TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|कीर्तन आख्यान|
ध्रुवाख्यान

कीर्तन आख्यान - ध्रुवाख्यान

कीर्तनकारांना नित्य उपयोगी अशी आख्याने. विष्णुदासांनी याला ’कीर्तन-मुक्ताहार’ असे नाव दिले होते.


ध्रुवाख्यान

स्वायंभू मनूचा पुत्र उत्तानपाद राजा ह्यास दोन बायका होत्या. थोरलीचे नाव सुनीति व धाकटीचे नाव सुरूचि. सुरुचि ही राजास

फार प्रिय होती. थोरलीचा मुलगा ध्रुव एकदा बापाच्या मांडीवर जाऊन बसला, ते धाकटीस न साहून तिने त्यास पायाने मांडीवरून
खाली लोटले. तेव्हा ध्रुवास फार वाईट वाटून तो परमेश्वरास शरण गेला; तेव्हा त्याने प्रसन्न होऊन ध्रुवास अचल पद दिले. ही

कथा ह्या आख्यानात आहे.

सूर्य-वंशी उत्तानपाद राजा ॥

रूपवंती तयास दोन भाजा ॥

कनिष्ठेशी अत्यंत प्रीत-माया ॥

पट्टराणीची पडो न दे छाया ॥१॥

वरिष्ठेसी जाहला एक पुत्र ॥

भक्त-राज वैकुंठ-पाळ-मित्र ॥

सु-कुमार आ-कर्णे-पद्म-नेत्र ॥

ठाण माण रेखिले जेवि चित्र ॥२॥

पांच वर्षे लोटली ध्रुवा आंगी ॥

पिता ठाऊका नाही तयालागी ॥

पुसे मातेसी भक्त-राज योगी ॥

तात कोठे तो सांग मला वेगी ॥३॥

म्हणे माता तान्हया तोचि तूझा ॥

धराधीश बोलती ज्यास प्रजा ॥

येरु बोले पाहीन पिता माझा ॥

नको जाऊ मारील राज-भाजा ॥४॥

पूर्व-पुण्ये शुभ दिवस ऊगवला ॥

मुलांसंगे तो राज-गृहा गेला ॥

राज-दृष्टी सन्मूख उभा ठेला ॥

पिता पाहे तो मोह झळंबला ॥५॥

अ-नीवार मोहास पूर आला ॥

ऊचलोनी मांडिये बैसवीला ॥

बाळ-शब्दे खेळवी तनू-जाला ॥

न साहे ते राणीस कोप आला ॥६॥

उचंबळे क्रोधाग्नि शिखा टाकी ॥

कवण बोले बैसला राज-अंकी ॥

राव कैसा खेळवी कवतूकी ॥

ध्रुव राजा होईल धरा-लोकी ॥७॥

धरोनीया सापत्न-भाव चित्ती ॥

पदे लोटोनी पाडियला क्षीती ॥

रडत गेला माउली जेथ होती ॥

अश्रु-पाते हालवी नेत्र-पाती ॥८॥

म्हणे माता तान्हया काय झाले ॥

कोण पापीये तूज गांजियेले ॥

मला राये मांडिये बैसवीले ॥

राज-भाजेने पदे लोटियेले ॥९॥

बुझावीता माउली काय बोले ॥

अम्ही देवासी नाहि पूजियेले ॥

येरु बोले तो देव कसा आहे ॥

वसे कोठे तो सांग लवलाहे ॥१०॥

माय बोले सर्वत्र देव आहे ॥

चराचर ही व्यापूनि विश्व राहे ॥

तयालागी धुंडिती महा-योगी ॥

पूर्ण पुन्ये दरूषण तयांलागी ॥११॥

तुझी बुद्धी काय बा वय सान ॥

तुला कैसे देईल दरूषण ॥

ध्रुव बोले त्यागीन तरी प्राण ॥

हरी देईना जरी दरूषण ॥१२॥

उभा जैसा तैसाचि निघे वेगे ॥

रडत पाठी लागली माय मागे ॥

पुत्र गेला रायासि दूत सांगे ॥

राय झाला घाबरा मोह-संगे ॥१३॥

सर्व सौख्याचे मूळ बाळ माझे ॥

ध्रुव गेला घेणार राज्य-ओझे ॥

वनी प्राण त्यागीन लोक-लाजे ॥

काय जीणे मारिले दुष्ट भाजे ॥१४॥

लवलाही लागला ध्रुवा-पाठी ॥

म्हणे बाळा ऐक बा एक गोष्टी ॥

बुझावीतो तुज धरुनि हनूवटी ॥

तुजवीणे दाटला प्राण कंठी ॥१५॥

फीर मागे देईन एक गाव ॥

ध्रुव बोले मागेन जगन्नाथा ॥१६॥

राय बोले देईन एक देश ॥

ध्रुव बोले देईल जगदीश ॥

अर्ध राज्य दीधले आण तूझी ॥

ध्रुव बोले देवासि लाज माझी ॥१७॥

सर्व राज्य दीधले फीर मागे ॥

ध्रुव बोले देइजे रमा-रंगे ॥

स्नेह का रे सांडिला ध्रुवा आजी ॥

काळ-तोंडा जाहलो जगामाजी ॥१८॥

ध्रुव बोले पितयास तात देवा ॥

आता येतो मी लोभ असो द्यावा ॥

हरी-भक्तीचा लोभ कसा देही ॥

अनू-तापे कोंदल्या दिशा दाही ॥१९॥

सर्व भावे उभवूनि दोन बाही ॥

म्हणे देवा भेट दे लवलाही ॥

निरंजनी जावोनि उभा राहे ॥

शोक आ-क्रोशे करूनिया बाहे ॥२०॥

दुरूनीया अष्टाक्ष-सुता पाहे ॥

तया दृष्टी सायुज्य-पदा लाहे ॥

जवळ येऊनी पुसे बाळका जी ॥

सान वय तू कोण ह्या वनामाजी ॥२१॥

पूर्व वृत्तांत सांगे नारदासी ॥

आयकोनी तोषला देव-ऋषी ॥

गुरू-मंत्रावाचोनि देव कैचा ॥

श्रुती सार्‍या बोलती अशी वाचा ॥२२॥

सकल मंत्रामाझारि मुख्य साचा ॥

मंत्र-राज द्वादशा अक्षरांचा ॥

ध्रुवा कानी सांगूनि मुनी गेला ॥

जपतांची तो ह्रदयि प्रगटला ॥२३॥

चतुर्भूज सायूध घन-नीला ॥

तया दृष्टी सन्मूख उभा ठेला ॥

दिव्य रूपा त्या ध्रुवे देखियेले ॥

नमस्कारोनी मनी पूजियेले ॥२४॥

देव बोले तू काय इच्छितोसी ॥

धराधीश की स्वर्ग-भोग-वासी ॥

ध्रुव बोले मज भक्ति सदा देई ॥

पद न दीजे ऊठवी दुजी आई ॥२५॥

ध्रुव यानी तो वाहुनिया नेला ॥

ध्रुव-स्थानी तो अढळ बसविला ॥

चंद्र सूर्य नक्षत्र ग्रह तारा ॥

सप्त-ऋषिही घालिती ज्यास फेरा ॥२६॥

ध्रुवाख्यान ऐकती गाति वाचे ॥

ध्रुवासनींही अ-ढळ वास त्यांचे ॥

चिंतामणी गावोनि गुण साचे ॥

सौख्य पावोनी हरी-पदी नाचे ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-03-03T21:13:14.5800000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

जाती तशी पुती

  • मनुष्‍य ज्‍या जातीत जन्मतो त्‍या जातीचे गुणदोष त्‍याच्या अंगी येतात. ज्‍याप्रमाणें एका खाणीतील मातीत एकच गुणधर्म वास करतात, किंवा एका कुळीत जन्मलेल्‍या स्‍त्रियांचा स्‍वभाव एकसारखाच असतो त्‍याप्रमाणें प्रत्‍येक जातीचे विशिष्‍ट गुणदोष व जातीतील प्रत्‍येक व्यक्तीत वास करतात. ‘‘त्‍यावेळी जे दोष त्‍या योजनेत हिंदुस्‍थानातील निरनिराळ्या राजकीय पक्षांकडून दाखविले गेले ते ‘जाति तशी पुती’ अथवा माती तशी चूल’ या न्यायाने आतां व्यवहारांत आलेल्‍या योजनेतहि आहेत.’’ -के २५-७-१९४१. 
RANDOM WORD

Did you know?

गणपतीची सोंड कोणत्या दिशेला वळली आहे, यावरून पूजाअर्चेचे कांही धर्मशास्त्र आहे काय?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.