TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|पुराणे|भक्त लीलामृत|

भक्त लीलामृत - अध्याय ८

महिपतिबोवांच्या वाचेला सिद्धी होती, म्हणूनच हा ग्रंथ जो भक्तिभावाने व एकाग्रतेने वाचील त्याला फलश्रुतीचा अनुभव खचितच येणार.


अध्याय ८

श्रीगणेशाय नमः ।

जय जय अनंत कल्याणदायका । जगद्गुरु श्रीवैकुंठनायका ।

दीनबंधु अनाथरक्षका । सौख्यकारका श्रीपांडुरंगा ॥१॥

अनंत जड जीव विठाबायी । तुवां मागे तारिले पाही ।

माझी चिंता असोदे कांहीं । आठव जीवीं धरोनिया ॥२॥

सकळ दुरितांचा करोनि मेळा । त्याचा मी निर्माण जाहलों पुतळा ।

पतित पावन भक्तवत्सला । निवेदन तुजला असों दे ॥३॥

मी जन्मासि येऊनि श्रीहरी । दुरितें आचरलों नानापरी ।

हे साक्ष येत असे निज अंतरीं । भवसागरीं बुडतसें ॥४॥

प्रारब्ध संचित क्रियमाण । उत्तम दिसोनि नयेचि जाण ।

म्हणोनि करुणा तुजकारणें । निज प्रीतीनें भाकितसे ॥५॥

कल्पनेच्या वोढी नाना । सर्वथा नावरती जगज्जीवना ।

जागृतीं सुषुप्तीं आणि स्वप्ना । निश्चळत्व मना नयेची ॥६॥

तूं कृपा करिशील जरी श्रीहरी । तरी तरेन भवसागरीं ।

इतर उपाय नानापरी । ते फळात्कारीं न येती ॥७॥

जैसें सखोल भूमींत पेरिले कण । परि त्यावरी वर्षला नाहीं धन ।

तैसें तुझें कृपेविण । व्यर्थ साधनें दिसताती ॥८॥

तुवा ज्याचा अंगीकार रुक्मिणीपती । केला असेल सहजस्थिती ।

त्याची प्रख्यात जाहली कीर्ती । पुराणीं गर्जती पंवाडे ॥९॥

त्या संताचीं चरित्रें सविस्तर । आठवण द्यावी राजीव नेत्र ।

मी तो मंदमति अपवित्र । निमित्तमात्र दिसतसे ॥१०॥

मागिल अध्यायीं निरुपण । भात लवंडितां पुरलें अन्न ।

मग वरदपुत्राचें करोनि लग्न । चांगदेव तेथूनि निघाले ॥११॥

बहुत हेत उपजला चित्तीं । द्वारकेसि जावें सत्वर गतीं ।

स्नान करोनि तीर्थ गोमती । श्रीकृष्ण मूर्ती पाहावी ॥१२॥

ऐसें बोलतां योगेश्वर । सवें यात्रा निघाली फार ।

सत्समागमाचा महिमा थोर । ऐसें सर्वत्र बोलती ॥१३॥

तों धारुरचा देशपांडया जाण । यादवपंत नामें ब्राह्मण ।

चांगदेवाच्या संगतीनें । यात्रेस गमन करीतसे ॥१४॥

गरोदर पत्‍नी ते अवसरीं । तेही सर्वथा न राहेचि घरीं ।

बहुती वर्जिले नानापरी । परी नायकेचि निर्द्धारीं कवणाचें ॥१५॥

म्हणती चांगयाच्या संगतीनें । इसीं रक्षील श्रीकृष्ण ।

ऐसा निश्चय करोनि मन । उभयतां जाण निघालीं ॥१६॥

एक विकल्प घालिती ऐसा । भ्रतार इचा देवपिसा ।

पुढें प्रांत होईल कैसा । हें तों सहसा कळेना ॥१७॥

पोरसवदा हे सुकुमार । असें पहिल्यानें गरोदर ।

द्वारकेचा पंथ दूर । उत्तम विचार दिसेना ॥१८॥

एक म्हणती साहवा मास । भरला इच्या गर्भांस ।

आतां पायीं चालावयास । शक्ति नसे सर्वथा ॥१९॥

तिचे आप्तविषयी होते कोणी । ते म्हणती आणावी परतोनी ।

ऐसें म्हणोनि तये क्षणीं । येती धांवोनी सन्निध ॥२०॥

नानापरी तये वेळ । घालूं पाहती मायाजाळ ।

परी तिची वृत्ति वेधली सकळ । करील घननीळ तें करो ॥२१॥

भ्रतार आधींच देवलसी । जरी मी सोडोनि राहिलें त्यासी ।

अवचट जाहलिया संन्यासि । तरी गति कैसी मग होय ॥२२॥

ब्राह्मण जन्म कठिण फार । कैसा करुं मग संसार ।

ऐकूनि कन्येचा विचार । मानलें उत्तर वडिलांसी ॥२३॥

चांगदेवाच्या समुदायांत । यादवराव गेले त्वरित ।

मागून कांता हळुहळू येत । चालत पंथ सर्वथा ॥२४॥

कोणी रोड दुर्बळ म्हातारीं । मागूनि निघालीं ते अवसरीं ।

यादवाची पत्‍नी सत्वरी । जात बरोबरी तयांच्या ॥२५॥

अस्तमानासि जातां तरणी । यात्रा उरली ज्या ठिकाणीं ।

प्रहर रात्रीं ते भामिनी । गेली चालोनी ते ठायीं ॥२६॥

भ्रताराच्या सन्निध जात । तो म्हणे कासया आलीस येथ ।

आम्हांस उपाधि नाहीं लागत । परतोन त्वरीत जाय आतां ॥२७॥

टाकली सांड देतांचि पती । रुदन करी ते गुणवती ।

यात्रेकरी तिजला शिकविती । याची संगती सोडूं नको ॥२८॥

चांगदेवासि अनन्य शरण । यादव जात निजप्रीतीनें ।

त्याचा अनुग्रह घेऊन । समाधान पावला ॥२९॥

मिथ्या प्रपंच लटकी माया । ऐसा निश्चय बाणला तया ।

आगीं ब्रह्मींची पडली छाया । विदेही काया दिसतसे ॥३०॥

निद्रा आणि जागृती । दिसे चांगदेव सद्गुरुमूर्ती ।

स्वप्नीं आणि सुषुप्तीं । सहज स्थिती बाणली असे ॥३१॥

असो यादवाची ऐशी स्थिती । निरसिली सकळ प्रपंच भ्रांती ।

कांता आली की नाहीं निश्चितीं । हा भाव चित्तीं असेना ॥३२॥

नाना चराचरीं सर्व भूतें । एक आत्मवत जग भासतें ।

आपणही समरस जाहला त्यातें । कल्पना द्वैत असेना ॥३३॥

गात नाचत प्रेमभरित । क्रमीतसे द्वारकेचा पंथ ।

मागें कांता वोढत येत । पायीं चालत गर्भिणी ॥३४॥

दिवस तों भरले नवमास । कोणी मायबहीण जवळीं नसे ।

ऐसी पातली महीतीरास । वोसाड असे अरण्य तें ॥३५॥

चांगदेव महा योगेश्वर । संप्रदायांसहित गेला दूर ।

यादवही त्याच्या बरोबर । न पाहे माघारे सर्वथा ॥३६॥

एकली प्रकट नसे कोणी । निढळ पडली असे वनीं ।

पोट दुखतें म्हणऊनी । ठिकाणींहुनी न चालवे ॥३७॥

म्हणे मायबापें तों राहिलीं दुरीं । भ्रतार टाकूनि मला निर्द्धारीं ।

हे गति नाहीं झाली बरी । काय श्रीहरी करुं आतां ॥३८॥

पोटाच्या कळा जाहल्या फार । यात्राही सांडूनि गेली दूर ।

सन्निध कोणीच नसे नर । उत्तम विचार दिसेना ॥३९॥

ऐसें संकट जाणोनि तेव्हां । मग चांगदेवाचा करीतसे धांवा ।

म्हणे सद्गुरु तूं अवतार बरवा । देई विसांवा जीवासी ॥४०॥

चौदाशें वर्षे साचार । तुवां काळ जिंकिला दुर्धर ।

विधवेसि दीधला वरदपुत्र । ते कीर्ति साचार ऐकिली म्यां ॥४१॥

म्हणोनियां तुज सांगातें । मी द्वारकेसि चालिलें निश्चित ।

भ्रताराची तों विदेह स्थित । टाकिलें अरण्यांत मजलागीं ॥४२॥

मी परदेशीं अज्ञान बाळ । कैसा नेणवे प्रसूतिकाळ ।

कोणी मायबहीण नाहीं जवळ । म्हणवोनि तळमळ करीतसें ॥४३॥

भक्तवत्सल कैवल्यदानी । मजलागीं पावावें ये निदानीं ।

ऐसा धांवा करितां भामिनी । देवाचे कानीं शब्द पडियेला ॥४४॥

अनाथ बंधु करुणाकर । भक्तवत्सल कृपासागर ।

घ्यावया भक्तांचा कैवार । नाना अवतार धरितसे ॥४५॥

मत्स्य कच्छ वराह होणें । नृसिंह वामन भार्गव पूर्ण ।

श्रीराम दाशरथी कृष्ण । बौद्ध कल्की होणें तयास ॥४६॥

एकाच्या कैवारें वोढणें भिंती । एकीं जेवविली पाषाण मूर्ती ।

एकाच्या कैवारें निश्चितीं । पाडेवार श्रीपती जाहला ॥४७॥

एकाच्या घरीं श्रीखंडया कृष्ण । पाणी वाहतसे आवडीनें ।

दासी जनीचें सारितां दळण । संकोच मन नव्हेची ॥४८॥

चोखियाच्या संगें रुक्मिणीवर । निजांगें वोढूं लागतसे ढोर ।

गौळणी उखळासि बांधितां दोर । तें शार्ङगधर सोशीतसे ॥४९॥

सेनियाचे भक्तीसाठीं । नापीत होतसे जगजेठी ।

भक्तांसि पडतां महासंकटीं । मग उठाउठी पावतसे ॥५०॥

ना विचारीच काळ वेळ । सगुण होतसे दीनदयाळ ।

त्याणें माहेरवणीचा धांवा ते वेळें । श्रवणीं तत्काळ ऐकिला ॥५१॥

लगबग जाहली जगज्जीवना । सर्वथा धीर न धरवेचि मना ।

दयेनें द्रवला यादव राणा । कौतुकें नाना दाखवी ॥५२॥

यादवाच्या स्त्रीचे ठायीं । तेथें प्रकटले शेषशायी ।

स्त्रीचें रुप लवलाहीं । घेतसे ते समयीं जगदात्मा ॥५३॥

पांढरें पातळ शुभ्र चोळी । निजांगें लेतसे वनमाळी ।

कर्णीं ताटंके झळाळी । कुंकुम भाळीं लाविलें ॥५४॥

जो वैकुंठवासी इंदिरावर । ज्यासि हृदयीं धरीतसे पिनाकघर ।

तो कां कणेल्याला हातभर । नवल साचार मज वाटे ॥५५॥

ऐसें रुप तें माहेरवणी । देखोनि विस्मित जाहली मनीं ।

म्हणे कोठून आलीस वो साजणी । मज लागोनी सांगावें ॥५६॥

ऐसें पुसतां ते समयीं । काय म्हणतसे शेषशायी ।

मज चांगदेवें पाठविलें पाहीं । कृष्णाबाई नाम माझें ॥५७॥

तुज पातला प्रसूति समय । यास्तव पातलें लवलाहें ।

आतां चित्तीं न धरीं भय । तुझी सोय करितें मी ॥५८॥

ऐसें म्हणोनि रुक्मिणीरमण । योगमायेचें केलें चिंतन ।

मायेचें नगर निर्माण । स्वइच्छेनें करीतसे ॥५९॥

तिजला धरुनि मणगटीं । मंदिरांत नेली उठाउठी ।

म्हणे मज सांगतां जीवींची गोष्टी । संकोच पोटीं न धरावा ॥६०॥

परदेशीं एकट तूं निढळ । कोणी माय बहिण नसे जवळ ।

समीप जाणोनि प्रसूति काळ । आलें तत्काळ मी धांवोनी ॥६१॥

ऐसें बोलतां कृष्णाबाई । संतोष वाटला तिचें जीवीं ।

म्हणे तुझें उत्तीर्ण व्हावें कायी । तरी पदार्थ नाहीं मजपासी ॥६२॥

ऐसें बोलनियां उत्तर । मस्तक टेकिला पायांवर ।

तो प्रसूति समय येतां सत्वर । जाहला पुत्र सुलक्षणी ॥६३॥

संतोष मानी घनसांवळा । म्हणोनि निजांगें वाजवी थाळा ।

आपुल्या दासाचा पुरवितां लळा । आळस गोपाळा न ये कीं ॥६४॥

ज्याची मूर्ति हृदयसंपुटीं । एकांती पूजितसे धूर्जटी ।

तो नाळ खांडित आपुले मुठीं । उल्हास पोटीं धरुनियां ॥६५॥

बाळंतीण म्हणे कृष्णाबायी । एकलीच कष्ट करितेसि कायी ।

दुसरी सुईण घातली नाहीं । मग उत्तर कायी बोलतसे ॥६६॥

तुझा दों जीवे निवाडा झाला । इतुकेंनी संतोष वाटे मजला ।

कष्टाचा उबग नाहीं आला । निश्चित बोला या मानी ॥६७॥

ज्याच्या चरणांगुष्ठापासून । पवित्र गंगा निघाली जाण ।

तो पाणी तावोनि जगज्जीवन । न्हाणी तान्हें बाळंतिणी ॥६८॥

निज प्रीतीनें ते अवसरीं । कातबोळ वाटिला घरोघरीं ।

औषधें वाटोनि नानापरी । देत सत्वरी जगदात्मा ॥६९॥

शेगडी बाज ते समयीं । निजांगें घालीत कृष्णाबायी ।

पथ्य करोनि लवलाहीं । बाळंतिणीस जेववी ॥७०॥

विडा करोनि आपुले हातीं । तिसीं देत रुक्मिणीकांत ।

दीपक लावोनि अहोरात । बैसे जागत तिज पाशीं ॥७१॥

पाकशासनासहित सकळ सुर । जयासि अर्चिती निरंतर ।

तो सटवीस पूजोनि आपुल्या करें । साहित्य समग्र मेळवूनियां ॥७२॥

नाडापुडी आण शेंदूर । ऊदफुलें नानाप्रकार ।

मुरड कानवल्या पाट्यावर । ठेवीत निजकरें आपुल्या ॥७३॥

पांववी पूजोनि ऐशा रीतीं । अहोरात्र करी जागृती ।

दाहावे दिवसीं तिजप्रती । न्हाणी श्रीपती निजांगें ॥७४॥

ऐशा रीतीं बाळंतपण । एक मास केलें जगज्जीवनें ।

सर्वथा उबग न धरी मनीं । लाघवी श्रीकृष्ण कृपाळु ॥७५॥

जो पदार्थ लागे बाळंतिणी । तितुकेही पुरवीत चक्रपाणी ।

औषध पथ्य सर्व करोनि । बैसवीत भोजनीं निज लोभें ॥७६॥

कांतेचा करोनियां त्याग । यादव गेला चांगया संगे ।

मागें तो सांभाळ निजांगें । करीतसे श्रीरंग कृपाळु ॥७७॥

परी हें चरित्र ते समयी । कोणासि सर्वथा विदित नाहीं ।

श्रीहरीची अघटित लीला पाहीं । ब्रह्मादि कांहीं नेणवे ॥७८॥

एक मास लोटतां सत्वर । चांगदेव गेले द्वारकापुरा ।

स्नान करोनि गोमती तीरा । राउळांत प्रवेशला ॥७९॥

महाद्वारीं दंडवत । घातलें तेव्हां प्रेमयुक्त ।

मग श्रीकृष्ण मूर्ति ध्यानास आणित । रुक्मिणि सहित ते वेळीं ॥८०॥

तों मूर्तींत नसे श्रीकरधर । विस्मित जाहलें निज अंतर ।

मग विश्वी विलोकीत योगेश्वर । तों अद्भुत चरित्र देखिलें ॥८१॥

यादवाची पत्‍नी साचार । महीतीरी राहिली दूर ।

प्रसूति समयीं इंदिरावर । गेला सत्वर त्या ठायां ॥८२॥

कृष्णाबाईचें रुप धरुन । तिचे करितसे बाळंतपण ।

ऐसें ध्यानांत चांगयानें । चरित्र संपूर्ण पाहिले ॥८३॥

तंव रुक्मिणी म्हणे केशवदासा । तुवां कष्टविलें द्वारकाधीशा ।

बाळंतपणा धाडिला कैसा । केली निराशा आमुची ॥८४॥

एक मास लोटला पाहीं । येथें न येती शेषशायी ।

निजांगें जाहले कृष्णाबायी । आम्ही तळमळ जिवीं करीतसों ॥८५॥

आम्हासहित अहर्निशीं । अष्टसिद्धि तिष्ठती दासी ।

जरी आज्ञा करिती हृषीकेषी । तरी महाकार्यासी संपादितो ॥८६॥

इतुके ऐश्वर्य अंगीं असोन । आणि निजांगें करितों बाळंतपण ।

ऐसें देवाचें कुलक्षण । मज कारणें नावडे ॥८७॥

ऐसें बोलता रुक्मिणीस । काय म्हणतसें केशवदास ।

निजांगें करावें भक्त कार्यास । हा स्वभावचि असे तयाचा ॥८८॥

मागील चरित्रें पाहिली सर्वही । माते तुज काय विदित नाहीं ।

धर्माचे घरीं शेषशायी । उच्छिष्ट सर्वही सावडीतसे ॥८९॥

यादव सैन्य छपन्न कोटी । सेवेसि तिष्ठती घडीघडी ।

तो अर्जुनाची निजांगे धूतसे घोडी । सत्कीर्ती चोखडी हे त्याची ॥९०॥

महर्षिस सद्भावें करिती हवन । तेथेंचि न घे जो अवदान ।

तो गोपाळांचे उच्छिष्ट श्रीकृष्ण । निज प्रीतीनें खातसे ॥९१॥

हटयोगी ब्रह्मज्ञानी । जो सर्वथा नये त्यांचें ध्यानीं ।

त्यासि दांव्यानें बांधिती गौळणी । विचित्र करणी मज दिसे ॥९२॥

अष्टसिद्धि असोनि दासी । परी सर्वथा कार्य न सांगे त्यांसी ।

तो दळूं लागतसे जनीसी । सप्रेम भक्तीसी भुलोनियां ॥९३॥

तैशाच रीती जगज्जीवन । करीत बैसले बाळंतपण ।

हें त्याच्या स्वभावाचें लक्षण । उपाय कोण करावा ॥९४॥

ऐसी चांगयाची वचनोक्ती । ऐकोनि रुक्मिणी विस्मित चित्तीं ।

म्हणे आतां कळेल तैसी युक्ती । करुनि वैकुंठपती आणावा ॥९५॥

मीही तीरासि लवलाहीं । परतोन जाय ये समयीं ।

श्रीहरि झाला असे कृष्णाबायी । घेऊन येयी त्याजला ॥९६॥

ऐकोनि रुक्मिणीचें वचन । चांगदेव अवश्य म्हणे ।

विश्वमातेसि करुनि नमन । निघे तेथून सत्वर ॥९७॥

ब्रह्यारण्य महीतीर । तेथें पातले योगेश्वर ।

तों तेथून नूतन मायेचें नगर । देखिलें साचार दृष्टीसीं ॥९८॥

चांगया विस्मित ते वेळां । म्हणे श्रीहरीची अघटित लीला ।

नाना चरित्रें दाखवी डोळां । सप्रेम कळा देखोनियां ॥९९॥

लोकांसि पुसोनि ते समयीं । कोठें राहतसे कृष्णाबायी ।

दुरुनि मंदिर दाखविल्या पाहीं । मग ते गृहीं प्रवेशत ॥१००॥

तों कृष्णाबाई आंगणांत । चांगयासि देखोनि नमस्कारित ।

जो माया लाघवी श्रीभगवंत । वोळखून देत आपणांसी ॥१॥

चांगया ऐसा योगी भला । चौदाशे वर्षें जिंकिलें काळां ।

तयासि न कळे श्रीहरीची लीला । ते प्राकृतासि डोळां केविं दिसे ॥२॥

रुपें नटोनि नाना रीतीं । देव उघडाचि वर्तें क्षितीं ।

परि मायेची पडळें डोळ्यांवरती । म्हणूनि श्रीपती दिसेना ॥३॥

इतर जीवांची कायसी परी । जन्म घेतला यशोदे उदरीं ।

तिसीं विश्वरुप दाखविलें परी । लेकरुं श्रीहरी म्हणे माझें ॥४॥

असो आतां ते समयीं । चांगदेवें देखिली कृष्णाबायी ।

परी होय न होय संशय जीवीं । नमस्कार तोहि न केला ॥५॥

तों माया लाघवी श्रीकृष्णनाथ । अदृश्य होय तेथील तेथें ।

चांगदेव मंदिरीं प्रवेशत । तों बाळंतीण येत उठोनियां ॥६॥

योगेश्वराच्या पायांवर । स्वहस्तें घाली आपुला कुमर ।

वृत्तांत सांगितला सविस्तर । आद्यंत चरित्र जें झालें ॥७॥

म्हणे भ्रतार टाकुनि गेले या वनीं । मी एकटी राहिलें ये स्थानीं ।

प्रसुति समय तये क्षणीं । निढळ वाणी बैसलें ॥८॥

तंव स्वामिनी कृपा करोनि पाहीं । येथें पाठविली कृष्णाबायी ।

तिणें बाळंतपण करुनि सर्वही । मज ये ठायीं रक्षिलें ॥९॥

चांगदेव पुसे पाहीं । कोठें दाखवी कृष्णाबाई ।

ते म्हणे आतांचि ये समयीं । बाहेर लवलाहीं ते गेली ॥११०॥

तुम्ही आलां मंदिराप्रती । तेव्हां बाहेर उभी होती ।

चांगदेव समजलें आपुलें चित्तीं । म्हणे श्रीपती कष्टविला ॥११॥

आम्ही यादव सवें आणिला नसता । तरी श्रीहरी बाळंतपण कासया करिता ।

ऐसी क्षीत मानीत चित्ता । म्हणे द्वारकानाथ कष्टविलें ॥१२॥

योगयाग तपेंव्रतें । ज्याच्या प्राप्तीस्तव करिताति बहुतें ।

तो भक्तकार्यासि वैकुंठनाथ । थोरपण नाठवीत सर्वदा ॥१३॥

तव बाळंतिणीनें जोडूनि कर । लेकरुं घातलें पायांवर ।

म्हणे हा शिष्य तुमचा निर्द्धार । सेवेसि निरंतर लाविजे ॥१४॥

ऐसें ऐकोनि विनीत वचन । सद्गुरु तिजला अवश्य म्हणे ।

मातेसहित घेउनि तान्हे । आले परतोन द्वारकेसी ॥१५॥

मग जाऊनि राउळाप्रती । दृष्टीसीं देखिली श्रीकृष्णमूर्ती ।

म्हणे देवाधिदेवा रुक्मिणीपती । विचित्र गती पैं तुझी ॥१६॥

निजांगें स्त्रीचें रुप धरुन । तुवां सारिलें बाळंतपण ।

अनाथ बंधु करुणाघन । हें नामाभिधान तुज साजे ॥१७॥

ऐशापरी करोनि स्तुती । मग पूजिली श्रीकृष्णमूर्ती ।

उजळूनियां मंगल आरती । दंडवत प्रीतीं घातलें ॥१८॥

मग यादवासि बोलावूनि सत्वर । त्यासि भेटविलीं पत्‍नी कुमर ।

म्हणती इचा त्याग न करीं साचार । देतसें वर तुजलागीं ॥१९॥

या पुत्राच्या वंशीं परात्पर । हरिभक्त निर्माण होतील थोर ।

तेणें सकळ कुळाचा उद्धार । यासि अंतर असेना ॥१२०॥

ऐसें सांगतां सद्गुरुमूर्ती । यादवें नमस्कार घातले प्रीतीं ।

हातीं धरुनि कांतेप्रती । बिर्‍हाडासि निश्चितीं तो गेला ॥२१॥

चांगदेवें करुनि मिष्टान्न । वैष्णव मंडळीस घातलें भोजन ।

चतुर्मास तेथें राहून । मग स्वदेशासि जाण परतले ॥२२॥

देवासि पुसोनि ते अवसरीं । चांगदेव निघती सहपरिवारीं ।

यात्रेचा समुदाय घेऊनि भारी । गोदातीरीं मग आले ॥२३॥

येऊनि पुणतांबे क्षेत्रांत । भेटती इष्टमित्र सर्वांतें ।

चरित्र वर्तलें जें अद्भुत । तें जाहलें श्रुत सकळांसी ॥२४॥

चांगदेव होते द्वारकापुरीं । तें कीर्ति प्रगटली देशांतरीं ।

म्हणती हा अवतार पृथ्वीवरी । विश्वोद्धारी जन्मला ॥२५॥

जया समागमे असतां गभस्ती । तों नभमंडळीं फांके किरणदीप्ती ।

कां चंपके सुमनें दूर असती । तों येतसें घ्राणातें सुवास ॥२६॥

कां रोहिणीकांत उदयाचळीं । तों शीतलत्व धांवें नभमंडळीं ।

कां श्रीराम न येतां कौसल्या उदरीं । तो चरित्र सत्वरीं प्रगटलें ॥२७॥

तैसी भगवद्भक्ताची कीर्ती । विश्वमुखीं होय वाचती ।

धन्य योगेश्वर चांगया म्हणती । रुक्मिणीपती साह्य जया ॥२८॥

गोदातीरासि आलिया निश्चित । दिवस लोटले असतां सात ।

तों पंढरीचा विपरीत वृत्तांत । वार्तिक सांगती येऊनियां ॥२९॥

बेदरीं राजा अविंध कुमती । क्षेत्रांसि आला सत्वर गती ।

ब्राह्मणांसि छळिलें नाना रीतीं । केली विपत्ती बहुत तयां ॥१३०॥

हिंदुधर्म वर्जिला सकळ । वैष्णवांसि घालूं न देतीच माळ ।

कीर्तन कथा वर्जुनि सकळ । दंडिले सुशीळ विप्र त्याणें ॥३१॥

पंढरी क्षेत्र लुटूनि त्याणें । मागुतीं यवनाचें बैसविलें ठाणें ।

बडव्यांनीं समापत्र करुन । विठोबा लपवून ठेविला ॥३२॥

तळघरीं आच्छादून पांडूरंग मूर्ती । तयाचें नाम कोणी न घेती ।

जरी हरिकीर्तन वैष्णव करिती । तयांसि दंडिति तत्काळ ॥३३॥

देवाचें महाघर मोडूनि सकळ । मसीद केली त्या महा खळें ।

भले लोक पळाले तत्काळ । यवनाचें बळ देखूनियां ॥३४॥

ऐसि या गोष्टीसी निश्चित । महिने लोटून गेले सात ।

चांगदेव ऐकूनि मात । नेत्रीं अश्रुपात वाहती ॥३५॥

अंग जाहलें रोमांचित । कंठी बाष्प पैं दाटत ।

म्हणे कलीच्या भयानें रुक्मिणीकांत । पळोनि बैसत तळघरीं ॥३६॥

परी पुंडलीकासि दीधला वर । कीं जड मूढ उद्धरीन दर्शनमात्र ।

तें असत्य केलें काय उत्तर । ऐसें साचार दिसतसे ॥३७॥

मग म्हणे जी करुणाकरा । महाप्रताप धीर गंभीरा ।

तुझी सत्कीर्ति माझ्या अंतरां । रुक्मिणीवरा आठवतसे ॥३८॥

शिव ब्रह्मा इंद्रादि गण । शंखासुरें जिंतिले संपूर्ण ।

तों तुवां मत्स्यावतार धरुन । टाकिला निवटून क्षणमात्रें ॥३९॥

कच्छरुप धरुनि एक वेळ । पृष्टीवरी धरिला मंदराचळ ।

रत्‍नें काढूनि तत्काळ । विबुध सकळ तोषविले ॥१४०॥

हिरण्याक्ष पृथ्वीची करितां घडी । तुवां वराह वेष घेतला तांतडी ।

दैत्य मारिला लवड सवडी । हे सत्कीर्ति चोखडी पुराणीं ॥४१॥

हिरण्यकशिपें प्रल्हाद भक्त । गांजितां प्रगटलासि स्तंभांत ।

नखावरी विदारुनि त्यातें । आपुल्या दासातें रक्षिसी ॥४२॥

दानाभिमाने फुगला बळी । तयासि घातलें पाताळी ।

ऐसा प्रतापी तूं वनमाळी । सामर्थ्य ये काळीं लोपलें ॥४३॥

रेणुकेसि गांजिले सहस्त्रार्जुनें । तेव्हां परशु हातीं घेतला त्वरेनें ।

एकलेनि पृथ्वी निःक्षत्रिय करुन । राज्यीं ब्राह्मण बैसविलें ॥४४॥

कपटी रावणें सकळ सुर । बंदिखानीं रक्षिले समग्र ।

तुवां अवतार घेऊनि रघुवीर । दशानन सत्वर मारिला ॥४५॥

मग वसुदेव देवकीचें उदरीं । अवतार घेतला श्रीहरी ।

कंस चाणूर निवटूनियां अरी । सुखी धरित्री केली असे ॥४६॥

ऐसा तुझा प्रताप असतां । अवघाची हरपोनि गेला आतां ।

आतां आम्हांसि कोण रक्षिता । न दिसे तत्त्वतां भू-मंडळीं ॥४७॥

ऐसा धांवा ते क्षणीं । चांगदेव करितसे आपुलें मनीं ।

म्हणे देवाधिदेवा कैवल्यदानी । सत्वर येऊनी भेट मज ॥४८॥

तुझा प्रताप वर्णितां जाण । चक्षुःश्रवा शीणला पूर्ण ।

तो तूं कळिकाळासि देऊनि मान । लपलासि भयानें यवनाच्या ॥४९॥

ऐसें चांगयाचें करुणाउत्तर । ऐकूनि द्रवला रुक्मिणीवर ।

मग ध्यानांत होऊनि प्रगट सत्वर । अभय कर देतसे ॥१५०॥

म्हणे प्रेमळ भक्ता ऐक वचन । मी अचळ अढळ अविनाश पूर्ण ।

परी तुमचे इच्छेस्तव जाण । साकार सगुण रुप धरिलें ॥५१॥

माझे इच्छेने निश्चिती । अनंत रुपें होती जाती ।

तेथें यवन बापुडे ते किति । कासया खंती करितोसी ॥५२॥

कृत त्रेता द्वापारांत । तेव्हां म्यां पराक्रम केले बहुत ।

कलियुगीं आपुलें यश समस्त । तुम्हां भक्तांतें दीधलें ॥५३॥

तुम्ही जरी अघटित कराल गोष्टीं । तरी मीं सिद्धीस नेईन उठाउठी ।

मी साह्य असतां जगजेठी । चिंताक्रांत पोटीं न व्हावें ॥५४॥

आतां सोडूनि गोदातीर । बेदर नगरास जाय सत्वर ।

तेथें अघटित होईल चरित्र । तें लोक समग्र पाहती ॥५५॥

ऐसें सांगोनि रुक्मिणीकांत । राहिले चांगयाच्या हृदयांत ।

मग केशवदास नेत्र उघडित । होय विस्मित मानसीं ॥५६॥

म्हणे माझी पुरवावया आर्ती । साक्षात्‌ भेटली पांडुरंग मूर्ती ।

स्वयें आज्ञा करीत श्रीपती । कीं बेदराप्रती तूं जाई ॥५७॥

आपुलें शिरीं असतां घननीळ । काय करील अविंधखळ ।

कळिकाळीचें न चले बल । दीन दयाळ साह्य असतां ॥५८॥

दैत्य दानव निवटीत श्रीहरी । आपण जिंतावे षड्‌वैरी ।

वोस पाडूनि वैवस्वतपुरी । वैकुंठ पुरी वसवावी ॥५९॥

रावण आणि कुंभकर्ण । मारुनि विजयी रघुनंदन ।

संतीं काम क्रोध दोघेजण । शूरत्वें परि पूर्ण जिंतिंले ॥१६०॥

कृष्णें मारिले कंस चाणर । संतीं त्रासिले मदमत्सर ।

तेणेंचि विजयी वैष्णव वीर । सत्कीर्ति अपार तयांची ॥६१॥

वक्रदंत शिशुपाळां कारणें । मारुनि यशस्वी जाहला कृष्ण ।

संतीं दंभ अहंकार निवटून । शांति भूषण ते ल्याले ॥६२॥

श्रीरामें ताटिका मारिली पाहीं । संतीं त्रासिली निंदा देवी ।

तत्समान पुरुषार्थ दोहींचाही । भिन्न भेद नाहीं सर्वथा ॥६३॥

असोत आतां दृष्टांत निके । देव भक्त समान सारिखे ।

एकमेकांचें आंगें देख । सप्रेम सुख भोगिती ॥६४॥

क्षेत्र क्षेत्रज्ञ जया रीतीं । एकमेकांत समरसें असती ।

गभस्ती आणि तेज निश्चिती । वेगळीं न होती सर्वथा ॥६५॥

जैसें कर्ण आणि अवधान । कां नेत्र आणि देखण ।

तैसे देव भक्त दोघेजण । एकत्रपण दोहीचें ॥६६॥

नातरी नाक आणि सुगंध घेता । रसना आणि चवी जाणता ।

तेवीं भक्तासीं नाहीं भिन्नता । एकात्मता दोहींची ॥६७॥

तेवीं चांगदेव आणि रुक्मिणीपती । एकमेकांचें अंतर जाणती ।

जड मूढ उद्धरावया निश्चिती । अवतार क्षितीं घेतले ॥६८॥

पुढिले अध्यायी कथा रसाळ । देवें भक्‍ताचे पुरविले लळे ।

महीपती त्यांची चरित्रें रसाळें । ओव्या प्रांजळ गातसे ॥६९॥

स्वस्ति श्रीभक्‍तलीलामृत ग्रंथ । श्रवणेचि पुरती मनोरथ ।

प्रेमळ परिसोत भाविक भक्‍त । अष्टमाध्याय रसाळ हा ॥१७०॥अ० ८॥ओव्या॥१७०॥६॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2017-09-03T21:37:24.9600000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

heteroauxetic coefficient

  • = allometric coefficient 
RANDOM WORD

Did you know?

शंकराला अर्धी प्रदक्षिणा कां घालतात ?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site