TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|संत तुकाराम गाथा|
अभंग संग्रह १००१ ते ११००

तुकाराम गाथा - अभंग संग्रह १००१ ते ११००

तुकाराम महाराजांचे अभंग म्हणजे रोजच्या जीवनातील विविध व्यवहारातील सुत्ररूपाने केलेले मार्गदर्शन आणि जीवनाचे महाभाष्य.

Tukaram was one of the greatest poet saints, whose Abhang says the greatest philosophy of routine life.


अभंग संग्रह १००१ ते ११००

१००१

करितों कवित्व म्हणाल हें कोणी । नव्हे माझी वाणी पदरींची ॥१॥

माझिये युक्तीचा नव्हे हा प्रकार । मज विश्वंभर बोलवितो ॥ध्रु.॥

काय मी पामर जाणे अर्थभेद । वदवी गोविंद तें चि वदें ॥२॥

निमित्त मापासी बैसविलों आहें । मी तों कांहीं नव्हे स्वामिसत्ता ॥३॥

तुका म्हणे आहें पाईक चि खरा । वागवितों मुद्रा नामाची हे ॥४॥

१००२

आम्हीं गावें तुम्हीं कोणीं कांहीं न म्हणावें । ऐसें तंव आम्हां सांगितलें नाहीं देवें ॥१॥

म्हणा रामराम टाळी वाजवा हातें । नाचा डोला प्रेमें आपुलिया स्वहितें ॥ध्रु.॥

सहज घडे तया आळस करणें तें काई । अग्नीचें भातुकें हात पाळितां कां पायीं ॥२॥

येथें नाहीं लाज भक्तिभाव लौकिक । हांसे तया घडे ब्रम्हहत्यापातक ॥३॥

जया जैसा भाव निरोपण करावा । येथें नाहीं चाड ताळविताळ या देवा ॥४॥

सदैव ज्यां कथा काळ घडे श्रवण । तुका म्हणे येर जन्मा आले पाषाण ॥५॥

१००३

देव घ्या कोणी देव घ्या कोणी । आइता आला घर पुसोनी ॥१॥

देव न लगे देव न लगे । सांटवणेचे रुधले जागे ॥ध्रु.॥

देव मंदला देव मंदला । भाव बुडाला काय करूं ॥२॥

देव घ्या फुका देव घ्या फुका । न लगे रुका मोल कांहीं ॥३॥

दुबळा तुका भावेंविणें । उधारा देव घेतला रुणें ॥४॥

१००४

विष्णुमय सर्व वैष्णवांसी ठावें । येरांनीं वाहावे भार माथां ॥१॥

साधनें संकटें सर्वांलागीं सीण । व्हावा लागे क्षीण अहंमान ॥ध्रु.॥

भाव हा कठीण वज्र हें भेदवे । परि न छेदवे मायाजाळ ॥२॥

तुका म्हणे वर्म भजनें चि सांपडे । येरांसी तों पडे ओस दिशा ॥३॥

१००५

कीर्तनाची गोडी । देव निवडी आपण ॥१॥

कोणी व्हा रे अधिकारी । त्यासी हरि देईल ॥ध्रु.॥

वैराग्याचे बळें । साही खळ जिणावे ॥२॥

उरेल ना उरी । तुका करी बोभाट ॥३॥

१००६

कायावाचामन ठेविलें गाहाण । घेतलें तुझें रिण जोडीलागीं ॥१॥

अवघें आलें आंत पोटा पडिलें थीतें । सारूनि निश्चिंत जालों देवा ॥ध्रु.॥

द्यावयासी आतां नाहीं तोळा मासा । आधील मवेशा तुज ठावी ॥२॥

तुझ्या रिणें गेले बहुत बांधोन । जाले मजहून थोरथोर ॥३॥

तुका म्हणे तुझे खतीं जें गुंतलें । करूनि आपुलें घेईं देवा ॥४॥

१००७

करिसी कीं न करिसी माझा अंगीकार । हा मज विचार पडिला देवा ॥१॥

देसी कीं न देसी पायांचें दर्शन । म्हणऊनि मन स्थिर नाहीं ॥ध्रु.॥

बोलसी कीं न बोलसी मजसवें देवा । म्हणोनियां जीवा भय वाटे ॥२॥

होईंल कीं न होय तुज माझा आठव । पडिला संदेह हा चि मज ॥३॥

तुका म्हणे मी कमाईंचे हीण । म्हणऊनि सीण करीं देवा ॥४॥

१००८

ऐसा माझा आहे भीडभार । नांवाचा मी फार वांयां गेलों ॥१॥

काय सेवा रुजु आहे सत्ताबळ । तें मज राउळ कृपा करी ॥ध्रु.॥

काय याती शुद्ध आहे कुळ कर्म । तेणें पडे वर्म तुझे ठायीं ॥२॥

कोण तपोनिध दानधर्मसीळ । अंगीं एक बळ आहे सत्ता ॥३॥

तुका म्हणे वांयां जालों भूमी भार । होईंल विचार काय नेणों ॥४॥

१००९

साच मज काय कळों नये देवा । काय तुझी सेवा काहे नव्हे ॥१॥

करावें तें बरें जेणें समाधान । सेवावें हें वन न बोलावें ॥ध्रु.॥

शुद्ध माझा भाव होइल तुझे पायीं । तरि च हें देई निवडूनि ॥२॥

उचित अनुचित कळों आली गोष्टी । तुझे कृपादृष्टी पांडुरंगा ॥३॥

तुका म्हणे मज पायांसवे चाड । सांगसी तें गोड आहे मज ॥४॥

१०१०

नाहीं कंटाळलों परि वाटे भय । करावें तें काय न कळतां ॥१॥

जन वन आम्हां समान चि जालें । कामक्रोध गेले पावटणी ॥ध्रु.॥

षडऊर्मी शत्रु जिंतिले अनंता । नामाचिया सत्ताबळें तुझ्या ॥२॥

म्हणऊनिं मुख्य धर्म आम्हां सेवकांचा ऐसा । स्वामी करी शिरसा पाळावें तें ॥३॥

म्हणऊनिं तुका अवलोकुनी पाय । वचनाची पाहे वास एका ॥४॥

१०११

वांयांविण वाढविला हा लौकिक । आणिला लटिक वाद दोघां ॥१॥

नाहीं ऐसा जाला देव माझ्या मतें । भुकेलें जेवितें काय जाणे ॥ध्रु.॥

शब्दज्ञानें गौरविली हे वैखरी । साच तें अंतरीं बिंबे चि ना ॥२॥

जालों परदेशी गेले दोन्ही ठाय । संसार ना पाय तुझे देवा ॥३॥

तुका म्हणे मागें कळों येतें ऐसें । न घेतों हें पिसें लावूनियां ॥४॥

१०१२

न कळे तत्वज्ञान मूढ माझी मती । परि ध्यातों चित्तीं चरणकमळ ॥१॥

आगमाचे भेद मी काय जाणें । काळ तो चिंतनें सारीतसें ॥ध्रु.॥

कांहीं नेणें परि म्हणवितों दास । होइल त्याचा त्यास अभिमान ॥२॥

संसाराची सोय सांडिला मारग । दुराविलें जग एका घायें ॥३॥

मागिल्या लागाचें केलेंसे खंडण । एकाएकीं मन राखियेलें ॥४॥

तुका म्हणे अगा रखुमादेवीवरा । भक्तकरुणाकरा सांभाळावें ॥५॥

१०१३

इतुलें करीं देवा ऐकें हें वचन । समूळ अभिमान जाळीं माझा ॥१॥

इतुलें करीं देवा ऐकें हे गोष्टी । सर्व समदृष्टी तुज देखें ॥ध्रु.॥

इतुलें करीं देवा विनवितों तुज । संतांचे चरणरज वंदीं माथां ॥२॥

इतुलें करीं देवा ऐकें हे मात । हृदयीं पंढरीनाथ दिवसरात्रीं ॥३॥

भलतिया भावें तारीं पंढरीनाथा । तुका म्हणे आतां शरण आलों ॥४॥

१०१४

तुझा दास ऐसा म्हणती लोकपाळ । म्हणऊनि सांभाळ करीं माझा ॥१॥

अनाथाचा नाथ पतितपावन । हें आतां जतन करीं नाम ॥ध्रु.॥

माझें गुण दोष पाहातां न लगे अंत । ऐसें माझें चित्त मज ग्वाही ॥२॥

नेणें तुझी कैसी करावी हे सेवा । जाणसी तूं देवा अंतरींचें ॥३॥

तुका म्हणे तूं या कृपेचा सिंधु । तोडीं भवबंधु माझा देवा ॥४॥

१०१५

जाणावें ते काय नेणावें ते काय । ध्यावे तुझे पाय हें चि सार ॥१॥

करावें तें काय न करावें तें काय । ध्यावें तुझे पाय हें चि सार ॥ध्रु.॥

बोलावें तें काय न बोलावें तें काय । ध्यावे तुझे पाय हें चि सार ॥२॥

जावें तें कोठें न वजावे आतां । बरवें आठवितां नाम तुझें ॥३॥

तुका म्हणे तूं करिसी तें सोपे । पुण्यें होती पापें आमुच्या मतें ॥४॥

१०१६

नको ब्रम्हज्ञान आत्मस्थितीभाव । मी भक्त तूं देव ऐसें करीं ॥१॥

दावीं रूप मज गोपिकारमणा । ठेवीन चरणांवरी माथा ॥ध्रु.॥

पाहोनि श्रीमुख देइन आलिंगन । जीवें निंबलोण उतरीन ॥२॥

पुसतां सांगेन हितगुज मात । बैसोनि एकांत सुखगोष्टी ॥३॥

तुका म्हणे यासी न लावीं उशीर । माझें अभ्यंतर जाणोनियां ॥४॥

१०१७

मागें शरणागत तारिले बहुत । म्हणती दीनानाथ तुज देवा ॥१॥

पाहिले अपराध नाहीं याती कुळ । तारिला अजामेळ गणिका भिल्ली ॥ध्रु.॥

अढळपदीं बाळ बैसविला धुरु । क्षीराचा सागरु उपमन्ये ॥२॥

गजेंद्रपशु नाडियें जळचरें । भवसिंधुपार उतरिला ॥३॥

प्रल्हाद अग्नींत राखिला जळांत । विषाचें अमृत तुझ्या नामें ॥४॥

पांडवां संकट पडतां जडभारी । त्यांचा तू कैवारी नारायणा ॥५॥

तुका म्हणे तूं या अनाथाचा नाथ । ऐकोनियां मात शरण आलों ॥६॥

१०१८

तुझा शरणागत जालों मी अंकित । करीं माझें हित पांडुरंगा ॥१॥

पतितपावन तुझी ब्रीदावळी । ते आतां सांभाळीं मायबापा ॥ध्रु.॥

अनाथाचा नाथ बोलतील संत । ऐकोनियां मात विश्वासलों ॥२॥

न करावी निरास न धरावें उदास । देई याचकास कृपादान ॥३॥

तुका म्हणे मी तों पातकांची रासी । देई पायापासीं ठाव देवा ॥४॥

१०१९

सर्वस्वाचा त्याग तो सदा सोंवळा । न लिंपे विटाळा अग्नि जैसा ॥१॥

सत्यवादी करी संसार सकळ । अलिप्त कमळ जळीं जैसें ॥ध्रु.॥

घडे ज्या उपकार भूतांची दया । आत्मस्थिती तया अंगीं वसे ॥२॥

नो बोले गुणदोष नाइके जो कानीं । वर्तोनि तो जनीं जनार्दन ॥३॥

तुका म्हणे वर्म जाणितल्याविण । पावे करितां सीण सांडीमांडी ॥४॥

१०२०

कुळधर्म ज्ञान कुळधर्म साधन । कुळधर्में निधान हातीं चढे ॥१॥

कुळधर्म भक्ति कुळधर्म गति । कुळधर्म विश्रांति पाववील ॥ध्रु.॥

कुळधर्म दया कुळधर्म उपकार । कुळधर्म सार साधनाचें ॥२॥

कुळधर्म महत्व कुळधर्म मान । कुळधर्म पावन परलोकींचें ॥३॥

तुका म्हणे कुळधर्म दावी देवीं देव । यथाविध भाव जरीं होय ॥४॥

१०२१

पुण्य परउपकार पाप ते परपीडा । आणीक नाहीं जोडा दुजा यासी ॥१॥

सत्य तो चि धर्म असत्य तें कर्म । आणीक हे वर्म नाहीं दुजें ॥ध्रु.॥

गति ते चि मुखीं नामाचें स्मरण । अधोगति जाण विन्मुखते ॥२॥

संतांचा संग तो चि स्वर्गवास । नर्क तो उदास अनर्गळा ॥३॥

तुका म्हणे उघडें आहे हित घात । जयाचें उचित करा तैसें ॥४॥

१०२२

न वजे वांयां कांहीं ऐकतां हरिकथा । आपण करितां वांयां न वजे ॥१॥

न वजे वांयां कांहीं देवळासी जातां । देवासी पूजितां वांयां न वजे ॥ध्रु.॥

न वजे वांयां कांहीं केलिया तीर्थ । अथवा कां व्रत वांयां न वजे ॥२॥

न वजे वांयां जालें संतांचें दर्शन । शुद्ध आचरण वांयां न वजे ॥३॥

तुका म्हणे भाव असतां नसतां । सायास करितां वांयां न वजे ॥४॥

१०२३

चित्तीं धरीन मी पाउलें सकुमारें । सकळ बिढार संपत्तीचें ॥१॥

कंठीं धरिन मी नाम अमृताची वल्ली । होईंल राहिली शीतळ तनु ॥ध्रु.॥

पाहेन श्रीमुख साजिरें सुंदर । सकळां अगर लावण्यांचें ॥२॥

करिन अंगसंग बाळकाचे परी । बैसेन तों वरी नुतरीं कडिये ॥३॥

तुका म्हणे हा केला तैसा होय । धरिली मनें सोय विठोबाची ॥४॥

१०२४

बाळ मातेपाशीं सांगे तानभूक । उपायाचें दुःख काय जाणे ॥१॥

तयापरी करीं पाळण हें माझें । घेउनियां ओझें सकळ भार ॥ध्रु.॥

कासया गुणदोष आणिसील मना । सर्व नारायणा अपराधी ॥२॥

सेवाहीन दीन पातकांची रासी । आतां विचारिसी काय ऐसें ॥३॥

जेणें काळें पायीं अनुसरलें चित्त । निर्धार हें हित जालें ऐसें ॥४॥

तुका म्हणे तुम्ही तारिलें बहुतां । माझी कांहीं चिंता असों दे वो ॥५॥

१०२५

जीवनावांचूनि तळमळी मासा । प्रकार हा तैसा होतो जीवा ॥१॥

न संपडे जालें भूमिगत धन । चरफडी मन तयापरी ॥ध्रु.॥

मातेचा वियोग जालियां हो बाळा । तो कळवळा जाणा देवा ॥२॥

सांगावे ते किती तुम्हांसी प्रकार । सकळांचें सार पाय दावीं ॥३॥

ये चि चिंते माझा करपला भीतर । कां नेणों विसर पडिला माझा ॥४॥

तुका म्हणे तूं हें जाणसी सकळ । यावरि कृपाळ होई देवा ॥५॥

१०२६

शरण आलें त्यासी न दावीं हे पाठी । ऐका जगजेठी विज्ञापना ॥१॥

अळविती तयांसी उत्तर झडकरी । द्यावें परिसा हरी विज्ञापना ॥ध्रु.॥

गांजिलियाचें करावें धांवणें । विनंती नारायणें परिसावी हे ॥२॥

भागलियाचा होई रे विसांवा । परिसावी केशवा विज्ञापना ॥३॥

अंकिताचा भार वागवावा माथां । परिसावी अनंता विज्ञापना ॥४॥

तुका म्हणे आम्हां विसरावें ना देवा । परिसावी हे देवा विज्ञापना ॥५॥

१०२७

कोण आम्हां पुसे सिणलें भागलें । तुजविण उगलें पांडुरंगा ॥१॥

कोणापाशीं आम्हीं सांगावें सुखदुःख । कोण तानभूक निवारील ॥ध्रु.॥

कोण या तापाचा करील परिहार । उतरील पार कोण दुजा ॥२॥

कोणापें इच्छेचें मागावें भातुकें । कोण कवतुकें बुझावील ॥३॥

कोणावरी आम्हीं करावी हे सत्ता । होइल साहाता कोण दुजा ॥४॥

तुका म्हणे अगा स्वामी सर्व जाणां । दंडवत चरणां तुमच्या देवा ॥५॥

१०२८

तेव्हां धालें पोट बैसलों पंगती । आतां आम्हां मुक्तिपांग काईं ॥१॥

धांवा केला आतां होईंल धांवणे । तया कायी करणें लागे सध्या ॥ध्रु.॥

गायनाचा आतां कोठें उरला काळ । आनंदें सकळ भरी आलें ॥२॥

देवाच्या सख्यत्वें विषमासी ठाव । मध्यें कोठें वाव राहों सके ॥३॥

तेव्हां जाली अवघी बाधा वाताहात । प्रेम हृदयांत प्रवेशलें ॥४॥

तुका म्हणे आम्हीं जिंतिलें भरवसा । देव कोठें दासा मोकलितो ॥५॥

१०२९

तरि कां पवाडे गर्जती पुराणें । असता नारायण शक्तिहीन ॥१॥

कीर्तीविण नाहीं नामाचा डांगोरा । येर कां इतरां वाणीत ना ॥ध्रु.॥

तरि च म्हणा तो आहे चिरंजीव । केलियाचा जीव सुखीं गुण ॥२॥

चांगलेपण हें निरुपायता अंगीं । बाणलें श्रीरंगा म्हणऊनि ॥३॥

तरि च हा थोर सांगितलें करी । अभिमान हरीपाशीं नाहीं ॥४॥

तुका म्हणे तरि करिती याची सेवा । देवापाशीं हेवा नाहीं कुडें ॥५॥

१०३०

अविट हें क्षीर हरिकथा माउली । सेविती सेविली वैष्णवजनीं ॥१॥

अमृत राहिलें लाजोनि माघारें । येणें रसें थोरें ब्रम्हानंदे ॥ध्रु.॥

पतित पातकी पावनपंगती । चतुर्भुज होती देवाऐसे ॥२॥

सर्व सुखें तया मोहोरती ठाया । जेथें दाटणी या वैष्णवांची ॥३॥

निर्गुण हें सोंग धरिलें गुणवंत । धरूनियां प्रीत गाये नाचे ॥४॥

तुका म्हणे केलीं साधनें गाळणी । सुलभ कीर्तनीं होऊनी ठेला ॥५॥

१०३१

संसारसोहळे भोगितां सकळ । भक्तां त्याचें बळ विटोबाचें ॥१॥

भय चिंता धाक न मनिती मनीं । भक्तां चक्रपाणि सांभाळीत ॥ध्रु.॥

पापपुण्य त्यांचें धरूं न शके अंग । भक्तांसी श्रीरंग सर्वभावे ॥२॥

नव्हती ते मुक्त आवडे संसार । देव भक्तां भार सर्व वाहे ॥३॥

तुका म्हणे देव भक्तां वेळाईंत । भक्त ते निश्चिंत त्याचियानें ॥४॥

१०३२

देवासी अवतार भक्तांसी संसार । दोहींचा विचार एकपणें ॥१॥

भक्तांसी सोहळे देवाचिया अंगें । देव त्यांच्या संगें सुख भोगी ॥ध्रु.॥

देवें भक्तां रूप दिलासे आकार । भक्तीं त्याचा पार वाखाणिला ॥२॥

एका अंगीं दोन्ही जालीं हीं निर्माण । देवभक्तपण स्वामिसेवा ॥३॥

तुका म्हणे येथें नाहीं भिन्नभाव । भक्त तो चि देव देव भक्त ॥४॥

१०३३

हुंबरती गाये तयांकडे कान । कैवल्यनिधान देउनि ठाके ॥१॥

गोपाळांची पूजा उच्छिष्ट कवळी । तेणें वनमाळी सुखावला ॥ध्रु.॥

चोरोनियां खाये दुध दहीं लोणी । भावें चक्रपाणि गोविला तो ॥२॥

निष्काम तो जाला कामासी लंपट । गोपिकांची वाट पाहात बैसे ॥३॥

जगदानी इच्छी तुळसीएकदळ । भावाचा सकळ विकिला तो ॥४॥

तुका म्हणे हें चि चैतन्यें सावळें । व्यापुनि निराळें राहिलेंसे ॥५॥

१०३४

समर्थासी नाहीं वर्णावर्णभेद । सामग्री ते सर्व सद्धि घरीं ॥१॥

आदराचे ठायीं बहु च आदर । मागितलें फार तेथें वाढी ॥ध्रु.॥

न म्हणे सोइरा सुहुर्द आवश्यक । राजा आणि रंक सारिखा चि ॥३॥

भाव देखे तेथें करी लडबड । जडा राखे जड निराळें चि ॥३॥

कोणी न विसंभे याचकाचा ठाव । विनवुनी देव शंका फेडी ॥४॥

तुका म्हणे पोट भरुनी उरवी । धालें ऐसें दावी अनुभवें ॥५॥

१०३५

आले भरा केणें । येरझार चुके जेणें ॥१॥

उभें केलें विटेवरी । पेंठ इनाम पंढरी ॥ध्रु.॥

वाहाती मारग । अवघें मोहोरलें जग ॥२॥

तुका म्हणे माप । खरें आणा माझे बाप ॥३॥

१०३६

लक्ष्मीवल्लभा । दिनानाथा पद्मनाभा ॥१॥

सुख वसे तुझे पायीं । मज ठेवीं ते चि ठायीं ॥ध्रु.॥

माझी अल्प हे वासना । तूं तो उदाराचा राणा ॥२॥

तुका म्हणे भोगें । पीडा केली धांव वेगें ॥३॥

१०३७

करीं ऐसें जागें । वेळोवेळां पायां लागें ॥१॥

प्रेम झोंबो कंठीं । देह धरणिये लोटीं ॥ध्रु.॥

राहे लोकाचार पडे । अवघा विसर ॥२॥

तुका म्हणे ध्यावें । तुज विभीचारभावें ॥३॥

१०३८

टाळ दिडी हातीं । वैकुंठींचे सांगाती ॥१॥

जाल तरी कोणा जा गा । करा सिदोरी ते वेगा ॥ध्रु.॥

जाती सादावीत । तेथें असों द्यावें चित्त ॥२॥

तुका म्हणे बोल । जाती बोलत विठ्ठल ॥३॥

१०३९

वांयां जातों देवा । नेणें भक्ती करूं सेवा ॥१॥

आतां जोडोनियां हात । उभा राहिलों निवांत ॥ध्रु.॥

करावें तें काय । न कळें अवलोकितों पाय ॥२॥

तुका म्हणे दान । दिलें पदरीं घेईंन ॥३॥

१०४०

जीव खादला देवत । माझा येणें महाभूतें । झोंबलें निरुतें । कांहीं करितां न सुटे ॥१॥

आतां करूं काय । न चले करितां उपाय । तुम्हां आम्हां सय । विघडाविघड केली ॥ध्रु.॥

बोलतां दुश्चिती । मी वो पडियेलें भ्रांती । आठव हा चित्तीं । न ये म्हणतां मी माझें ॥२॥

भलतें चि चावळे । जना अवघिया वेगळे । नाठवती बाळें । आपपर सारिखें ॥३॥

नका बोलों सये । मज वचन न साहे । बैसाल त्या राहें । उग्या वाचा खुंटोनी ॥४॥

तुम्हां आम्हां भेटी । नाहीं जाली जीवेंसाटीं । तुका म्हणे दृष्टी । पाहा जवळी आहे तों ॥५॥

१०४१

जींवीचा जिव्हाळा । पाहों आपुलिया डोळां ॥१॥

आम्हां विठ्ठल एक देव । येर अवघे चि वाव ॥ध्रु.॥

पुंडलिकाचे पाठीं । उभा हात ठेवुनि कटी ॥२॥

तुका म्हणे चित्तीं । वाहूं रखुमाईंचा पती ॥३॥

१०४२

माझें आराधन । पंढरपुरींचें निधान ॥१॥

तया एकाविण दुजें । कांहीं नेणें पंढरीराजें ॥ध्रु.॥

दास विठ्ठलाचा । अंकित अंकिला ठायींचा ॥२॥

तुका म्हणे आतां । नव्हे पालट सर्वथा ॥३॥

१०४३

आतां आम्हां हें चि काम । न विसंभावें तुझें नाम । वाहुनियां टाळी । प्रेमसुखें नाचावें ॥१॥

अवघी जाली आराणूक । मागें पुढें सकिळक । त्रिपुटीचें दुःख । प्रारब्ध सारिलें ॥ध्रु.॥

गोदातटें निर्मळें । देव देवांचीं देवळें । संत महंत मेळें । दिवस जाय सुखाचा ॥२॥

तुका म्हणे पंढरीनाथा । आणिक नाहीं मज चिंता । योगक्षेम माथां । भार तुझ्या घातला ॥३॥

१०४४

चोरटें सुनें मारिलें टाळे । केंउं करी परि न संडी चाळे ॥१॥

ऐसें एक दुराचारी गा देवा । आपुलिया जीवा घात करी ॥ध्रु.॥

नाक गेलें तरि लाज ना विचार । हिंडे फजितखोर दारोदारीं ॥२॥

तुका म्हणे कर्म बिळवंत गाढें । नेदी तया पुढेंमागें सरों ॥३॥

१०४५

मुनि मुक्त जाले भेणें गर्भवासा । आम्हां विष्णुदासां सुलभ तो ॥१॥

अवघा चि संसार केला ब्रम्हरूप । विठ्ठलस्वरूप म्हणोनियां ॥ध्रु.॥

पुराणीं उपदेश साधन उध्दट । आम्हां सोपी वाट वैकुंठींची ॥२॥

तुका म्हणे जनां सकळांसहित । घेऊं अखंडित प्रेमसुख ॥२॥

१०४६

न करावी स्तुति माझी संतजनीं । होईंल या वचनीं अभिमान ॥१॥

भारें भवनदी नुतरवे पार । दुरावती दूर तुमचे पाय ॥२॥

तुका म्हणे गर्व पुरवील पाठी । होईंल माझ्या तुटी विठोबाची ॥३॥

१०४७

तुमचिये दासींचा दास करूनि ठेवा । आशीर्वाद द्यावा हा चि मज ॥१॥

नवविधा काय बोलिली जे भक्ती । घ्यावी माझ्या हातीं संतजनीं ॥२॥

तुका म्हणे तुमच्या पायांच्या आधारें । उत्तरेन खरें भवनदी ॥३॥

१०४८

चोर टेंकाचे निघाले चोरी । आपलें तैसें पारखे घरीं ॥१॥

नाहीं नफा नागवे आपण । गमाविले कान हात पाय ॥ध्रु.॥

बुद्धिहीन नये कांहीं चि कारणा । तयासवें जाणा तें चि सुख ॥२॥

तुका म्हणे नाहीं ठाउकें वर्म । तयासी कर्म वोडवलें ॥३॥

१०४९

समर्थाचें बाळ कीविलवाणें दिसे । तरी कोणा हांसे जन देवा ॥१॥

अवगुणी जरी जालें तें वोंगळ । करावा सांभाळ लागे त्याचा ॥२॥

तुका म्हणे तैसा मी एक पतित । परि मुद्रांकित जालों तुझा ॥३॥

१०५०

गाढवाचे अंगीं चंदनाची उटी । राख तया तेणें केलीसे भेटी ॥१॥

सहज गुण जयाचे देहीं । पालट कांहीं नव्हे तया ॥ध्रु.॥

माकडाचे गळां मोलाचा मणि । घातला चावुनी टाकी थुंकोनि ॥२॥

तुका म्हणे खळा नावडे हित । अविद्या वाढवी आपुलें मत ॥३॥

१०५१

नेणे सुनें चोर पाहुणा मागता । देखून भलता भुंकतसे ॥१॥

शिकविलें कांहीं न चले तया । बोलियेले वांयां बोल जाती ॥ध्रु.॥

क्षीर ओकुनियां खाय अमंगळ । आपुली ते ढाळ जाऊं नेदी ॥२॥

वंदूं निंदूं काय दुराचार । खळाचा विचार तुका म्हणे ॥३॥

१०५२

जन मानविलें वरी बाह्यात्कारीं । तैसा मी अंतरीं नाहीं जालों ॥१॥

म्हणउनी पंढरीनाथा वाटतसे चिंता । प्रगट बोलतां लाज वाटे ॥ध्रु.॥

संतां ब्रम्हरूप जालें अवघें जन । ते माझे अवगुण न देखती ॥२॥

तुका म्हणे मी तों आपणांसी ठावा । आहें बरा देवा जैसा तैसा ॥३॥

१०५३

काम क्रोध माझे जीताती शरीरीं । कोवळें तें वरी बोलतसें ॥१॥

कैसा सरतां जालों तुझ्या पायीं । पांडुरंगा कांहीं न कळे हें ॥ध्रु.॥

पुराणींची ग्वाही वदतील संत । तैसें नाहीं चित्त शुद्ध जालें ॥२॥

तुका म्हणे मज आणूनि अनुभवा । दाखवीं हें देवा साच खरें ॥३॥

१०५४

स्तुति करीं जैसा नाहीं अधिकार । न कळे विचार योग्यतेचा ॥१॥

तुमचें मी दास संतांचें दुर्बळ । करूनि सांभाळ राखा पायीं ॥ध्रु.॥

रामकृष्णहरि मंत्र उच्चारणा । आवडी चरणां विठोबाच्या ॥२॥

तुका म्हणे तुमचें सेवितों उच्चिष्ट । क्षमा करीं धीट होऊनियां ॥३॥

१०५५

बहु दूरवरी । वेठी ओझें होतें शिरीं ॥१॥

आतां उतरला भार । तुम्हीं केला अंगीकार ॥ध्रु.॥

बहु काकुलती । आलों मागें किती ॥२॥

तुका म्हणे देवा । आजि सफळ जाली सेवा ॥३॥

पाईंक - अभंग ११

१०५६

पाईंकपणें जोतिला सिद्धांत । सुर धरी मात वचन चित्तीं ॥१॥

पाइकावांचून नव्हे कधीं सुख । प्रजांमध्यें दुःख न सरे पीडा ॥ध्रु.॥

तरि व्हावें पाईंक जिवाचा उदार । सकळ त्यांचा भार स्वामी वाहे ॥२॥

पाइकीचें सुख जयां नाहीं ठावें । धिग त्यांनीं ज्यावें वांयांविण ॥३॥

तुका म्हणे एका क्षणांचा करार । पाईंक अपार सुख भोगी ॥४॥

१०५७

पाइकीचें सुख पाइकासी ठावें । म्हणोनियां जीवें केली साटीं ॥१॥

येतां गोळ्या बाण साहिले भडमार । वर्षातां अपार वृष्टी वरी ॥ध्रु.॥

स्वामीपुढें व्हावें पडतां भांडण । मग त्या मंडन शोभा दावी ॥२॥

पाइकांनीं सुख भोगिलें अपार । शुद्ध आणि धीर अंतर्बाहीं ॥३॥

तुका म्हणे या सिद्धांताच्या खुणा । जाणे तो शाहाणा करी तो भोगी ॥४॥

१०५८

पाईंक जो जाणे पाइकींनीं भाव । लाग पगें ठाव चोरवाट ॥१॥

आपणां राखोनि ठकावें आणीक । घ्यावें सकळीक हरूनियां ॥ध्रु.॥

येऊं नेदी लाग लागों नेदी माग । पाईंक त्या जग स्वामी मानी ॥२॥

ऐसें जन केलें पाइकें पाईंक । जया कोणी भीक न घलिती ॥३॥

तुका म्हणे ऐसे जयाचे पाईंक । बिळया तो नाइक त्रैलोकींचा ॥४॥

१०५९

पाइकांनीं पंथ चालविल्या वाटा । पारख्याचा सांटा मोडोनियां ॥१॥

पारखिये ठायीं घेउनियां खाणें । आपलें तें जन राखियेलें ॥ध्रु.॥

आधारेंविण जें बोलतां चावळे । आपलें तें कळे नव्हे ऐसें ॥२॥

सांडितां मारग मारिती पाईंक । आणिकांसी शीक लागावया ॥३॥

तुका म्हणे विश्वा घेऊनि विश्वास । पाईंक तयास सुख देती ॥४॥

१०६०

पाईंक तो प्रजा राखोनियां कुळ । पारखिया मूळ छेदी दुष्टा ॥१॥

तो एक पाईंक पाइकां नाईंक । भाव सकळीक स्वामिकाजीं ॥ध्रु.॥

तृणवत तनु सोनें ज्या पाषाण । पाइका त्या भिन्न नाहीं स्वामी ॥२॥

विश्वासावांचूनि पाइकासी मोल । नाहीं मिथ्या बोल बोलिलिया ॥३॥

तुका म्हणे नये स्वामी उणेपण । पाइका जतन करी त्यासी ॥४॥

१०६१

धनी ज्या पाइका मानितो आपण । तया भितें जन सकळीक ॥१॥

जिवाचे उदार शोभती पाईंक । मिरवती नाईंक मुगुटमणि ॥ध्रु.॥

आपुलिया सत्ता स्वामीचें वैभव । भोगिती गौरव सकळ सुख ॥२॥

कमाइचीं हीणें पडिलीं उदंडें । नाहीं तयां खंड येती जाती ॥३॥

तुका म्हणे तरि पाइकी च भली । थोडीबहुत केली स्वामिसेवा ॥४॥

१०६२

पाइकपणें खरा मुशारा । पाईंक तो खरा पाइकीनें ॥१॥

पाईंक जाणें मारितें अंग । पाइकासी भंग नाहीं तया ॥ध्रु.॥

एके दोहीं घरीं घेतलें खाणें । पाईंक तो पणें निवडला ॥२॥

करूनि कारण स्वामी यश द्यावें । पाइका त्या नांव खरेपण ॥३॥

तुका म्हणे ठाव पाइकां निराळा । नाहीं स्वामी स्थळा गेल्याविण ॥४॥

१०६३

उंच निंच कैसी पाइकाची वोळी । कोण गांढे बळी निवडिले ॥१॥

स्वामिकाजीं एक सर्वस्वें तत्पर । एक ते कुचर आशाबद्ध ॥ध्रु.॥

प्रसंगावांचूनि आणिती आयुर्भाव । पाईंक तो नांव मिरवी वांयां ॥२॥

गणतीचे एक उंच निंच फार । तयांमध्यें शूर विरळा थोडे ॥३॥

तुका म्हणे स्वामी जाणे त्यांचा मान । पाईंक पाहोन मोल करी ॥४॥

१०६४

एका च स्वामीचे पाईंक सकळ । जैसें बळ तैसें मोल तया ॥१॥

स्वामिपदीं एकां ठाव उंच स्थळीं । एक तीं निराळीं जवळी दुरी ॥ध्रु.॥

हीन कमाईंचा हीन आन ठाव । उंचा सर्व भाव उंच पद ॥२॥

पाइकपणें तो सर्वत्र सरता । चांग तरी परता गांढ्या ठाव ॥३॥

तुका म्हणे मरण आहे या सकळां । भेणें अवकळा अभयें मोल ॥४॥

१०६५

प्रजी तो पाईंक ओळीचा नाईंक । पोटासाटीं एकें जैशीं तैशीं ॥१॥

आगळें पाऊल आणिकांसी तरी । पळती माघारीं तोडिजेती ॥ध्रु.॥

पाठीवरी घाय म्हणती फटमर । धडा अंग शूर मान पावे ॥२॥

घेईंल दरवडा देहा तो पाईंक । मारी सकळीक सर्व हरी ॥३॥

तुका म्हणे नव्हे बोलाचें कारण । कमाईंचा पण सिद्धी पावे ॥४॥

१०६६

जातीचा पाईंक ओळखे पाइका । आदर तो एका त्याचे ठायीं ॥१॥

धरितील पोटासाटीं हतियेरें । कळती तीं खरें वेठीचींसीं ॥ध्रु.॥

जीताचें तें असे खरें घायडाय । पारखिया काय पाशीं लोपे ॥२॥

तुका म्हणे नमूं देव म्हुण जना । जालियांच्या खुणा जाणतसों ॥३॥

॥११॥

१०६७

बुद्धीचा पालट धरा रे कांहीं । मागुता नाहीं मनुष्यदेह ॥१॥

आपुल्या हिताचे नव्हती सायास । गृहदाराआसधनवित्त ॥ध्रु.॥

अवचितें निधान लागलें हें हातीं । भोगावी विपत्ती गर्भवास ॥२॥

यावें जावें पुढें ऐसें चि कारण । भोगावें पतन नरकवास ॥३॥

तुका म्हणे धरीं आठव या देहीं । नाहींतरि कांहीं बरें नव्हे ॥४॥

१०६८

आम्हीं पतितांनीं घालावें सांकडें । तुम्हां लागे कोडें उगवणें ॥१॥

आचरतां दोष न धरूं सांभाळ । निवाड उकल तुम्हां हातीं ॥ध्रु.॥

न घेतां कवडी करावा कुढावा । पाचारितां देवा नामासाठीं ॥२॥

दयासिंधु नाम पतितपावन । हें आम्हां वचन सांपडलें ॥३॥

तुका म्हणे करूं अन्यायाच्या कोटी । कृपावंत पोटीं तूं चि देवा ॥४॥

१०६९

जो भक्तांचा विसावा । उभा पाचारितो धांवा ॥१॥

हातीं प्रेमाचें भातुकें । मुखीं घाली कवतुकें । भवसिंधू सुखें । उतरी कासे लावूनि ॥ध्रु.॥

थोर भक्तांची आस । पाहे भोंवताली वास ॥२॥

तुका म्हणे कृपादानी । फेडी आवडीची धणी ॥३॥

१०७०

अखंड तुझी जया प्रीति । मज दे त्यांची संगति । मग मी कमळापति । तुज नानीं कांटाळा ॥१॥

पडोन राहेन ते ठायीं । उगा चि संतांचिये पायीं । न मगें न करीं कांहीं । तुझी आण विठोबा ॥ध्रु.॥

तुम्ही आम्ही पीडों ज्यानें । दोन्ही वारती एकानें । बैसलों धरणें । हाका देत दारेशीं ॥२॥

तुका म्हणे या बोला । चित्त द्यावें बा विठ्ठला । न पाहिजे केला । अवघा माझा आव्हेर ॥३॥

१०७१

पुनीत केलें विष्णुदासीं । संगें आपुलिया दोषी ॥१॥

कोण पाहे तयांकडे । वीर विठ्ठलाचे गाढे । अशुभ त्यांपुढें शुभ होउनियां ठाके ॥ध्रु.॥

प्रेमसुखाचिया रासी । पाप नाहीं ओखदासी ॥२॥

तुका म्हणे त्यांनीं । केली वैकुंठ मेदिनी ॥३॥

१०७२

जन देव तरी पायां चि पडावें । त्याचिया स्वभावें चाड नाहीं ॥१॥

अग्नीचें सौजन्य शीतनिवारण । पालवीं बांधोनि नेतां नये ॥२॥

तुका म्हणे विंचु सर्प नारायण । वंदावे दुरोन शिवों नये ॥३॥

१०७३

भक्त भागवत जीवन्मुक्त संत । महिमा अत्यद्भुत चराचरीं ।

ऐसिया अनंतामाजी तूं अनंत । लीलावेश होत जगत्राता ॥१॥

ब्रम्हानंद तुकें तुळे आला तुका । तो हा विश्वसंख्या क्रीडे जनीं ॥ध्रु.॥

शास्त्रा श्रेष्ठाचार अविरुद्ध क्रिया । तुझी भक्तराया देखियेली ।

देऊनि तिळाजुळी काम्य निषिद्धांसी । विधिविण योगेशी ब्रम्हार्पण ॥२॥

संत ग्रहमेळीं जगधंद्या गिळी । पैल उदयाचळीं भानु तुका ।

संत वृंदें तीर्थ गौतमी हरिकथा । तुकया नर सिंहस्ता भेटों आली ॥३॥

शांति पतिव्रते जाले परिनयन । काम संतर्पण निष्कामता ।

क्षमा क्षमापणें प्रसद्धि प्रथा जगीं । तें तों तुझ्या अंगी मूर्तिमंत ॥४॥

दया दिनानाथा तुवा जीवविली । विश्वीं विस्तारली कीर्ति तुझी ।

वेदवाक्यबाहु उभारिला ध्वज । पूजिले देव द्विज सर्वभूतें ॥५॥

अधर्म क्षयव्याधि धर्मांशीं स्पर्शला । तो त्वां उपचारिला अनन्यभक्ति ।

ब्रम्ह ऐक्यभावें भक्ति विस्तारिली । वाक्यें सपळ केलीं वेदविहितें ॥६॥

देहबुद्धि जात्या अभिमानें वंचलों । तो मी उपेक्षिलों न पाहिजे ।

न घडो याचे पायीं बुद्धीचा व्यभिचार । मागे रामेश्वर रामचंद्र ॥७॥

१०७४

भूत भविष्य कळों यावें वर्तमान । हें तों भाग्यहीन त्यांची जोडी ॥१॥

आम्हीं विष्णुदासीं देव ध्यावा चित्तें । होणार तें होतें प्रारब्धें ॥ध्रु.॥

जगरूढीसाटीं घातलें दुकान । जातो नारायण अंतरोनि ॥२॥

तुका म्हणे हा हो प्रपंच गाढा । थोरली ते पीडा रिद्धिसिद्धी ॥३॥

॥घोंगड्याचे अभंग-॥१२॥

१०७५

ठकिलें काळा मारिली दडी । दिली कुडी टाकोनियां ॥१॥

पांघुरलों बहु काळें । घोंगडें बळें सांडवलें ॥ध्रु.॥

नये ऐसा लाग वरी । परते दुरी लपालें ॥२ ॥

तुका म्हणे आड सेवा । लाविला हेवा धांदली ॥३॥

१०७६

घोंगडियांचा पालट केला । मुलांमुलां आपुल्यांत ॥१॥

कान्होबा तो मी च दिसें । लाविलें पिसें संवगडियां ॥ध्रु.॥

तो बोले मी उगाच बैसें । आनारिसें न दिसे ॥२॥

तुका म्हणे दिलें सोंग । नेदी वेंग जाऊं देऊं ॥३॥

१०७७

खेळों लागलों सुरकवडी । माझी घोंगडी हारपली ॥१॥

कान्होबाचे पडिलों गळां । घेई गोपाळा देई झाडा ॥ध्रु.॥

मी तों हागे उघडा जालों । अवघ्या आलों बाहेरी ॥२॥

तुका म्हणे बुद्धि काची । नाहीं ठायींची मजपाशीं ॥३॥

१०७८

घोंगडियांची एकी राशी । त्याचपाशीं तें ही होतें ॥१॥

माझियाचा माग दावा । केला गोवा उगवों द्या ॥ध्रु.॥

व्हावें ऐसें निसंतान । घेइन आन तुजपाशीं ॥२॥

तुका म्हणे लाहाण मोठा । सांड ताठा हा देवा ॥३॥

१०७९

नाहीं तुझे उगा पडत गळां । पुढें गोपाळा जाऊं नको ॥१॥

चाहाड तुझे दाविन घरीं । बोलण्या उरी नाहीं ऐसी ॥ध्रु.॥

तुम्हां आम्हां पडदा होता । सरला आतां सरोबरी ॥२॥

तुका म्हणे उरती गोठी । पडिली मिठी न सुटे ॥३॥

१०८०

तुम्हां आम्हां उरी तोंवरी । जनाचारी ऐसें तैसी ॥१॥

माझें घोंगडें टाकुन देई । एके ठायीं मग असों ॥ध्रु.॥

विरोधानें पडे तुटी । कपट पोटीं नसावें ॥२॥

तुका म्हणे तूं जाणता हरी । मज वेव्हारीं बोलविसी ॥३॥

१०८१

मुळींचा तुम्हां लागला चाळा । तो गोपाळा न संडा ॥१॥

घ्यावें त्याचें देणें चि नाहीं । ये चि वाहिं देखतसों ॥ध्रु.॥

माझी तरी घोंगडी मोठी । गांडीची लंगोटी सोडिस ना ॥२॥

तुका म्हणे म्यां सांडिली आशा । हुंगिला फांसा येथुनियां ॥३॥

१०८२

घोंगडियास घातली मिठी । न सोडी साटी केली जीवें ॥१॥

हा गे चोर धरा धांवा कोणी । घरांत राहाटे चहूं कोणी ॥ध्रु.॥

नोळखवे म्यां धरिला हातीं । देह्यादिप माय लाविली वाती ॥२॥

न पावे धांवणें मारितो हाका । जनाचारीं तुका नागवला ॥३॥

१०८३

आतां मी देवा पांघरों काईं । भिकेचें तें ही उरे चि ना ॥१॥

सदैव दुबळें नेणें चोर । देखोनि सुनाट फोडितो घर ॥ध्रु.॥

नाहीं मजपाशीं फुटकी फोडी । पांचांनीं घोंगडी दिली होती ॥२॥

तुका म्हणे जना वेगळें जालें । एक चि नेलें एकल्याचें ॥३॥

१०८४

मी माझें करित होतों जतन । भीतरिल्या चोरें घेतलें खानें ॥१॥

मज आल्याविण आधीं च होता । मज न कळतां मज माजी ॥ध्रु.॥

घोंगडें नेलें घोंगडें नेलें । उघडें केलें उघडें चि ॥२॥

तुका म्हणे चोरटा चि जाला साव । सहज चि न्याय नाहीं तेथें ॥३॥

१०८५

घोंगडें नेलें सांगों मी कोणा । दुबळें माझें नाणीत मना ॥१॥

पुढें तें मज न मिळे आतां । जवळी सत्ता दाम नाहीं ॥ध्रु.॥

सेटे महाजन ऐका कोणी । घोंगडियाची करा शोधणी ॥२॥

घोंगडियाचा करा बोभाट । तुका म्हणे जंव भरला हाट ॥३॥

१०८६

माझें घोंगडें पडिलें ठायीं । माग तया पायीं सांपडला ॥१॥

चोर तो भला चोर तो भला । पाठिसी घातला पुंडलिकें ॥ध्रु.॥

चोर कुठोरि एके चि ठायीं । वेगळें पाहावें नलगेच कांहीं ॥२॥

आणिकांचीं ही चोरलीं आधीं । माझें तयामधीं मेळविलें ॥३॥

आपल्या आपण शोधिलें तींहीं । करीन मी ही ते चि परी ॥४॥

तुका म्हणे माझें हित चि जालें । फाटकें जाउन धडकें चि आलें ॥५॥

॥१२॥

१०८७

सर्प भुलोन गुंतला नादा । गारुडियें फांदां घातलासे।

हिंडवुनि पोट भरी दारोदारीं । कोंडुनि पेटारी असेरया ॥१॥

तैसी परी मज जाली पांडुरंगा । गुंतलों तो मी गा सोडीं आतां ।

माझें मज कांहीं न चलेसें जालें । कृपा तुज न करितां ॥ध्रु.॥

आविसें मिनु लावियला गळीं । भक्ष तो गिळी म्हणउनियां ।

काढूनि बाहेरी प्राण घेऊं पाहे । तेथे बापुमाये कवण रया ॥२॥

पक्षी पिलयां पातलें आशा । देखोनियां फांसा गुंते बळें ।

मरण नेणें माया धांवोनि वोसरे । जीवित्व ना जालीं बाळें ॥३॥

गोडपणें मासी गुंतली लिगाडीं । सांपडे फडफडी अधिकाअधिक ।

तुका म्हणे प्राण घेतला आशा । पंढरीनिवासा धाव घालीं ॥४॥

१०८८

यातिहीन मज काय तो अभिमान । मानी तुज जन नारायणा ॥१॥

काय सुख मज तयाची हे खंती । आपुलाला घेती गुणभाव ॥ध्रु.॥

द्रव्यामुळें माथां वाहियेली चिंधी । होन जयामधीं होता गांठी ॥२॥

तुका म्हणे जन वंदितो वेगळा । मजसी दुर्बळा काय चाड ॥३॥

१०८९

शीतळ साउली आमुची माउली । विठाईं वोळली प्रेमपान्हा ॥१॥

जाऊनि वोसंगा वोरस । लागलें तें इच्छे पीइन वरी ॥ध्रु.॥

कृपा तनु माझा सांभाळी दुभूनि । अमृतजीवनी लोटलीसे ॥२॥

आनंदाचा ठाव नाहीं माझा चित्तीं । सागर तो किती उपमेसी ॥३॥

सैर जाये पडे तयेसी सांकडें । सांभाळीत पुढें मागें आस ॥४॥

तुका म्हणे चिंता कैसी ते मी नेणें । लडिवाळ तान्हें विठाईंचें ॥५॥

रामचरित्र - अभंग ॥१४॥

१०९०

रामा वनवास । तेणें वसे सर्व देश ॥१॥

केलें नामाचें जतन । समर्थ तो नव्हे भिन्न ॥ध्रु.॥

वनांतरीं रडे । ऐसे पुराणीं पवाडे ॥२॥

तुका म्हणें ॠषिनेम । ऐसा कळोनि कां भ्रम ॥३॥

१०९१

राम म्हणे ग्रासोग्रासीं । तो चि जेविला उपवासी ॥१॥

धन्यधन्य तें शरीर । तीर्थांव्रतांचे माहेर ॥ध्रु.॥

राम म्हणे करितां धंदा । सुखसमाधि त्या सदा ॥२॥

राम म्हणे वाटे चाली । यज्ञ पाउलापाउलीं ॥३॥

राम म्हणें भोगीं त्यागीं । कर्म न लिंपे त्या अंगीं ॥४॥

ऐसा राम जपे नित्य । तुका म्हणे जीवन्मुक्त ॥५॥

१०९२

तारी ऐसे जड । उदकावरी जो दगड ॥१॥

तो हा न करी तें काईं । कां रे लीन नव्हां पायीं ॥ध्रु.॥

सीळा मनुष्य जाली । ज्याच्या चरणाचे चाली ॥२॥

वानरां हातीं लंका । घेवविली म्हणे तुका ॥३॥

१०९३

राम म्हणतां राम चि होइजे । पदीं बैसोन पदवी घेइजे ॥१॥

ऐसें सुख वचनीं आहे । विश्वासें अनुभव पाहें ॥ध्रु.॥

रामरसाचिया चवी । आन रस रुचती केवीं ॥२॥

तुका म्हणे चाखोनि सांगें । मज अनुभव आहे अंगें ॥३॥

१०९४

रामराम उत्तम अक्षरें । कंठीं धरिलीं आपण शंकरें ॥१॥

कैसीं तारक उत्तम तिहीं लोकां । हळाहळ शीतळ केलें शिवा देखा ॥ध्रु.॥

हा चि मंत्र उपदेश भवानी । तिच्या चुकल्या गर्भादियोनि ॥२॥

जुन्हाट नागर नीच नवें । तुका म्हणें म्यां धरिलें जीवें भावें ॥३॥

१०९५

राम म्हणतां तरे जाणता अणतां । हो का यातिभलता कुळहीन ॥१॥

राम म्हणतां न लगे आणीक सायास । केले महा दोष तेही जळती ॥ध्रु.॥

राम म्हणे तया जवळी नये भूत । कैचा यमदूत म्हणतां राम ॥२॥

राम म्हणतां तरे भवसिंधुपार । चुके वेरझार म्हणतां राम ॥३॥

तुका म्हणें हें सुखाचें हें साधन । सेवीं अमृतपान एका भावें ॥४॥

१०९६

पैल आला राम रावणासी सांगती । काय निदसुरा निजलासी भूपति ॥१॥

अवघें लंकेमाजी जाले रामाचे दूत । व्यापिलें सर्वत्र बाहेरी भीतरी आंत ॥ध्रु.॥

अवघे अंगलग तुझे वधियेले वीर । होईं शरणागत किंवा युद्धासी सादर ॥२॥

तुका म्हणे ऐक्या भावें रामेसी भेटी । करूनि घेईं आतां संवंघेसी तुटी ॥३॥

१०९७

समरंगणा आला । रामें रावण देखिला ॥१॥

कैसे भीडतील दोन्ही । नांव सारुनियां रणीं ॥ध्रु.॥

प्रेमसुखाचें संधान । बाणें निवारिती बाण ॥२॥

तुकयास्वामी रघुनाथ । वर्म जाणोनि केली मात ॥३॥

१०९८

केला रावणाचा वध । अवघा तोडिला संबंध ॥१॥

लंकाराज्यें बिभीषणा । केली चिरकाळ स्थापना ॥ध्रु.॥

उदार्याची सीमा । काय वर्णू रघुरामा ॥२॥

तुका म्हणे माझा दाता । रामें सोडविली सीता ॥३॥

१०९९

रामरूप केली । रामें कौसल्या माउली ॥१॥

राम राहिला मानसीं । ध्यानीं चिंतनीं जयासी ।

राम होय त्यासी । संदेह नाहीं हा भरवसा ॥ध्रु.॥

अयोध्येचे लोक । राम जाले सकळीक ॥२॥

स्मरतां जानकी । रामरूप जाले कपि ॥३॥

रावणेसी लंका । राम आपण जाला देखा ॥४॥

ऐसा नित्य राम ध्याय । तुका वंदी त्याचे पाय ॥५॥

११००

आनंदले लोक नरनारी परिवार । शंखभेरीतुरें वाद्यांचे गजर ॥१॥

आनंद जाला अयोध्येसी आले रघुनाथ । अवघा जेजेकार आळंगिला भरत ॥ध्रु.॥

करिती अक्षवाणें ओंवाळिती रघुवीरा । लक्ष्मीसहित लक्ष्मण दुसरा ॥२॥

जालें रामराज्य आनंदलीं सकळें । तुका म्हणे गाईंवत्सें नरनारीबाळें ॥३॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2007-12-09T19:25:07.3200000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

Did you know?

मृत व्यक्तीच्या तेराव्याचा विधी काय असतो? त्या दिवसाचे महत्व काय?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.