TransLiteral Foundation
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्|प्रथमः खण्डः : तृतीयः स्कन्धः|
अथ चतुर्थोऽध्यायः

तृतीयः स्कन्धः - अथ चतुर्थोऽध्यायः

’ श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्’ ग्रंथात ज्ञान, वैराग्य व भक्ति यांनी युक्त निवृत्तीमार्ग प्रतिपादन केलेला आहे, अशा या श्रीमद्‍भागवताचे भक्तिने श्रवण, पठन आणि निदिध्यासन करणारा मनुष्य खात्रीने वैकुंठलोकाला प्राप्त होतो.


उद्धवाचा निरोप घेऊन विदुराचे मैत्रेय ऋषींकडे प्रयाण

उद्धव उवाच

अथ ते तदनुज्ञाता भुक्त्वा पीत्वा च वारुणीम ।

तया विभ्रंशितज्ञाना दुरुक्तैर्मर्म पस्पृशुः ॥१॥

तेषां मैरेदोषेण विषमीकृतचेतसाम ।

निम्लोचति रवावासीद्वेणुनामिव मर्दनम ॥२॥

भगवान स्वात्ममायाया गतिं तामवलोक्य सः ।

सरस्वतीमुपस्पृश्य वृक्षमुलमुपाविशत ॥३॥

अहं चोक्तो भग्वता प्रपन्नार्तिहरेन ह ।

बदरीं त्वं प्रयाहिति स्वकुलं संजिहीर्षुणा ॥४॥

अथापि तदभिप्रेतं जानन्नहमरिन्दम ।

पृष्ठतोऽन्ववगं भर्तृः पादविश्लेषणाक्षमः ॥५॥

अद्राक्षमेकमासीनं विचिन्वन दयितं पतिम ।

श्रीनिकेतं सरस्वत्यां कृतकेतमकेतनम ॥६॥

श्यामावदांत विराज प्रशान्तारुणलोचनम ।

दोर्भिश्चतुर्भिर्विदितं पीतकौशाम्बरेण च ॥७॥

वाम ऊरावधिश्रित्य दक्षिणाड्‍घ्रिसरोरुहम ।

आपाश्रितार्भकाश्वत्थमकृशं त्यक्तपिप्पलम ॥८॥

तस्मिन्महाभागवतो द्वैपायनसृहृत्सखा ।

लोकाननुचरन सिद्ध आससाद यदृच्छया ॥९॥

तस्यानुरक्तस्य मुनेर्मुकुन्दह प्रमोदभावानतक न्धस्य ।

आश्रुण्वतो मामनुरागहास समीक्षया विश्रमयन्नुवाच ॥१०॥

वेदाहमन्तर्मनसीप्सितं ते ददामि यत्तद दुरवापमन्यैः ।

सत्त्रे पुरा विश्वसृजां वसुनां मत्सिद्धिकामेन वसो त्वयेष्ट ॥११॥

स एष साधो चरमो भवाना मसादितस्ते मदनुग्रहो यत ।

यन्मां नृलोकान रह उत्सृजन्तं दिष्ट्या ददृश्वान विशदानुवृत्या ॥१२॥

पुरा मया प्रोक्तामजाय नाभ्ये पद्मे निषण्णाय ममादिसर्गे ।

ज्ञानं परं मन्महिमावाभासं यत्सुरयो भागवंत वदन्ति ॥१३॥

इत्यादृतोक्तः परमस्य पुंसः प्रतिक्षणानुग्रहभाजनोऽहम ।

सेनेहोत्थरोमा स्खलिताक्षरस्तं मुत्र्चत्र्छुचः प्राज्त्रलिराबभाषे ॥१४॥

को न्वीश ते पादसरोजभाजां सुदुर्लभोऽर्थेषु चतुर्ष्वपीह ।

तथापि नाहं प्रवृणोमि भुमन भवत्पदाम्भोजनिषेवणोत्सुकः ॥१५॥

कर्माण्यनीहस्य भवोऽभवस्य ते दुर्गाश्रयोऽथारिभयात्पलायनम ।

कालात्मनो यत्प्रमदायुताश्रयः स्वात्मनरतेः खिद्यति धीर्विदामिह ॥१६॥

मन्त्रेषु मां वा उपहुय यत्त्व मकुण्ठिताखण्डसदात्मबोधः ।

पृच्छेः प्रभो मुग्ध इवाप्रमत्त स्तन्नो मनो मोहयतीव देव ॥१७॥

ज्ञानं परं स्वात्मरहः प्रकाशं प्रोवाच कस्मै भगवान समग्रम ।

अपि क्षमं नो ग्रहणाय भर्त र्वदांजसा यद वृजिन तरेम ॥१८॥

इत्यावेदितहार्दाय मह्यां स भगवान परः ।

आदिदेशारविन्दाक्ष आत्मनः परमां स्थितिम ॥१९॥

स एवमाराधिअपादतीर्था दधीततत्वात्मविबो धमार्गः ।

प्रणम्य पादौ परिवृत्य देव मिहागतोऽहं विरहातुरात्मा ॥२०॥

सोऽहं तद्दर्शनाह्लादवियोगार्तियुतः प्रभो ।

गमिष्ये दयितं तस्य बदर्याश्रममण्डलम ॥२१॥

यत्र नारायणो देवो नरश्च भगवानृषिः ।

मृदु तीव्रं तपो दीर्घं तेपाते लोकभावनौ ॥२२॥

श्रीशुक उवाच

इत्युद्धवादुपाकर्ण्यं सुहृदां दुःसहं वधम ।

ज्ञानेनशमयत्क्षता शोकमुत्पतित बुधः ॥२३॥

स तं महाभागवतं व्रजन्त कौरवर्षभः ।

विश्रम्भादभ्यधत्तेदं मुख्यं कृष्णपरिग्रहे ॥२४॥

विदुर उवाच

ज्ञान परं स्वत्मरहः प्रकाशं यदाह योगेश्वर ईश्वरस्ते ।

वक्तुं भवन्नो‍ऽर्हति यद्धि विष्णो र्भॄत्याः स्वभृत्यार्थकृतश्चरन्ति ॥२५॥

उद्धव उवाच

ननु ते तत्वसंराध्य ऋषिः कौषरवोऽन्ति मे ।

साक्षाद्भागवताऽऽदिष्ठो मर्त्यलोकं जिहासता ॥२६॥

श्रीशुक उवाच

इति सह विदुरेण विश्वमूर्ते र्गुणकथया सुधया प्लावितोरुतापः ।

क्षणमिव पुलिने यमस्वसुस्तां समुषित औपगविर्निशां ततोऽगात ॥२७॥

राजोवाच

निधनमुपगतेषु वृष्णिभोजे ष्वधिरथयुथपयुथपेषु मुख्यः ।

स तु कथमवशिष्ट उद्धवो यद हरिरपि तत्यज आकृतिं त्र्यधीशः ॥२८॥

श्रीशुक उवाच

ब्रह्माशापापदेशे कालेनामोघवात्र्छितः ।

संहृत्य स्वकुलं नूनं त्यक्ष्यन्देहमचिन्तयत ॥२९॥

अस्माल्लोकादुपरते मयि ज्ञानं मदाश्रयम ।

अर्हत्युद्धव एवाद्धा सम्प्रत्यात्मवतां वरः ॥३०॥

नोद्धवोऽण्ववि मन्न्युनो यदगुणैर्नार्दितः प्रभुः ।

अतो मद्वयुनं लोकं ग्राहयन्निह तिष्ठतु ॥३१॥

एवं त्रिलोकगुरुणा सन्दिष्टः शब्दयोनिना ।

बदर्याश्रममासाद्य हरिक्मीजे समाधिना ॥३२॥

विद्वरोऽप्युद्धवाच्छुत्वा कृष्णस्य परमात्मनः ।

क्रीडयोपात्तदेहस्य कार्माणि श्‍लाघितानि च ॥३३॥

देहन्यासं च तस्यैवं धीरांणां धैर्यवर्धनम ।

अन्येषां दुष्करतरं पशुनां विक्लवात्मनाम ॥३४॥

आत्मानम च कुरुश्रेष्ठ कृष्णेन मनसेक्षितम ।

ध्यायम गते भागवते रुरोद प्रेमविह्ललः ॥३५॥

कालिन्द्याः कतिभिः सिद्ध अहोभिर्भरतर्षभः ।

प्रापद्यत स्वःसरितं यत्र मित्रासुतो मुनिः ॥३६॥

इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमंहंस्या सहितायां तृतीयस्कन्धे विदुरोद्धवसंवादे चतुर्थोऽध्यायः ॥४॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:34.9130000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

अबुद्ध

  • वि. अडाणी , अननुभविक , अप्रबुद्ध , अज्ञानी . 
  • a  Unknown, unintelligent, foolish, dull. 
  • abuddha a S Unknown, not understood. 
  • अबुद्धि, अबुध a  Foolish, unwise. 
RANDOM WORD

Did you know?

ऐश्वर्याचे प्रकार किती व कोणते?
Category : Dictionary
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.