TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|पुराणे|भक्त लीलामृत|

भक्त लीलामृत - अध्याय ३३

महिपतिबोवांच्या वाचेला सिद्धी होती, म्हणूनच हा ग्रंथ जो भक्तिभावाने व एकाग्रतेने वाचील त्याला फलश्रुतीचा अनुभव खचितच येणार.


अध्याय ३३

श्रीगणेशाय नमः ॥

जयजय करुणासिंधु जगजेठी । तूं भक्‍तासि पाहसी कृपा दृष्टीं ।

त्या संसाराची पाडोनि तुटी । तोडिसी फांसाटी भवबंधा ॥१॥

सगुण कांता देतां तयातें । तेथें भक्‍ताची बैसेल प्रीत ।

यास्तव कर्कशेची संगत । देशीं निश्चित त्यालागीं ॥२॥

सत्पुत्र भक्‍तासि देतां । तरी संसारीं गुंतेल त्याची आस्था।

म्हणोनि बापलेंकांत उभयतां । विघड अवचितां पाडिसी तूं ॥३॥

धन धान्य भक्तासि देतां फार । तरी सुखें करितील ते संसार ।

मग माझ्या भजनीं पडेल कीं विसर । म्हणोनि थोडेंच अन्नवस्त्र दे त्यासी ॥४॥

तुझी करणी पंढरीराया । बरी चिंत्तीं बिंबली माझिया ।

कृपा दृष्टीनें पाहासी जया । त्याची माया निवारिसी ॥५॥

दुर्जनांसि घालोनि अनिवार भ्रांति । भक्‍तांसि छळविसी तयां हातीं ।

मग आपलें चरित्र नाना रीतीं । श्रीरुक्मिणीपती दाविसी तूं ॥६॥

विष्णुसहस्त्र नामांत जाण । तुझें नाम ठेविलें द्वैपायनें ।

कीं तूं भयकृतद्भयनाशन । तें सत्यच दिसोन मज आलें ॥७॥

एवं तूंचि अवघा सत्ताधारी । हालविसी प्राचीनाची दोरी ।

निमित्त ठेवूनि मजवरी । जड मूढ वैखरी वदविसी ॥८॥

मागिले अध्यायीं चरित्र सुरस । तस्कर घेऊनि जातां म्हैस ।

ते सोडवोनि हृषीकेशे । कौतुक जनास दाखविलें ॥९॥

काल हरिदिनीं व्रत थोर । चारी प्रहर जाहला जागर ।

मग ओवाळूनि रुक्मिणीवर । वैष्णववीर काय करी ॥१०॥

इंद्रायणी तीरा जाऊन । केलें तुकयानें प्रातःस्नान ।

मग पांडुरंगाचें करीत अर्चन । निजप्रीतींनें आपुल्या ॥११॥

अवलीस सकळ लोक सांगती । तुझी म्हैस तस्करें नेली रातीं ।

मग विठोबानें दाखवोनि प्रतीती । आणविली मागुतीं माघारीं ॥१२॥

ऐसा चमत्कार ऐकोनि तेथें । विस्मित जाहली आपुल्या चित्तें ।

तुकयासि बैसविलें भोजनातें । अति हर्षातें मानूनियां ॥१३॥

शिजविली होती भात भाकरी । तयासि भाजी वाढिली तिसरी ।

मग दूध आणिलें वाटीभरी । तेव्हां आश्चर्य करी विष्णुदास ॥१४॥

मग अवलीसि तुका बोले उत्तर । आपुलें शुद्ध करोनि अंतर ।

दूध देशील तांब्याभर । तरी देवासि सत्वर पाजीन मी ॥१५॥

मग पितळेचें पात्र उठोनि हातें । दूध भरोनि दीधलें त्यांत ।

देउळीं जाऊनि प्रेमळभक्‍त । मूर्तीसि पाजित तेधवां ॥१६॥

आतां पाषाण मूर्ति दिसती लोकां । तिसीं नित्य दूध पाजितसे तुका ।

जो वश्य नव्हेचि ब्रह्मादिकां । तो होतसे भाविकां स्वाधीन ॥१७॥

ऐसें लोटतांचि दिवस फार । अवलीस विकल्प पातला थोर ।

म्हणे नित्य दूध नेतो तांब्याभर । कैसा विचार कळेना ॥१८॥

घरीं पोरवडा खावयासि साजणी । कैसें होईल ताकपाणी ।

संसार चालेल कैसेनी । निघतें लोणी किंचित ॥१९॥

मग तान्ही कन्या भागीरथी । देउळीं नित्य जात सांगा तीं ।

जिजायी पुसे तीस एकांतीं । गोंजारुनि प्रीतीं निज लोभ ॥२०॥

म्हणे दूध मागूनियां मजला । देउळी नेतो तुझा व्याला ।

तें सत्यचि पीत असतो काळा । ऐसें मजला सांगावें ॥२१॥

ऐकोनि म्हणे भागीरथी । सत्यचि दूध पीतसे मूर्ती ।

उरलें शेष तें वडील घेती । मजही देती किंचित ॥२२॥

ऐकोनि लेंकुराची वाणी । आश्चर्य करीत आपुलें मनीं ।

मग तुकयासि म्हणे एके दिनीं । दूध पाजोनि मी येतें ॥२३॥

अवश्य म्हणतां प्रेमळ भक्त । अवली जातसे देऊळांत ।

संकटीं पडिले पंढरीनाथ । म्हणे कैसी मात करावी ॥२४॥

दूध प्यावें जरी ये समयीं । तरी सप्रेम इचा भावार्थ नाहीं ।

आणि चमत्कार न दाखवितां कांहीं । तुकयासि गृहीं गांजील हे ॥२५॥

ऐसें म्हणोनि रुक्मिणीकांत । उगेच राहिले मग निवांत ।

अवलीचें भय वाटलें बहुत । विरोध चपल वित म्हणोनि ॥२६॥

दूध प्यावें कीं न प्यावें येथें । ऐसे कल्पीत पंढरीनाथ ।

भक्तासाठीं सगुण होत । येर्‍हवीं गुणातीत जगादात्मा ॥२७॥

जो क्षीराब्धिवासी देवाधिदेव । त्याचाही दुग्धांत पडिला जीव ।

तरी नायके आकळिला शिव । नवल अपूर्व मज वाटे ॥२८॥

अंधारें कोंडिला वासरमणी । कीं चंद्रकांत तो हिवें करुन ।

काळासि भय वाटलें मनीं । येतो ऐकोनि बागुल ॥२९॥

प्रभंजन कोंडला पिंजर्‍यांत । आकाश आडकलें घागरींत ।

नक्षत्र जें आदित्य लोपत । हें तो अघटित दिसतसे ॥३०॥

अविनाश निश्चळ परब्रह्म मूर्ती । ज्यासि योगी हृदयीं ध्याती ।

तो चिंताक्रांत जाहला चित्तीं । सप्रेम भक्तीचेनि बळें ॥३१॥

मग दूध घेवोनि तांब्याभर । अवली देउळासि आली सत्वर ।

चित्ती नसेचि प्रेमादर । शुद्ध अंतर मग कैचें ॥३२॥

दूध उष्ण होतें फार । बैसोनि निववावें क्षणभर ।

हा आवलीस न कळेचि विस्तार । दावेदार म्हणे देवा ॥३३॥

म्हणे वेडा करोनि घरधनी । यानें लाविला आपुलें भजनीं ।

यास्तव विरोध चालवी मनीं । मग चक्रपाणी करी काय ॥३४॥

उष्ण तांब्या लाविला होटी । तेणेंचि पोळला जगजेठी ।

मान वांकडी करितां दिठी । अवली पोटीं विस्मित ॥३५॥

म्हणे काळा पाषाण दिसतो नयनीं । परी जीव आहे या लागुनि ।

दूध पाजितो नित्य घरधनी । असत्य करणी हे नोहे ॥३६॥

अवली निहाळूनि पाहें कोडें । उगीच विलोकी देवाकडे ।

तों होंटासि आला असे फोड । म्हणे नवल रोकडें हे दिसे ॥३७॥

ऐसा चमत्कार देखोनि पाहीं । घरा आली जिजाबायी ।

तों तुक्याचें ध्यानीं शेषशायी । येऊनि काय सांगतसे ॥३८॥

तुवां आळस धरोनि चित्तीं । दूध पाठविलें अवली हातीं ।

तिनें उष्ण तांब्या लाविअल होंटीं । विचार पोटीं न केला ॥३९॥

तुवां टाकिला संसार । यास्तव मजसीं चालवी वैर ।

नांव ठेविलें दावेदार । माया अणुमात्र असेना ॥४०॥

ऐसें सांगतां हृषीकेश । तुका जाहला कासाविस ।

कांतेसि म्हणे उष्ण कैसे । दूध देवास पाजिलें ॥४१॥

मग अवली बोले प्रतिवचन । तूं नित्य देउळीं गातोसि गाणें ।

कीं द्वादश गांवें गिळिला अग्न । तुझ्या श्रीकृष्णें गोकुळीं ॥४२॥

आणि माझें दूध किंचित उष्ण । यास्तव वांकडी केली मान ।

होटासि फोड आला तरतरोन । पाहे जाऊन देऊळीं ॥४३॥

जरी मागील सत्य असती लीला । तरी दूध पितां कैसा पोळला ।

ऐकोनि अवलीच्या बोला । तुका जाहला सद्गदित ॥४४॥

मग जावोनि धांवत धांवत । देउळीं जाऊनि मूर्ति पाहत ।

तों मान आंखडली पंढरीनाथें । फोड दिसत होंटासी ॥४५॥

मग तुकयाचें सप्रेम मन । अश्रुपातें भरले लोचन ।

जैसें बाळक पोळतां देखोन । कांसाविस मन होय मातेचें ॥४६॥

तैशाच परी प्रेमळ तुकया । गंहिवरे कंठ दाटोनियां ।

म्हणे तूं पोळलासि पंढरीराया । अनाथ सखया जगद्‌गुरु ॥४७॥

स्तुति स्तोत्रें गातां पाहीं । फोड तो जिरला ते समयीं ।

परी मान वांकडी राहिली कांहीं । ते पाहती सर्वही अद्यापि ॥४८॥

पुढें पाहावया चमत्कार । साक्ष ठेवीत रुक्मिणीवर ।

आपुल्या दासाची कीर्ति थोर । करुणाकर वाढवीतसे ॥४९॥

एकदा चाकणाच्या रानांत । तुकया जातसे पंथें ।

तंव डांस येऊनि अगणित । झोंबले बहुत शरीरासी ॥५०॥

हें देखोनियां वैष्णवभक्‍त । त्याचें दुःख न मानी किंचित ।

म्हणे परोपकारीं देह लागत । म्हणवोनि निवांत बैसला ॥५१॥

आपण शरीर रक्षावें जाण । तरी इतुक्या जीवांचें दुखावेल मन ।

नश्वर देह जाईल जाण । अनुतापें पूर्ण ओळखिलें ॥५२॥

डांस डसती नाना रीतीं । शरीरासि बहु यातना होती ।

परी तो दुःख न मानोनि चित्तीं । भजन प्रीतीं करीतसे ॥५३॥

तों वाटसर्‍याचें रुपें निश्चिती । सत्वर पावले रुक्मिणीपती ।

सिंदीचा फड घेतला हातीं । डांस झोंबती म्हणोनियां ॥५४॥

आणिकही पांतस्थ आले कोणी । त्यांनीं तुकयासि देखिलें नयनीं ।

परी आपल्या जिवाच्या भयें करोनि । नुढविती कोणी सर्वथा ॥५५॥

तान्हयाचा कळवळा पाहें । माते वांचूनि कोणासि न नये ।

तैसी कृपाळु विठ्ठल माये । येतसे लवलाहे तुकया जवळी ॥५६॥

डांस उडवोनि आपुल्या करीं । निजकरें कुरवाळीत श्रीहरी ।

तेणेंचि सुख जाहलें शरीरीं । मग तुका सत्वर चालिला ॥५७॥

अस्तमानासि जातां दिनकर । तुका पावला देहू क्षेत्र ।

मग राउळासि जातां सत्वर । रुक्मिणीवर पाहिला ॥५८॥

जैसी दंड काठी पडे खालतीं । उठावें हें नेणे चित्तीं ।

दंडवत घातलें तयारीतीं । सप्रेम गती करोनी ॥५९॥

रात्री समय होतांचि सत्वरी । कीर्तन मांडिलें ते अवसरीं ।

जय पतीतपावना श्रीहरी । भवसागरीं तारावें ॥६०॥

खावया न मिळो अन्न । पुढें न वाढो संतान ।

परी तुझी कृपा इच्छितो जाण । विचार आन नसे कीं ॥६१॥

शरीर विटंबो नानारीतीं । संसारीं होवोत कां विपत्ती ।

परी तुझी कृपा इच्छितों चित्तीं । नलगे श्रीपती आन कांहीं ॥६२॥

जैसी माझी वाचा मजसी । नित्य स्वमुखें उपदेशी ।

आणिक कोणी पुसती त्यासी । याची मार्गासी लावीन ॥६३॥

ऐसें म्हणवोनि वैष्णव भक्‍त । सप्रेम भावें भजन करित ।

रामकृष्णादि नामगात । ऐकवित जनासी ॥६४॥

तीन प्रहर लोटतां रात्रीं । मग उजळिली मंगळारती ।

ओवाळुनि श्रीरुक्मिणीपती । दंडवत प्रीतीं घातलें ॥६५॥

घरासि गेले श्रोते सज्जन । मग तुकयानें घातलें आसन ।

नामरुपीं लावोनि मन । सप्रेम भजन करितसे ॥६६॥

ऐसे लोटतां कांहीं दिवस । तोंच चरित्र वर्तलें अति सुरस ।

दोघे पुत्र असती तुकयासी । नामें तयांस कोणती ॥६७॥

वडील कुमर तो महादेव जाण । विठोबा धाकटयाचें नामाभिधान ।

तंव ज्येष्ठ पुत्रा कारणें । व्यथा दारुण जाहली ॥६८॥

मूत खडा लागला असे । तेणें होतसे कासाविस ।

अवली उपाय बहुवस करीतसे तेधवां ॥६९॥

जें जें औषध सांगती कोणी । तें तें मेळवूनि आणीत नाना प्रयत्‍नीं ।

पथ्य करवीत तया कडोनी । झुरें निशिदिनीं पुत्र प्रलोभें ॥७०॥

वैद्य वाणी केलें फार । परी गुण न येचि अणुमात्र ।

कुलदैवताचे अंगारे । आणुनि साचार लावितसे ॥७१॥

पंचाक्षरी काढिती समंधा । त्यांच्या घरासि जातसे सदा ।

ते म्हणती जाहली भूतबाधा । आमुच्या शब्दा सत्य मानी ॥७२॥

गंडे भालदोर्‍या आपुले हातीं । मुलांच्या गळ्यांत आणूनि बाधिती ।

सांडणीं टाकिलीं नाना रीतीं । ममता चित्तीं अनिवार ॥७३॥

ऐसे उपाय केले फार । परी गुण न येचि अणुमात्र ।

यास्तव अवली चिंतातुर। म्हणे कैसा विचार करुं आतां ॥७४॥

रोगें मुलास व्यापिलें फार । अन्न न खाय अणुमात्र ।

यास्तव अवली चिंतातुर । म्हणे बरवा विचार दिसेना ॥७५॥

भ्रतार जाहला देवपिसा । लेंकरासी तों ऐसी दशा ।

भरंवसा नाहीं वाचेल ऐसा । म्हणवोनि उसासा टाकीतसे ॥७६॥

मुलासि लघवी करितां देखा । सर्वांगासि उठती तिडका ।

तेणें उदास होऊनि तुका । एकांत सुखा जातसे ॥७७॥

अवली तळमळीतसे मनीं । पाणवटा सांगतसे गार्‍हाणीं ।

लेंकरुं पीडिलें व्यथेनें । काय साजणी करुं आतां ॥७८॥

देवदेव्हारे केले बहुत । औषधासि तों नाहीं गणित ।

अंगारे वाहतां दिवस रात । जीव बहुत निर्बुजला ॥७९॥

मुलाच्या सुखाची करोनि मोरी । ओखदें दीधलीं नानापरी ।

परी दिवसंदिवस अधिकोत्तरी । व्यथा शरीरीं थोरावे ॥८०॥

भ्रतार आधींच देवपिसा । त्यानें टाकिली संसार आशा ।

माझ्या जीवाचा होतो वळसा । विचार कैसा सुचेना ॥८१॥

ऐसें ऐकोनि शेजारिणी । घरीं पाहावयासि आल्या कोणी ।

मुलाची अवस्था देखोनी । अशुभ वाणी वदती त्या ॥८२॥

मुलासि दृष्टीनें जंव पाहत । तों हात पाय झाले काष्ठवत ।

म्हणती औषधें देऊनियां नित्य । कासया व्यर्थ शिणसी तूं ॥८३॥

तुझ्या भ्रताराने निश्चिती । हृदयीं धरिला रुक्मिणीपती ।

यास्तव विघ्नें नानारीतीं । अवचित उद्भवती संसारीं ॥८४॥

श्रीहरीचें भजन करितां । प्रथमचि मेलीं पुत्रकांता ।

हृदयीं धरितां पंढरीनाथा । तैंहूनि अटता काळ आला ॥८५॥

ऐकोनि शेजारिणीचें वचन । हृदयीं धडकला क्रोधाग्न ।

मर्कटासि पाजिलें मदिरापान । वृश्चिकें ताडण मग केलें ॥८६॥

मग तें छंद नानारीतीं । करितां नाकळे कोणाप्रती ।

अवलीस जाहली तैसीच रीती । दांत खाती करकरा ॥८७॥

आधींच देवद्रोह होता मनीं । वरी साह्य झाल्या शेजारिणी ।

दुर्योधनासि जैसा शकुनी । कुबुद्धि कानीं सांगतसे ॥८८॥

हिरण्याक्षासि साह्य देखा । हिरण्यकशिपु पाठिराखा ।

प्रीति लावोनि एकमेकां । वैकुंठनायका निंदिती ॥८९॥

नातरी विष्णुद्रोही दशानन । तयासि साह्य कुंभकर्ण ।

बुद्धिभ्रंश होऊनि रावणें । सीताहरण पैं केलें ॥९०॥

नातरी ताटिका राक्षसिणी । श्रीराम द्वेष वागवीत मनीं ।

तीस शूर्पणखा भेटली वनीं । दुर्बुद्धी कानीं सांगावया ॥९१॥

तैशाच रीतीं जिजाबायी । देवद्रोह वागवीतसे जीवीं ।

आणि शेजारिणी सांगतीं सर्वही । विठोबा जिवीं न धरावा ॥९२॥

त्याच्या भजनीं लागतां निश्चित । संसार जाहला वाताहत ।

मुलासि व्यथा जाहली अद्भुत । हें नाहीं वांचत सर्वथा ॥९३॥

ऐसें बोलोनि ये क्षणीं । घरासि गेल्या शेजारिणी ।

अवली तळमळ करीतसे मनीं । दृष्टीसी पाहुनी पुत्रासी ॥९४॥

तों सायंकाळ होतांचि निश्चित । मुलाचें निःशेष कोंडलें मूत ।

मृदंगाऐसें पोट फुगत । न हालवित हातपाय ॥९५॥

माता पुसतां न बोले उत्तर । हात पाय तों पडलें गार ।

अवली म्हणे न दिसे बरें । कैसा विचार करुं आतां ॥९६॥

म्हणे पोर तो मरतसे निर्धारीं । हें सर्वथा न चुके ये अवसरीं ।

तरी आतां देउळांत जाऊनि सत्वरी । काळ्यावरी आपटावें ॥९७॥

ज्याणें मोडोनि संसार । ध्यानि लाविला निज भ्रतार ।

तरी मरो घातला आहे कुमर । हा त्यावर आपटावा ॥९८॥

होणार तें न चुकें निर्धारीं । परी निमित्त घालावें तयावरी ।

ऐसें म्हणवोनि ते अवसरीं । महादेव करी ओढिला ॥९९॥

फरफरा ओढीत साचा । मार्ग धरी देउळाचा ।

मग एके हातीं घेतला मोचा । सूड देवाचा घेईन म्हणे ॥१००॥

ऐसें बोलोनि जिजाबायी । देउळासि आली ते समयीं ।

हें जाणोनि शेषशाई । विस्मित जीवीं होतसे ॥१॥

मनांत म्हणतसे रुक्मिणीपती । आतां कोणती करावी युक्ती ।

अवली मारितां मजप्रती । होईल अपकीर्ती जनांत ॥२॥

ऐसें म्हणवोनि परब्रह्म रुपडें । पाहे रुक्मिणीच्या मुखाकडे ।

आतां हें कसें निरसेल सांकडें । तेंच रोकडें विचारी ॥३॥

ऐसें ऐकोनि आदिमाया । जी परब्रह्म आंगीची छाया ।

ते म्हणतसे जी पंढरीराया । चिंता कासया करीतसां ॥४॥

तुमच्या इच्छामात्रें निश्चिती । अनंत सृष्टि मोडती घडती ।

प्रकाशमान करावया क्षिति । वृथा गभस्ती चिंतातुर ॥५॥

अवर्षण पडिलें कीं तत्त्वतां । जीवन सर्वथा न मिळे आतां ।

हे उदधीसि कासया पाहिजे चिंता । अनाथनाथा श्रीविठ्ठला ॥६॥

उष्णकाळीं होतो उबारा । यास्तव पाहिजे विंजण वारा ।

ही चित्ता कासया रोहिणीवरा । ऐसें विचार अंतरीं ॥७॥

तुम्हीं कृपादृष्टीं जयाकडे । पाहातसां निज निवाडें ।

तरी पाषाण गोटे आणि खडे । परीस रोकडे होतील कीं ॥८॥

तुझ्या दासाचें ऐसें सामर्थ्य । कीं मृतप्रेत होईल जिवंत ।

ऐसें रुक्मिणी बोलोनि मात । मग निवांत राहिली ॥९॥

तों इकडे अवलीनें फरफर । देउळीं ओढित आणिलें पोर ।

म्हणे यासि आपटोनि काळ्यावर । मग मोच्यावर मारीन मी ॥११०॥

ऐसा निकर धरुनि मानसीं । संमुख आली देवापासी ।

पोर उचलिलें आपटावयासी । तों रुक्मिणी तिजसी बोलत ॥११॥

दुसरें देउळी नसतांचि कोणी । मूर्ति आडोनि उमटली ध्वनी ।

आतां आरोग्य केलें याज लागोनी । जाय तूं सदनीं आपुलिया ॥१२॥

अवली चित्तीं विस्मित होय । म्हणे पाषाणमूर्ती बोलती काय ।

सवेंचि लेंकुराकडे पाहे । तों मूत लवलाहें सूटलें ॥१३॥

देउळांत चिखल होईल फार । मग लेंकरुं घेऊनि आली बाहेर ।

घागरीस चोंच पडली थोर । तैसा कुमर मुततसे ॥१४॥

नाना कुपथ्य होतें उदरीं । ते बाहेर पडिलें इंद्रियद्वारीं ।

मातेचि म्हणे ते अवसरीं । क्षुधा उदरीं मज वाटे ॥१५॥

मग विस्मित होऊनि निज अंतरा । म्हणे भय वाटलें रुक्मिणीवरा ।

यास्तव आरोग्य केलें कुमरा । मग निज मंदिरांत ते गेली ॥१६॥

मुलासि क्षुधा लागली बहुत । मग जेवावया बैसविलें त्यातें ।

हा तुकयासि कळतां वृत्तांत । म्हणे पंढरीनाथ शिणविला ॥१७॥

प्राणांत व्यथा होती मुला । एकाएकींच अरोगी झाला ।

नकळे ईश्वराची लीला । त्याची कळा तो जाणे ॥१८॥

मग भोजन करोनि वैष्णवभक्‍त । सत्वर जातसे देउळांत ।

चार घटिका लोटतां रात । प्रारंभ करीत कीर्तनासी ॥१९॥

कीर्तन करितां वैष्णव जन । तुकयासि ध्रुपदी होते कोण ।

त्यांची ऐका नामाभिधानें । प्रेम जयांचेनी दुणावे ॥१२०॥

गंगाधर मवाळ साचार । कडुसांत होता द्विजवर ।

तो तुकयाचा लेखक निरंतर । प्रसादिक उत्तर लिहितसे ॥२१॥

दुसरा संताजी तेली जाण । उपनांव जगनाडे याकारणें ।

चाकणांत होता बहुत दिन । तुकयासि शरण मग आला ॥२२॥

ऐसे दोघे उभयतां । सद्भावें शरण वैष्णव भक्‍ता ।

सोडोनि संसाराची आस्था । लिहिती कविता निजांगें ॥२३॥

हरि कीर्तन करितां नित्य । तुकया मागें धरिती धृपद ।

तेणें रंग ओढवे अद्भुत । सप्रेम नृत्य करिताती ॥२४॥

दुराशा सांडोनि निश्चिती । धरिली त्यांणीं सत्संगती ।

कीर्तनामाजी धृपद धरिती । सप्रेम गती करोनियां ॥२५॥

जैसी पांथस्थाची मनोवृत्ती । जाणोनि रथ चालवीत सारथी ।

कीं उपचार भोग इच्छितां पती । तेथें अनुकूळ असती पतिव्रतां ॥२६॥

कां हाडपी विडा देतसे राया । सेवेसि झिजवी आपुली काया ।

परी उपकार न दावीच तया । स्वहिता आपुलीया लागोनी ॥२७॥

तैशाचपरी ते दोघेजण । गंगाजी मवाळ ब्राह्मण ।

दुजा संताजी तेली जाण । जीवें प्राणें अनुसरले ॥२८॥

टाळ विणा घेऊनि हातीं । कीर्तनामाजी धृवपद धरिती ।

मंजुळ स्वर मागूनि देती । सप्रेम गती करोनियां ॥२९॥

असो चार घटिका लोटतां रात । कीर्तन आरंभीत वैष्णवभक्‍त ।

करुणारसें पंढरीनाथ । गीतीं आळवित निजप्रीतीं ॥१३०॥

ध्यानांत आणूनि रुक्मिणीवर । म्हणे करिसी कीं न करिसी अंगिकार ।

हाचि मज पडिला विचार । दिवस रात्र झुरतसें ॥३१॥

पायांचें दर्शन देसी कीं नाहीं । यास्तव झुरतसे आपुले जीवीं ।

बोलसी कीं न बोलसी वचन कांहीं । तळमळ देहीं वाटतसे ॥३२॥

होईल कीं न होईल आठव माझा । हाच संदेह गरुडध्वजा ।

तूजवांचूनि केशवराजा । साह्य तो दुजा नसे कीं ॥३३॥

मीतरी कर्माचा हीन । यास्तव जीवीं वाटतो शीण ।

तूं अनाथबंधू करुणाघन । तें साच वचन करी आतां ॥३४॥

तुम्हां पडेल भीड फार । तरी मी नांवाचा नसें थोर ।

सर्वप्रकारें सेवाचोर । साक्ष अंतर मज माझें ॥३५॥

नाहीं याति शुद्ध कुळकर्म । नेणें ठायीं पडेल वर्म ।

सर्वथा नेणें भक्‍तिप्रेम । तूं पुरुषोत्तम जाणसी ॥३६॥

तपोनिधि दान धर्मशीळ । आंगीं नसे एकही बळ ।

भूमीभार मी जाहलों केवळ । हें तूं कृपाळू जाणसी ॥३७॥

ऐशी करुणा भाकोनि प्रीतीं । देहींच तुका विदेह स्थिती ।

हृदयीं आविर्भवली पांडुरंगमूर्ती । सप्रेम भक्‍तीचेनि बळें ॥३८॥

कीर्तनीं नाचे प्रेमें करुन । क्षणक्षणां घाली लोटांगण ।

तुकयासि नाटवे भक्‍तपण । विसरला देवपण विठोबा ॥३९॥

हें जाणोनि सांरगधर । मनांत जाहले चिंतातुर ।

म्हणे तुका समरसीं मिळाला जर । तरी कोणासी उत्तर बोलावें ॥१४०॥

संकट पडतां आळवील कोण । मग मी कोणाचें करुं धावण ।

ब्रह्मरुप काया केली यानें । नामसंकीर्तन करुनियां ॥४१॥

ऐसें म्हणवोनियां देखा । आलिंगूनि हृदयीं धरिला तुका ।

मग देहभावासि येतां निका । करुणा अनेका भाकीतसे ॥४२॥

म्हणे दीनदयाळा पंढरीनाथा । तूंचि माझी मातापिता ।

बहीण बंधु इष्टमित्र चुलता । नसे अनंता तुजविण ॥४३॥

विठोबा तूंचि माझा सद्गुरु थोर । निजांगें उतरी भवसागर ।

नाम गायीन निरंतर । ऐसा वर मज देयी ॥४४॥

कीर्तन करोनि ऐशा रीतीं । मग उजळिली मंगळारती ।

ओंवाळूनि श्रीरुक्मिणीपती । दंडवत प्रीतीं घातलें ॥४५॥

यावरी म्हणे सारंगधर । तुका नामयाचा अवतार ।

सगुणीं प्रेमा साचा थोर । यास्तव साकार मी झालों ॥४६॥

अद्वैत शास्त्र नावडे यासी । यास्तव शरण जाय सद्गुरुसी ।

पुढें वाट पडेल ऐसी । गुरुभक्‍तीसी अवरोध ॥४७॥

एक श्रेष्ठ आचरला जैसें । जन पाहूनि वर्तती तैसें ।

तरी आपण धरुनि विप्रवेष । द्यावा तुकयास अनुग्रह ॥४८॥

तंव रुक्मिणी म्हणे पंढरीनाथा । माझी विनंति परिसा आतां ।

तुम्ही जयासि अनुग्रह देतां । तरी अमर तत्वतां तो होय ॥४९॥

याचविषयीं तुम्हाकारणें । गोष्टीं सांगतें पुरातन ।

ब्रह्मशापें यादव संपूर्ण निमाले । तेथें उद्धव आपण रक्षिला ॥१५०॥

तुम्हीं अनुग्रह करितांचि पाहीं । ब्रह्मशापाचें न चले कांहीं ।

उद्धव वांचविला ते समयीं । भागवत सर्वही सांगोनी ॥५१॥

राम अवतारीं बिभीषणभक्‍त । दुसरा अंजनीसुत हनुमंत ।

ज्याच्या मस्तकीं ठेवितां हस्त । अमर होत देह त्याचा ॥५२॥

आतां तुकयाचें मस्तकीं ठेवितां कर । तरी याचें शरीर होईल अमर ।

ऐकूनि रुक्मिणीचें उत्तर । सारंगधर हांसले ॥५३॥

म्हणे यथार्थ बोलसी वाचा । तुका जिवलग प्राण आमुचा ।

यासि घात नलगे काळाचा । तो मंत्र साचा देईन मी ॥५४॥

ऐसें म्हणवोनि करुणाघन । शुभमुहूर्त पाहिला सुदिन ।

माघ शुद्ध दशमी जाण । गुरुवार पूर्ण ते दिवशीं ॥५५॥

ध्यानांत आणूनि पांडुरंगमूर्ती । तुका निद्रित असतां राती ।

स्वप्न देखिलें कैशा रीतीं । तें सादर संतीं परिसिजे ॥५६॥

इंद्रायणीसि करोनि स्नान । देउळासि जात वैष्णव जन ।

हातीं असती तुळसी पानें । तों मार्गी ब्राह्मण देखिला ॥५७॥

तुकयाची ऐसी असे रीत । ब्राह्मण देखिला अथवा संत ।

तयासि साष्टांग दंडवत । सर्वथा घालित निजप्रेमें ॥५८॥

जैसा का जागृतीचा मोळा । तरी स्वप्नही तैसेंचि दिसे डोळा ।

हा तों अनुभव असे सकळां । वैष्णवी लीला मायेची ॥५९॥

असोत आतां हीं भाषणें । तुक्यानें मार्गी देखतां ब्राह्मण ।

तयासि वाहोनि तुळसीपान। साष्टांग नमन पैं केलें ॥१६०॥

मग संतुष्ट होऊनि द्विजवर । तुकयाचें मस्तकीं ठेविला कर ।

रामकृष्णनाम सांगीतला मंत्र । जगदूद्धार होय जेणें ॥६१॥

गुरुपरंपरा ते अवसरीं । निजसुखें सांगें तेव्हां श्रीहरी ।

ते सादर होऊनि श्रवण द्वारी । श्रोतीं चतुरीं परीसिजे ॥६२॥

राघव चैतन्य भक्‍त वैष्णव । तयासि शरण चैतन्य केशव ।

बाबा चैतन्य माझे नांव । तुकयासि देव बोलिले ॥६३॥

श्रीपांडुरंगाचें उपासन । नको सोडू तयाचें चरण ।

मग तुका संतुष्ट होऊनि मनें । सद्गुरुकारणें विनवित ॥६४॥

स्वामी घरासि येऊनि सत्वर । माझा आश्रम करा पवित्र ।

स्वयंपाक करोनि आपल्या करे । जेवा पोटभर त्या ठायीं ॥६५॥

ऐकोनि तयाची वचनोक्‍ती । काय म्हणतसे रुक्मिणीपती ।

पावशेर तूप देशी प्रीतीं । तरी सदनाप्रती मी येतों ॥६६॥

ऐकोनि द्विजवराची मात । अवश्य म्हणे वैष्णवभक्‍त ।

मग ब्राह्मणाचा धरोनि हात । तुका येत निज मंदिरीं ॥६७॥

मग कांतेसि म्हणे भक्‍तवैष्णव । आपुल्या मंदिरासि आले देव ।

यांसि साहित्य देऊनि सर्व । घृत द्यावें मागती तें ॥६८॥

ऐसें तुका बोलतां वचन । कांता जाहली क्रोधायमान ।

म्हणे कोठोनि आला मेला ब्राह्मण । पावशेर तूप कोठून देऊं ॥६९॥

कोणे जातीचा द्विजवर । घरीं आणितो निरंतर ।

भांडी जाळोनि केलीं खापर । करुं संसार कैशापरी ॥१७०॥

ऐसा कलह वाढतां थोर । तो सद्गुरु तेथूनि गेले सत्वर ।

ऐसें स्वप्न वैष्णववीर । देखिलें साचार ते दिवशीं ॥७१॥

जागृत अवस्थे येऊनि देखा । चित्तीं पस्तावे वैष्णव तुका ।

म्हणे मज भेटोनि सद्गुरु सखा । भवसागर देख उतरिला ॥७२॥

भोजनासि तूप पावशेर । निजमुखें मागती साचार ।

घरीं कलह वाढला थोर । यास्तव सत्वर देव गेले ॥७३॥

केशव चैतन्य राघव चैतन्य । बाबाजी आपुलें सांगितलें नामाभिधन ।

रामकृष्ण हरिमंत्र जाण । मजकारणें सांगितला ॥७४॥

माघशुद्ध दशमी साचार । सुदिन पाहोनि गुरुवार ।

माझा करोनि अंगिकार । गेले सत्वर सद्गुरु ॥७५॥

ऐसे तीन अभंग सप्रेमें । निजमुखें वदले तुकाराम ।

ते सर्वदा गाईल जरी प्रेमें । त्यासि भवश्रम बाधीना ॥७६॥

सद्गुरुकृपा ऐशा रीतीं । तुकयासि स्वप्नीं झाली निश्चिती ।

भाविक प्रेमळ अनुभवें जाणती । चरित्र ऐकती हरिकीर्तनीं ॥७७॥

पुढें परंपरा ऐसी चालत । जयासि तुकयाची अत्यंत प्रीत ।

तयासि स्वप्नीं अनुग्रह देत । अद्यापि चालत चमत्कार हा ॥७८॥

पुढील अध्यायीं रस अद्गुत । वदविता श्रीरुक्मिणीकांत ।

ते सादर ऐका प्रेमळभक्‍त । एकाग्र चित्त करोनियां ॥७९॥

आपुल्या दासाची सत्कीर्त । प्रगट व्हावया जनांत ।

यास्तव भक्‍तलीलामृत । पंढरीनाथ वदवितो ॥८०॥

लीलाविग्रही रुक्मिणीवर । त्याचे हातीं असे सूत्र ।

निमित्त दीधले मजवर । हाही विचार तो जाणें ॥८१॥

दोन्ही कर ठेवूनि जघनीं । विटेवरी उभा चक्रपाणी ।

महिपति त्याचा वरदानी । सद्गुण कीर्तनीं गातसे ॥८२॥

स्वस्ति श्रीभक्‍तलीलामृत ग्रंथ । श्रवणेंचि पुरती मनोरथ ।

प्रेमळ परिसोत भाविक भक्त । तेहेतिसावा अध्याय रसाळ हा ॥१८३॥३३ अध्याय ॥ओव्या १८३॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2017-09-03T21:37:27.2430000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

prepotency

  • स्त्री. Zऊल्. पूर्वविभवता 
  • स्त्री. Bओत्. प्रशक्ति 
  • स्त्री. Bot.(the ability of some pollen to bring about fertilisation more readily than other pollen) प्रशक्ति 
  • स्त्री. Zool.(the capacity of one parent to transmit more characteristics to the offspring than the other parent) पूर्वविभवता 
More meanings
RANDOM WORD

Did you know?

Are we transliterating everything? Do we copy that from some other websites?
Category : About us!
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.