TransLiteral Foundation
संस्कृत सूची|संस्कृत साहित्य|पुराण|श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्|प्रथमः खण्डः : तृतीयः स्कन्धः|
अथ प्रथमोऽध्यायः

तृतीयः स्कन्धः - अथ प्रथमोऽध्यायः

’ श्रीमद्‍भागवतमहापुराणम्’ ग्रंथात ज्ञान, वैराग्य व भक्ति यांनी युक्त निवृत्तीमार्ग प्रतिपादन केलेला आहे, अशा या श्रीमद्‍भागवताचे भक्तिने श्रवण, पठन आणि निदिध्यासन करणारा मनुष्य खात्रीने वैकुंठलोकाला प्राप्त होतो.


उद्धव आणि विदुर यांची भेट

श्रीशुक उवाच

एवमेतत्पुरा पृष्टो मैत्रेय भगवानु किल ।

क्षत्त्रा वनं प्रवष्टेन त्यक्त्वा स्वगृहमृद्धिमत ॥१॥

यद्वा अयं मन्त्रकृद्वो भगवानखिलेश्वरः ।

पौरवेन्द्रगृहं हित्वा प्रविवेशात्मसात्कृतम ॥२॥

राजोवाच

कुत्र क्षत्तुर्भगवता मैत्रेयणास संगमः ।

कदा वा सह संवाद एतद्वर्णय नः प्रभो ॥३॥

न ह्याल्पार्थोदयस्तस्य विदुरस्यामलात्मनः ।

तस्मिन वरीयसि प्रश्नः साधुवादोपबृंहितः ॥४॥

सूत उवाच

स एवमृषिवर्योऽयं पृष्टो राज्ञा परिक्षिता ।

प्रत्याह तं सुबहुवित्प्रीतात्मा श्रुयतामिती ॥५॥

श्रीशुक उवाच

यदा तू राजा स्व्सुतानसाधुन पुष्णन्नधर्मेण विनष्टदुष्टिः ।

भ्रातुर्यविष्ठस्य सुतान विबन्धून प्रवेश्य लाक्षाभवने ददाह ॥६॥

यदा सभायां कुरुदेवदेव्याः केशाभिमर्श सुतकर्मं गर्ह्याम ।

न वारयामास नृपः स्नुषायाः स्वास्रैर्हरन्त्याः कुचकुडकुमानि ॥७॥

द्युते त्वधर्मेण जितस्य साधोः सत्यावलम्बस्य वनागतस्य ।

न याचतोऽदात्समयेन दायं तमो जुषाणो यदजातशत्रोः ॥८॥

यदा च पार्थप्रहितः सभायां जगदगुरुर्यानि जगाद कृष्णः ।

न तानि पुंसाममृतायनानि राजोरु मेने क्षतपुण्यलेशः ॥९॥

यदोपहूतो भवनं प्रविष्टो मन्त्राय पृष्टः किल पूर्वजेन ।

अथाह तन्मन्त्रदृशां वरीयान यन्मन्त्रिणो वैदुरिकं वदन्ति ॥१०॥

अजातशत्रोः प्रतियच्छ दायं तितिक्षतो दुर्विषहं तवागः ।

सहानुजो यत्र वृकोदराहिः श्वसन रुषा यत्त्वमलं बिभेषि ॥११॥

पार्थांस्तु देवो भगवान्मुकुन्दो गृहीतवान सक्षितिदेवदेवः ।

आस्ते स्वपुर्यां यदुदेवदेवो विनिर्जिताशेषनृदेवदेवः ॥१२॥

स एष दोषः पुरुषद्विडास्ते गृहान प्रविष्टो यमपत्यमत्या ।

पुष्णसि कृष्णाद्विमुखो गतश्रीस्त्यजाश्वशैवं कुलकौशलाय ॥१३॥

इत्युचिवांस्तत्र सुयोधनेन प्रवृद्धकोपस्फ्रिताधरेण ।

असत्कृतः सत्स्पृहणीयशीलः क्षत्ता सकर्णानुजसौबलेन ॥१४॥

क एनमत्रोपजुहाव जिन्हां दास्याः सुतं यद्वलिनैव पुष्टः ।

तस्मिन प्रतीपः परकृत्य आस्ते निर्वास्यतामाशु पुराच्छसानः ॥१५॥

स इत्थमत्युब्लवकर्णबाणै र्भ्रातः पुरो मर्मसु ताडितोऽपि ।

स्वयं धनुर्द्वारि निधाय मायां गतव्यथोऽयादुरु मानयानः ॥१६॥

स निर्गतः कौरवपुण्यलब्धो गजाह्वयत्तीर्थपदः पदानि ।

अन्वाक्रमत्पुण्यचिकीर्षयोर्व्या स्वाधिष्ठितो यानि सहस्त्रमूर्ति ॥१७॥

पुरेषु पुण्योपवनाद्रिकुत्र्जे ष्वपंकतोयेषु सरित्सरः सु ।

अनन्तलिडैः समलडकृतेषु चचार तीर्थायतनेष्वनन्यः ॥१८॥

गां पर्यटन्मेध्यविविक्तवृत्तिः सदाऽऽप्लुतोऽधः शयनोऽवधुतः ।

अलक्षितः स्वैरवधुतवेषो व्र तानि चेरे हरितोषणानि ॥१९॥

इत्थं व्रजन भारतमेव वर्ष कालेन यावद्गतवान प्रभासम ।

तावच्छशास क्षितिमेकचक्रा मेकातपत्रामजितेन पार्थः ॥२०॥

तत्राथ शुश्राव सुहृद्विनष्टिं वनं यथा वेणुजवह्निसंश्रयम ।

संस्पर्धया दग्धमथानुशोचन सरस्वती प्रत्यगियाय तूष्णीम ॥२१॥

तस्यां त्रितस्योशनसो मनोश्च पृथोरथाग्रेरसितर्स्य वायोः ।

तीर्थ सुदासस्य गवा गुह्स्य यच्छ्रा द्धदेवस्य स आसिषेवे ॥२२॥

अन्यानि चेह द्विजदेवदेवैः कृतानि नानायतनानि विष्णोः ।

प्रत्यंगमुख्यांकितामन्दिराणि यद्दर्शनात्कृष्णमनुस्मरन्ति ॥२३॥

ततस्त्वतिव्रज्य सुराष्ट्रमृद्धं सौवीरमत्स्यान कुरुजांगलाश्च ।

कालेन तावद्य्मुनामुपेत्य तत्रोद्धवं भागवतं ददर्श ॥२४॥

स वासुदेवानुचरं प्रशान्तं बृहस्पतेः प्राक तनयं प्रतीतम ।

आलिंडग्य गाढं प्रणयेन भद्रं स्वानामपृच्छद्भगवत्प्रजानाम ॥२५॥

कच्चित्पुराणौ पुरुषौ स्वनाभ्य पाद्मानुवृत्येह किलावतीर्णी ।

आसात उर्व्या कुशलं विधाय कृतक्षणौ कुशलं शुरगेहे ॥२६॥

कच्चित्कुरुणं परमः सुह्रुत्रो भामः स आस्ते सुखमंग शौरिः ।

यो वै स्वसृणां पितृवद्ददाति वरान वदान्यो वरतर्पणेन ॥२७॥

कच्चिद्वरुथाधिपतिर्यदुनां प्रद्युम्न आस्ते सुखमंग वीरः ।

यं रुक्मिणी भगवतोऽभिलेभे आराध्या विप्रान स्मरमादिसर्गे ॥२८॥

कच्चित्सुखं सात्वतवृष्णिभोज दाशार्हकाणामधिपः स आस्ते ।

यमभ्यषित्र्चच्छतपत्रनेत्रो नृपासनाशां परिहृत्य दुरात ॥२९॥

कच्चिद्धरेः सौम्य सुतः सदृक्ष आस्तेऽग्रणी रथिनां साधु साम्बः ।

असुत यं जाम्बवती व्रताढ्या देव गुहं योऽम्बिकया धृतोऽग्रे ॥३०॥

क्षेमं कच्चिद्युयुधान आस्ते यः फाल्गुणाल्लब्धधनुरहस्यः ।

लेभेऽत्र्जसाधोक्षजसेवयैव गतिं तदीयां यतिभिर्दुरापाम ॥३१॥

कच्चिद बुधः स्वस्त्यनमीव आस्ते श्वफल्कपुत्रो भगवत्प्रपन्नः ।

यः कृष्णपादकिंतमार्गपांसुष्वचेष्टत प्रेमविभिन्नधैर्यः ॥३२॥

कच्चिच्छिवं देवकभोजपुत्र्या विष्णुप्रजाय इव देवमातुः ।

या वै स्वगर्भैण दधार देवं त्रयी यथा यज्ञवितानमर्थम ॥३३॥

अपिस्विदास्ते भगवान सुखं वो यह सात्वतां कामदुघोऽनिरुद्धः ।

यमामनन्ति स्म ह शब्दयोनिं मनोमयं सत्वतुरीयतत्त्वम ॥३४॥

अपिस्विदन्ये च निजात्मदैव मनन्यवृत्या समनुव्रता ये ।

हृदीकसत्यात्मजचादेष्णगदादयः स्वस्ति चरन्ति सौम्य ॥३५॥

अपि स्वदोर्भ्या विजयाच्युताभ्यां धर्मेण धर्मः परिपाति सेतुम ।

दुर्योधनोऽतप्यत यत्सभायां साम्राज्यलक्षम्या विजयानुवृत्या ॥३६॥

किं वा कृताघेष्वघमत्यमर्षी भीमोऽहिवद्देर्घतमं व्यमुत्र्चत ।

यस्याडघ्रिपातं रनभुर्न सेहे मार्ग गदयाश्चरतो विचित्रम ॥३७॥

कच्चिद्यशोधा रथयुथपानां गाण्डनिवधन्वोपरतारिरास्ते ।

अलक्षितो यच्छरकुटगुढो मायाकिरातो गिरिशस्तितोष ॥३८॥

यमावुतस्वित्तनयौ पृथायाः पार्थैर्वृतो पक्ष्याभिरक्षिणीव ।

रेमात उद्दाय मृधे स्वरिक्थं परात्सुपर्णाविव वज्रिवक्त्रात ॥३९॥

अहो पृथावि ध्रियतेऽर्भकार्थे राजार्षिवर्येण विनापि तेन ।

यस्त्वेक वीरोऽधिरथो विजिग्ये धनुर्द्वितीयः ककुभश्चतस्रः ॥४०॥

सौम्यानुशोचे तमधः पतन्तं भ्रात्रे परेताय विदुद्रुहे यः ।

निर्यापितो येन सुहृत्स्वपुर्या अहं स्वपुत्रान समनुव्रतेन ॥४१॥

सोऽहं हरेर्मर्त्यविडम्बनेन दृशो नृणां चालयतो विधातुः ।

नान्योपलक्ष्यः पदवीं प्रसादा च्यरामि पश्यन गतविस्मयोऽत्र ॥४२॥

नुनं नॄपाणां त्रिमदोत्पथानां महीं मुहुश्चालयतां चमुभिः ।

वधत्प्रपन्नार्तिजिहीर्षयेशो ऽप्युपैक्षताघं भगवान कुरुणाम ॥४३॥

अजस्य जन्मोत्पथनाशनाय कर्माण्यकर्तुर्ग्रहाणाय पुंसाम ।

नन्वन्यथा कोऽर्हति देहयोगं परो गुणानामुतं कर्मतन्त्रम ॥४४॥

तस्य प्रपन्नाखिललोकपाना मवस्थितानामनुशासने स्वे ।

अर्थाय जातस्य यदुष्वजस्य वार्ता सखे कीर्तय तीर्थकीर्तेः ॥४५॥

इति श्रीमद्धागवते महापुरणे पारमहंस्यां संहितायां तृतीयस्कन्धे विदुरोद्धवसंवादे प्रथमोऽध्यायः ॥१॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:53:34.7400000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

विकिर

  • पु. श्राध्दविधींत ब्ररह्मणभोजनानंतर पिंडदानाच्या वेळीं ब्राह्मणांच्या उच्छिष्ट पात्राजवळ ग्रासमात्र बलि देतात तो . जैसें न करितां विकिरदान । पितृपिंडास होय विघ्न । - कथा १ . १५० . विकीर पहा . [ सं . वि + कृ ] विकिरण - न . १ पसरणें ; विखरणें . २ फैलावणें . [ सं . वि + कृ ] विकिरणें - क्रि . १ पसरणें ; विखरणें . २ उडविणें ; फेंकणें . [ सं . विकीरण ] 
RANDOM WORD

Did you know?

Every hindu follows different traditions, can you explain how?
Category : Hindu - Traditions
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.