Dictionaries | References

संधि

See also :
संधी
Junction, union, unitedness, joined or united state. 2 Joint, juncture, commissure, seam, line or point of junction. 3 A cleft, chink, fissure, cranny, chap, crack, chasm, breach, gap, slit, any interruption of continuity. 4 An interval, intermediate time or space. 5 A joint, knuckle, knot, an articulation generally. 6 Union or coalition of letters at the end or beginning of words entering into composition;--in obviation of dissonance or hiatus. 7 Aim; the mind as directed or applied, as attent or intent. v ठेव. Ex. भिक्षुक पैक्यावर संधि ठेवून यजमानाचें आर्जव करितो. 8 A period at the expiration of a Yuga or age, equaling one sixth of its duration, intervening between it and the succeeding Yuga: also a period of the same length as the Satya Yuga occurring at the end of each Manwantara and each Kalpa. 9 A hole made in a wall or underneath it, to enter a building for hostile or felonious purposes; a breach, a mine &c. 10 fig. The exactly opportune or suitable period or point of time; the critical juncture; the time and tide; the nick: also conjuncture or juncture generally. Ex. तुका म्हणे ऐशा संधीं ॥ आली वैष्णवाची मांदी ॥. 11 fig. Connection or combination under the amicable or social relation, but, especially, the renewal of interrupted connection,--re-union, reconciliation, peace.
पुस्त्री . १ जोडणी ; ऐक्य ; मिलाफ . २ सांधा ; जोड ; शिवण ; सांध्यांची रेषा , बिंदू . अस्ति यंत्र कीडिकीडी । संधि कळासु कडकडी । - भाए २०४ . बैसलो संधि भागीं तुज धरूनि चित्तीं - तुगा ३२० . ३ चीर ; भेग ; फट ; खांच ; खंड . भयें दडताती संधींत - नव २४ . १३४ . ४ अवघि ; मधील काल ; अवसर ; अवकाश . ५ गांठ ; पेर ; कांडें ; जोड ६ वर्णाचा योग ; स्वर किंवा व्यंजनें यांचा जोड , मीलन ; सामासिक शब्दाच्या अंत्य व प्रारंभींच्या वर्णाचें मेलन . ७ लक्ष्य ; दृष्टि ; डोळा ; इच्छा ; उद्देश . भिक्षुक पैक्यावर संधि ठेवून यजमानाचें आर्जव करितो . करून आले दक्षिण संधी । - ऐपो २६७ . ८ युग , मन्वंतर , कल्प वगैरेपैकीं एक संपूर्ण होऊन दुसरें लागण्याच्या मध्यंतरींचा काल ; संधिकाल . ९ चोरानें भिंतीस पाडलेलें भोंक , बीळ , विवर , भुयार , खिंड , भगदाड . १० योग्य वेळ ; योग्य समय ; ऐन वेळ ; आणिबाणीची वेळ ; अनुकूल वेळ . यास्तव मोठया संधीस सूज्ञांनीं दोहोंच्या स्थितीकडे लक्ष्य द्यावें . - नि १ . ११ ( ल . ) समेट ; तह ; सलाह ; ऐक्य ; मिलाफ ; तडजोड ( मैत्री , नातें , सख्य वगैरेची ). मज बरोबर संधि करावयास आली होती . - कमं २ . - एभा १९ . १५६ . [ सं . सम् ‍ - धा = ठेवणें ]
०काल  पु. दोन कालांच्या मधील अवधि . आयुष्याच्या अशा संधिकालावर तुम्ही उभे आहांत . - केले १ . ३७३ .
०ग वि.  प्रत्येक सांध्यांतून जाणारें , भिनणारें ( रोग , विष , औषध वगैरे ).
०गत वि.  सांध्यांत असलेला , शिरलेला ( वायु , वात , रोग वगैरे ).
०पाद  पु. ज्यांच्या पायांस सांधे असतात असे प्राणी . उदा० डांस , ढेंकूण , उवा , पिसवा , मुंग्या , खेकडा वगैरे . ( इं . ) अँथ्रोपोडा .
०प्रकाश  पु. सूर्योदयापूर्वी व सूर्यास्तानंतर बराच वेळ जो प्रकाश दिसतो तो .
०प्रकाशराग  पु. ( संगीत ) संधिप्रकाशाच्या वेळीं गाइला जाणारा राग . यांत ऋषभ कोमल व गांधार , निषाद हे स्वर तीव्र असतात .
०फुटणी  स्त्री. १ संधिवाताचा रोग , कळा . २ ( सढळपणें ) सांध्यांत झालेलें गळूं , उठाणूं .
०बंध   बंधन - पुन . स्नायुरश्मि ; सांध्यांना बांधणारे स्नायूचे दोर . ( इं . ) लिगॅमेंट .
०भंग  पु. १ संधिवातामुळें सांधे धरणें , दुखणें . २ सांधा मोडणें , निखळणें .
०वात   वायु - पु . ज्यामुळें शरीराचे सांधे धरतात , दुखतात असा रोग . ( इं . ) र्‍हुमॅटिझम् ‍ .
०विग्रह  पु. तह किंवा युध्द ; मैत्री किंवा कलह ; मिलाफ अथवा बिघाड ; जोड किंवा तोड .
०वेला  स्त्री. संधिकाल ; दिवस व रात्र यांच्या मधील काल ; कोणत्याहि दोन कालावधींमधील अवकाश . उदा० पौर्णिमा , अमावास्या ; कालाचा कोणताहि अवधिदर्शक शब्द . उदा० सकाळ ; दुपार ; संध्याकाळ .
०संकोच  पु. सांधे धरण्याचा रोग ; संधिवात .
०स्फोट  पु. १ सांध्यांस फूट , कळ लागणें . २ सांध्यांच्या ठिकाणीं फोड , सूज , आवाळू होणें .
n.  (सू. इ.) एक राजा, जो भागवत के अनुसार प्रसुश्रुत राजा का पुत्र, एवं अमर्षण राजा का पिता था । [भा. ९.१२.७] । विष्णु एवं वायु में इसे क्रमशः ‘सुगवि’ एवं ‘सुसंधि’ कहा गया है ।
 f  Junction. An arrival. Union. Aim. The
$nick$, opportunity.

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.