TransLiteral Foundation
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|कथाकल्पतरू|स्तबक ८|
स्तबक ८ - अध्याय १३

कथाकल्पतरू - स्तबक ८ - अध्याय १३

'कथा कल्पतरू' या ग्रंथात चार वेद, सहा शास्त्रे, अठरा पुराणे, तसेच रामायण, महाभारत व श्रीमद्‍भागवत हे हिंदू धर्मिय वाङमय ओवीरूपाने वर्णिलेले आहे.


अध्याय १३

॥ श्रीगणेशाय नमः ॥

वैशंपायनासि राव पुसे ॥ कीं इतुकेदिवस वांचले कैसे ॥ मग वैशंपायन उल्हासे ॥ बोलता जाहला ॥१॥

कीं जे केदारापलीकडे जाती ॥ त्यांची आयुष्यें वाढती ॥ तिथे भुमिकेची फल श्रुती ॥ ऐसी असे ॥२॥

आतां असो हें ऐकें भारता ॥ राज्य देवोनि सुरथसुता ॥ वस्त्रालंकारीं समस्तां ॥ पूजिलें नळरायें ॥३॥

अजमढि विनवी हरिहरा ॥ तुह्मी चलाजी आमुचे नगरा ॥ येरु आनंदें ह्मणे कुमरा ॥ भाग्य माझें ॥४॥

मग निशाणा घाव देवोनी ॥ निघाले चातुरंगेंसी तत्क्षणी ॥ देव विचारितीं गगनीं ॥ कीं सोमवंशीय नृप धन्य ॥५॥

आतां हे हस्तनापुरा जाती ॥ रामासि संग्रामा उठती ॥ परि तो वैकुंठनाथ श्रीपती ॥ जिंकील यांसी ॥६॥

यानंतरें भारत बोले ॥ मुने येक मज आठवलें ॥ तरी हींव पळोनियां गेलें ॥ सामर्थें कवणें ॥७॥

मुनि ह्मणे गा विद्या सकळा ॥ विधिनें दिधल्या सोमभूपाळा ॥ त्या परंपरा सोमकुळा ॥ आल्या चालत ॥८॥

वंशीं विद्या स्थापिलिया ॥ त्या वेदमंत्रीं अनुष्ठिलिया ॥ प्रसंगीं कर्यार्थ उच्चारिलिया ॥ पळे हिमभार ॥९॥

असो चालिला समभारें ॥ लंघोनियां गिरिकंदारें ॥ वनोपवनें पठ्ठणें पुरें ॥ देशनगरीं असंख्य ॥१०॥

पातले भागीरथीतील ॥ तंव देखिलें हस्तनापुर ॥ मग उतरले चौफेर ॥ सकळ भार रायांचे ॥११॥

पूर्वीं लंका घेतली रघुनाथें ॥ मग केलें अश्वमेघातें ॥ तेव्हां हस्तनापुर नगरातें ॥ घेतलें देखा ॥१२॥

तेथें सोमवंशीचि जे होते ॥ परि बंदीं घातलें तयांते ॥ नगरीं वानरेंसीं सुषेणातें ॥ स्थापिलें देखा ॥१३॥

सुषेण राहिला सपरिवारीं ॥ राम गेला अयोध्यापुरीं ॥ ऐसीं बळकाविली नगरी ॥ राज्य करी सुखानें ॥१४॥

पुढें दिवस बहुत कमले ॥ तंव हे सोमवंशी मुरडले ॥ ते दळभरेंसीं उतरले ॥ ननरबाह्यप्रदेशी ॥१५॥

असो हे तिये अवसरीं ॥ घाडी पडली हस्तनापुरीं ॥ काळवेळे नरां नारी ॥ सांभाळवती ना ॥१६॥

येका हाका बोंबा देती ॥ येक हायहाय करिती ॥ ह्मणती घाडी आली अवचितीं ॥ गती कैसी करावी ॥१७॥

मग द्ळभारेंसीं सुषेण ॥ पाहे बाहेर येवोन ॥ तंव नगराभोंवती वेढोन ॥ उतरले सोमवंशी ॥१८॥

ह्मणोनि हेर पाठविले आयोध्यासी ॥ श्रुत करावया रामासी ॥ कीं राजे येवोनि सोमवंशी ॥ त्यांहीं नगरा वेढिलें ॥१९॥

असो बाहेरि दळ आलें ॥ तें पारकीयीं देखिलें ॥ तंव आढाऊ उठावले ॥ अबुंदें तीनी ॥२०॥

शर सुटले असंख्यात ॥ वानर उठिले अपरिमित ॥ चालिले गुंडेवरी झोडित ॥ परवीरांसी ॥२१॥

सुषेण चालिला आयणी ॥ पारके लोळविले धरणीं ॥ तिकडून असिवारीं खोंचणी ॥ केली अद्भुत ॥२२॥

वानर बहुत मारिले ॥ झोडोनि दुर्गाआंत घातले ॥ ऐसें युद्ध थोर जाहलें ॥ भयें पळाला सुषेण ॥२३॥

हा संग्राम सकळ सांगतां ॥ तेणें विस्तर जाईल कथा ॥ असो दूत भेटोनि रघुनाथा ॥ व्यवस्था सांगितली ॥२४॥

मग रामचंद्रें तत्क्षणी ॥ समस्त राजे बोलाउनी ॥ देशोदेशींचे मुकुटमणी ॥ आणिले देखा ॥२५॥

सभा केली घनदाट ॥ विचार मांडिला बळकट ॥ तंव जोडोनि करसंपुट । पुसिलें जन्मेजयें ॥२६॥

ह्मणे हो नळानघुका सवें ॥ भूपाळ गेले आधवें ॥ तरी कोठोनियां राघवें ॥ बोलाविले आणिक ॥२७॥

मग वैशंपाय न बोलिले ॥ पूर्वी सोमें राजे मेळविले ॥ तयांचे वंशज हे आले ॥ दळभारेंसी ॥२८॥

त्यांसी हनुमंतें मेळिकार ॥ दीधला अयोध्यें चौफेर ॥ आणि बोलाविले वसिष्ठादि मुनिवर ॥ रामचंद्रें ॥२९॥

तयांसि पुसे कर जोडोनी ॥ कीं कैसें आतां कीजे मुनी ॥ ते ह्मणती गा चापपाणी ॥ हें पुसावें वाल्मिका ॥३०॥

मग लक्ष्मण पाठविला ॥ तेणें वाल्मिक बोलाविला ॥ रामें नमस्कार करुनि वहिला ॥ बैसविला आसनीं ॥३१॥

तैं वसिष्ठ वाल्मिकासि ह्मणे ॥ कीं उरलें रामायण सांगणें ॥ हस्तनापुरीं आलें धांवणें ॥ सोमवंशींयाचें ॥३२॥

मग तें अग्ररमायण ॥ वाल्मिकें कथिलें असे जाण ॥ ते कथा ऐकें सावधान ॥ जन्मेजया गा ॥३३॥

वाल्मीक ह्मणे रघुनाथा ॥ सैन्येंसि जावोनि सर्वथा ॥ सोमवंशियां समस्तां ॥ जिंकावें समरीं ॥३४॥

राम उठिला भद्रीहुनी ॥ घावो दीधला निशाणीं ॥ दळ चालिलें पालाणोनी ॥ सामुग्रीसहित ॥३५॥

राम रथीं आरुढला ॥ दळभाररहित चालिला ॥ भुपाळसमुह चालिला ॥ असंख्यात ॥३६॥

ऋषीश्वर आणि वानर ॥ नरकुंजर असिवार ॥ लक्ष्मण भरतादि बंधु समग्र ॥ चालिले देखा ॥३७॥

सीता बैसवोनि सुखासनीं ॥ सवें सखिया सांगातिणी ॥ ऐसा निघाला कार्मुकपाणी ॥ शीघ्रवेगें ॥३८॥

तो पावला हस्तनापुर ॥ टाकोलें भागीरथीचें तीर ॥ तेथें मिळाले वानर ॥ द्दीपोद्दोपींचे ॥३९॥

तयांचा चरणरजधुरोळा ॥ तेणें लोप जाहला दिनकरा ॥ अजमीढा पुसे नृपवरां ॥ कीं हा धुरोला कायसा ॥४०॥

तंव वाद्यगजर आयकिला ॥ ह्मणती हा रामचंद्र आला ॥ ऐकोनियां दचक पडिला ॥ ह्मणती रहावें सावध ॥४१॥

असो पूर्वभागीं भागीरथी तीरीं ॥ रामेम मेळिकार केला परिवारीं ॥ तंव सुषेण येवोनि नरवानरीं ॥ लागल रामचरणीं ॥४२॥

रामें आश्वासोनि उठविला ॥ मग समस्तांसी भेटला ॥ सर्व वृत्तांत मनीं आणिला ॥ अजमीढाचा ॥४३॥

असो ऋषी ह्मणती रघुपती प्रती ॥ तुझेनि पूर्वजांची ख्याती ॥ महापवित्र हे भागीरथी ॥ आली मृत्युलोकीं ॥४४॥

आतां येथें स्नानं करावें ॥ मग तें मानिलें राघवें ॥ तें सपरिवारें आघवें ॥ केलें स्नान ॥४५॥

महादानादि धर्म करोनी ॥ समस्त बैसले आरोगणीं ॥ सकर्पूर विडे देउनी ॥ क्रमिली निशी ॥४६॥

इकडे अजमीढें अवधारा ॥ विचार केला सहनृपवरां ॥ कीं उदयीक संग्रामीं दळभारा ॥ सन्नद्ध कीजे ॥४७॥

असो उदेलिया दिनमणी ॥ वाद्यें लागलीं साठक्षोणी ॥ दोनी दळें संसारोनी ॥ चालिलीं युद्धा ॥४८॥

तये वाद्यगजरें ब्रह्मांड ॥ अवघें गर्जिन्नलें उदंड ॥ भय प्रवर्तलें प्रचंड ॥ सुरवरांसी ॥४९॥

ह्मणोनि ब्रह्मा रुद्र सुरवर ॥ पुसती विष्णुसि विचार ॥ कीं आंदोललें चराचर ॥ कैसा कीजे प्रयत्‍न ॥५०॥

तंव बोलिले नारायणें ॥ ययांचा संग्राम पाहणें ॥ मग आपणां लागेल जाणें ॥ सकळिकांसी ॥५१॥

मग ते विमानी बैसले ॥ अंतरीं देव पाहों ठेले ॥ तंव दोनी भार उठावले ॥ भागीरथीतीरीं ॥५२॥

वानर चालिले आयणी ॥ ते धनर्धरीं विंधिले बाणीं ॥ तेथ जाहली झोटधरणी ॥ उभयदळं ॥५३॥

शस्त्रशैलांचा कडकडाट ॥ पाषाणांचा सणसणाट ॥ थोर जाहला धडधडाट ॥ भडभडाट जंत्रांचा ॥५४॥

बाणांचा सुटला कडकडाट ॥ माजी पवनाचा झडझडाट ॥ पताकांचा फडफडाट ॥ हडहडाट अश्वांचा ॥५५॥

कुंजरांचा कडकडाट ॥ रथांचा होय घडघडाट ॥ अग्निबाणांचा तडतडाट ॥ थोर आट प्रर्वतला ॥५६॥

अशुद्ध पूर लोटला ॥ हांकाबोंबीं ॥ भुगोल गाजला ॥ मेदमांसाचा डोंगर जाहला ॥ भागीरथीतीरीं ॥५७॥

असो वर्णितां संग्राम ॥ विस्तारेल ग्रंथोत्तम ॥ आणि होतील थोर श्रम ॥ वाचकांसी ॥५८॥

तेव्हां सोमवंशींच्या नृपवरीं ॥ वानर मारिले कोटिवरी ॥ ओसर घेतला रामवीरीं ॥ चरण पुढें नघालवे ॥५९॥

ह्मणोनि नळ नीळ जांबुवंत ॥ अंगद सुषेण हनुमंत ॥ गवय गंधमादन अद्भत ॥ धाविन्नले सक्रोधें ॥६०॥

त्यांचा उठावा देखोनि थोर ॥ चालिले सप्तद्दीपीचे नृपवर ॥ आणिकही भूपाळ समग्र ॥ देशोदेशींचे ॥६१॥

सुबाहो त्रिमल्ल परमहंस ॥ म्लेच्छपीरु पेगांबरदास ॥ कल्याण तपोधन बीभत्स ॥ गांधोरादी ॥६२॥

कल्परुद्र जालंधर ॥ डांबिक कलंकिया कलिंद्र ॥ काळवीणा लोहदंतवीर ॥ बळिभद्र चीनेश्वर ॥६३॥

हिमध्वज नीलकंठ श्रवण ॥ मकरध्वज चांगदेव दारूण ॥ माल्यधर हर्षण नीलवर्ण ॥ नागार्जुन गुर्जरेश्वर ॥६४॥

लक्ष्मीराज सोमनाथ ॥ संकर्षण विप्रवंश अद्भुत ॥ ऐसे चालिले सैन्यासहित ॥ वनारांवरी ॥६५॥

वानरीं वृक्षेंवरीं झोडिले ॥ गिरिकपाटीं कुदिले ॥ पाषाणघाई लोळविला धरणीवरी ॥६६॥

भूपाळ घेतले जीवें ॥ सैन्य आटिलें आघवें ॥ तंव चालिले उठावें ॥ द्सरें राजे ॥६७॥

एकाक्षनंदन गदाधर ॥ महालिंग कपिलाक्षवीर ॥ घनगर्जन श्‍वानमुख थोर ॥ सुकरमुख हयमुखादी ॥६८॥

त्यांहीं वानर शरसंधानीं ॥ असंख्यात लोळविले धरणीं ॥ तंव हनुमंता मुख्य करोनी ॥ धाविन्नले जुप्तती ॥६९॥

राजांसि बाहुबळें कवळिती ॥ लाता चडकणा मारिती ॥ दांती नखीं विदारिती ॥ झोडोनि पुच्छीं ॥७०॥

ते अवघीचि गा धरिले ॥ नेऊनि रामसि भेटविले ॥ सैन्य असंख्यात पाडिलें ॥ भूपाळांचें ॥७१॥

रामदळींचे वानर ॥ सातक्षोणी बुडाले वीर ॥ युद्ध होवोनि घोरांदर ॥ भागीरथी माजी ॥७२॥

हें भविष्योत्तरींचें मत ॥ परि नारदपुराणीं प्रणित ॥ कीं युद्धजाहलें अपरिमित ॥ येणें विचारें ॥७३॥

मग अजमीढ कोपला ॥ नळनघुकां पाचारा दिला ॥ तयासवें विचार मांडिला ॥ ह्मणे हा जाहला अनर्थ ॥७४॥

आतां आपुलेनि दळभारें ॥ उठावा करुं येकसरें ॥ मारोनि गोलांगुळवानरें ॥ धरुं रामचंद्रा ॥७५॥

तें समस्तासि मानवलें ॥ मग निशाणीं धाव दीधलें ॥ सैन्यपरिवारें चालिले ॥ थोर अयणी ॥७६॥

तंव ते भागीरथीचे तीरीं ॥ भार देखिले वानरवीरीं ॥ हाहाःकार जाहला भारी ॥ खळबळाट प्रवर्तला ॥७७॥

तेव्हां लहुकुश रथावरी ॥ आरुढोनियां झडकरी ॥ चालिले सिंहनादगजरीं ॥ संग्रामार्थ ॥७८॥

तिकडोनि विजय उठावला ॥ बाणीं लहुकुशीम विधिता जाहला ॥ तो शरसंघ निवारिला ॥ रामात्मजीं ॥७९॥

आणिक शिरजाळीं वर्षले ॥ अवघें आकाश व्यापिलें ॥ दळ संपूर्ण भेदिलें ॥ लोळविलें धरणीं ॥८०॥

बाण नसांवरत सोडिला ॥ तेणें षट्‍पर्वतेश्वर पाडिला ॥ तें देखोनियां धाविन्नला ॥ नृसिंहरावो ॥८१॥

तंव तोही कुशाच्या बाणीं ॥ नृसिंह पडिला मेदिनीं ॥ मग आला धांवोनी ॥ एकाक्षरावो ॥८२॥

तो लहुवें नेहटीं विंधिला ॥ एकक्ष रणीं पाडिला ॥ ह्मणोनि चंद्रमौळीं उठावला ॥ तोही पाडिला रामत्मजीं ॥८३॥

तीनखर्वें रहवंर ॥ छपन्नकोटी असिव्नार ॥ तीसकोटी कुंजर ॥ पायदळ पद्मयेक ॥८४॥

इतुकेन द्ळभारें ॥ चौघे पडिले वसुधर ॥ येर सैन्य मोडलें सारें ॥ तें देखिलें अजमीढें ॥८५॥

बाप बापरे उठाउठा ॥ ह्मणोनि हाकारिलें सुभटां ॥ मग ते उठावतां मोठा ॥ प्रवर्तला संग्राम ॥८६॥

तेव्हां सहस्त्रकोटी पक्षी ॥ उठावले असती आवेशीं ॥ त्याहीं झडपिलें कासाविशी ॥ राजकुमरां ॥८७॥

ऐसें देखतां रामचंद्र ॥ ऋषीश्वरांसि पुसे विचार ॥ तंव वाल्मीक ह्मणे वेगवत्तर ॥ कीं चिंतीं गरुडासी ॥८८॥

रामें स्मारिला वैनंत ॥ तंव तो पातला असे त्वरित ॥ नखीं पाखीं झडपित ॥ केला घात पक्ष्यांत ॥८९॥

त वेळीं शतघुबडेश्वर ॥ वेगें चालिला गरुडासमोर ॥ उभयां संग्राम जाहला थोर ॥ मेरुमंदर आंदोळले ॥९०॥

ते दोघे झुंजती निकरीं ॥ कुमरीं रथ वेढिलें चारी ॥ भेदिले अपरिमित शरीं ॥ रामात्मजीं ॥९१॥

कितीयेक पक्षी पडिले ॥ कितीयेक गगनीं उडाले ॥ घुबडे गरुडातें झडपिलें ॥ थोर केलें कासाविशी ॥९२॥

मग रामस्मरणे शक्ती ॥ दुणावलीसें गुरुदाप्रती ॥ तेणें झडपोनि निर्घातीं ॥ पाडिला घुबडेश्वर ॥९३॥

अकरासहस्त्र पक्षि पडले ॥ देखोनि राक्षस उठावले ॥ ते गरुडें चरणीं झडपिले ॥ घातले समुद्राजीवनीं ॥९४॥

तंव पुष्करद्दीपींचा रावो ॥ वेसरनामें महाबाहो ॥ तो धांवला कवण घावो ॥ साहे तयाचा ॥९५॥

जेणें देव साठविले नासापुटीं ॥ देखोनि रामसैन्य दृष्टी ॥ सकळीं भय उपजलें पोटीं राहिले रामामागें ॥९६॥

तंव तो वेधा घालित पातला ॥ देखोनि लहुकुशीं उठाला केला ॥ बाणीं अपरिमितीं विंधिला ॥ आणि आकळिला हनुमंतें ॥९७॥

येरें फुत्कारा ओढिलें ॥ तिघे नासापुटीं सामविले ॥ तैं भरतशत्रुघ्न धांविन्नले ॥ सोडवणेसी ॥९८॥

त्यांहीं विंधिला शरसुटीं ॥ येरें श्वास ओढिला ॥ रथीं आरुढोनि धांवले ॥ गजबजिले सुरवर ॥१००॥

त्रिदेव ह्मणती आकाशीं ॥ आपण भाक दीधली सोमवंशीसी ॥ तरी जाणें साह्यर्थासी ॥ ह्मणोनि चालिले सवेग ॥१॥

नारद बद्रिकाश्रमीं पाठविला ॥ तो ऋषीश्वरां घेवोनि आला ॥ हरिहर ब्रह्मयां निघावा जाला ॥ सोमबुघेंसीं ॥२॥

पाताळाहोनि पन्नग आले ॥ रामें भार येतां देखिले ॥ मग वसिष्ठ गुरुसि पुसिलें ॥ कीं हे मीनले कवणकार्या ॥३॥

वसिष्ठा ह्मणे गा रघुनाथा ॥ हे देव सुरवर ऋषी समस्ता ॥ आले सोमवंशी साह्यर्थ ॥ विचार आतां ॥ परियेसीं ॥४॥

तुवां रथाखालीं उतरावें ॥ तिहीं देवांसि भेटावे ॥ तें मानोनियां राघवे ॥ चालिला चरणचालीं ॥५॥

मग राम हरिहरब्रह्मादिकां ॥ भेटला ऋषिपन्नगां सकळिकां ॥ देवसभा तेथेंचि देखा ॥ जाहली थोर ॥६॥

देवऋषि ह्मणती रघुपतीप्रती ॥ आतां तुवां धरावीम शांती ॥ सन्मानें भेटोयेतो भूपती ॥ अजमीढ पैं ॥७॥

येरीकडे सोमबुध आले ॥ ते नळनघुकांसी भेटले ॥ ह्मणती वॄथा अ‍नुचित केलें ॥ चला भेटों रामासी ॥८॥

ते नळनघुक जातीकर ॥ अनुसयो लघुभृत्य वीर ॥ सुरथ अजमीढ नृपवर ॥ पूर्वजांसमवेत ॥९॥

परि परस्परें ह्मणती ॥ कैसें भेटावें रघुपतीप्रती ॥ वेसरें नाकीं घातले असती ॥ पांचहीजण ॥११०॥

ह्मणोनि वेसरे बोलविलें । तेणें पाचही काढोनि दिले ॥ रामनुज आत्मज पुढें केले ॥ हनुमंतासहित ॥११॥

येवोनि रामचंद्रजवळी ॥ अवघे लागले चरणकमळीं ॥ राम भेटला तिये वेळीं ॥ प्रेमकल्लोळीं समस्तां ॥१२॥

लहु कुशवीर आणि भरत ॥ शत्रुघ्न तैसाचि हनुमंत ॥ तयां आलिंगी रघुनाथ ॥ बैसले सभे माजी ॥१३॥

युद्धसंग्राम निवारला ॥ समस्तां हरिख जाहला ॥ महोत्साहो प्रवर्तला ॥ करिती सुखगोष्टी ॥१४॥

तंव त्रेतायुग जाहलें पूर्ण ॥ ऋषि ह्मणती रामालागुन ॥ तुमचे पुरलें गा अवसान ॥ आयुष्याचें ॥१५॥

अकरासहस्त्र वरुषें भरलीं ॥ अकरावर्षें आगळीं जाहलीं ॥ पुढें द्दपरप्रवृत्ती मांडली ॥ तरी जावें निजधामा ॥१६॥

ऐकोनि राम ह्मणे तथास्तु ॥ तुमचा बोल करणें सत्यु ॥ मग देवासहित रघुनाथु ॥ स्नान करी भागीरथीयें ॥१७॥

ब्रह्मा ह्मणे जी रघुवीरा ॥ करीं स्वर्णपुतळ्या सोळासहस्त्रा ॥ त्या समर्पितां द्दिजवरां ॥ पुढें बरवें होइल ॥१८॥

येरें सोळसहस्त्र कामिनी ॥ सुवर्णाचिया घडवोनी ॥ त्या ब्राह्मणांसि तत्क्षणी ॥ दीधल्या दान ॥१९॥

ब्राह्मण आशीर्वाद वदती ॥ कीं पावसे सोळासहस्त्र युवती ॥ अष्टभोगीं पूर्णस्थिती ॥ होईल तुज द्दापारीं ॥२०॥

मग हनुमंत पाठवोनी ॥ सीता आणिली मेळिकाराहुनी ॥ रामसीता शेषशयनीं ॥ बैसलीं राजलीले ॥२१॥

वानरजुप्तती सहित ॥ चराणासि लागले समस्त ॥ जयजयकारें स्तवित ॥ हनुमंतादी ॥२२॥

राम ह्मणे हनुमंतासी ॥ तुज मी द्दापारीं भेटेन निश्चयेंसीं ॥ अर्जुनें करितां सेतुबंधासी ॥ तियेसमयीं ॥२३॥

जाबुवंता ह्मणे ॥ चापपाणी ॥ तवकन्या पणींन भेटीं देवोनी ॥ वानरां ह्मणे गोपाळ होवोनी ॥ तुह्मी गोकुळीं अवतरावें ॥२४॥

भरतशत्रुघ्न बोलाविले । लहुकुशांतें ह्मणितलें ॥ तुह्मी राज्य करा आपुलें ॥ जारे वहिले अयोध्यें ॥२५॥

कुशांतें राज्य देउनी ॥ लक्ष्मणा ह्मणे कार्मुकपाणी ॥ आतां ज्येष्ठपण तुजलागोनी ॥ द्दापारी सत्य होइल ॥२६॥

ऐसी निवडी करोनि व्यवस्था ॥ नेत्रें खुणाविली सीता ॥ मग लक्ष्मणा भेटोनि तत्वता ॥ धरिलें मौन रावलें ॥२७॥

सकळ दाटली करुणारसीं ॥ कोणी न बोले कवणासी ॥ तटस्थपणें रामासी अवलोकिताती ॥२८॥

मग षटचक्रातें भेदोनी ॥ ब्रह्मांडांते अतिक्रमोनी ॥ ब्रह्मरंघ्रातें भेदोनी ॥ निघाली आत्मज्योती ॥२९॥

तियें शरीर जाळिलें दीप्ती ॥ प्रकाश न माय गगनपंथीं ॥ ऐसा निजस्थानीं रघुपती ॥ गेला स्वदेहेंसीं ॥३०॥

तंव त्या आधींच लक्ष्मण जानकीं ॥ देह त्यजियेले गुणलक्षीं ॥ सामावलीं आदिपुरुषीं ॥ एकतत्वें पैं ॥३१॥

ऐसा मावळला रामचंद्र ॥ सूर्यवंश प्रकाशदिनकर ॥ पडला त्रैलोकीं अंधकार ॥ सोज्ज्वळ वैकुंठ जाहलें ॥३२॥

तंव भारत ह्मणे मुनीश्वरासी ॥ सन्यासी ह्मणती रामचंद्रासी ॥ तरी कवणिये गतीसीं ॥ घडल संन्यास रामचंद्रा ॥३३॥

वैशंपायन ह्मणे भारत ॥ मुख्य संन्यास तो रघुनाथा ॥ जो बीजरुपें दैवतां ॥ तारक राम ॥३४॥

तयासि दंड काष्ठ नसतां ॥ परि तो मान्य गा समस्तां ॥ तारक सकळां जीवजातां ॥ उक्त नारदपुराणीं ॥३५॥

असो रामलक्ष्माण आणि सीता ॥ सामावलीं युगपूर्णतां ॥ अंधकार पडला सर्वथा ॥ ऋषिसुरवरी ॥३६॥

तैं कुशलहु आणि भरत ॥ शत्रुघ्नादि परिवार समस्त ॥ पामकिले सन्मानें उचित ॥ ते चालिले अयोध्येसी ॥३७॥

हनुमंत पामाकिला लंकेसी ॥ वानर गेले स्वस्थानासी ॥ समस्तभूपाळ स्वस्वदेशीं ॥ हरिहरादि पामकिले ॥३८॥

रामें बंदिशाळे होते घातले ॥ ते अवघे पूर्वज सोडविले ॥ मग ते शीघ्र येवोनि भेटले ॥ सोमबुधादिकां ॥३९॥

महोत्साहें हस्तनापुरी ॥ श्रुंगारिली गुढीयामखरीं ॥ तेव्हां सोम विनंती करी । देवांसि देखा ॥१४०॥

आतां अजमीढासि राज्य देणें ॥ आमुचा वंश स्वर्गीं नेणें ॥ तिही देवीं दीधलें तत्क्षणें ॥ राज्य अजमीढासी ॥४१॥

ऋषी आशिर्वाद देउनी ॥ निघोनि गेले बद्धिकावनीं ॥ ब्रह्मादिकही स्वस्थानी ॥ गेले मग ॥४२॥

तैसेचि सोमबुधांसहित ॥ चालिले सोमवंशी समस्त ॥ सुरवर विमानाश्रित ॥ गेले स्वर्गलोकीं ॥४३॥

पुरुरवा गव्य‍अल्य वीर ॥ नळ नघुअक जातीकर ॥ अनुसयो लघुभुत्य सुरथ शीघ्र ॥ गेले सकुटुंबे ॥४४॥

तो अनमीढ हस्तनापुरीं ॥ स्थापिला सोमवंशींचा क्षेत्री ॥ आतां कथा वर्तली पुढारी ॥ ते सांगेल मधुकरकवी ॥४५॥

इति श्रीकथाकल्पतरु ॥ अष्टमस्तबक मनोहरू ॥ रामसोमवंशयुद्धप्रकारू ॥ त्रयोदशाध्यायीं कथियेला ॥१४६॥

॥ श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-03-03T21:11:50.7300000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

santonin

  • न. सॅन्टोनिन 
  • न. सॅन्टोनिन 
  • सँटोनीन 
  • किरमाणी ओव्यातील (Artemisia maritima L., santonica) कडू पदार्थ. 
RANDOM WORD

Did you know?

भीमा माहात्म्य हा ग्रंथ उपलब्ध होइल का?
Category : Puranic Literature
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Status

  • Meanings in Dictionary: 717,490
  • Total Pages: 47,439
  • Dictionaries: 46
  • Hindi Pages: 4,555
  • Words in Dictionary: 325,863
  • Marathi Pages: 28,417
  • Tags: 2,707
  • English Pages: 234
  • Sanskrit Pages: 14,232
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.