Dictionaries | References

विषम

वि.  असमान , प्रतिकूल , विरुद्ध , व्यस्त .
Odd, not even. 2 Unequal, uneven, irregular. 3 Unpropitious, adverse, hostile, contrary: also vile, difficult, disagreeable, or troublesome generally. 4 Unparalleled.
 न. संकट ; अडचण . सांभाळा जी माझीं विषमें अनंता । जवळी असतां अव्हेरू कां । - तुगा १५८८ . एरव्हीं देहांती थोर विषम । या मार्गाचें आहे संभ्रम । - ज्ञा ८ . २४३ . - पु . १ एक प्रकारचा ज्वर . - ज्ञा ५ . ९५ . - वि . १ सम नव्हे तें ; सारखें नव्हे असें ; दोहोंनीं भाग न जाणारी ( संख्या ); कमीजास्त ; लहान मोठें ; व्यस्त . २ असमान ; एका पातळींत नव्हे असें ; उंचसखल ; वांकडातिकडा ; भिन्न ; सरळ नव्हे तो . परि ते भजती उजरी नव्हे । विषम पडे । - ज्ञा ९ . ३४५ . ३ अशुभ ; विरुध्द ; प्रतिकूल ; उलटा ; उफराटा . तैसा विषमांहि जीवां - । लागीं उजुकारु बखा । - ज्ञा १८ . ८४३ . ४ कठिण ; अवघड ; त्रासदायक ; मनाविरुध्द ; दुष्कर . अगा आपुला हा स्वधर्मु । आचरणीं जरी विषमु । - ज्ञा १८ . ९२३ . ५ बिनतोड ; अतुलनीय ; अपूर्व ; जोड नाहीं असें . [ सं . वि + सम ]
०अपूर्णांक  पु. छेदापेक्षां अंश अधिक असलेला अपूर्णांक .
०कर्णतुल्य  पु. समभुज परंतु कर्ण सारखे नसलेला चौकोन . ( इं . ) र्‍हाँबस .
चतुर्भुज  पु. समभुज परंतु कर्ण सारखे नसलेला चौकोन . ( इं . ) र्‍हाँबस .
०कर्णायत  पु. समोरासमोरचे भुंजसारखे असून कर्ण सारखे नसलेला चौकोन . ( इं . ) र्‍हाँबॉइड .
०काल  पु. अशुभ , प्रतिकूल , अमंगल वेळ , प्रसंग .
०केंद्र वि.  १ दीर्घवर्तुळाकृति . २ केंद्रापासून च्युत झालेलें , बाजूला सरकलेलें , केंद्र सोडून फिरणारें . ( इं . ) एक्सेंट्रिक .
०ग्रह  पु. ( संगीत ) गाल व ताल यांचा आरंभ व सम यांचा मेळ न बसणें .
०चतुर्भुज   चतुरस्त्र - पु . ज्या बाजू सारख्या व समांतर नाहींत असा चौकोन . ( इं . ) ट्रॅपिझिअम .
०छाया  स्त्री. सूर्य संपातांत असतां शंकूची दुपारीं पडणारी कमी जास्त छाया .
०ज्वर  पु. १ ज्याची येण्याची व उतरण्याची वेळ निश्चित नाहीं असा ताप ; मुदतीचा ताप . २ अनियमितपणें येणारा ताप .
०त्रिभुज  पु. तिन्ही बाजूंची लांबी भिन्न असलेला त्रिकोण .
०पाचन  न. अपथ्यकर पदार्थ पचविणारें किंवा त्याचा दोष नाहींसा करणारें औषध किंवा पदार्थ ; विषमज्वरावरील औषध .
०भाव  पु. १ कलुषितमन ; वैषम्य ; दुष्ट ग्रह ; अंदेशा . २ भिन्नभाव ; दुजाभाव ; आपपरभाव ; कमीअधिक लेखणें . ३ अमित्रत्व ; शत्रुत्व ; वैर . ४ कमी लेखणें ; कमी प्रतीचा मानणें ; हीन मानणें . ५ असमानता ; विषमता ; भेद .
०भुजत्रिकोण  पु. विषमत्रिभुज ; ज्या त्रिकोणाच्या तिन्ही बाजू असमान असतात त्रिकोण . तो .
०भोजन  न. १ अवेळीं जेवणें ; कमीअधिक खाणें ; प्रमाणशीर न खाणें . २ अनियमित , अप्रमाण , जेवण .
०वात  पु. त्रिदोष ; कुपित वात . तैसें देहांतींचेनि विषमवातें । - ज्ञा ८ . २१३ .
०वासना  स्त्री. पापेच्छा ; विषयी , कामुक , लोभी , इच्छा , आशा .
०वृक्षन्याय  पु. स्वतः लावलेलें झाड विषारी निघालें व त्यास विषारी फळें आलीं तरी तोडवत नाहीं , तसा एकदां आपला म्हटल्यावर तो वाईट निघाला तरी त्यास दूर लोटणें बरें नव्हे .
०वेळ  स्त्री. संकटकाल ; आपत्काल ; कठिण प्रसंग .
०साहस  न. धाडस ; साहसकर्म ; अचाट काम ; धाष्टर्य .
०स्थ वि.  १ अडचणींत , संकटांत , दुःस्थितींत , हालांत सांपडलेला , पडलेला . २ वांकडा , तिरपा , उभा राहिलेला .
०क्षुरी वि.  एक प्राण्यांचा वर्ग ; या वर्गात गेंडा येतो . कारण त्याच्या पायाला तीन गेळें , खूर असतात .
०ज्ञान  न. भेदज्ञान ; समस्थिति ढळल्याचें ज्ञान . महाप्रळय सेजे । खेळोनि आले निदिजे । विषय ज्ञानें उमजे । कल्पोदयीं । - ज्ञा १४ . ११२ . विषमान्न - न . रोजच्या संवयींत नसलेलें अन्न ; नेहमीं खाण्यांत नसलेलें अन्न ( त्यामुळें पचावयास कठिण अन्न ). विषमालंकार - पु . एक अर्थालंकार . इष्ट वस्तु मिळविण्याकरितां प्रयत्न करीत असतां ती प्राप्त न होतां अनिष्ट वस्तु प्राप्त झाली असतां हा अलंकार होतो . विषमाशन - उ . अवेळीं किंवा अप्रमाणशीर जेवण ; अकालीं किंवा प्रमाणाबाहेर जेवणें .
  Odd. Unequal. Hostile. Unparalleled.

Related Words

: Folder : Page : Word/Phrase : Person

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.