें । तुम्हां आम्हांसी लागलें ॥१॥

आतां हालमाकलमें । भांडोनियां काढूं वर्में ॥ध्रु.॥

पाटोळ्यासवेंसाटी । दिली रगट्याची गांठी ॥२॥

तुका म्हणे हरी । आणूनियां करिन सरी ॥३॥

२०१४

पतितमिरासी । ते म्यां धरिला जीवेंसी ॥१॥

आतां बळिया सांग कोण । ग्वाही तुझें माझें मन ॥ध्रु.॥

पावणांचा ठसा । दावीं मज तुझा कैसा ॥२॥

वाव तुका म्हणे जालें । रोख पाहिजे दाविलें ॥३॥

२०१५

करितां वेरझारा । उभा न राहासी वेव्हारा ॥१॥

हे तों झोंडाईंचे चाळे । काय पोटीं तें न कळे ॥ध्रु.॥

आरगुणी मुग । बैसलासी जैसा बग ॥२॥

तुका म्हणे किती । बुडविलीं आळवितीं ॥३॥

२०१६

नाहीं देणें घेणे । गोवी केली अभिमानें ॥१॥

आतां कां हो निवडूं नेदां । पांडुरंगा येवढा धंदा ॥ध्रु.॥

पांचांमधीं जावें । थोड्यासाटीं फजित व्हावें ॥२॥

तुज ऐसी नाहीं । पांडुरंगा आम्ही कांहीं ॥३॥

टाकुं तो वेव्हार । तुज बहू करकर ॥४॥

तुका म्हणे आतां । निवडूं संतां हें देखतां ॥५॥

॥९॥

२०१७

सिंचन करितां मूळ । वृक्ष वोल्हावे सकळ ॥१॥

नको पृथकाचे भरी । पडों एक मूळ धरीं ॥ध्रु.॥

पाणचोर्‍याचें दार । वरिल दाटावें तें थोर ॥२॥

वस्व जाला राजा । मग आपुल्या त्या प्रजा ॥३॥

एक चिंतामणी । फिटे सर्व सुखधणी ॥४॥

तुका म्हणे धांवा । आहे पंढरिये विसांवा ॥५॥

२०१८

करूं याची कथा नामाचा गजर । आम्हां संवसार काय करी ॥१॥

म्हणवूं हरिचे दास लेऊं तीं भूषणें । कांपे तयाभेणें कळिकाळ ॥ध्रु.॥

आशा भय लाज आड नये चिंता । ऐसी तया सत्ता समर्थाची ॥२॥

तुका म्हणे करूं ऐसियांचा संग । जेणें नव्हे भंग चिंतनाचा ॥३॥

॥२॥

२०१९

काय सर्प खातो अन्न । काय ध्यान बगाचें ॥१॥

अंतरींची बुद्धि खोटी । भरलें पोटीं वाईंट ॥ध्रु.॥

काय उंदीर नाहीं धांवीं । राख लावी गाढव ॥२॥

तुका म्हणे सुसर जळीं । काउळीं कां न न्हाती ॥३॥

२०२०

मदें मातलें नागवें नाचे । अनुचित वाचे बडबडी ॥१॥

आतां शिकवावा कोणासी विचार । कर्म तें दुस्तर करवी धीट ॥ध्रु.॥

आलें अंगासी तें बळिवंत गाढें । काय वेड्यापुढें धर्मनीत ॥२॥

तुका म्हणे कळों येईंल तो भाव । अंगावरिल घाव उमटतां ॥३॥

॥२॥

२०२१

सोन्याचे पर्वत करवती पाषाण । अवघे रानोरान कल्पतरू ॥१॥

परि या दुर्लभ विठोबाचे पाय । तेथें हे उपाय न सरती ॥ध्रु.॥

अमृतें सागर भरवे ती गंगा । म्हणवेल उगा राहें काळा ॥२॥

भूत भविष्य कळों येईंल वर्तमान । करवती प्रसन्न रिद्धिसिद्धी ॥३॥

स्थान मान कळों येती योगमुद्रा । नेववेल वारा ब्रम्हांडासी ॥४॥

तुका म्हणे मोक्ष राहे आलीकडे । इतर बापुडें काय तेथें ॥५॥

॥१॥

२०२२

भाविकां हें वर्म सांपडलें निकें । सेविती कवतुकें धणीवरि ॥१॥

इच्छितील तैसा नाचे त्यांचे छंदें । वंदिती तीं पदें सकुमारें ॥ध्रु.॥

विसरले मुक्ति भक्तिअभिळासें । ओढत सरिसें सुखा आलें ॥२॥

तुका म्हणे नाहीं मागायाची आस । पांडुरंग त्यांस विसंबेना ॥३॥

२०२३

भक्तां समागमें सर्वभावें हरि । सर्व काम करी न संगतां ॥१॥

सांटवला राहे हृदयसंपुष्टीं । बाहेर धाकुटी मूर्ति उभा ॥ध्रु.॥

मागण्याची वास पाहे मुखाकडे । चिंतिल्या रोकडे मनोरथ ॥२॥

तुका म्हणे जीव भाव देवापायीं । ठेवूनि ते कांहीं न मगती ॥३॥

२०२४

प्रेमअमृतें रसना ओलावली । मनाची राहिली वृत्ति पायीं ॥१॥

सकळ ही तेथें वोळलीं मंगळें । वृष्टि केली जळें आनंदाच्या ॥ध्रु.॥

सकळ इंद्रियें जालीं ब्रम्हरूप । ओतलें स्वरूप माजी तया ॥२॥

तुका म्हणे जेथें वसे भक्तराव । तेथें नांदे देव संदेह नाहीं ॥३॥

॥३॥

२०२५

कासया गुणदोष पाहों आणिकांचे । मज काय त्यांचें उणें असे ॥१॥

काय पापपुण्य पाहों आणिकांचें । मज काय त्यांचें उणें असें ॥ध्रु.॥

नष्टदुष्टपण कवणाचें वाणू । तयाहून आनु अधिक माझें ॥२॥

कुचर खोटा मज कोण असे आगळा । तो मी पाहों डोळां आपुलिये ॥३॥

तुका म्हणे मी भांडवलें पुरता । तुजसी पंढरिनाथा लावियेलें ॥४॥

॥१॥

२०२६

काळ जवळि च उभा नेणां । घाली झांपडी खुंटी कानां ॥१॥

कैसा हुशार सावध राहीं । आपुला तूं अपुलेठायीं ॥ध्रु.॥

काळ जवळिच उभा पाहीं । नेदी कोणासि देऊं कांहीं ॥२॥

काळें पुरविली पाठी । वरुषें जालीं तरी साठी ॥३॥

काळ भोंवताला भोंवे । राम येऊं नेदी जिव्हे ॥४॥

तुका म्हणे काळा । कर्म मळितें तें जाळा ॥५॥

॥१॥

२०२७

दुष्ट भूषण सज्जनाचें । अलभ्यलाभ पुण्य त्याचें ॥१॥

धन्य ऐसा परउपकारी । जाय नरका आणिकांवारि ॥ध्रु.॥

मळ खाये संवदणी । करी आणिकांची उजळणी ॥२॥

तुका म्हणे त्याचा । प्रीती आदर करा साचा ॥३॥

२०२८

साहोनियां टांकीघाये । पाषाण देव चि जाला पाहें ॥१॥

तया रीती दृढ मन । करीं साधाया कारण ॥ध्रु.॥

बाण शस्त्र साहे गोळी । सुरां ठाव उंच स्थळीं ॥२॥

तुका म्हणे सती । अग्न न देखे ज्या रीती ॥३॥

॥२॥

२०२९

तेणें वेशें माझीं चोरिलीं अंगें । मानावया जग आत्मैपणे ।

नाहीं चाड भीड संसाराचें कोड । उदासीन सर्व गुणें ।

भय मोह लज्जा निरसली शंका । अवघियां एक चि पणें ।

विठ्ठलाच्या पायीं बैसोनि राहिलीं । भागलीं नुटित तेणें ॥१॥

आतां त्यांसीं काय चाले माझें बळ । जालोंसें दुर्बळ सत्वहीन ।

दग्ध पट दिसे संगति बरवंट । काय त्याचें कारण ॥ध्रु.॥

आळसें दृष्टी न पाहे आपुलें । एक चि देखिलें सर्वरूप ।

मानामान तेथें खुंटोनि राहिलें । पिसुन तो कोण बाप ।

ज्योति ना अंधार अवघा एकंकार । तेथें काय पुण्यपाप ।

विठ्ठलावांचुनि कांहीं च नावडे । वेगळाल्या भावें रूप ॥२॥

बळबडिवार लौकिक वेव्हार । गेली आशा तृष्णा माया ।

सुखदुःखाची वार्ता नाइके । अंतरलों दुरी तया ।

मीतूंपणनिःकाम होऊनि । राहिलों आपुलिया ठायां ।

तुजविण आतां मज नाहीं कोणी । तुका म्हणे देवराया ॥३॥

॥१॥

२०३०

कथा पुराण ऐकतां । झोंप नाथिलि तत्वता । खाटेवरि पडतां । व्यापी चिंता तळमळ ॥१॥

ऐसी गहन कर्मगति । काय तयासी रडती । जाले जाणते जो चित्ती । कांहीं नेघे आपुला ॥ध्रु.॥

उदक लावितां न धरे । चिंता करी केव्हां सरे । जाऊं नका धीरें । म्हणे करितां ढवाळ्या ॥२॥

जवळी गोंचिड क्षीरा । जैसी कमळणी ददुऩरा । तुका म्हणे दुरा । देशत्यागें तयासी ॥३॥

२०३१

संदेह बाधक आपआपणयांतें । रज्जुसर्पवत भासतसे ।

भेऊनियां काय देखिलें येणें । मारें घायेंविण लोळतसे ॥१॥

आपणें चि तारी आपण चि मारी । आपण उद्धरी आपणयां ।

शुकनळिकेन्यायें गुंतलासी काय । विचारूनि पाहें मोकळिया ॥ध्रु॥

पापपुण्य कैसे भांजिले अख । दशकाचा एक उरविला ।

जाणोनियां काय होतोसी नेणता । शून्या ठाव रिता नाहीं नाहीं ॥२॥

दुरा दृष्टी पाहें न्याहाळूनि । मृगजला पाणी न म्हणें चाडा ।

धांवतां चि फुटे नव्हे समाधान । तुका म्हणे जाण पावे पीडा ॥३॥

॥२॥

२०३२

कथे उभा अंग राखे जो कोणी । ऐसा कोण गणी तया पापा ॥१॥

येथें तो पातकी न येता च भला । रणीं कुचराला काय चाले ॥ध्रु.॥

कथे बैसोनी आणीक चर्चा । धिग त्याची वाचा कुंभपाक ॥२॥

तुका म्हणे ऐलपैल ते थडीचे । बुडतील साच मध्यभागीं ॥३॥

२०३३

नावडे ज्या कथा उठोनियां जाती । ते यमा फावती बरे वोजा ॥१॥

तो असे जवळी गोंचिडाच्या न्यायें । देशत्यागें ठायें तया दुरी ॥ध्रु.॥

नव्हे भला कोणी नावडे दुसरा । पाहुणा किंकरा यमा होय ॥२॥

तुका म्हणे तया करावें तें काईं । पाषाण कां नाहीं जळामध्यें ॥३॥

२०३४

जवळी नाहीं चित्ति । काय मांडियेलें प्रेत ॥१॥

कैसा पाहे चद्रिद्राष्टि । दीप स्नेहाच्या शेवटीं ॥ध्रु.॥

कांतेलेंसें श्वान । तैसें दिशा हिंडे मन ॥२॥

त्याचे कानीं हाणे । कोण बोंब तुका म्हणे ॥३॥

२०३५

दुर्बळा वाणीच्या एक दोनि सिद्धि । सदैवा समाधि विश्वरूपीं ॥१॥

काय त्याचें वांयां गेलें तें एक । सदा प्रेमसुख सर्वकाळ ॥ध्रु.॥

तीर्थ देव दुरी तया भाग्यहीना । विश्व त्या सज्जना दुमदुमिलें ॥२॥

तुका म्हणे एक वाहाती मोळिया । भाग्यें आगळिया घरा येती ॥३॥

॥४॥

२०३६

परिमळें काष्ठ ताजवां तुळविलें । आणीक नांवांचीं थोडीं । एक तें कातिवें उभविलीं ढवळारें

एकाचिया कुड मेडी । एक दीनरूप आणिती मेळिया । एक ते बांधोनि माड ।

अवघियां बाजार एक चि जाला । मांविकलीं आपुल्या पाडीं ॥१॥

गुण तो सार रूपमध्यकार । अवगुण तो फार पीडीतसे ॥ध्रु.॥

एक गुणें आगळे असती । अमोल्य नांवांचे खडे । एक समर्थ दुर्बळा घरीं ।

फार मोलाचे थोडे । एक झगमग करिती वाळवंटीं । कोणी न पाहाती तयांकडे ।

सभाग्य संपन्न आपुलाले घरीं । मायेक दैन्य बापुडें ॥२॥

एक मानें रूपें सारिख्या असती । अनेकप्रकार याती । ज्याचिया संचितें जैसें आलें पुढें ।

तयाची तैसी च गति । एक उंचपदीं बैसउनि सुखें । दास्य करवी एका हातीं

तुका म्हणे कां मानिती सुख । चुकलिया वांयां खंती ॥३॥

॥१॥

२०३७

नाहीं आम्हां शत्रु सासुरें पिसुन । दाटलें हें घन माहियेर ॥१॥

पाहें तेथें पांडुरंग रखुमाईं । सत्यभामा राही जननिया ॥ध्रु.॥

लज्जा भय कांही आम्हां चिंता नाहीं । सर्वसुखें पायीं वोळगती ॥२॥

तुका म्हणे आम्ही सदैवाचीं बाळें । जालों लडिवाळें सकळांचीं ॥३॥

२०३८

गर्भा असतां बाळा । कोण पाळी त्याचा लळा ॥१॥

कैसा लाघवी सूत्रधारी । कृपाळुवा माझा हरी ॥ध्रु.॥

सर्प पिलीं वितां चि खाय । वांचलिया कोण माय ॥२॥

गगनीं लागला कोसरा । कोण पुरवी तेथें चारा ॥३॥

पोटीं पाषाणांचे जीव । कवण जीव त्याचा भाव ॥४॥

तुका म्हणे निश्चळ राहें । होईंल तें सहज पाहें ॥५॥

२०३९

न म्हणे कवणां सद्धि साधक गंव्हार । अवघा विश्वंभर वांचूनियां ॥१॥

ऐसें माझे बुद्धि काया वाचा मन । लावीं तुझें ध्यान पांडुरंगा ॥ध्रु.॥

गातां प्रेमगुण शंका माझ्या मनीं । नाचतां रंगणीं नाठवावी ॥२॥

देई चरणसेवा भूतांचें भजन । वर्णा अभिमान सांडवूनि ॥३॥

आशापाश माझी तोडीं माया चिंता । तुजविण वेथा नको कांहीं ॥४॥

तुका म्हणे सर्व भाव तुझे पायीं । राहे ऐसें देई प्रेम देवा ॥५॥

२०४०

अग्निमाजी गेलें । अग्नि होऊन तें च ठेलें ॥१॥

काय उरलें तया पण । मागील तें नाम गुण ॥ध्रु.॥

लोह लागेपरिसा अंगीं । तो ही भूषण जाला जगीं ॥२॥

सरिता वोहळा ओघा । गंगे मिळोनि जाल्या गंगा ॥३॥

चंदनाच्या वासें । तरु चंदन जालेस्पर्शे ॥४॥

तुका जडला संतां पायीं । दुजेपणा ठाव नाहीं ॥५॥

॥४॥

२०४१

ऐशा भाग्यें जालों । तरी धन्य जन्मा आलों ॥१॥

रुळें तळीले पायरी । संत पाय देती वरी ॥ध्रु.॥

प्रेमामृतपान । होईंल चरणरजें स्नान ॥२॥

तुका म्हणे सुखें । तया हरतील दुःखें ॥३॥

२०४२

करितां या सुखा । अंतपार नाहीं लेखा ॥१॥

माथां पडती संतपाय । सुख कैवल्य तें काय ॥ध्रु.॥

ऐसा लाभ नाहीं । दुजा विचारितां कांहीं ॥२॥

तुका म्हणे गोड । तेथें पुरे माझें कोड ॥३॥

॥२॥

२०४३

वेद जया गाती । आम्हां तयाची संगति ॥१॥

नाम धरियेलें कंठीं । अवघा सांटविला पोटीं ॥ध्रु.॥

ॐकाराचें बीज । हातीं आमुचे तें निज ॥२॥

तुका म्हणे बहु मोटें । अणुरणियां धाकुटें ॥३॥

२०४४

तूं श्रीयेचा पति । माझी बहु हीन याती ॥१॥

दोघे असों एके ठायीं । माझा माथा तुझे पायीं ॥ध्रु.॥

माझ्या दीनपणां पार । नाहीं बहु तूं उदार ॥२॥

तुका म्हणे पांडुरंगा । मी ओहोळ तूं गंगा ॥३॥

२०४५

मी याचक तूं दाता । काय सत्य पाहों आतां ॥१॥

म्या तों पसरिला हात । करीं आपुलें उचित ॥ध्रु.॥

आम्ही घ्यावें नाम । तुम्हां समाधान काम ॥२॥

तुका म्हणे देवराजा । वाद खंडीं तुझा माझा ॥३॥

२०४६

तुझे पोटीं ठाव । व्हावा ऐसा माझा भाव ॥१॥

करीं वासनेसारिखें । प्राण फुटे येणें दुःखें ॥ध्रु.॥

अहंकार खोटे । वाटे श्वापदांची थाटे ॥२॥

तुका म्हणे आईं । हातीं धरूनि संग देईं ॥३॥

२०४७

दारीं परोवरी । कुडीं कवाडीं मी घरीं ॥१॥

तुमच्या लागलों पोषणा । अवघे ठायीं नारायणा ॥ध्रु.॥

नेदीं खाऊं जेवूं । हातींतोंडींचें ही घेऊं ॥२॥

तुका म्हणे अंगीं । जडलों ठायींचा सलगी ॥३॥

२०४८

मज कोणी कांहीं करी । उमटे तुमचे अंतरीं ॥१॥

व्याला वाडविलें म्हुण । मज सुख तुज सीण ॥ध्रु.॥

माझें पोट धालें । तुझे अंगीं उमटलें ॥२॥

तुका म्हणे खेळें । तेथें तुमचिया बळें ॥३॥

२०४९

जोडोनियां कर । उभा राहिलों समोर ॥१॥

हें चि माझेंभांडवल ।जाणे कारण विठ्ठल ॥ध्रु.॥

भाकितों करुणा । आतां नुपेक्षावें दीना ॥२॥

तुका म्हणे डोईं । ठेवीं वेळोवेळां पायीं ॥३॥

२०५०

आम्ही घ्यावें तुझें नाम । तुम्ही आम्हां द्यावें प्रेम ॥१॥

ऐसें निवडिलें मुळीं । संतीं बैसोनि सकळीं ॥ध्रु.॥

माझी डोईं पायांवरी । तुम्ही न धरावी दुरी ॥२॥

तुका म्हणे केला । खंड दोघांचा विठ्ठला ॥३॥

२०५१

वारिलें लिगाड । बहुदिसांचें हें जाड ॥१॥

न बोलावें ऐसें केलें । काहीं वाउगें तितुलें ॥ध्रु.॥

जाला चौघांचार । गेला खंडोनि वेव्हार ॥२॥

तुका म्हणे देवा । करीन ते घ्यावी सेवा ॥३॥

२०५२

पायरवे अन्न । मग करी क्षीदक्षीण ॥१॥

ऐसे होती घातपात । लाभे विण संगें थीत ॥ध्रु.॥

जन्माची जोडी । वाताहात एके घडी ॥२॥

तुका म्हणे शंका । हित आड या लौकिका ॥३॥

२०५३

आम्हां वैष्णवांचा । नेम काया मनें वाचा ॥१॥

धीर धरूं जिवासाटीं । येऊं नेदूं लाभा तुटी ॥ध्रु.॥

उचित समय । लाजनिवारावें भय ॥२॥

तुका म्हणे कळा । जाणों नेम नाहीं बाळा ॥३॥

२०५४

उलंघिली लाज । तेणें साधियेलें काज ॥१॥

सुखें नाचे पैलतीरीं । गेलों भवाचे सागरीं ॥ध्रु.॥

नामाची सांगडी । सुखें बांधली आवडी ॥२॥

तुका म्हणे लोकां । उरली वाचा मारीं हाका ॥३॥

२०५५

बैसलोंसे दारीं । धरणें कोंडोनि भिकारी ॥१॥

आतां कोठें हालों नेदीं । बरी सांपडली संदी ॥ध्रु.॥

किती वेरझारा । मागें घातलीया घरा ॥२॥

माझें मज नारायणा । देतां कां रे नये मना ॥३॥

भांडावें तें किती । बहु सोसिली फजिती ॥४॥

तुका म्हणे नाहीं । लाज तुझे अंगीं कांहीं ॥५॥

२०५६

जालों द्वारपाळ । तुझें राखिलें सकळ ॥१॥

नाहीं लागों दिलें अंगा । आड ठाकलों मी जगा ॥ध्रु.॥

करूनियां नीती । दिल्याप्रमाणें चालती ॥२॥

हातीं दंड काठी । भा जिवाचिये साटीं ॥३॥

बळ बुद्धी युक्ति । तुज दिल्या सर्व शक्ति ॥४॥

तुका म्हणे खरा । आतां घेईंन मुशारा ॥५॥

२०५७

फळाची तों पोटीं । घडे वियोगें ही भेटी ॥१॥

करावें चिंतन । सार तें चि आठवण ॥ध्रु.॥

चित्त चित्ती ग्वाही । उपचारें चाड नाहीं ॥२॥

तुका म्हणे देवा । पावे अंतरींची सेवा ॥३॥

॥१५॥

२०५८

दुर्बळाचें कोण । ऐके घालूनियां मन । राहिलें कारण । तयावांचूनि काय तें ॥१॥

कळों आलें अनुभवें । पांडुरंगा माझ्या जीवें । न संगतां ठावें । पडे चर्या देखोनि ॥ध्रु.॥

काम क्रोध माझा देहीं । भेदाभेद गेले नाहीं । होतें तेथें कांहीं । तुज कृपा करितां ॥२॥

हें तों नव्हे उचित । नुपेक्षावें शरणागत । तुका म्हणे रीत । तुमची आम्हां न कळे ॥३॥

२०५९

आम्ही भाव जाणों देवा । न कळती तुझिया मावा । गणिकेचा कुढावा । पतना न्यावा दशरथ ॥१॥

तरी म्यां काय गा करावें । कोण्या रीती तुज पावें । न संगतां ठावें । तुम्हांविण न पडे ॥ध्रु.॥

दोनी फाकलिया वाटा । गोवी केला घटापटा । नव्हे धीर फांटा । आड रानें भरती ॥२॥

तुका म्हणे माझे डोळे । तुझे देखती हे चाळे । आतां येणें वेळे । चरण जीवें न सोडीं ॥३॥

२०६०

वेरझारीं जाला सीण । बहु केलें क्षीदक्षीण । भांडणासी दिन । आजी येथें फावला ॥१॥

आतां काय भीड भार । धरूनियां लोकचार । बुडवूनि वेव्हार । सरोबरी करावी ॥ध्रु.॥

आलें बहुतांच्या मना । कां रे न होसी शाहाणा । मुळींच्या वचना । आम्ही जागों आपुल्या ॥२॥

तुका म्हणे चौघांमधीं । तुज नेलें होतें आधीं । आतां नामधीं । उरी कांहीं राहिली ॥३॥

॥३॥

२०६१

कल्पतरूखालीं । फळें येती मागीतलीं ॥१॥

तेथें बैसल्याचा भाव । विचारूनि बोलें ठाव ॥ध्रु.॥

द्यावें तें उत्तर । येतो प्रतित्याचा फेर ॥२॥

तुका म्हणे मनीं । आपुल्या च लाभहानि ॥३॥

२०६२

रंगलें या रंगें पालट न घरी । खेवलें अंतरीं पालटेना ॥१॥

सावळें निखळ कृष्णनाम ठसे । अंगसंगें कैसे शोभा देती ॥ध्रु.॥

पवित्र जालें तें न लिंपे विटाळा । नैदी बैसों मला आडवरी ॥२॥

तुका म्हणे काळें काळें केलें तोंड । प्रकाश अभंड देखोनियां ॥३॥

२०६३

जगा काळ खाय । आम्ही माथां दिले पाय ॥१॥

नाचों तेथें उभा राहे । जातां व्यंग करी साहे ॥ध्रु.॥

हरिच्या गुणें धाला । होता खात चि भुकेला ॥२॥

तुका म्हणे हळु । जाला कढत शीतळु ॥३॥

॥३॥

२०६४

ब्रम्हरस घेई काढा । जेणें पीडा वारेल ॥१॥

पथ्य नाम विठोबाचें । अणीक वाचे न सेवीं ॥ध्रु.॥

भवरोगाऐसें जाय । आणीक काय क्षुल्लकें ॥२॥

तुका म्हणे नव्हे बाधा । अणीक कदा भूतांची ॥३॥

२०६५

अंगें अनुभव जाला मज । संतरजचरणांचा ॥१॥

सुखी जालों या सेवनें । दुःख नेणें यावरी ॥ध्रु.॥

निर्माल्याचें तुळसीदळ । विष्णुजळ चरणींचें ॥२॥

तुका म्हणे भावसार । करूनि फार मिश्रित ॥३॥

२०६६

वैद्य एक पंढरिराव । अंतर्भाव तो जाणे ॥१॥

रोगाऐशा द्याव्या वल्ली । जाणे जाली बाधा ते ॥ध्रु.॥

नेदी रुका वेचों मोल । पोहे बोल प्रीतीचे ॥२॥

तुका म्हणे दयावंता । सदा चिंता दीनांची ॥३॥

२०६७

करितां कोणाचें ही काज । नाहीं लाज देवासी ॥१॥

बरे करावें हें काम । धरिलें नाम दीनबंधुस ॥ध्रु.॥

करुनि अराणूक पाहे । भलत्या साह्य व्हावया ॥२॥

बोले तैसी करणी करी । तुका म्हणे एक हरि ॥३॥

॥४॥

२०६८

उभें चंद्रभागे तीरीं । कट धरोनियां करीं ।

पाउलें गोजिरीं । विटेवरी शोभलीं ॥१॥

त्याचा छंद माझ्या जीवा । काया वाचा मनें हेवा ।

संचिताचा ठेवा । जोडी हातीं लागली ॥ध्रु.॥

रूप डोळियां आवडे । कीर्ति श्रवणीं पवाडे ।

मस्तक नावडे । उठों पायांवरोनि ॥२॥

तुका म्हणे नाम । ज्याचें नासी क्रोध काम ।

हरी भवश्रम । उच्चारितां वाचेसी ॥३॥

२०६९

आम्हां हें चि भांडवल । म्हणों विठ्ठल विठ्ठल ॥१॥

सुखें तरों भवनदी । संग वैष्णवांची मांदी ॥ध्रु.॥

बाखराचें वाण । सांडूं हें जेवूं जेवण ॥२॥

न लगे वारंवार । तुका म्हणे वेरझार ॥३॥

२०७०

आतां माझ्या भावा । अंतराय नको देवा ॥१॥

आलें भागा तें करितों । तुझें नाम उच्चारितों ॥ध्रु.॥

दृढ माझें मन । येथें राखावें बांधोन ॥२॥

तुका म्हणे वाटे । नको फुटों देऊं फांटे ॥३॥

॥३॥

२०७१

काय देवापाशीं उणें । हिंडे दारोदारीं सुनें ॥१॥

करी अक्षरांची आटी । एके कवडी च साटीं ॥ध्रु.॥

निंदी कोणां स्तवी । चिंतातुर सदा जीवीं ॥२॥

तुका म्हणे भांड । जलो जळो त्याचें तोंड ॥३॥

२०७२

मागणें तें मागों देवा । करूं भक्ति त्याची सेवा ॥१॥

काय उणे तयापाशीं । रिद्धिसिद्धी ज्याच्या दासी ॥ध्रु.॥

कायावाचामन । करूं देवा हें अर्पण ॥२॥

तुका म्हणे विश्वंभर । ज्याच्यानें हें चराचर ॥३॥

२०७३

चित्ती नाहीं आस । त्याचा पांडुरंग दास ॥१॥

असे भक्तांचिये घरीं । काम न संगतां करी ॥ध्रु.॥

अनाथाचा बंधु । असे अंगीं हा संबंधुं ॥२॥

तुका म्हणे भावें । देवा सत्ता राबवावें ॥३॥

२०७४

कर्कशसंगति । दुःख उदंड फजिती ॥१॥

नाहीं इह ना परलोक । मजुर दिसे जैसें रंक ॥ध्रु.॥

वचन सेंटावरी । त्याचें ठेवूनि धिक्कारी ॥२॥

तुका म्हणे पायीं बेडी । पडिली कपाळीं कुर्‍हाडी ॥३॥

॥४॥

२०७५

बीज पेरे सेतीं । मग गाडेवरी वाहाती ॥१॥

वांयां गेलें ऐसें दिसे । लाभ त्याचे अंगीं वसे ॥ध्रु.॥

पाल्याची जतन । तरि प्रांतीं येती कण ॥२॥

तुका म्हणे आळा । उदक देतां लाभे फळा ॥३॥

२०७६

जाणावें तें सार । नाहीं तरी दगा फार ॥१॥

डोळे झांकिलिया रवि । नाहीं ऐसा होय जेवीं ॥ध्रु.॥

बहुथोड्या आड । निवारितां लाभें जाड ॥२॥

तुका म्हणे खरें । नेलें हातींचे अंधारें ॥३॥

२०७७

मुळीं नेणपण । जाला तरी अभिमान ॥१॥

वांयां जावें हें चि खरें । केलें तेणें चि प्रकारें ॥ध्रु.॥

अराणूक नाहीं कधीं । जाली तरि भेदबुद्धि ॥२॥

अंतरली नाव । तुका म्हणे नाहीं ठाव ॥३॥

॥३॥

२०७८

संवसारसांते आले हो आइका । तुटीचें ते नका केणें भरूं ॥१॥

लाभाचा हा काळ अवघे विचारा । पारखी ते करा साह्य येथें ॥ध्रु.॥

शृंगारिलें दिसे न कळें अंतर । गोविला पदर उगवेना ॥२॥

तुका म्हणे खोटें गुंपतां विसारें । हातिंचिया खरें हातीं घ्यावें ॥३॥

२०७९

सारावीं लिगाडें धरावा सुपंथ । जावें उसंतीत हळूहळू ॥१॥

पुढें जातियाचे उमटले माग । भांबावलें जग आडरानें ॥ध्रु.॥

वेचल्याचा पाहे वरावरि झाडा । बळाचा निधडा पुढिलिया ॥२॥

तुका म्हणे जैसी दाखवावी वाणी । ते द्यावी भरोनी शेवट तों ॥३॥

२०८०

बुद्धिमंद शिरीं । भार फजिती पदरीं ॥१॥

जाय तेथें अपमान । पावे हाणी थुंकी जन ॥ध्रु.॥

खरियाचा पाड । मागें लावावें लिगाड ॥२॥

तुका म्हणे करी । वर्म नेणें भरोवरी ॥३॥

॥३॥

२०८१

पूर्वजांसी नकाऩ । जाणें तें आइका ॥१॥

निंदा करावी चाहाडी । मनीं धरूनि आवडी ॥ध्रु.॥

मात्रागमना ऐसी । जोडी पातकांची रासी ॥२॥

तुका म्हणे वाट । कुंभपाकाची ते नीट ॥

२०८२

वेडीं तें वेडीं बहुत चि वेडीं । चाखतां गोडी चवी नेणे ॥ध्रु.॥

देहा लावी वात । पालव घाली जाली रात ॥१॥

कडिये मूल भोंवतें भोंये । मोकलुनि रडे धाये ॥२॥

लेंकरें वत्ति पुसे जगा । माझा गोहो कोण तो सांगा ॥३॥

आपुली शुद्धि जया नाहीं । आणिकांची ते जाणे काईं ॥४॥

तुका म्हणे ऐसे जन । नर्का जातां राखे कोण ॥५॥

२०८३

आवडीचें दान देतो नारायण । बाहे उभारोनि राहिलासे ॥१॥

जें जयासी रुचे तें करी समोर । सर्वज्ञ उदार मायबाप ॥ध्रु.॥

ठायीं पडिलिया तें चि लागे खावें । ठायींचे चि घ्यावें विचारूनि ॥२॥

बीज पेरूनियां तें चि घ्यावें फळ । डोरलीस केळ कैंचें लागे ॥३॥

तुका म्हणे देवा कांहीं बोल नाहीं । तुझा तूं चि पाहीं शत्रु सखा ॥४॥

२०८४

अडचणीचें दार । बाहेर माजी पैस फार ॥१॥

काय करावें तें मौन्य । दाही दिशा हिंडे मन ॥ध्रु.॥

बाहेर दावी वेश । माजी वासनेचे लेश ॥२॥

नाहीं इंद्रियां दमन । काय मांडिला दुकान ॥३॥

सारविलें निकें । वरि माजी अवघें फिकें ॥४॥

तुका म्हणे अंतीं । कांहीं न लगे चि हातीं ॥५॥

२०८५

लय लक्षूनियां जालों म्हणती देव । तो ही नव्हे भाव सत्य जाणा ॥१॥

जालों बहुश्रुत न लगे आतां कांहीं । नको राहूं ते ही निश्चिंतीनें ॥ध्रु.॥

तपें दान काय मानिसी विश्वास । बीज फळ त्यास आहे पुढें ॥२॥

कर्म आचरण यातीचा स्वगुण । विशेष तो गुण काय तेथें ॥३॥

तुका म्हणे जरी होईंल निष्काम । तरि च होय राम देखे डोळां ॥४॥

॥५॥

२०८६

पुरली धांव कडिये घेई । पुढें पायीं न चलवीं ॥१॥

कृपाळुवे पांडुरंगे । अंगसंगे जिवलगे ॥ध्रु.॥

अवघी निवारावी भूक । अवघ्या दुःख जन्माचें ॥२॥

तुका म्हणे बोलवेना । लावीं स्तनां विश्वरें ॥३॥

२०८७

जें जें मना वाटे गोड । तें तें कोड पुरविसी ॥१॥

आतां तूं चि बाह्यात्कारीं । अवघ्यापरी जालासी ॥ध्रु.॥

नाहीं सायासाचें काम । घेतां नाम आवडी ॥२॥

तुका म्हणे सर्वसांगे । पांडुरंगे दयाळे ॥३॥

२०८८

जेथें माझी दृष्टि जाय । तेथें पाय भावीन ॥१॥

असेन या समाधानें । पूजा मनें करीन ॥ध्रु.॥

अवघा च अवघे देसी । सुख घेवविसी संपन्न ॥२॥

तुका म्हणे बंधन नाहीं । ऐसें कांहीं ते करूं ॥३॥

॥३॥

२०८९

नातुडे जो कवणे परी । उभा केला विटेवरी ॥१॥

भला भला पुंडलिका । मानलासी जनलोकां ॥ध्रु.॥

कोण्या काळें सुखा । ऐशा कोण पावता ॥२॥

अवघा आणिला परिवार । गोपी गोपाळांचा भार ॥३॥

तुका म्हणे धन्य जालें । भूमी वैकुंठ आणिलें ॥४॥

२०९०

अवघे चुकविले सायास । तप रासी जीवा नास ॥१॥

जीव देऊनियां बळी । अवघीं तारिलीं दुर्बळीं । केला भूमंडळीं । माजी थोर पवाडा ॥ध्रु.॥

कांहीं न मगे याची गती । लुटवितो जगा हातीं ॥२॥

तुका म्हणे भक्तराजा । कोण वर्णी पार तुझा ॥३॥

२०९१

प्रमाण हें त्याच्या बोला । देव भक्तांचा अंकिला ॥१॥

न पुसतां जातां नये । खालीं बैसतां ही भिये ॥ध्रु.॥

अवघा त्याचा होत । जीव भावाही सहित ॥२॥

वदे उपचाराची वाणी । कांहीं माग म्हणऊनि ॥३॥

उदासीनाच्या लागें । तुका म्हणे धांवे मागें ॥४॥

२०९२

कांहीं न मागती देवा । त्यांची करूं धांवे सेवा ॥१॥

हळूहळू फेडी ॠण । होऊनियां रूपें दीन ॥ध्रु.॥

होऊं न सके वेगळा । क्षण एक त्यां निराळा ॥२॥

तुका म्हणे भक्तिभाव । हा चि देवाचा ही देव ॥३॥

२०९३

जाणे अंतरिंचा भाव । तो चि करितो उपाव ॥१॥

न लगें सांगावें मांगावें ॥

जीवें भावें अनुसरावें । अविनाश घ्यावें । फळ धीर धरोनि ॥ध्रु.॥

बाळा न मागतां भोजन । माता घाली पाचारून ॥२॥

तुका म्हणे तरी । एकीं लंघियेले गिरी ॥३॥

२०९४

आम्ही नाचों तेणें सुखें । वाऊं टाळी गातों मुखें ॥१॥

देव कृपेचा कोंवळा । शरणागता पाळी लळा ॥ध्रु.॥

आम्हां जाला हा निर्धार । मागें तारिलें अपार ॥२॥

तुका म्हणे संतीं । वर्म दिलें आम्हां हातीं ॥३॥

२०९५

जालों निर्भर मानसीं । म्हणऊनि कळलासी ॥१॥

तुझे म्हणविती त्यांस । भय चिंता नाहीं आस ॥ध्रु.॥

चुकविसी पाश । गर्भवासयातना ॥२॥

तुझें जाणोनियां वर्म । कंठीं धरियेलें नाम ॥३॥

तुका म्हणे तेणें सुखें । विसरलों जन्मदुःख ॥४॥

॥७॥

२०९६

नको दुष्टसंग । पडे भजनामधीं भंग ॥१॥

काय विचार देखिला । सांग माझा तो विठ्ठला ॥ध्रु.॥

तुज निषेधितां । मज न साहे सर्वथा ॥२॥

एका माझ्या जीवें । वाद करूं कोणासवें ॥३॥

तुझे वणूप गुण । कीं हे राखों दुष्टजन ॥४॥

काय करूं एका । मुखें सांग म्हणे तुका ॥५॥

२०९७

विठ्ठल माझी माय । आम्हां सुखा उणें काय ॥१॥

घेतों अमृताची धनी । प्रेम वोसंडलें स्तनीं ॥ध्रु.॥

क्रीडों वैष्णवांच्या मेळीं । करूं आनंदाच्या जळीं ॥२॥

तुका म्हणे कृपावंत । ठेवीं आम्हांपाशीं चत्ति ॥३॥

२०९८

भक्तिसुखें जे मातले । ते कळिकाळा शूर जाले ॥१॥

हातीं बाण हरिनामाचे । वीर गर्जती विठ्ठलाचे ॥ध्रु.॥

महां दोषां आला त्रास । जन्ममरणां केला नाश ॥२॥

सहस्रनामाची आरोळी । एक एकाहूनि बळी ॥३॥

नाहीं आणिकांचा गुमान । ज्याचें अंकित त्यावांचून ॥४॥

का म्हणे त्यांच्या घरीं । मोक्षसिद्धी या कामारी ॥५॥

॥३॥

२०९९

पंधरां दिवसां एक एकादशी । कां रे न करिसी व्रतसार ॥१॥

काय तुझा जीव जातो एका दिसें । फराळाच्या मिसें धणी घेसी ॥ध्रु.॥

स्वहित कारण मानवेल जन । हरिकथा पूजन वैष्णवांचें ॥२॥

थोडे तुज घरीं होती उजगरे । देउळासी कां रे मरसी जातां ॥३॥

तुका म्हणे कां रे सकुमार जालासी । काय जाब देसी यमदूतां ॥४॥

२१००

कथा हें भूषण जनामध्यें सार । तरले अपार बहुत येणें ॥१॥

नीचिये कुळींचा उंचा वंद्य होय । हरीचे जो गाय गुणवाद ॥ध्रु.॥

देव त्याची माथां वंदी पायधुळी । दीप झाला कुळीं वंशाचिये ॥२॥

त्याची निंदा करी त्याची कुष्ठ वाणी । मुख संवदणी रजकाची ॥३॥

तुका म्हणे नाहीं चोरीचा व्यापार । विठ्ठलाचें सार नाम ध्यावें ॥४॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2007-12-09T19:25:19.6270000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

private brand

  • खाजगी छापा 
  • न. स्व-चिन्ह 
  • स्वीय छाप 
  • (also own brand) 
RANDOM WORD

Did you know?

गांवे, नद्या, समुद्र, देवदेवता किंवा अन्य नांवांची उत्पत्ती काय असेल? नांवे कशी पडली असतील?
Category : Hindu - Literature
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site