TransLiteral Foundation

नासिकेतोपाख्यान - अध्याय २०

महीपति महाराजांनी कथन केलेली नासिकेत ग्रंथावली साधु तुकाराम महाराजांनी लिहून घेतली .


अध्याय २०

श्रीगणेशाय नमः ॥

कर जोडूनियां यमदूत ॥ धर्मराजाप्रती विनवित ॥ स्वामींनी निरुपिले सांप्रत ॥ ते सकळही श्रुत आम्हां जाहले ॥१॥

आतां जी याउपरी ॥ अभक्तजन जे अनाचारी ॥ त्यांची लक्षणे निज निर्धारी ॥ कैशापरी जाणावी ॥२॥

तेंचि सांगा जी आपण ॥ म्हणोनि घातले लोटांगण ॥ परिसोनि यमदूतांचा प्रश्न ॥ सांगे संपूर्ण यमधर्म ॥३॥

ऐका दूत हो सावचित्त ॥ महापातकी जे मूर्तिमंत ॥ उग्रकायी झाले रत ॥ तेही समस्त सांगेन ॥४॥

असत्यवाणी वदे सदा ॥ ईश्वरभजनी नाही श्रद्धा ॥ उल्लंघी वेदाची मर्यादा ॥ त्यासी आपदा करावी ॥५॥

मत्सराचे भरते जेथे ॥ मार्गामार्ग न ठावे ज्याते ॥ ब्रह्मद्वेष वाहे चित्ते ॥ दूत हो तयाते दंडावे ॥६॥

जो ब्राह्मणप्रतिपाद्यवेदा ॥ त्यांची करी जो स्वमुखे निंदा ॥ जो कां क्रूरकर्मी सर्वदा ॥ प्रवर्ते वादा भलतेचि ॥७॥

पातकियांमाजी शिरोमणी ॥ शूद्र भोगी ब्राह्मणपत्नी ॥ तयासी हिंडवोनि जळत योनी ॥ करावी जाचणी अनिवार ॥८॥

सात्विक सज्जन जे संन्यासी ॥ त्यांसी द्वेषी अथवा उपहासी ॥ अवश्य न्यावा तो पतनासी ॥ असिपत्रेसी दंडावा ॥९॥
भूतदया नाही शरीरी ॥ अमित जीवांची हिंसा करी ॥ सुरापानी दुराचारी ॥ नानापरी दंडावा ॥१०॥

सुवर्ण चोरी नरकासी मूळ ॥ ते दूत जाणा तुमचे कुळ ॥ पतनी घालावे सर्वकाळ ॥ आज्ञा प्रबळ हे माझी ॥११॥

परद्रव्य परनारी ॥ यांचा अभिलाष जो स्वये करी ॥ तो पातकी दुराचारी ॥ घाला अघोरी चिरकाळ ॥१२॥

सद्गुरुची निजपत्नी ॥ ते शिष्याची केवळ जननी ॥ तियेचा अभिलाष जो धरी मनी ॥ तोही बांधोनि आणावा ॥१३॥

अश्व विकोनी पोट भरी ॥ कन्येचा जो विक्रय करी ॥ विश्वासघातकी दुराचारी ॥ नानापरी दंडावा ॥१४॥

मातापिता ही केवळ तीर्थ ॥ यांचा त्याग करी जो पतित ॥ तो दक्षिणपंथे स्वपुरीत ॥ आणा दंडित यमदंडे ॥१५॥

श्रीगुरु केवळ ईश्वर ॥ त्याचा अभ्यासुनी नाममंत्र ॥ त्याग करी जो अपवित्र ॥ आणावा सत्वर घोरमार्गे ॥१६॥

अनाश्रित त्यागी जो भगिनी ॥ ज्येष्ठ बंधु वार्धक्यपणी ॥ त्यांसी जळतस्तंभाचिये श्रेणी ॥ दृढ आणोनि बांधावा ॥१७॥

सज्जनसंगती शेजारी ॥ त्यांसी द्वेषी नानापरी ॥ आणि दुर्जनांचा संग धरी ॥ तो यमप्रहरी दंडावा ॥१८॥

कुलस्त्री त्यागून घरी ॥ शिष्यसंप्रदाये वरी परनारी ॥ मंत्र उपदेशी शांबरी ॥ तोही दुराचारी आणावा ॥१९॥

आणिक ऐका त्यांची परी ॥ गुरुची आज्ञा स्वये न करी ॥ कीर्तन होत असतां नगरी ॥ निजे घरी निदसुरा ॥२०॥

विष्णुव्रत एकादशी ॥ जो नाचरे पापराशी ॥ त्याही आणावे निंदकासी ॥ काळपाशी बांधोनि ॥२१॥

ब्राह्मणजन्म अनाचारी ॥ शूद्राशी स्त्री बुजी घरी ॥ हो कां वैश्य अथवा क्षत्री ॥ असिपत्री दंडावा ॥२२॥

मांसभक्षी सुरापानी ॥ पारध करी वेश्यागमनी ॥ पाखंड वदे ज्याची वाणी ॥ मिथ्याज्ञानी वादक ॥२३॥

शठ नष्ट आणि दांभिक ॥ अमंत्रवादी कामुक ॥ किती सांगावे अनेकानेक ॥ दुःखदायक जे प्राणी ॥२४॥

आणिक दोषी ते ऐसे ॥ गुरुदीक्षा स्वये नसे ॥ साधक भ्रष्टवी अविचारमिसे ॥ करुं बैसे महापूजा ॥२५॥

आपण नीचयोनी अनाचारी ॥ विप्रपत्नी बुजी घरी ॥ मना ये ते कर्म करी ॥ नाही शरीरी कंटाळा ॥२६॥

मद्यपान करी सदा ॥ उल्लंघी वेदांची मर्यादा ॥ कीर्तनद्वेषी करी निंदा ॥ नेणे कदा धर्मवार्ता ॥२७॥

गुरुदीक्षा नसतां जवळां ॥ रुद्राक्ष तुळसी गळां माळा ॥ तो दोषियांमाजी आगळा ॥ आणा श्रृंखळा बांधोनिया ॥२८॥

भूतदया नाही ज्यासी ॥ पापलोभी अंतर्दोषी ॥ अशुद्ध मळिन मानसी ॥ तोहि नरकवासी आणावा ॥२९॥

स्त्रीअधीन जयाचे जीवित ॥ नेणे देव नेणे तीर्थ ॥ गुरुसी मानी प्राकृत ॥ तो मूर्तिमंत दोषाढ्य ॥३०॥

असोत ऐसिया लक्षणी ॥ जे जे वर्ततां दिसती प्राणी ॥ तयांसी आणुनि घाला पतनी ॥ करा जाचणी अनिवार ॥३१॥

ऐसी भक्तांची लक्षणे ॥ यमधर्मराजे तेणे ॥ निरुपिली दूतांकारणे ॥ अभक्तचिन्हे जाणावया ॥३२॥

ऐसे सांगे प्रेतनाथ ॥ ते आज्ञा मस्तकी वंदिती दूत ॥ मग करुनियां प्रणिपात ॥ प्रश्न करिती तो ऐका ॥३३॥

अहो जी स्वामी धर्ममूर्ती ॥ भक्तां अभक्तांची स्थिती ॥ निरुपिली यथानुगती ॥ ते आम्हांप्रती मानली ॥३४॥

आतां विचरतां महीतळी ॥ आम्ही वसावे कवणे स्थळी ॥ ते आज्ञा करावी भूपाळी ॥ बद्धांजळी विनविती ॥३५॥

ऐकोनियां दूतांचा प्रश्न ॥ धर्मराज म्हणे आपण ॥ तुम्हांसी विश्रांतीचे स्थान ॥ ऐका सांगेन दूतहो ॥३६॥

केश मोकळे शरीरी ॥ सोडूनि वर्ते जी कां नारी ॥ अहोरात्र कलह करी तये घरी असावे ॥३७॥

पदर न घे उघडा माथा ॥ श्वास घाली उठतां बसतां ॥ तेथे राहोनी तत्वतां विश्रामता पावावी ॥३८॥

नसे सडा ना संमार्जन ॥ बुभुक्षित दिसे जेथे अंगण ॥ जेथे नाही तुळसीवृंदावन ॥ तेथे आपण रहावे ॥३९॥

रांधितांचि खाय अन्न ॥ भग्नपात्री करी भोजन ॥ जे जे कुत्सित दिसे स्थान ॥ तेथे आपण सुखे रहावे ॥४०॥

आणि जे रजस्वाला ॥ खाटेवरी निद्रा करी ॥ विश्रांती तियेचे घरी ॥ तुम्हांसी निर्धारी नेमिली ॥४१॥

कांटे बोरट्या पांजरी ॥ दीपपडसाउली माझारी ॥ केराच्या उकिरड्यावरी सुखे करोनि रहावे ॥४२॥

तैशीच नर हो कां नारी ॥ अखंड बैसे उंबर्‍यावरी ॥ अग्नि नसे जयाचे घरी ॥ तेथे निरंतर असावे ॥४३॥

श्वान मार्जार आणि कुक्कुट ॥ जेथे पडे यांचे उच्छिष्ट ॥ अहोरात्र करी कटकट ॥ तेथे निकट वसावे ॥४४॥

शुक जयाघरी पाळी ॥ मलिन असे सदाकाळी ॥ दीप सरसावी अंगुळी ॥ तये स्थळी असावे ॥४५॥

निळीचे वस्त्र वसे जेथे ॥ डोई खाजवी दोही हाते ॥ बैसोनि पर वरी मुते ॥ दूतहो तेथे वसावे ॥४६॥

श्मशानभूमिका निरवडी ॥ शुष्कवृक्षाचिये खोडी ॥ जेथे आड विहीर कोरडी ॥ ते स्थळ आवडी शोधावे ॥४७॥

जेथे देखाल निळीचा कूड ॥ वोसघर मद्याचे भांडे ॥ जेथे गोचर्म वाळत पडे ॥ तेथे सुखाने वसावे ॥४८॥

यमधर्म दूतांप्रती ॥ स्वये आज्ञापी त्रिजगती ॥ जेथे नाही भगवद्भक्ती ॥ तेथे निश्चित रहावे ॥४९॥

साधु नसे जये गांवी ॥ ते तुमची मिराशी जाणावी ॥ ऐसे न माने जयाचे जीवी ॥ तेणे पहावी यमगीता ॥५०॥

हे पद्मपुराणींची कथा ॥ पुण्यपावन यमगीता ॥ यमधर्मे तियेचा दूतां ॥ केला तत्त्वतां उपदेश ॥५१॥

ऐसे नारद देखतां ॥ यमधर्म आज्ञा करी दूतां ॥ ते हे पद्मपुराणी यमगीता ॥ असे तत्त्वतां निरुपिली ॥५२॥

ऐसा यमपुरींचा वृत्तांत ॥ सांगे ऋषि नासिकेत ॥ तुका सुंदरशरणागत ॥ असे विनवित श्रोतयां ॥५३॥

॥ इति नासिकेतोपाख्याने यमगीतोपदेशो नाम विंशोऽध्यायः ॥२०॥ ओंव्या ॥५३॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2017-09-03T21:37:30.4770000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

अवज्ञा

  • स्त्री. आज्ञाभंग ; अनादर ; अवमान ; तिरस्कार ; अपमान ; हेळणा . ( क्रि० करणें ). जे सामान्यत्वें लेखिती । अवज्ञा करुनि देखिती । - ज्ञा ३ . १९५ . पितृवचनीं घडली अवज्ञा अविचार । कुटिळ कुचरवादी निंद्य । - तुगा २२६० . [ सं . अव + ज्ञा ] 
  • Disrespect or slight; disregardful treatment or estimation. v कर g. of o. 
  • ना. अनादर , अपमान , अवमान , आज्ञाभंग . 
  • f  Disrespect or slight, disregardful treatment. 
RANDOM WORD

Did you know?

बांस की लकड़ी
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.