TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|पुराणे|भक्त लीलामृत|

भक्त लीलामृत - अध्याय १०

महिपतिबोवांच्या वाचेला सिद्धी होती, म्हणूनच हा ग्रंथ जो भक्तिभावाने व एकाग्रतेने वाचील त्याला फलश्रुतीचा अनुभव खचितच येणार.


अध्याय १०

श्रीगणेशाय नमः । श्रीपांडुरंगाय नमः ।

शोधीं वसुधा रसाचें निर्मळ । दिसे हरींचें मुखकमळ ।

सांवळी तनु अति निर्मळ । त्यावरी माळ वैजयंती ॥१॥

गुरु शुक्र नक्षत्रें गगनीं । तैसी कुंडलें तळपती कानीं ।

पीतांबर दीप्तीं न समाय गगनीं । जेवीं सौदामिनी चमकत ॥२॥

सुरेख भंवया विराजमान । कमळदळा ऐसे दिसती नयन ।

मंदस्मित जगज्जीवन । नासाग्रीं घ्यान ठेविलें ॥३॥

कौस्तुभ निर्मळ शोभे कंठीं । आजानुबाहु जगजेठी ।

वीर कंकणें मणगटीं । पाहतांचि दृष्टी निवतसे ॥४॥

सकळ ऐश्वर्याचें निधान । हृदयीं श्रीवत्सलांछन ।

त्रिवळीं पाहोनि विराजमान । भुलतसे मन इंदिरेचें ॥५॥

कटि सूत्रमाळा गांठीं । करकमळ तें शोंभतें कटीं ।

ऐसें ध्यान पाहोनि दृष्टीं । चित्तीं धूर्जटी निवाला ॥६॥

ठाण साजिरें सुकुमार । सम पदें शोभती विटेवर ।

ते स्थळीं मन निरंतर । राहे साचार निजप्रीती ॥७॥

मागिले अध्यायीं कथा साजिरी । चांगदेव गेले होते बेदरीं ।

मृत प्रेत उठवुनि सत्वरीं । पंढरपुरीं मग आले ॥८॥

क्षेत्रवासी वृत्तांत कानीं । ऐकोनि संतोषले मनीं ।

मग चांगयासि भेटती येऊनी । प्रीती करोनि तेधवां ॥९॥

म्हणती तुम्हीं वैष्णववीर । दुष्टासि दाखवुनि चमत्कार ।

भक्तिपंथासि जीर्णोद्धार । करावया साचार अवतरले ॥१०॥

बेदराहुनि आणिलें पत्र । तें ग्रामाधिकारियांसि दाखविलें सत्वर ।

मग कामासि लावूनि बेलदार । मसीद सत्वर पाडिली ॥११॥

कारेगार लावूनि सत्वरीं । देवालय मांडिलें यंत्राकारीं ।

विळभर एक्या मनुष्यास मजुरी । होन मूठभरी देतसे ॥१२॥

ऐकोनि आशंका धरली पोटीं । इतुकें द्रव्य कोठूनि वांटी ।

तरी सकळ सिद्धि तया निकटी । सन्निध तिष्ठती तयाच्या ॥१३॥

ज्याणें कळिकाळासि ठकवूनि भलें । मेलें मनुष्य जिवंत केलें ।

त्याणें इतुकें द्रव्य कोठूनि वांटिलें । हे आशंका फोल न धरावी ॥१४॥

लघु शंका करिती गोरक्षनाथ । तेव्हां सोन्याचाच जाहला पर्वत ।

त्याणें पुंगी वाजवितांचि अकस्मात । चांगदेव तेथें निपजले ॥१५॥

म्हणोनि सकळ सिद्धीचा रावो । तो हा वटेश्वर चांगदेवो ।

ज्याणें भक्ति भावें करुनि पहा हो । देवाधिदेवो वश्य केला ॥१६॥

सिद्धि लोलिंगता पाही । सर्वथा नावडे त्याचे जीवीं ।

परी देवकार्य साधावया पाहीं । अंगीकार तिहीं केला असे ॥१७॥

श्रीविष्णुसहस्त्रनामांत जाण । भयकृत आणि भयनाशन ।

श्रीहरींचे नामाभिधान । द्वैपायन ठेविलें ॥१८॥

तें सत्य करावया निश्चितीं । देऊळ मोडविलें अविंधा हातीं ।

मग चमत्कार दावूनि नानारीतीं । भक्ताप्रती यश दिधलें ॥१९॥

पुढील कार्यार्थ सर्व जाणोनी । चांगयासि भेटले कैवल्यदानी ।

मंत्र सांगितला संजीवनी । मग उठविली राणि रायाची ॥२०॥

तेणें संतोषोनि नृपवर । चांगदेवासि दीधलें पत्र ।

तेव्हां देउळासि कामाला लाविलें सत्वर । मसीद सत्वर पाडोनियां ॥२१॥

दोन सहस्त्र मनुष्यें निश्चितीं । देऊळाच्या कामासि नित्य राबती ।

मग मावळोनि गेलिया गभस्ती । होन वांटिती चांगदेव ॥२२॥

एक संवत्सर पर्यंत निर्धारीं । स्वतः राहिले पंढरपुरीं ।

देऊळ कळसासि गेलिया वरी । मुहूर्त विचारि ब्राह्मणां ॥२३॥

म्हणती सुदिन पाहोनि सत्वर । सिंहासनीं बैसवा रुक्मिणीवर ।

करील जड मूढांचा उद्धार । दर्शनमात्रें करुनियां ॥२४॥

ऐकूनि ब्राह्मण काय बोलत । आजि कार्तिक दशमी सुदिन मुहूर्त ।

मूर्ति स्थापावी देऊळांत । ऐसें मनोगत सकळांचें ॥२५॥

मग बडवे पुजारी समवेत । चांगदेव जाती तळघरांत ।

श्रीपांडुरंगमूर्ति देखोनि तेथ । साष्टांग प्रणिपात घालिती ॥२६॥

दोन वर्षेपर्यंत । अर्चन पूजा नसेचि तेथ ।

डोईस टोपी जीर्ण बहुत । धुळीनें माखत सर्वांग ॥२७॥

ठाण साजिरें सुकुमार । जघनीं ठेविले दोनी कर ।

कासेंसि वेष्टिलें एक धोतर । समपद विटेवर जगदात्मा ॥२८॥

मजला भासे ऐशा रीतीं । योगी कैसे समाधि घेती ।

तो अनुभव पहावया निश्चितीं । भुयारांत श्रीपती बैसला ॥२९॥

हें चांगदेवें देखोनि नयनीं । काय बोलिले तये क्षणीं ।

तूं देवाधिदेव कैवल्यदानी । सत्कीर्त्ति पुराणीं विख्यात ॥३०॥

ऐसें असतां पंढरीराया । तळघरीं लपोनि बैससी कासया ।

पहावया निजभक्तांची चर्या । दाविसी माया ओडंबर ॥३१॥

समुद्रजळीं होऊनि मासा । शंखासुरासि घातला फांसा ।

तो तूं तळघरांत लपलासि कैसा । पंढरीशा नवल हें ॥३२॥

कांसव होऊनि जगजेठी । तुवां मंदराचळ धरिला पृष्ठीं ।

तो तूं यवनाचें भय वागवोनि पोटीं । लपतोसि संकटीं नवल हें ॥३३॥

वराह होऊनी एके अवसरा । दांतावरी धरिली वसुंधरा ।

तो तूं भुयारांत लपालासि बरा । नवल अंतरा मज वाटे ॥३४॥

प्रल्हादें आठव करितां अंतरीं । स्तंभांत प्रगटलासि नरकेसरी ।

आतां कां लपालासि तळघरीं । नवल अंतरीं मज वाटे ॥३५॥

त्रिविक्रम होवोनि वनमाळी । बळीस घातलें पाताळीं ।

त्याहूनि बलिष्ठ दिसे कळी । नवल ये वेळीं मज वाटे ॥३६॥

तूं एकांग वीर परशुधरा । निःक्षत्रिय केली वसुंधरा ।

आतां यवनाच्या भयें लपलासि बरा । जगदुद्धारा नवल हें ॥३७॥

श्रीराम अवतार घेऊनि जाण । मारिलें रावण कुंभकर्ण ।

आतां तो प्रताप विसरोन । बैससी लपोन ये ठायीं ॥३८॥

होऊनि श्रीकृष्ण लीलावतारी । दैत्यदुष्ट मारिले भारी ।

आतां कलियुगा माझारीं । लपोनि तळघरीं बैसलासि कां ॥३९॥

तूं कळिकाळाचा शास्ता पूर्ण । हें पुराणप्रसिद्ध वचन ।

तें सामर्थ्य ठेविलें कोणा कारणें । हे जीवींची खुण सांगिजे ॥४०॥

ऐकोनि चांगयाची वचनोक्ती । हांसोनि बोले पांडुरंगमूर्ती ।

तुम्हां भक्तांची वाढवावया कीर्ती । केली असे युक्ती जाण पां ॥४१॥

पुढील भविष्य जाणोनियां । मी तुज भेटलों प्राणसखया ।

संजीवनी मंत्र सांगोनियां । केली असे छाया कृपेची ॥४२॥

मी कर्ता करविता जगन्निवास अ। हें तंव वचन साचचि असे ।

दुर्बुद्धि देऊनि यवनास । अन्याय तयास घडविला ॥४३॥

मग सर्परुप धरोनियां निर्धारीं । डंखोनि मारिली त्याची नारी ।

तेथें तूं येतांचि धन्वंतरी । यश सत्वरी दीधलें ॥४४॥

मी तें निर्गुण निराकार । निष्कर्म निरुपचार ।

परी तुमची सत्कीर्ती व्हावया थोर । लपालों साचार ये ठायीं ॥४५॥

ऐसें बोलतां करुणामूर्ती । चांगयासि अनुभवें आलीं प्रतीती ।

आनंदाश्रु नेत्री वाहती । प्रेम चित्तीं कोंदलें ॥४६॥

मग मस्तक ठेवूनि चरणकमळीं । मूर्ति उचलिली तयेवेळीं ।

जयजयकारें पिटोनि टाळी । भक्त मंडळी गर्जतसे ॥४७॥

बाहेर मूर्ति आणिली जेव्हां । क्षेत्रवासी आनंदले तेव्हां ।

दर्शनाचा धरोनि हेवा । देवाधिदेवा विलोकीती ॥४८॥

सिंहासनीं बैसतां रुक्मिणीवर । बोभाट गेला दुरिच्या दुर ।

यात्रा मिळाली असे फार । करिती गजर नामघोषें ॥४९॥

चांगदेव म्हणती ते अवसरीं । मूर्ति नेऊनि भीमातीरीं ।

देवासि स्नान घाला सत्वरी । मानलें अंतरीं सर्वांच्या ॥५०॥

सुखासनीं घालोनि मग । चंद्रभागेसि आणिला पांडुरंग ।

टाळविणे घेऊनि मृदंग । गाती अनुरागें हरिदास ॥५१॥

गरुड टके निशाण भेरी । वाद्ये वाजती मंगळतुरी ।

पताका फडकती नानापरी । नाद अंबरीं कोंदला ॥५२॥

पुंडलीकापासीं नेऊनि मूर्ती । वेदोक्त मंत्रे स्नान घालिती ।

तों तीर्थें पुनीत व्हावयासि येती । चमत्कार देखती जनलोक ॥५३॥

एकाएकींच तये क्षणीं । चढलें चंद्रभागेसि पाणी ।

सागरीं लाट जाय निघोनी । तैसेंच ते क्षणीं वर्तलें ॥५४॥

वाळवंटीं यात्रा मिळाली जाण । तयांसि जाहलें सचैल स्नान ।

म्हणती धन्य आजिचा सुदिन । दुरितें संपूर्न नासलीं ॥५५॥

देवासि स्नान घालूनि देखा । मग सव्य घेतलें पुंडलीका ।

जो प्रेमळाचा प्रियोत्तम सखा । मिरवत निका मग नेती ॥५६॥

गुप्त रुपें अमरपती । विमानारुढ होऊनि येती ।

म्हणती पुण्यपावन हे क्षिती । येथें वैकुंठपती स्वयें आला ॥५७॥

ऐसें म्हणोनि वृंदारक । पुष्प वर्षाव करिती देख ।

कीर्तन मेळीं वैष्णव लोक । सप्रेम सुख भोगिती ॥५८॥

भेरी ठोकिती वाजंतरे । तेणें नादें कोंदलें अंबर ।

तंतवितंतघन सुस्वरें । हरिदास आदरें गाताती ॥५९॥

नटवे नृत्य करितां संगीत । तयां मागें मिरवतसे रथ ।

मंडप घसणी लोकांसि होत । परब्रह्म पाहती न्याहाळुनी ॥६०॥

म्हणती बाहेर आहे मोकळा जोंवर । दृष्टी भरोन पाहों तोंवर ।

सिंहासनी बैसलियावर । प्रयत्‍न फार मग लागे ॥६१॥

ऐसें म्हणोनि तये क्षणीं । फेडिती डोळ्यांचीं पारणीं ।

दृष्टीसीं देखोनि कैवल्यदानी । संतोष मनीं जनलोक ॥६२॥

महाद्वारासि ऐशारीतीं । मिरवत आणिला रुक्मिणपिंती ।

मग मूर्ती उचलोनि हातोहातीं । देउळाप्रती नेली असे ॥६३॥

सिंहासनी बैसवोनि जगज्जीवन । घालिती पंचामृत स्नान ।

दधिदुग्धांच्या कावडी भरुन । उदंड जन आणिती ॥६४॥

तेणें शोभला हृषीकेशी । तरी त्याची उपमा देतसे त्यासी ।

श्रीहरि जागर पंढरीसी । कार्तिकमासीं होतसे ॥६५॥

आश्विनमासापासूनि जाण । कार्तिक दशमीपर्यंत पूर्ण ।

दुग्धें न्हाणिती जगज्जीवन । शोभायमान दिसे कैसा ॥६६॥

आकाशासि नीळिमा आंगिचा असे । त्यावरी शुभ्र चांदणें शोभतसे ।

दधि वोतितां जगन्निवास । तैसाचि दिसे मजलागीं ॥६७॥

असो आतां ते अवसरीं । अभिषेक करोनि देवावरी ।

वस्त्रें भूषणें नानापरी । लेवविती पुजारी निजांगें ॥६८॥

कांसेसि दिव्य पितांबर । रत्‍नखचित दिसे मुकुट सुंदर ।

कानीं कुंडलें मकराकर । शोभती हार पुष्पांचे ॥६९॥

भाळीं रेखिला केशरी टिळा । सर्वांगीं बुका उधळिला ।

गळा कमळ तुळसीच्या माळा । घनसांवळा लेतसे ॥७०॥

धूपदीप कापूर आरती । पक्वान्न नैवेद्य दाखविती ।

ब्राह्मण मंत्रघोष बोलती । पुष्पांजळी अर्पिती सद्भावें ॥७१॥

सत्यभामा राही रुक्मिण । त्यांचेंही ऐसेंच केलें पूजन ।

महाद्वारीं वैष्णव जन । आनंद कीर्तन करिताती ॥७२॥

तों गरुडापारीं सकळ ब्राह्मण । सोंवळ्यांत करोनि आले स्नान ।

मिष्टान्नें वाढिलीं त्यांजकारणें । जाहलीं भोजनें सकळांचीं ॥७३॥

विडे दक्षिणा सत्वर । चांगदेव देती आपुल्या करें ।

आणिक आपुल्या घरोघर । उत्सव थोर करिताती ॥७४॥

हळदी कुंकुमें वांटून । सुवासिनी देती वायन ।

पंचारत्या करीं घेऊन । मूर्ति सगुण वोवाळिती ॥७५॥

स्थानभ्रष्ट होतां रामचंद्र । अयोध्येसि लोक चिंतातुर ।

मग विजयी होऊनि येतां रघुवीर । आनंद थोर त्यांसि झाला ॥७६॥

तेवीं सिंहासनीं बैसतां रुक्मिणीपती । क्षेत्रवासियां आनंद चित्तीं ।

घरोघरीं गुढिया उभारिती । साकरा वांटिती निजहस्तें ॥७७॥

अमावास्या प्रतिपदा साचार । निःशेष न दिसे रोहिणीवर ।

मग द्वितीयेस निघतां किंचित कोर । त्यासि सर्वत्र लक्षिती ॥७८॥

तेवीं दोन संवत्सर पर्यंत । पांडुरंग मूर्ति होती गुप्त ।

यास्तव लोकांसि आर्त बहुत । दर्शना येती निजप्रीतीं ॥७९॥

यावरी चांगदेवें साचार । क्षेत्रांत केला जीर्णोद्धार ।

म्हणती धन्य वैष्णव वीर । जगदुद्धारक अवतरला ॥८०॥

एकदा राउळांत जाऊनियां । सद्भावें नमिलें पंढरिराया ।

म्हणे आम्हांसि समाधि घ्यावया । कोणत्या ठायीं योजिलें ॥८१॥

ऐकोनि म्हणे रुक्मिणीकांत । गोदातीर उत्तम बहुत ।

तेथें पुण्यस्तंभ क्षेत्रांत । समाधीस्थ तूं होसी ॥८२॥

आषाढ शुद्ध एकादशी । प्रतिवर्षीं येईन त्या स्थळासी ।

ऐसें स्वमुखें हृषीकेशी । वर चांगयासि देत असे ॥८३॥

आणि तुझें संप्रदायी वंशीक होती । त्यांजला ऐसीच लावीं पद्धती ।

दिंडया पातका घेऊनि हांतीं । कार्तिकीस निश्चितीं येथें यावें ॥८४॥

आणि आषाढी दशमी माझारी । तेथें यात्रेसि येती नरनारी ।

आम्ही येऊं गोदातीरी । तयांसि पंढरी घडेल ॥८५॥

ऐसा वर देतां श्रीपती । चांगया संतोषला चित्तीं ।

मग दोघे शिष्य बोलावूनि प्रीतीं । किर्तन त्यां हातीं करविलें ॥८६॥

वरद पुत्र लवंडयां प्रती । सद्गुरु स्वयें आज्ञा करिती ।

तुम्हीं कार्तिक शुद्ध एकादशीप्रती । अन्न शांती करावी ॥८७॥

सद्गुरु आज्ञा होतांचि निश्चित । अद्यापि तेंचि चालविती व्रत ।

जो गाईच्या अंबियांत निश्चित । वंशी राहत तयाचे ॥८८॥

देवालयाच्या वोवर्‍या सिद्ध होत । तोंवरी चांगदेव राहिले तेथ ।

तैपासूनि कार्तिकीस तेथ । यात्रा भरत बहु साल ॥८९॥

मस्तक ठेवूनि विठ्ठलचरणीं । आज्ञा मागती तये क्षणीं ।

प्रेमाश्रु वाहती लोचनीं । सद्गद होऊनी बोलत ॥९०॥

म्हणे देवाधिदेवा पंढरीनाथा । मजवर लोभ असों दे आतां ।

तुज वांचोनि रुक्मिणीकांता । मजवर ममता कोण करी ॥९१॥

पांडुरंग म्हणे ते समयीं । मी सर्वकाळ असे तुझें हृदयीं ।

परी आणिक गोष्ट सांगतों कांहीं । तरी चित्त देईं त्या बोला ॥९२॥

तुज षडक्षरी मंत्र सांगीतला बरा । तो उपदेश करी आपुल्या पुत्रा ।

चालवी वंशपरंपरा । परोपकारा कारणें ॥९३॥

संजीवनी मंत्र दीधला जाणा । तो तुजवांचून फळेचि ना कोणा ।

ऐसें सांगतां पंढरीराणा । चांगया चरणा लागतसे ॥९४॥

मग म्हणे हृषीकेशी । आषाढ शुद्ध एकादशी ।

मी येऊनि तया स्थळासी । तुझे समाधीसी पूजीन ॥९५॥

तुझे यात्रेसी येतील भक्त । पंढरीचा महिमा घडेल त्यांतें ।

हे त्रिवाचा मी भाक देत । निश्चय चित्तांत असों दे ॥९६॥

दशमीस दिंडी मिरवणें । एकदशीस हरि कीर्तन।

द्वादशीस खिरापती वाटणें । आज्ञा प्रमाण हे माझी ॥९७॥

ऐसा वर दीधला निश्चित । आतां आपुल्या स्थळासि जाय त्वरित ।

ऐसी ऐकूनिया मात । चरणीं लोळत चांगया ॥९८॥

म्हणे अनाथनाथा श्रीहरी । लोभ असों दे मजवरी ।

मग राही रुक्मिणीस सत्वरी । पुसिलें यापरी चांगयानें ॥९९॥

आज्ञा मागोनि वैकुंठ नायका । चंद्रभागेसि येतसे देखा ।

मग भेटोनियां पुंडलीका । संतां सकळिकां नमस्कारी ॥१००॥

सव्य घेऊनियां पंढरपुर । चांगदेव चालिले सत्वर ।

बोळवावयासि शार्ङगधर । येती साचार लगबगें ॥१०१॥

चंद्रभागेपर्यंत देखा । बोळविला निजभक्त सखा ।

हृदयीं धरोनी एकमेका । सप्रेम सुखा भोगिती ॥२॥

मग मस्तक ठेवूनियां चरणावरी । देवासि म्हणे ते अवसरीं ।

मज समाधि द्यावया गोदातीरीं । यावें श्रीहरी ते ठायीं ॥३॥

ऐसें विनवितां योगेश्वर । अवश्य म्हणे सर्वेश्वर ।

उतरोनि भीमा पैलतीर । पाहे सत्वर माघारें ॥४॥

जैसी कन्या सासर्‍या जाय । क्षण क्षणा मागें परतोनि पाहे ।

तैसेंच चांगयासि झालें आहे । वियोग न साहे मानसीं ॥५॥

बोळवूनियां निजभक्तासी । राउळीं आले हृषीकेशी ।

चांगदेव आपुले समुदायेंसी । पुण्यस्तंभासी पातले ॥६॥

क्षेत्रासमीप येतां जाण । सामोरे येती गांवींचे जन ।

योगेश्वरासि करोनि नमन । निज प्रीतीनें भेटती ॥७॥

मग निज मंदिरीं प्रवेशोन । केशव मूर्तीस केलें नमन ।

चांगयासि पुत्र दोघेजण । नामाभिधान तें ऐका ॥८॥

ज्येष्ठ पुत्र तो केशव जाण । कनिष्ठासि विठोबा नामाभिधान ।

मग वडिलासि सन्निध बोलावून । म्हणे अनुग्रह घेणें आमुचा ॥९॥

पूजा उपचार सर्व करोनि । त्याचे मस्तकीं ठेविला पाणी ।

षडक्षरी मंत्र तये क्षणीं । त्याज लागोनी सांगीतला ॥११०॥

आम्ही समाधिस्थ झालियावरी । मग तूं विठोबासि अनुग्रह करी ।

कार्तिकीसि पंढरीची वारी । निज निर्धारीं चालविजे ॥११॥

आणि केशवराजाची मूर्ति सगुण । इचें निरंतर करी पूजन ।

आषाढी दशमीस दिंडी मिरवणें । पद्धति संपूर्ण सांगीतली ॥१२॥

ऐशा रीतीं बोधोनि पुत्रास । समाधीस मुहूर्त नेमिला दिवस ।

शके बाराशें सत्तेचाळीस । आणि संवत्सर असे क्रोधन ॥१३॥

ज्येष्ठ शुद्ध सप्तमी भानुवासर । आणि सिद्धयोग पुष्य नक्षत्र ।

भानु सप्तमीचें पर्व थोर । नेमित योगेश्वर समाधी ॥१४॥

मग केशव राजाचे मूर्ती लागुन । षोडशोपचारे पूजिती प्रीतीनें ।

मग करुनियां साष्टांग नमन । देवासि पुसोन चालिला ॥१५॥

टाळ विणे मृदंग घेऊनि । कीर्तन करिती वैष्णव जन ।

पंडित वैदिक सकळ ब्राह्मण । चालिले संपूर्ण क्षेत्रवासी ॥१६॥

समाधि घेतसे योगेश्वर । ऐकोनि यात्रा मिळाली फार ।

विठ्ठल नामाचा करुनि गजर । पूजा पुरस्कार समर्पिती ॥१७॥

दिंडया पताका नानापरी । वाद्यें वाजती मंगळतुरी ।

ऐशा समारंभें ते अवसरीं । सोम तीर्थासि सत्वरी पातले ॥१८॥

गोदातीरी करोनि स्नान । मग सोमेश्वरासि केलें नमन ।

जनीं भरंला जनार्दन । निश्चय पूर्ण बाणला ॥१९॥

म्हणोनि चांगदेव सकळांकारणें । नमस्कार घालीत निज प्रीतीनें ।

म्हणती मजवर कृपा असों देणें । इतुकें वचन बोलिले ॥१२०॥

ऐसें देखोनि सकळ जन । चांगयासि घालिती लोटांगन ।

अश्रुपातें सजळ नयन । म्हणती पुन्हा दर्शन न होय कीं ॥२१॥

मग अश्वत्थाचे तळवटीं जाण । चांगदेवें घातलें पद्मासन ।

आठवितां पांडुरंगाचे चरण । तों मूर्ती सगुण प्रगटली ॥२२॥

मग मानस पूजनीं सायासीं । पूजिले तेव्हां वैकुंठवासी ।

आत्मा नेऊनि ब्रह्मांडासी । स्वदेहासी विसरले ॥२३॥

नामघोषें जयजयकारी । वैष्णव गर्जती ते अवसरीं ।

कीर्तन करोनि सप्रेम गजरीं । भावें श्रीहरी वोवाळिला ॥२४॥

मग करोनि समाधि पूजन । घरासि गेले सर्वजण ।

नित्य यात्रा येतसे दुरुन । विशेष महिमान वाढलें ॥२५॥

नित्यनित्य साचार । ते स्थळीं होय जागर ।

पुराणें सांगती विप्र । आणि आषाढीसि थोर भरे यात्रा ॥२६॥

समाधि घेतल्या निश्चितीं । बारा वर्षे लोटोन जाती ।

तों अद्भुत चरित्र वर्तलें क्षितीं । तें सादर श्रोतीं परिसिजे ॥२७॥

चांगयाच्या ज्येष्ठ पुत्रास । कनिष्ठ बंधूचा उपजला द्वेष ।

महंती असावी आपणास । ऐसें मानस तयाचें ॥२८॥

वडिलीं शिकविली धर्मनीति । कीं उपदेश देई कनिष्ठाप्रती ।

परीं तें नावडे त्याचें चित्तीं । प्रापंचिक स्थितीं तयाची ॥२९॥

द्वादश वर्षें लोटल्यावरी । विठोबा म्हणे ते अवसरीं ।

स्वामींनी आज्ञा सांगीतली बरी । तरी उपदेश सत्वरी मज द्यावा ॥१३०॥

ऐशापरी करीतसे ग्लांती । परी तो नायकेचि दुर्मती ।

होणाराची विचित्र गती । नेणों संचितीं काय असे ॥३१॥

म्हणे षडक्षरी द्यावया मंत्र । तुज सर्वथा नसेचि अधिकार ।

मी वडील बैसलों पटावर । खावोनि भाकर राहे सुखी ॥३२॥

ऐसें निर्भर्त्सोनि त्याजकारण । विठोबाचें चिंतातुर जाहलें मन ।

उपदेश नेदी मजकारणें । म्हणे उपाय काय करावा ॥३३॥

नानाप्रकारें करोनि जाण । करीतसे बंधूचें छळण ।

दृष्टींसी देखतांचि दुरुन । तरी वैरिया समान लेखीतसे ॥३४॥

घेऊनि पूजा पुरस्कार । लोकांसि बोले नम्रोत्तर ।

परी सुहृदांचा द्वेष फार । तेणें अंतर विटाळलें ॥३५॥

ऐसी देखूनि त्याची स्थिती । विठोबा उदास झाला चित्तीं ।

चांगदेव जेथें समाधिस्थ असती । जावोनि ते क्षितीं बैसला ॥३६॥

न घे फळ मूळ अथवा अन्न । मांडिलें बहुत निर्वाण ।

म्हणे स्वामी एकदा चरण । मज कारणें दाखवा ॥३७॥

ऐसे तीन दिवसपर्यंत निश्चितीं । बैसला तेथें अहोरात्री ।

तों चांगदेव येवोनी अवचितीं । दर्शन त्याजप्रती दीधलें ॥३८॥

वेतकुंचा घेऊनि करें । प्रगट दिसती योगेश्वर ।

सावध करोनि निजपुत्र । म्हणे इच्छित वर मज मागें ॥३९॥

ऐसें स्वरुप देखोनि त्याणें । मग साष्टांग घातलें लोटांगण ।

म्हणे स्वामी अनुग्रह देणें । म्हणोनि चरण धरियेले ॥१४०॥

ऐसें विनवितां निजकुमरें । अवश्य म्हणे योगेश्वर ।

तुवां न व्हावें चिंतातुर । जाय सत्वर गृहासी ॥४१॥

तुज अनुग्रह देऊनि निश्चित । सांगूनि देऊं संप्रदाय पद्धत ।

मग मागुतीं होऊं समाधिस्थ । चिंताक्रांत न व्हावें ॥४२॥

ऐसें सांगतांचि योगेश्वरा । विठोबा सत्वर पातला घरा ।

मग उदयासि येतां दिनकरा । समारंभ बरा मेळवीतसे ॥४३॥

दिंडया पताका दशमीचे दिवसीं । घेऊनि आले समाधीपासीं ।

तों चांगदेव देखिले दृष्टीसीं । आश्चर्य सकळांसी वाटलें ॥४४॥

म्हणती समाधि घेतली ज्या अवसरा । त्यासि वर्षें लोटलीं बारा ।

पुढती देखिलें योगेश्वरा । म्हणोनि अंतरां सुख वाटलें ॥४५॥

क्षेत्रांत वृत्तांत कोणी सांगती । कीं चांगदेव प्रगट जाहले पुढती ।

दर्शनासि लोक संपूर्ण येती । नमस्कार करिती सद्भावें ॥४६॥

मग दिंडी मिरवत मिरवत । विठोबा आणीतसे गांवांत ।

कीर्तन करिती विष्णुभक्त । चांगदेवही येत तयासवें ॥४७॥

मग मंदिरास येऊनि सत्वरा । क्रोधें शापिलें ज्येष्ठ कुमरा ।

म्हणे माझी आज्ञा भंगिसी पामरा । तरी निर्वंश खरा करीन मी ॥४८॥

निजकृपेनें विठोबासि पाहीं । अनुग्रह दिधला ते समयीं ।

पुढील भविष्य विचारुनि जीवीं । तेंच सर्वही सांगतीं ॥४९॥

मग म्हणतसे विठोबासी । तुझी वंशपरंपरा वाढेल ऐसी ।

भगवद्भक्त येऊनि पोटासी । आमुच्या व्रतासी चालविती ॥१५०॥

साहा पुरुषपर्यंत । येथें यात्रा मिळेल बहुत ।

महिमा वाढेल अद्भुत । निश्चय चित्तांत असों दे ॥५१॥

मग सातवे पुरुषीं हें व्रत । लोपोनि जाईल कीं निश्चित ।

ऐसें ज्ञानदृष्टींनें भासत । तोही चरितार्थ अवधारी ॥५२॥

सातवा पुरुष भक्तपूर्ण । न करील केशवाचें पूजन ।

यवनाच्या उपद्रवें करुन । समाधि छिन्नभिन्न होईल कीं ॥५३॥

लोक कनिष्ठ होवोनियां । यात्रेसि न येती या ठायां ।

मागुती पुढें जीर्णोद्धार करावया । मी अवतरेन चांगया तुझे वंशीं ॥५४॥

ऐसें भविष्य सांगोनि त्यातें । मागुती झाले समाधिस्थ ।

हें कौतुक देखोनि लोक समस्त । आश्चर्य करिती मानसीं ॥५५॥

म्हणती धन्य योगेश्वराची लीला । द्वादश वर्षां देखिलें डोळां ।

निज पुत्रासि उपदेश केला । दर्शन सकळां देउनी ॥५६॥

त्या विठोबासि पुत्र झाला असे । चांगदेव नाम ठेविलें त्यास ।

त्याणेंही वाढवोनि सत्कीर्ति घोष । महिमा विशेष वाढविला ॥५७॥

त्या चांगयाचा पुत्र पाहीं । त्याचें नांव पिलाजी गोसावी ।

वडिलांचें व्रत चालवूनि तिहीं । सत्कीर्ती बरवी पावली ॥५८॥

त्याचें पोटीं चिद्रत्‍न । नरहरि गोसांवी नामाभिधान ।

नरहरीचा पुत्र सगुण । जनार्दन नाम तयाचें ॥५९॥

मग जनार्दनाचिये उदरीं । सात पुत्र झाले निर्धारीं ।

पुढें वंशाची कैसी परी । तरी चतुरीं ऐकिजे ॥६०॥

तया सात पुत्रांमाजी देख । मुधोजी नाम होता एक ।

तयासि पांच पुत्र झाले आणिक । संसार सुखें ते करिती ॥६१॥

तयां पांचां माजी केवळ । ज्येष्ठ पुत्र तो गोपाळ ।

त्याचे वेळेस तत्काळ । धर्म सकळ लोपले ॥६२॥

योगेश्वरें भविष्य केलें । तेंच सर्वांच्या प्रत्यया आलें ।

मग पुन्हा चांगदेव अवतरले । कोनेरी ठेविलें नाम त्याचें ॥६३॥

आपुलें सद्वंशीं साचार । पुन्हा घेतला अवतार ।

तो शतायुषी पुण्यवंत नर । भक्तीसि जीर्णोद्धार तिहीं केला ॥६४॥

चांगया समाधि स्थापन । अश्वत्थ वृक्ष लाविले त्याणें ।

तें स्थळीं बांधोनि वृंदावन । मठ संपूर्ण सिद्ध केला ॥६५॥

आषाढ शुद्ध एकादशीप्रती । यात्रेसी पुन्हा जनलोक येती ।

गोदातीरीं स्नान करिती । कीर्तन ऐकती सकळिक ॥६६॥

मग दिंडी घेऊनि सहपरिवारीं । कार्तिकीसी जाती पंढरपुरीं ।

परब्रह्म सगुण विटेवरी । पाहोनि अंतरीं निवतसे ॥६७॥

तो भक्तिज्ञान वैराग्य पुतळा । म्यांही प्रत्यक्ष देखिलें डोळां ।

धन्य संतांची अगाधलीला । भागवत धर्माला अधिकारी ॥६८॥

कोनेर गोसावी नाम तया । परी तो प्रत्यक्ष जाण चांगया ।

जढ मूढांसि उद्धरावया । मनुश्य काया धरियेली ॥६९॥

शामजी गोसावी त्याचा पुत्र । हें चरित्र वदला सविस्तर ।

त्याचीं पदें पाहोनि साचार । आर्ष उत्तरें लिहिलीं ग्रंथीं ॥७०॥

जैसी तैसी अबद्धवाणी । संत सादर ऐकती श्रवणीं ।

जैसें दुग्धमाजी धारवणी । घर चारिणी मेळविती ॥७१॥

निरसें दुग्ध ठेविलें जर । तरीं सकळ कुटुंबासि न पुरे ।

जैसें अज्ञापित रुक्मिणीवर । तितुकींच अक्षरें लिहिलीं ग्रंथीं ॥७२॥

न सोडोनि मुळींचा आधार । दृष्टांत मात्र दीधले चार ।

तेणेंचि ग्रंथ वाढला थोर । सज्ञान चतुर जाणती ॥७३॥

याचकासि आधार दातयाचा । कीं अंधासि आश्रय डोळसाचा ।

तेवीं भक्‍तलीलामृत बोलतां वाचा । मज संतांचा आधार ॥७४॥

जो दीनदयाळ कैवल्यदानी । पुढें वदवील रसाळ वाणी ।

महीपति त्याचा आश्रय करोनी । सप्रेम मनीं सर्वदा ॥७५॥

स्वस्ति श्रीभक्‍तलीलामृत ग्रंथ । श्रवणेंचि पुरती मनोरथ ।

प्रेमळ परिसोत भाविक भक्त । दशमाध्याय रसाळ हा ॥१७६॥अ० १०॥ओव्या १७६॥६॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2017-09-03T21:37:25.1170000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

multipurpose form

  • बहुउद्देशीय प्रपत्र 
RANDOM WORD

Did you know?

गणेश गीतेचा मराठी अनुवाद कुठे आणि कसा मिळेल या बद्दल सांगावे
Category : Puranic Literature
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site