TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|पुराणे|भक्त लीलामृत|

भक्त लीलामृत - अध्याय २

महिपतिबोवांच्या वाचेला सिद्धी होती, म्हणूनच हा ग्रंथ जो भक्तिभावाने व एकाग्रतेने वाचील त्याला फलश्रुतीचा अनुभव खचितच येणार.


भक्त-चांगदेव

श्रीगणेशाय नमः ।

जय देवाधिदेवा रुक्मिणीरमणा । अनाथबंधु करुणाघना ।

मी मूढमती नारायणा । सकळ अज्ञानां माजि श्रेष्ठ ॥१॥

भावहीन भक्तिहीन । ज्ञानहीन वैराग्यहीन ।

अर्चन पूजन न घडेचि जाण । पतित संपूर्ण सर्वांगीं ॥२॥

शास्त्रश्रवण न कळेचि कांही । गीर्वाण भाषेंत गम्य नाहीं ।

अंतरसाक्ष तूं विठाबाई । जीवींचें सर्वही जाणसी ॥३॥

ऐसें असतां चक्रपाणी । वायांचि धिंवसा उपजला मनीं ।

मांडिली ग्रंथाची उभारणी । आश्रय मानूनी एक तुझा ॥४॥

एकवीस स्वर्ग मेरुवर । कीं नक्षत्रांसी आधार वायुचक्र ।

तेवी माझे बुद्धींसी निरंतर । आश्रय साचार तूं देवा ॥५॥

कीं चक्षुश्रव्यावरीं साचार । उर्वीचा संपूर्ण असे भार ।

कीं जहाजें फिरती सागरावर । दुसरा थार नसेचि त्यां ॥६॥

वेद वचनाच्या आधारें । सत्कर्म आचरती ऋषीश्वर ।

तेवी मी वदतों संतचरित्र । तुझ्या आधारें पांडुरंगा ॥७॥

जैसें तृणाचें बुझावणें । हालत असे वायुगुणें ।

त्याचें अंगीं कर्तेपण । स्वतंत्र कोठोन असेल ॥८॥

तेवीं तूं अंतरसाक्ष चैतन्यघन । बुद्धिप्रेरक जगज्जीवन ।

हृदयीं निरंतर बैसोन । देई आठवण मज देवा ॥९॥

जैसें वाजविणारा फुंकितां वारें । तैसेंच वाजे वाजंतरें ।

तेवीं मी बोलिलो उणेंपुरें । तें निमित्त सारें तुजवरी ॥१०॥

मी तो मंदमती निश्चितीं । ऐसी साक्ष येतसे चित्तीं ।

परी तुझा वरदायक महीपती । लोक बोलती प्रख्यात ॥११॥

हा अभिमान धरोनि चित्तांत । हृदयी बैसावें सदोदित ।

श्रीभक्तलीलामृत आरंभिला ग्रंथ । तरी शेवटाशी त्वरीत पाववी ॥१२॥

आतां ऐका संतसज्जन । स्वर्गी असतां पाकशासन ।

सन्निध होता मरुद्गण । तयासी कारण सांगितले ॥१३॥

स्वामीनें कार्य आज्ञापितां । परी तो गण असावध होता ।

इंद्रें मग कोप धरोनि चित्ता । होय शापिता तयाशी ॥१४॥

म्हणेरे तूं उन्मत्त थोर । स्वामीसेवेसि नससी तत्पर ।

तरी पतन पावून सत्वर । होशील नर मृत्युलोकीं ॥१५॥

ऐसें शापितां आखंडळ । अनुतापें द्रवला तत्काळ ॥

मरुद्गण जोडोनि करकमळ । स्तुति रसाळ मांडिली ॥१६॥

म्हणे जय जय शचीवरा । तूं मुगुटमणी सकळ सुरां ॥

तुझे आज्ञेने सत्वरा । मेघ वसुंधरा निववीतसे ॥१७॥

तुमच्या संकटास्तव जाण । महाविष्णु जाहला वामन ।

बळी पाताळी घालून । निजपद निर्विघ्न रक्षिले ॥१८॥

आतां कृपादृष्टीं विलोकून मातें । उःशाप द्यावाजी त्वरित ।

जेणें जीव पावे उद्धारगत । तो उपाय त्वरित सांग देवा ॥१९॥

ऐसी स्तुति ऐकोनि कानीं । संतुष्ट जाहले वज्रपाणी ।

जैसी बाळकावरी आधी कोपे जननी । मग बुझाओनी संबोधित ॥२०॥

की कुळगुरुपासी असतां पोर । चुकतां शिक्षा करी सत्वर ।

मागुती आपुल्या कृपावरें । शिकवीत अक्षरें पडताळोनी ॥२१॥

तैशाच परी अमरपती । आधीं कोप धरिला चितीं ॥

मग मरुद्गण करितां ग्लांती । उःशाप बोलती तेधवां ॥२२॥

म्हणे करावया जगदुद्धार । ब्रह्मा विष्णु आणि हर ।

कलियुगामाजी साचार । घेतील अवतार अंशरुपें ॥२३॥

योगमाया जे आदिशक्ती । मुक्तारुपें अवतरेल क्षितीं ।

निवृत्ति राज तो मृडानीपती । ज्ञानदेव होती महाविष्णु ॥२४॥

ब्रह्मयाचा अवतार पूर्ण । त्यासि नांव ठेविलें सोपान ।

तूं अनन्य भावें करुन । जासील शरण त्यालागीं ॥२५॥

सत्समागमाचेनि गुणें । अध्यात्मविद्येंत होशील प्रवीण ।

विश्वरुप भासतील अवघे जन । होईल निरसन द्वैताचें ॥२६॥

सद्गुरुचें कृपेनें साचार । तुज होईल साक्षात्कार ।

अवघें विश्व चराचर । ब्रह्मरुपपर भासेल कीं ॥२७॥

साक्षात् परब्रह्म विटेवरी । श्रीपांडुरंग मूर्ति भीमातीरीं ।

त्याची उपासना धरितां अंतरीं । मग संकटी श्रीहरी तुज पावेल ॥२८॥

गृहस्थाश्रम करुनि जाण । संतति करिशील उत्पन्न ।

मृत्युलोकीं वंश ठेवून । मग समाधिधन पावसी ॥२९॥

तेव्हां पूर्ववत् स्वर्गस्थान । प्राप्त होईल तुज कारण ।

सर्वथा असत्य नव्हें वचन । सत्य प्रमाण हे वाचा ॥३०॥

ऐसें बोलतां पुरंदर । मरुद्गणाचें संतोषें अंतर ।

शापविमोचन ऐकूनि सत्वर । करी नमस्कार इंद्रातें ॥३१॥

स्वर्गीहून देदीप्य मूर्ती । उतरत तेव्हां सहज स्थिती ।

नभांत पडे प्रकाशदीप्ती । तेणें निशापती लोपला ॥३२॥

उपदेव मरुद्गण अवतार । येतसे कर्म भूमीवर ।

तेज न माय अंगावर । सुकृत थोर म्हणोनियां ॥३३॥

कोणीही प्राविण्याचे पदरीं । सात्विक पुण्य असेल जरी ।

तरी उत्तम शरीर लाधेल सत्वरीं । चौर्‍यांसी फेरी हिंडतां ॥३४॥

नानापरीचे विषयभोग । लाधती सुकृताचेनि योगें ।

कधीं न होय मनोभंग । सकळ जग मानी त्या ॥३५॥

निजपुण्यें करुनि सत्वरी । सुकृत अधिक वाढेल पदरीं ।

बुद्धि सर्वथा नव्हे अधुरी । निश्चय अंतरीं ठसावें ॥३६॥

पुण्यवंत जें जें करुं म्हणे । तें तें तत्काळ होऊनि येतसे जाण ।

सर्वथा अडथळा नकरी कोण । श्रीनारायण साह्य ज्यासी ॥३७॥

मृत्युलोकीं पुण्यवंत नर । तयासी सर्वत्र म्हणती बरें।

मोक्षपदाही गेलियावर । परी सत्कीर्ति उरे माघारी ॥३८॥

असो आतां बहुत भाषण । पुरंदर शापाचेनि गुणें ।

क्षितीं उतरला मरुद्गण । परी स्वरुपलावण्य तयाचें ॥३९॥

तपती पयोष्णी संगमीं जाण । दाट लागलें कर्दळीवन ।

आणिकही वृक्ष असती सघन । रमतसे मन ते ठायीं ॥४०॥

जाईजुई पारिजातक पाडळी । चांपे सेवती फुलत्या सकळी ।

बटमोगरे आणि बकुळी । भ्रमर निराळीं गुंजती ॥४१॥

खानदेशांत तये वेळ । तपती संगमीं रमणीय स्थळ ।

मरुद्गण उतरोनि त्या जवळ । स्नान तत्काळ सारितसे ॥४२॥

मग चर्मचक्षु झांकूनियां प्रीतीं । अनुष्ठान करीत तयेक्षितीं ।

सर्वथा न बोले कोणाप्रती । अंध दिसती जनलोकां ॥४३॥

परस्परें बोलती जन । तपती संगमीं कर्दळी वन ।

तेथें अंधऋषि करीत अनुष्ठान । आला कोठून कळेना ॥४४॥

परम सुंदर त्याचें शरीर । तेज न मायेचि मुखावर ।

मृत्युलोकींचा ऐसा नर । नाहीं साचार देखिला ॥४५॥

स्वरुप चांगलें संपूर्ण । म्हणोनि चांगदेव नामाभिधान ।

आपुलें मतीनें ठेवूनि जन । येती दर्शन घ्यावया ॥४६॥

तों वरुण गांवींचे दोघे विप्र । उभयतां बंधु सहोदर ।

चांगदेवाची कीर्ती ऐकूनि थोर । आले सत्वर त्या ठायीं ॥४७॥

चित्तीं धरुनि कामानिक भक्ती । एकमेकासीं विचार करिती ।

तापसी अनुष्ठान करितो प्रीतीं । तरी भेटूं निश्चिती तयासी ॥४८॥

तुळसी मंजुर्‍या सुमनहार । बुका खजूर घेऊनि सत्वर ।

चांगदेव अनुष्ठान करितो तीव्र । तयासि नमस्कार घातला ॥४९॥

लावण्य रुप देखोनि दृष्टीं । परम आश्चर्य वाटलें पोटीं ।

म्हणती धन्य धन्य त्वां परमेष्टी । निर्मिला सृष्टीं नर ऐसा ॥५०॥

दृष्टीसीं पाहतां तयाप्रती । उभयतां बंधु तटस्थ होती ।

म्हणती मनुष्य न म्हणावें याजप्रती । उतरली मूर्ति स्वर्गींहुनी ॥५१॥

लोक म्हणती चांगदेव । तो प्रत्यय आला पाहतां अनुभव ।

बत्तीस लक्षणें असती सर्व । पाहतांचि जीव निवाला ॥५२॥

हात जोडोनियां जाण । सन्मुख राहिले दोघेजण ।

म्हणती धन्य धन्य आजिचा सुदिन । जाहलें दर्शन संतांचें ॥५३॥

विश्वोद्धार करावया निश्चितीं । यास्तव अवतार धरिला क्षितीं ।

दर्शन स्पर्शन उद्धारगती । पुण्यसंपत्ती विस्तारे ॥५४॥

संतभाषण यथार्थ। जरी सद्भावें घडे अकस्मात ।

तरी नष्ट संदेह जो मनांत । तो दूर होत तेच क्षणीं ॥५५॥

ऐसी करुनियां स्तुती । उभयतां बंधु तेथें राहती ।

चांगदेवाची सेवा करिती । मनोरथ चित्तीं धरुनियां ॥५७॥

भक्ष्य भोज्य इच्छितां कांहीं । तत्काळ आणोनि घालिती ठायीं ।

अर्चन पूजा साहित्य सर्वही । आणूनि लवलाही ते देती ॥५८॥

शौचास जातां ते वेळें । ठेविती मृत्तिका जवळ ।

घरीं जावयाची नाहीं तळमळ । राहिले निश्चळ ते ठायीं ॥५९॥

चांगदेव निद्रित होतांचि ते रातीं । उभयता बंधु चरण चोळिती ।

एक मास लोटतां ऐशा रीतीं । मग विनविती स्वामीतें ॥६०॥

आतां कृपा करोनि आम्हांवर । अनुग्रह द्यावा जी साचार ।

तेणेंचि सफळ हा संसार । होईल उद्धार जीवाचा ॥६१॥

ऐसी ऐकुनियां ग्लांती । चांगदेव तयांसि उत्तर देती ।

अनुग्रहाची कैसी रीती । ते मजप्रती कळेना ॥६२॥

आंधळा ब्राह्मण एकटा वनीं । पडिलों असे ये ठिकाणीं ।

मंत्र तंत्र उभारणी । ते मज लागोनि कळेना ॥६३॥

ठाव ठिकाण माता पिता । तें मी न जाणेचि सर्वथा ॥

नाहीं पुत्र कलत्र तत्त्वता । जगीं मान्यता तेही नसे ॥६४॥

तुम्हीं सत्पुरुष पाहोनि थोर । तयासि शरण जावें सत्वर ।

आम्हांसि नावडे जो जार । ऐसें उत्तर बोलिले ॥६५॥

शिष्य म्हणती तये समयीं । आमुचा निश्चय तुमचे पायीं ।

अनुग्रह घेतल्यावीण कांहीं । जाणेंचि नाहीं सर्वथा ॥६६॥

स्वामींची व्हावी कृपादृष्टी । ऐसा हेत धरिला पोटीं ।

केली असे जीवाची साटी । बोलती गोष्टी वरवर ॥६७॥

चित्तीं कामना धरुनि थोर । जे सद्गुरुसेवा करिती नर ।

त्यांचें वैराग्य लटिके तोंवर । धन धान्य जोंवर ये हातां ॥६८॥

अज्ञानी करिती भक्ती । चित्तीं धरोनि धनसंपत्ती ।

तरी देव नावडे तयांच्या मती । पुढें ठाकती मनकामना ॥६९॥

अज्ञानी भक्ताची जे पूजा । ते सर्वथा नावडे गुरुडध्वजा ।

निष्काम भक्ताचिया काजा । वैकुंठ राजा धांवतसें ॥७०॥

कामनिकाची व्यर्थ भक्ति । कामनिकाची व्यर्थ कीर्ती ।

कामनिकाची पुण्य संपत्ती । सरोनि जाती काळांतरें ॥७१॥

वस्त्रें भूषणें टाकोनि समग्र । कामनिक हिंडे दिगंबर ।

तरीं तयापासून देव दूर । श्रम थोर व्यर्थ गेले ॥७२॥

निष्काम भक्त घराचारी । सप्रेमभावें भजन करी ।

त्याच्या मागें पुढें राहूनि श्रीहरी । नाना परी रक्षितसे ॥७३॥

असोत हीं भाषणें बहुत रीतीं । धनकामना धरुनि चित्तीं ।

दोघे ब्राह्मण करोनि ग्लांती । अनुग्रह मागती चांगदेवा ॥७४॥

सद्भाव देखोनियां वर । ग्लांती करिती वारंवार ।

आह्मांसि अनुग्रह द्यावा जी सत्वर । निज कृपावर आपुला ॥७५॥

ऐसें म्हणोनि लवलाहे । मग स्वामीचे धरिले पाय ।

जाणोनि तयांचा अतिभाव । सग्दुरु अभय देतसे ॥७६॥

मस्तकीं ठेवूनियां पाणी । अनुग्रह दीधला तये क्षणीं ।

उपासना मंत्र सांगोनि कानीं । नामस्मरणीं लाविले ॥७७॥

आवडी धरुनि चित्तास । सेवेसि तिष्ठती रात्रंदिवस ।

ऐसे लोटतां सात मास । मग एकांतीं स्वामीस बोलती ॥७८॥

आम्हीं संसारीं आलिया सदा । जन्मवरी भोगितों आपदां ।

पोटभरी अन्न न मिळेचि कदा । करितों धंदा बहुसाल ॥७९॥

खोटें आमुचें प्राक्‍तन । निवडूनि आलें असे संपूर्ण ।

उदीम करितां न फिटेंचि ऋण । मनुष्यांसि अन्न मिळेना ॥८०॥

यास्तव संसारीं त्रासलें मन । धरोनि बैसलों स्वामींचें चरण ।

ऐसें वर्तमान सांगतां ब्राह्मण । द्रवलें मन सद्गुरुचें ॥८१॥

चांगदेव पुसती त्यांज कारण । संसारीं उदीम करीतसां कवण ।

ते म्हणती भांडवल काढोनि ऋण । चाटेपण करीतसों ॥८२॥

ऐसें सांगतां तयातें । प्रसन्न जाहलें सद्गुरुनाथ ।

म्हणती तुम्हीं बाजारासि जाल जेथें । आम्हांसि सांगातें घेऊनि जा ॥८३॥

ऐकूनि चांगदेवाची मात । शिष्य पुढती पायीं लागत ।

म्हणती कुटुंब आहे बहुत । उपवासी मरत सर्वदा ॥८४॥

आठा दिवसां सोमवार । संगमी भरतसे बाजार ।

तेथें जातसें निरंतर । परी कांहींच नुरे भक्षावया ॥८५॥

ऐसे बोलतां उत्तर । तों सवेंचि पातला सोमवार ।

स्वामीसि बैसवूनि अश्वावर । खांद्यावर दिंड घेती ॥८६॥

पाल देऊनियां सत्वरीं । स्वामीस बैसविती आसनावरी ।

ऋद्धिसिद्धि बरोबरी । निरंतरी सर्वदा ॥८७॥

संत जाती जयाचे घरीं । दुःख दारिद्रय पळतसे दुरी ।

आपदा न होय संसारीं । धरितां अंतरीं विश्वास ॥८८॥

चांगदेव सन्निध बैसतांचि देख । तेथेंचि पातलें गिर्‍हाइक ।

सांगितलें मोल देती लोक । वाटे कौतुक शिष्यास ॥८९॥

जितुकें कापड आणिलें त्यांनीं । तितुकेंही विकिलें त्या ठिकाणीं ।

हिशोब पहातां तयेक्षणीं । तो नफा द्विगुणीं देखिला ॥९०॥

ऐसा चित्तास येतां प्रत्यय । विस्मित मन तयांचें होय ।

म्हणती ऊर्जितकाळ आला आहे । धरिती पाय सद्गुरुचे ॥९१॥

ऐसें बोलोनि परस्पर । करिती चांगदेवासि नमस्कार ॥

म्हणती आपुला लाधतां कृपावर । द्रव्य फार मिळाले ॥९२॥

सद्गुरु देती प्रत्युत्तर । तुमची भक्ती देखूनि फार ।

प्रसन्न जाहला गिरिजावर । अन्य विचार नसेची ॥९३॥

सामर्थ्य असोनि आपुल्यांत । परी अहंता न धरी चित्तांत ।

देवावरी घाली निमित्त । तरी तोचि संत जाणावा ॥९४॥

सर्वसिद्धि असती पायीं । परी आपुल्या आंगीं कर्तृत्व नाहीं ।

अहंब्रह्म हें नयेचि जीवी । तरी तोचि सर्वीं सर्वात्मक ॥९५॥

योगबळें आसन उडविती । नाना सिद्धींचे सोहळे दाविती ।

विषयासाठी लोलुप स्थिती । तयासी विश्रांती असेना ॥९६॥

स्वमुखें सांगे लोकां करणें । आम्हीं ब्रह्मनिष्ठ परिपूर्ण ।

चित्तीं आठविती दोषगुण । तेचि अज्ञान म्हणावें ॥९७॥

उदंड आत्मज्ञानी जाहला आहे । परी उत्पत्ति स्थिति आणि प्रळय ।

याचे इच्छेने सर्वथा नव्हे । तें सत्ता आहे वेगळीच ॥९८॥

तैसी चांगयाची नव्हे स्थिती । सर्वसिद्धि अनुकूल असती ।

परी स्वमुखे सांगे शिष्यांप्रती । कैलासपती तुष्टला ॥९९॥

असो ते संप्रदायी दोघेजण । पाकसिद्धि करिती जाण ।

मग चांगदेव मृत्तिकेचे लिंग करुन । करीतसे अर्चन शिवाचें ॥१००॥

धूप दीप प्रदक्षिणा । महानैवेद्य अर्पिला जाणा ।

स्तुतिस्तोत्रें करुनि नाना । कैलासराणा तोषविला ॥१॥

मग चांगदेवाचिये पंक्ती । उभयतां बंधु भोजन करितां ।

स्वानंदरसीं जाहलिया तृप्ती । मग तांबुल देती सद्गुरुतें ॥२॥

मृदु आंथरुण घालूनि सहज । त्यावरी निजविला योगिराज ।

उभयतां सेवक करिती द्विज । संसार काज साधावया ॥३॥

असो यापरी क्रर्मिली रात । तों उदयासि पावला आदित्य ।

चांगदेव उठोनि त्वरीत । गेले वनांत कर्दळीच्या ॥४॥

सद्‌गुरुसि स्वस्थानीं बैसवूनि पाहीं । घरासि नेले व्यवसायी ।

सेवेसि येती लवलाहीं । अंतर कांहीं पडेना ॥५॥

तो दुसरा हाट येतां निश्चिती । सद्‌गुरुसि बाजारा घेऊनि जाती ।

आणिक कापड घेऊनि विकिती । लाभ पावती चौगुणा ॥६॥

सद्‌गुरुसेवा करितांचि जाण । जाहलें दारिद्रय विछिन्न ।

फिटलें सावकाराचें ऋण । सुखसंपन्न संसारीं ॥७॥

एक संवसत्सर साचार । चांगयासि नेती बरोबर ।

लक्षाधिपती सावकार । जाहले द्विजवर ते दोघे ॥८॥

द्रव्य खर्चोनिया बहुत । मंदिर बांधिले नगरांत ।

अलंकार भूषणे कुटुंबांत । रमले चित्त संसारीं ॥९॥

जगीं प्रशंसा जाहली फार । सोयरे केले थोर थोर ।

संपत्ति येता इष्टमित्र । करिती आदर तयांचा ॥११०॥

तेणें बुद्धिभ्रंश होऊनि समस्त । संसाराकडे रमलें चित्त ।

स्वामिसेवेसि अंतर पडत । पाहिलें आर्त राहिलें ॥११॥

दोघांतून एक निश्चितीं । एक वेळ समाचार घेती ।

ऐशी त्यांची पालटतां चित्तवृत्ती । समजले चित्तीं चांगदेवा ॥१२॥

कनक आणि कांता जाण । साधकासि दोन महा विघ्न ।

अवचित प्राप्त होतांचि पूर्ण । मग परधर्म साधन घडेना ॥१३॥

जैसें मातेपासूनि शरीर निश्चित । परी कुपूत नायकेचि मात ।

कांतेचिया वचनें वर्तत । विषयासक्त होऊनी ॥१४॥

तेवीं सद्‌गुरु निश्चितीं । शिष्यासि आली धनसंपत्ती ।

मग स्वामीस विसरोनि दुर्मती । जाहले रत संसारीं ॥१५॥

अग्नीपासूनि होय जीवन । तें पाणीच विझवीतसे कृशान ।

ज्याचे मंत्र त्याजकरण । फिरती संपूर्ण या रीतीं ॥१६॥

दरिद्री ब्राह्मण होतें आधीं । मग सद्गुरुनें दिधली महासिद्धी ।

तेव्हां संपत्ति येतांचि त्रिशुद्धी । त्यासि मंदबुद्धी विसरले ॥१७॥

पूजेचें साहित्य न देतीच कोणी । क्षणक्षणां संताप वाटे मनीं ।

याकरितां साधु निस्पृह होउनी । एकटे वनीं बैसती ॥१८॥

बहुतांच्या प्रकृति बहुत । सर्वथा न मिळे एकचित्त ।

यालागीं कोणासी नसावें आसक्त । साधणें परमार्थ ज्यालागीं ॥१९॥

मनीं असतां विषयासक्ती । कुसंगाची होय प्राप्ती ।

कामना पूर्ण न होतां निश्चितीं । क्रोध चित्तीं येतसे ॥१२०॥

क्रोध गेलिया निघोनी । मग मोह संचरे अंतःकरणी ।

स्मृतिभ्रंश तेव्हां प्राणी । चौर्‍यांशी योनी भोगिती ॥२१॥

तंव कोणे एके दिवशीं । चांगदेव बैसले अर्चनासी ।

मृत्तिका आणविली पार्थिवासी । तों संसारकार्यासी गुंतले ॥२२॥

सद्गुरु म्हणती आणा माती । मळून द्यावी सत्वरगती ।

शिष्य भयभीत जाहले चित्तीं । मग कृत्रिमयुक्‍ती करिताती ॥२३॥

संगमासि जाऊनि सत्वरगती । मग सिकतेची साळोंखा करिती ।

त्यावरी वाटी घातली पालथी । मग हांसोन बोलती परस्परें ॥२४॥

स्वामी तों आहेत नेत्रहीन । सर्वथा न दिसे त्यांजकारण ।

हें स्थावरलिंग असें जाण । ऐसें सांगणें तयांसी ॥२५॥

अर्चन झालिया उठाउठी । आपण काढून घेऊं वाटी ।

ऐसा कृत्रिम भाव पोटीं । मग सद्गुरुसी गोष्टी बोलती ॥२६॥

पार्थिवासि मृत्तिका नाहीं स्वामी । आयतेंच लिंग आहे संगमीं ।

आतांचि पाहोनि आलों आम्हीं । तरी तें नित्यनेमीं पूजावें ॥२७॥

जाणोनि तयांचा अंतर्भाव । मग उत्तर देती चांगदेव ।

लिंगाकार पृथ्वी सर्व । न दिसे ठाव एकरिता ॥२८॥

निजभक्तांचें जाणोनि अंतर । लहान थोर होतसे पार्वतीवर ।

येर्‍हवीं तो विराटस्वरुप ईश्वर । अंतपार नसे त्याचा ॥२९॥

पिंडीब्रह्मांडी सकळ सृष्टी । अवघा एकचि धूर्जटी ।

पार्थिव आणि स्थावर पोटी । त्याजवीण दृष्टीं दिसेना ॥१३०॥

स्थावरलिंग कोठें आहे । तें मज दाखवा लवलाहें ।

ऐसें बोलतो सद्गुरुराय । करिती काय शिष्य तेव्हां ॥३१॥

अग्रोदक पूजा घेऊनि हाती । संगमी चांगयासी घेऊनि जाती ।

वाळूवर वाटी घातली पालथी । ते होतें दाखविती तयासी ॥३२॥

हरहर शब्दें घेऊनिं नांव । तेथेंचि सप्रेम धरिला भाव ।

पूजेसि बैसला चांगदेव । तो कौतुक पहा हो एक झालें ॥३३॥

ॐ हर म्हणतां सत्वर गती । साक्षात्‌ पातले कैलासपती ।

वाटी घातली होती पालथी । ते अक्षयी स्थापिती मंत्रोक्तें ॥३४॥

अर्चनासि बैसती सद्गुरुप्रीतीं । शिष्य सत्वर आश्रमा जाती ।

स्वामीसाठी पाक निष्पत्तीं । स्वहस्ते करिती उभयतां ॥३५॥

इकडे तपती संगमीं चांगयानें । अक्षयलिंग स्थापिलें जाण ।

एकादशिनी अभिषेक करुन । निजप्रीतीनें सारिलें ॥३६॥

गंधाक्षता सुमनहार । तीळ तांदूळ बिल्वपत्र ।

धूपदीप नीरांजन कर्पूर । सर्वोपचार अर्पिलें ॥३७॥

तों नैवेद्य वाढोनि पात्रावर । शिष्य घेऊनि आले सत्वर ।

तो शिष्यासि दावूनि निजकारें । भावें नमस्कार घातला ॥३८॥

म्हणे मी मंत्रहीन क्रियाहीन । भावहीन भक्तिहीन ।

अर्चापूजा करुं नेणें । तूं पार्वती रमण जाणसी ॥३९॥

ऐसें बोलती करुणा वचन । संतोषला पार्वती रमण ।

म्हणे यथासांग केले पूजन । संतोष मनी मी झालों ॥१४०॥

मग सेवकाचा धरुनियां कर । चांगदेव आश्रमासि आले सत्वर ।

तों अन्न वाढिलें पात्रावर । मग शिष्यासी उत्तर बोलती ॥४१॥

आज्य करावया निश्चित । आमुची वाटी आणा त्वरित ।

शिष्य धांवोनि संगमीं जात । कौतुक अद्भुत देखिले ॥४२॥

वाटी उचलोनि घेतां बळे । तंव ते न हाले तयेवेळें ।

म्हणती हें तों अघटित झाले । बळ वेंचले सर्वही ॥४३॥

परी वाटी न निघेचि निश्चित । सिकता मिळाली पाषाणवत ।

उकरोनि पाहतांचि न कळे अंत । चिंताक्रांत जाहले ॥४४॥

म्हणता आपुली कृत्रिमबुद्धी । जरी सद्गुरुसि कळली ये संधी ।

तरी शाप देऊनि आधी । वंशत्रिशुद्धि बुडवील ॥४५॥

देऊनि पाय शेंपटावर । भुजंग जागविला साचार ।

तैसाचि जाहला प्रकार । कैसा विचार करावा ॥४६॥

जाणतां केलें विष भक्षण । महा व्याघ्रासी संघटण ।

तापसियाचें केले छळण । दैवहीन म्हणोनियां ॥४७॥

वंशमुळी वाढतां सत्वर । कृशानु पेटविला तिजवर ।

तैसाचि दिसतसे प्रकार । कोणता विचार योजावा ॥४८॥

ज्याच्या वचनें करोनि पाहे । वाटीचा ईश्वर तत्काळ होय ।

तरी तो कोपल्या बरें नव्हे । म्हणोनि भय उपजलें ॥४९॥

ऐशा रीतीं बोलोनि मात । थरथरां दोघे बंधु कांपत ।

चांगयापासीं येऊनि त्वरित । साष्टांग दंडवत घातलें ॥१५०॥

मग जोडोनियां दोन्ही कर । उभे ठाकले समोर ।

म्हणती अपराध घडला थोर । सांगतों सादर ऐकिजे ॥५१॥

माती न मिळे म्हणोनि देखा । सिकतेची केली साळोंखा ।

भुललों या प्रपंचसुखा । परमार्थ निका दवडिला ॥५२॥

आळस धरोनियां चित्तीं । वाळुची साळूंखा केली निगुती ।

त्यावरी वाटी घालोनि पालथी । तुम्हांप्रती दाखविलें ॥५३॥

स्वमींनीं त्याचें पूजन केलें । तें अक्षयीलिंग तत्काळ जाहलें ।

सर्वथा न हाले कांहीं केलें । बळ वेंचलें सर्वही ॥५४॥

वाळू विरजोनि एके ठायी । पाषाणवत झाली पाही ।

वाटी न निघे सर्वथाही । अंत नाहीं उकरितां ॥५५॥

ऐसी ऐकतांचि मात । चांगदेव जाहले सद्गदित ।

नेत्रीं वाहती अश्रुपात । रोमांचित अंग झालें ॥५६॥

म्हणे मी पतित आहे साचा । हें तो सत्यसत्य त्रीवाचा ।

कवण्या गुणें करोनि साचा । स्वामी गौरीचा प्रगटला ॥५७॥

नेणें भक्‍ति नेणें भाव । नेणें मंत्रविद्या गौरव ।

स्वयें प्रगटला महादेव । वटेश्वर नांव तयाचें ॥५८॥

ऐशा रीतीं वदोनि तेव्हां । हर हर शब्द म्हणे देवा ।

आतां मज घडो तुझी सेवा । मागणें शिवा हेंचि असे ॥५९॥

अनंत लिंगें तुझीं निश्चितीं । पृथ्वीवर बहुत असती ।

परी माझी वाढवावया सत्कीर्ती । वटेश्वर प्रीतीं जाहलासी ॥१६०॥

ऐशा रीतीं करोनि स्तवन । नेत्र उघडिले चांगयानें ।

तों दिव्यचक्षु देखोन । विस्मित मन तयाचें ॥६१॥

मग आज्ञा देतसे शिष्यांसी । आतां जा आपुल्या गृहासी ।

त्यांचा अपराध नेणोनि मानसीं । शांति सुखासी भोगितसे ॥६२॥

आणिक तापसी योगेश्वर । तामसगुणी असती फार ।

अपराध होता अणुमात्र । शापोत्तर बोलती ॥६३॥

त्यांचेंही वचन यथार्थ होत । पदरींचें नासोनि जाय सुकृंत ।

तैसे नव्हेति साधुसंत । शांति भरित सागर जे ॥६४॥

अकस्मात भेटतां शिष्यासी । परी देवासमान मानिजे त्यासी।

पूज्यपूजक भावना ऐसी । नये दृष्टीसी सर्वथा ॥६५॥

ऐसा सद्गुरु तोचि थोर । जो साक्षात जाणावा ईश्वर ।

त्याचा अनुग्रह घेता साचार । साक्षात्कार येतसे ॥६६॥

चांगदेवाचे शिश्य आळसी । ऐसें कळतांही चित्तासी ।

सर्वथा शाप नेदीच त्यांसी । क्षमा मानसीं सर्वदा ॥६७॥

शिष्यांसि सांगे त्या अवसरा । तुम्ही जावें आपुल्या घरां ।

आम्हांसि राहणें तापीतीरा । श्रीवटेश्वरा पूजावया ॥६८॥

मग नमस्कार करुनि योगेश्वरा । शिष्य गेले आपुल्या घरा ।

चित्तीं संतोष वाटला बरा । म्हणती चुकला बरा अनर्थ ॥६९॥

चित्तीं भय होतें बहुत । कीं अन्याय आचरलों यथार्थ ।

शाप देतील सद्गुरुनाथ । तोही अपघात चूकला ॥१७०॥

ऐसा संतोष मानूनि सदा । करिती आपला संसार धंदा ।

सत्य मानूनि विषयस्वादा । प्रपंच वादा निमग्न ॥७१॥

असो इकडे चांगदेवासाठीं । वाटींत प्रगटले धूर्जटी ।

जगीं सत्कीर्ति प्रगटली मोठी । येतसे भेटी जनयात्रा ॥७२॥

देशोदेशींचे सावकार । दुर्बल भाविक अज्ञान नर ।

ब्राह्मण क्षत्रिय वैश्य शूद्र । येती समग्र यात्रेकरु ॥७३॥

नानापरीचे नवस करिती । त्यांचे मनोरथ पूर्ण होती ।

कोणी सावकार वेंचूनि संपत्ति । मठ बांधिती ते ठायीं ॥७४॥

जये ठायीं देवभक्त । वसती तेथें सिद्धि राबत ।

अन्न शांतीसी नाहीं गणित । महिमा अद्‌भुत वाढला ॥७५॥

पुढिले अध्यायीं कथा लाघव । चौदा विद्या अति अपूर्व ।

अभ्यास करितील चांगदेव । ते ऐका सर्व भाविकहो ॥७६॥

अहो भक्तलीलामृत ग्रंथ संपूर्ण । हेंचि कोमळ तुळसीचें वन ।

येथें लीलाविग्रही रुक्मिणीरमण । निज प्रीतीनें क्रीडतसे ॥७७॥

जेथें आला वैकुंठपती । तेथें वैष्णव भक्त सहजचि येती ।

जैसा वनस्थळीं बैसतां नृपती । तरी मंत्रीही राहती त्या ठायां ॥७८॥

म्हणोनि भक्तलीलामृत ग्रंथ प्रेमळ । हें देवभक्ताचें आवडतें स्थळ ।

महीपति त्याचा लडिवाळ । ओव्या प्रांजल गातसे ॥७९॥

स्वस्ति श्रीभक्तलीलामृत ग्रंथ । श्रवणेंचि पूरती मनोरथ ।

प्रेमळ परिसोत भाविक भक्त । द्वितीयाध्याय रसाळ हा ॥१८०॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2017-09-03T21:37:24.3830000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

तमाखू-कू

  • f  Tobacco. 
RANDOM WORD

Did you know?

What is Gotra?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.