TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

पाद १ - खण्ड १०

व्याकरणमहाभाष्य म्हणजे पाणिनि लिखीत अष्टाध्यायीतील काही निवडक सूत्रांवर पतञ्जलिने केलेले भाष्य. या ग्रंथाची रचना ई.पू २०० ते ई.पू १४० मध्ये केली गेली, असे मत व्याकरण पंडितांचे आहे.


खण्ड १०
१ - ३० - वृद्धिग्रहणम् किमर्थम्. यस्य अचाम् आदिः तत् वृद्धम् इति इयति उच्यमाने दात्ताः, राक्षिताः अत्र अपि प्रसज्येत ।

२ - ३० - वृद्धिग्रहणे पुनः क्रियमाणे न दोषः भवति ।

३ - ३० - अथ यस्यग्रहणम् किमर्थम् ।

४ - ३० - यस्य इति व्यपदेशाय ।

५ - ३० - अथ अज्ग्रहणम् किमर्थम् ।

६ - ३० - वृद्धिः यस्य आदिः तत् वृद्धम् इति इयति उच्यमाने इह एव स्यात् ऐतिकायनीयाः, औपगवीयाः ।

७ - ३० - इह न स्यात् गार्गीयाः, वात्सीयाः इति ।

८ - ३० - अज्ग्रहणे पुनः क्रियमाणे न दोषः भवति ।

९ - ३० - अथ आदिग्रहणम् किमर्थम् ।

१० - ३० - वृद्धिः यस्य अचाम् तत् वृद्धम् इति इयति उच्यमाने सभासन्नयने भवः साभसन्नयनः इति अत्र प्रसज्येत ।

११ - ३० - आदिग्रहणे पुनः क्रियमाणे न दोषः भवति ।

१२ - ३० - वृद्धसञ्ज्ञायाम् अजसन्निवेशात् अनादित्वम् ।

१३ - ३० - वृद्धसञ्ज्ञायाम् अजसन्निवेशात् आदिः इति एतत् न उपपद्यते ।

१४ - ३० - न हि अचाम् सन्निवेशः अस्ति ।

१५ - ३० - ननु च एवम् विज्ञायते अच् एव आदिः अजादिः ।

१६ - ३० - न एवम् शक्यम् ।

१७ - ३० - इह एव प्रसज्येत औपगवीयाः ।

१८ - ३० - इह न स्यात् गार्गीयाः इति ।

१९ - ३० - एकान्तादित्वम् तर्हि विज्ञायते ।

२० - ३० - एकान्तादित्वे च सर्वप्रसङ्गः ।

२१ - ३० - इह अपि प्रसज्येत सभासन्नयने भवः साभसन्नयनः इति ।

२२ - ३० - सिद्धम् अजाकृतिनिर्देशात् ।

२३ - ३० - सिद्धम् एतत् ।

२४ - ३० - कथम् ।

२५ - ३० - अजाकृतिः निर्दिश्यते ।

२६ - ३० - एवम् अपि व्यञ्जनैः व्यवहितत्वात् न प्राप्नोति ।

२७ - ३० - व्यञ्जनस्य अविद्यमानत्वम् यथा अन्यत्र ।

२८ - ३० - व्यञ्जनस्य अविद्यमानवद्भावः वक्तव्यः यथा अन्यत्र अपि भवति व्यञ्जनस्य अविद्यमानवद्भावः ।

२९ - ३० - क्व अन्यत्र ।

३० - ३० - स्वरे ।

१ - १३ - वा नामधेयस्य ।

२ - १३ - वा नामधेयस्य वृद्धसञ्ज्ञा वक्तव्या देवदत्तीयाः, दैवदत्ताः, यज्ञदत्तीयाः, याज्ञदत्ताः ।

३ - १३ - गोत्रोत्तरपदस्य च ।

४ - १३ - गोत्रोत्तरपदस्य च वृद्धसञ्ज्ञा वक्तव्या कम्बलचारायणीयाः, ओदनपाणिनीयाः, घृतरौढीयाः ।

५ - १३ - गोत्रान्तात् वा असमस्तवत् ।

६ - १३ - गोत्रान्तात् वा असमस्तवत् प्रत्ययः भवति इति वक्तव्यम् एतानि एव उदाहरणानि ।

७ - १३ - किम् अविशेषेण ।

८ - १३ - न इति आह ।

९ - १३ - जिह्वाकात्यहरितकात्यवर्जम् ।

१० - १३ - जिह्वाकात्यम् हरितकात्यम् च वर्जयित्वा जैहवाकाताः, हारितकाताः ।

११ - १३ - किम् पुनः अत्र ज्यायः ।

१२ - १३ - गोत्रान्तात् वा असमस्तवत् इति एव ज्यायः ।

१३ - १३ - इदम् अपि सिद्धम् भवति पिङ्गलकाण्वस्य छात्त्राः पैङ्गलकाण्वाः ।

१ - १५ - यस्याचामादिग्रहणम् अनुवर्तते उताहो न ।

२ - १५ - किम् च अतः ।

३ - १५ - यदि अनुवर्तते इह च प्रसज्येत त्वत्पुत्रस्य छात्त्राः त्वात्पुत्राः, मात्पुत्राः इह च न स्यात् त्वदीयः, मदीयः इति ।

४ - १५ - अथ निवृत्तम् एङ् प्राचाम् देशे यस्याचामादिग्रहणम् कर्तव्यम् ।

५ - १५ - एवम् तर्हि अनुवर्तते ।

६ - १५ - कथम् त्वापुत्राः, मात्पुत्राः इति ।

७ - १५ - सम्बन्धम् अनुवर्तिष्यते ।

८ - १५ - वृद्धिः यस्य अचाम् आदिः तत् वृद्धम् ।

९ - १५ - त्यदादीनि च वृद्धसञ्ज्ञानि भवन्ति ।

१० - १५ - वृद्धिः यस्य अचाम् आदिः तत् वृद्धम् ।

११ - १५ - एङ् प्राचाम् देशे ।

१२ - १५ - यस्याचामादिग्रहणम् अनुवर्तते ।

१३ - १५ - वृद्धिग्रहणम् निवृत्तम् ।

१४ - १५ - तत् यथा कः चित् कान्तारे समुपस्थिते सार्थम् उपादत्ते ।

१५ - १५ - सः यदा निष्कान्तारीभूतः भवति तदा सार्थम् जहाति

१ - १ - एङ् प्राचाम् देशे शैषिकेषु इति वक्तव्यम् सैपुरिकी सैपुरिका स्कौनगरिकी स्कौनगरिका इति ।

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2018-01-17T19:36:14.1730000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

अलग

  • क्रि.वि. 
  • वि. वेगळें ; निराळें ; भिन्न ; स्वतंत्र . [ सं . अ + लग , लग्न ] 
  • निराळ्या प्रकारें ; भिन्नपणें ; फटकून ; विरळ . 
  • कशास न लागतां , स्पर्श न होतां ; सरळ अडथळ्याशिवाय ; तडक ( धोंडा , गोळी इ० कोणेक मार्गानें जाणें , उडणें , पाठ म्हणणें वगैरे ). 
More meanings
RANDOM WORD

Did you know?

In Hinduism, are women and men treated as equals?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.