TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

पाद १ - खण्ड ६०

व्याकरणमहाभाष्य म्हणजे पाणिनि लिखीत अष्टाध्यायीतील काही निवडक सूत्रांवर पतञ्जलिने केलेले भाष्य. या ग्रंथाची रचना ई.पू २०० ते ई.पू १४० मध्ये केली गेली, असे मत व्याकरण पंडितांचे आहे.


खण्ड ६०
१ - ३३ - दाश्वान् इति किम् निपात्यते ।

२ - ३३ - दाशेः वसौ द्वित्वेट्प्रतिषेधौ ।

३ - ३३ - दाशेः वसौ द्वित्वेट्प्रतिषेधौ निपात्येते ।

४ - ३३ - दाश्वंसः दाशुषः सुतम् ।

५ - ३३ - दाश्वान् ।

६ - ३३ - साह्वान् इति किम् निपात्यते ।

७ - ३३ - सहेः दीर्घत्वम् च ।

८ - ३३ - किम् च ।

९ - ३३ - द्वित्वेट्प्रतिषेधौ च ।

१० - ३३ - साह्वान् बलाहकः ।

११ - ३३ - साह्वान् ।

१२ - ३३ - मीढ्वान् इति किम् निपात्यते ।

१३ - ३३ - मिहेः ढत्वम् च ।

१४ - ३३ - किम् च ।

१५ - ३३ - यत् च पूर्वयोः ।

१६ - ३३ - किम् च पूर्वयोः ।

१७ - ३३ - द्वित्वेट्प्रतिषेधौ दीर्घत्वम् च ।

१८ - ३३ - मीढ्वः तोकय तनयाय मृडय ।

१९ - ३३ - यथा इयम् इन्द्र मीढ्वः ।

२० - ३३ - मह्यर्थः वै गम्यते ।

२१ - ३३ - कः पुनः मह्यर्थः ।

२२ - ३३ - महतिः दानकर्मा ।

२३ - ३३ - अतः किम् ।

२४ - ३३ - इत्वम् अपि निपात्यम् ।

२५ - ३३ - मह्यर्थः इति चेत् मिहेः तदर्थत्वात् सिद्धम् ।

२६ - ३३ - मह्यर्थः इति चेत् मिहिः अपि मह्यर्थे वर्तते ।

२७ - ३३ - कथम् पुनः अन्यः नाम अन्यस्य अर्थे वर्तते ।

२८ - ३३ - बह्वर्थाः अपि धातवः भवन्ति इति ।

२९ - ३३ - अस्ति पुनः अन्यत्र अपि क्व चित् मिहिः मह्यर्थे वर्तते ।

३० - ३३ - अस्ति इति आह ।

३१ - ३३ - मिहेः मेघः ।

३२ - ३३ - मेघः च कस्मात् भवति ।

३३ - ३३ - अपः ददाति इति ।

१ - २३ - द्विर्वचनप्रकरणे कृञादीनाम् के ।

२ - २३ - द्विर्वचनप्रकरणे कृञादीनाम् के उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् ।

३ - २३ - चक्रम् ।

४ - २३ - चिक्लिदम् ।

५ - २३ - चक्नम् इति ।

६ - २३ - कादिषु इति वक्तव्यम् इह अपि यथा स्यात् ।

७ - २३ - बभ्रुः ।

८ - २३ - ययुः इति ।

९ - २३ - चरिचलिपतिवदीनाम् अचि आक् च अभ्यासस्य ।

१० - २३ - चरिचलिपतिवदीनाम् अचि द्वे भवतः इति वक्तव्यम् आक् च अभ्यासस्य ।

११ - २३ - चराचरः ।

१२ - २३ - चलाचलः ।

१३ - २३ - पतापतः ।

१४ - २३ - वदावदः ।

१५ - २३ - हन्तेः घः च ।

१६ - २३ - हन्तेः घः च वक्तव्यः ।

१७ - २३ - अचि द्वे भवतः आक् च अभ्यासस्य ।

१८ - २३ - घनाघनः ।

१९ - २३ - पाटेः णिलुक् च दीर्घः च अभ्यासस्य ऊक् च ।

२० - २३ - पाटयतेः णिलुक् च वक्तव्यः ।

२१ - २३ - अचि द्वे भवतः इति वक्तव्यम् ।

२२ - २३ - दीर्घः च अभ्यासस्य ऊक् च आगमः ।

२३ - २३ - पाटुपटः ।

१ - १६१ - द्विर्वचनम् यणयवायावादेशाल्लोपोपधालोपणिलोपकिकिनोरुत्त्वेभ्यः ।

२ - १६१ - यणयवायावादेशाल्लोपोपधालोपणिलोपकिकिनोरुत्त्वेभ्यः द्विर्वचनम् भवति विप्रतिषेधेन ।

३ - १६१ - द्विर्वचनस्य अवकाशः ।

४ - १६१ - बिभिदतुः ।

५ - १६१ - बिभिदुः ।

६ - १६१ - यणादेशस्य अवकाशः ।

७ - १६१ - दधि अत्र ।

८ - १६१ - मधु अत्र ।

९ - १६१ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

१० - १६१ - चक्रतुः ।

११ - १६१ - चक्रुः ।

१२ - १६१ - अयवायावादेशानाम् अवकाशः ।

१३ - १६१ - चयनम् ।

१४ - १६१ - चायकः ।

१५ - १६१ - लवनम् ।

१६ - १६१ - लावकः ।

१७ - १६१ - द्विर्वचनस्य सः एव ।

१८ - १६१ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

१९ - १६१ - चिचाय ।

२० - १६१ - चिचयिथ ।

२१ - १६१ - लुलाव ।

२२ - १६१ - लुलविथ ।

२३ - १६१ - आल्लोपस्य अवकाशः ।

२४ - १६१ - । गोदः ।

२५ - १६१ - कम्बलदः ।

२६ - १६१ - द्विर्वचनस्य सः एव ।

२७ - १६१ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

२८ - १६१ - ययतुः ।

२९ - १६१ - ययुः ।

३० - १६१ - तस्थतुः ।

३१ - १६१ - तस्थुः ।

३२ - १६१ - उपधालोपास्य अवकाशः ।

३३ - १६१ - श्लेष्मघ्नम् मधु ।

३४ - १६१ - पित्तघ्नम् घृतम् ।

३५ - १६१ - द्विर्वचनस्य सः एव ।

३६ - १६१ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

३७ - १६१ - आटितत् ।

३८ - १६१ - आशिशत् ।

३९ - १६१ - उत्त्वस्य अवकाशः निपूर्ताः पिण्डाः ।

४० - १६१ - द्विर्वचनस्य सः एव ।

४१ - १६१ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

४२ - १६१ - मित्रात्वरुणौ ततुरिः ।

४३ - १६१ - दूरे ह्यध्वा जगुरिः ।

४४ - १६१ - द्विर्वचनम् भवति पूर्वविप्रतिषेधेन ।

४५ - १६१ - सः तर्हि पूर्वविप्रतिषेधः वक्तव्यः ।

४६ - १६१ - न वक्तव्यः ।

४७ - १६१ - इष्टवाची परशब्दः ।

४८ - १६१ - विप्रतिषेधे परम् यत् इष्टम् तत् भवति इति ।

४९ - १६१ - द्विर्वचनात् प्रसारणात्त्वधात्वादिविकाररीत्वेत्त्वोत्त्वगुणवृद्धिविधयः ।

५० - १६१ - द्विर्वचनात् प्रसारणात्त्वधात्वादिविकाररीत्वेत्त्वोत्त्वगुणवृद्धिविधयः भवन्ति विप्रतिषेधेन ।

५१ - १६१ - द्विर्वचनस्य अवकाशः ।

५२ - १६१ - बिभिदतुः ।

५३ - १६१ - बिभिदुः ।

५४ - १६१ - सम्प्रसारणस्य अवकाशः ।

५५ - १६१ - इष्टम् ।

५६ - १६१ - सुप्तम् ।

५७ - १६१ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

५८ - १६१ - ईजतुः ।

५९ - १६१ - ईजुः ।

६० - १६१ - न एतत् अस्ति प्रयोजनम् ।

६१ - १६१ - अस्तु अत्र द्विर्वचनम् ।

६२ - १६१ - द्विर्वचने कृते परस्य रूपस्य किति इति भविष्यति पूर्वस्य लिटि अभ्यासस्य उभयेषाम् इति ।

६३ - १६१ - इदम् तर्हि सोषुप्यते ।

६४ - १६१ - इदम् च अपि उदाहरणम् ।

६५ - १६१ - ईजतुः , ईजुः इति ।

६६ - १६१ - ननु च उक्तम् ।

६७ - १६१ - अस्तु अत्र द्विर्वचनम् ।

६८ - १६१ - द्विर्वचने कृते परस्य रूपस्य किति इति भविष्यति पूर्वस्य लिटि अभ्यासस्य उभयेषाम् इति ।

६९ - १६१ - न सिध्यति ।

७० - १६१ - न सम्प्रसारणे सम्प्रसारणम् इति प्रतिषेधः प्राप्नोति ।

७१ - १६१ - अकारेण व्यव्हितत्वात् न भविष्यति ।

७२ - १६१ - एकादेशे कृते न अस्ति व्यवधानम् ।

७३ - १६१ - एकादेशः पूर्वविधौ स्थानिवत् भवति इति स्थानिवद्भावात् व्यवधानम् एव ।

७४ - १६१ - एवम् तर्हि समानाङ्गग्रहणम् तत्र चोदयिष्यति ।

७५ - १६१ - आत्त्वस्य अवकाशः ।

७६ - १६१ - ग्लाता ।

७७ - १६१ - म्लाता ।

७८ - १६१ - द्विर्वचनस्य सः एव ।

७९ - १६१ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

८० - १६१ - जग्ले ।

८१ - १६१ - मम्ले ।

८२ - १६१ - धात्वादिविकाराणाम् अवकाशः ।

८३ - १६१ - नमति ।

८४ - १६१ - सिञ्चति ।

८५ - १६१ - द्विर्वचनस्य सः एव ।

८६ - १६१ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

८७ - १६१ - ननाम ।

८८ - १६१ - सिसेच ।

८९ - १६१ - सस्नौ ।

९० - १६१ - रीत्वस्य अवकाशः ।

९१ - १६१ - मात्रीयति ।

९२ - १६१ - पित्रीयति ।

९३ - १६१ - द्विर्वचनस्य सः एव ।

९४ - १६१ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

९५ - १६१ - चेक्रीयते ।

९६ - १६१ - जेह्रीयते ।

९७ - १६१ - ईत्वस्य अवकाशः ।

९८ - १६१ - पीयते ।

९९ - १६१ - गीयते ।

१०० - १६१ - द्विर्वचनस्य सः एव ।

१०१ - १६१ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

१०२ - १६१ - पेपीयते ।

१०३ - १६१ - जेगीयते ।

१०४ - १६१ - इत्त्वोत्त्वयोः अवकाशः ।

१०५ - १६१ - आस्तीर्णम् ।

१०६ - १६१ - निपूर्ताः ।

१०७ - १६१ - द्विर्वचनस्य सः एव ।

१०८ - १६१ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

१०९ - १६१ - आतेस्तीर्यते ।

११० - १६१ - निपोपूर्यते ।

१११ - १६१ - गुणवृद्ध्योः अवकाशः ।

११२ - १६१ - चेता ।

११३ - १६१ - गौः ।

११४ - १६१ - द्विर्वचनस्य सः एव ।

११५ - १६१ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

११६ - १६१ - चिचाय ।

११७ - १६१ - चिचयिथ ।

११८ - १६१ - लुलाव ।

११९ - १६१ - लुलविथ ।

१२० - १६१ - न एतत् अस्ति प्रयोजनम् ।

१२१ - १६१ - अस्तु अत्र द्विर्वचनम् ।

१२२ - १६१ - द्विर्वचने कृते परस्य रूपस्य गुणवृद्धी भविष्यतः ।

१२३ - १६१ - इदम् तर्हि प्रयोजनम् ।

१२४ - १६१ - इयाय ।

१२५ - १६१ - इययिथ ।

१२६ - १६१ - ननु च उक्तम् न एतत् अस्ति प्रयोजनम् ।

१२७ - १६१ - अस्तु अत्र द्विर्वचनम् ।

१२८ - १६१ - द्विर्वचने कृते परस्य रूपस्य गुणवृद्धी भविष्यतः ।

१२९ - १६१ - न सिध्यति ।

१३० - १६१ - अन्तरङ्गत्वात् सवर्णदीर्घत्वम् प्राप्नोति ।

१३१ - १६१ - वार्णात् आङ्गम् बलीयः इति गुणवृद्धी भविष्यतः ।

१३२ - १६१ - किम् वक्तव्यम् एतत् ।

१३३ - १६१ - न हि ।

१३४ - १६१ - कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते ।

१३५ - १६१ - आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति वार्णात् आङ्गम् बलीयः भवति इति यत् अयम् अभ्यासस्य असवर्णे इति असवर्णग्रहणम् करोति ।

१३६ - १६१ - कथम् कृत्वा ज्ञापकम् ।

१३७ - १६१ - न हि अन्तरेण गुणवृद्धी असवर्णपरः अभ्यासः भवति ।

१३८ - १६१ - न एतत् अस्ति ज्ञापकम् ।

१३९ - १६१ - अर्त्यर्थम् एतत् स्यात् ।

१४० - १६१ - इयृतः ।

१४१ - १६१ - इयृथः ।

१४२ - १६१ - [उवोण ।

१४३ - १६१ - उवोणिथः (ऋ)] ।

१४४ - १६१ - यत् तर्हि दीर्घः इणः किति इति दीर्घत्वम् शास्ति ।

१४५ - १६१ - एतस्य अपि अस्ति वचने प्रयोजनम् ।

१४६ - १६१ - किम् ।

१४७ - १६१ - सवर्णदीर्घबाधनार्थम् एतत् स्यात् ।

१४८ - १६१ - सः यथा एव तर्हि सवर्णदीर्घत्वम् बाधते एवम् यणादेशम् अपि बाधेत ।

१४९ - १६१ - एवम् तर्हि यणादेशे योगविभागः करिष्यते ।

१५० - १६१ - इदम् अस्ति इणः यण् भवति ।

१५१ - १६१ - ततः एः अनेकाचः ।

१५२ - १६१ - एः च अनेकाचः इणः यण् भवति ।

१५३ - १६१ - ततः असंयोगपूर्वस्य ।

१५४ - १६१ - एः अनेकाचः इति एव ।

१५५ - १६१ - असवर्णग्रहणम् एव तर्हि ज्ञापकम् ।

१५६ - १६१ - ननु च उक्तम् अर्त्यर्थम् एतत् स्यात् इति ।

१५७ - १६१ - न एकम् उदाहरणम् असवर्णग्रहणम् प्रयोजयति ।

१५८ - १६१ - एवम् अपि स्थानिवद्भावात् इयङ् न प्राप्नोति ।

१५९ - १६१ - अथ सति अपि विप्रतिषेधे यावता स्थानिवद्भावः कथम् एव एतत् सिध्यति ।

१६० - १६१ - यः अनादिष्टात् अचः पूर्वः तस्य विधिम् प्रति स्थानिवद्भावः ।

१६१ - १६१ - आदिष्टात् च एषः अचः पूर्वः भवति ।

१ - ३६ - ष्यङः सम्प्रसारणे पुत्रपत्योः तदादौ अतिप्रसङ्गः ।

२ - ३६ - ष्यङः सम्प्रसारणे पुत्रपत्योः तदादौ अतिप्रसङ्गः भवति ।

३ - ३६ - पुत्रपत्यादौ सम्प्रसारणम् प्राप्नोति ।

४ - ३६ - कारीषगन्ध्यापुत्रकुलम् , कारीषगन्ध्यापतिकुलम् ।

५ - ३६ - वर्णग्रहणात् सिद्धम् ।

६ - ३६ - वर्णग्रहणे एतत् भवति यस्मिन् विधिः तदादौ इति न च इदम् वर्णग्रहणम् ।

७ - ३६ - वर्णग्रहणे इति चेत् तदन्तप्रतिषेधः ।

८ - ३६ - वर्णग्रहणे इति चेत् तदन्तस्य प्रतिषेधः वक्तव्यः ।

९ - ३६ - पुत्रपत्यन्ते सम्प्रसारणम् प्राप्नोति ।

१० - ३६ - कारीषगन्ध्यापरमपुत्रः , कारीषगन्ध्यापरमपतिः ।

११ - ३६ - कौमुदगन्ध्यापरमपुत्रः , कौमुदगन्ध्यापरमपतिः ।

१२ - ३६ - किम् कारणम् ।

१३ - ३६ - यत्र हि तदादिविधिः न अस्ति तदन्तविधिना तत्र भवितव्यम् ।

१४ - ३६ - सिद्धम् तु उत्तरपदवचनात् ।

१५ - ३६ - सिद्धम् एतत् ।

१६ - ३६ - कथम् ।

१७ - ३६ - उत्तरपदवचनात् ।

१८ - ३६ - पुत्रपत्योः उत्तरपदयोः इति वक्तव्यम् ।

१९ - ३६ - तत् तर्हि वक्तव्यम् ।

२० - ३६ - न वक्तव्यम् ।

२१ - ३६ - पूर्वपदम् उत्तरपदम् इति सम्बन्धिशब्दौ एतौ ।

२२ - ३६ - सति पूर्वपदे उत्तरपदम् भवति सति च उत्तरपदे पूर्वपदम् इति ।

२३ - ३६ - न च अत्र पुत्रपती उत्तरपदे ।

२४ - ३६ - इह अपि तर्हि न प्राप्नोति ।

२५ - ३६ - कारीषगन्धीपुत्रः , कारीषगन्धीपतिः इति ।

२६ - ३६ - किम् कारणम् ।

२७ - ३६ - पूर्वपदम् इति उच्यते ।

२८ - ३६ - न हि अत्र ष्यङ् पूर्वपदम् अस्ति ।

२९ - ३६ - ष्यङन्तम् एतत् पूर्वपदम् ।

३० - ३६ - कथम् ।

३१ - ३६ - प्रत्ययग्रहणे यस्मात् सः तदादेः ग्रहणम् भवति ।

३२ - ३६ - यदि प्रत्ययग्रहणे यस्मात् सः तदादेः ग्रहणम् भवति इति उच्यते परमकारीषगन्धीपुत्रः , परमकारीषगन्धीपतिः इति न सिध्यति ।

३३ - ३६ - प्रत्ययग्रहणे यस्मात् सः तदादेः ग्रहणम् भवति अस्त्रीप्रत्ययेन इति ।

३४ - ३६ - यदि अस्त्रीप्रत्ययेन इति उच्यते अतिक्रान्तः कारीषगन्ध्याम् अतिकारीषगन्ध्यः , तस्य पुत्रः अतिकारीषगन्ध्यपुत्रः , अतिकारीषगन्ध्यपतिः इति अत्र अपि प्राप्नोति ।

३५ - ३६ - अस्त्रीप्रत्ययेन अनुपसर्जनेन ।

३६ - ३६ - यः हि उपसर्जनम् स्त्रीप्रत्ययः भवति एषा तत्र परिभाषा प्रत्ययग्रहणे यस्मात् सः तदादेः ग्रहणम् भवति इति ।

१ - १५६ - ष्यङन्ते यावन्तः यणः तेषाम् सर्वेषाम् सम्प्रसारणम् प्राप्नोति ।

२ - १५६ - वाराहिपुत्रः , तार्णकर्णीपुत्रः ।

३ - १५६ - तत्र अप्रत्ययस्थस्य प्रतिषेधः वक्तव्यः ।

४ - १५६ - यथागृहीतस्य आदेशवचनात् अप्रत्ययस्थे सिद्धम् ।

५ - १५६ - निर्दिश्यमानस्य आदेशाः भवन्ति इति एवम् अप्रत्ययस्थस्य न भविष्यति ।

६ - १५६ - अनन्त्यविकारे अन्त्यसदेशस्य वा ।

७ - १५६ - अथ वा अनन्त्यविकारे अन्त्यसदेशस्य कार्यम् भवति इति एषा परिभाषा कर्तव्या ।

८ - १५६ - कः पुनः अत्र विशेषः एषा वा परिभाषा क्रियेत अप्रत्ययस्थस्य वा प्रतिषेधः उच्येत ।

९ - १५६ - अवश्यम् एषा परिभाषा कर्तव्या ।

१० - १५६ - बहूनि एतस्याः परिभाषायाः प्रयोजनानि ।

११ - १५६ - कानि ।

१२ - १५६ - प्रयोजनम् न सम्प्रसारणे सम्प्रसारणम् ।

१३ - १५६ - न सम्प्रसारणे सम्प्रसारणम् इति एतत् न वक्तव्यम् भवति ।

१४ - १५६ - कथम् व्यधेः विद्धः इति ।

१५ - १५६ - अनन्त्यविकारे अन्त्यसदेशस्य कार्यम् भवति इति न दोषः भवति ।

१६ - १५६ - न एतत् अस्ति प्रयोजनम् ।

१७ - १५६ - क्रियते न्यासे एव ।

१८ - १५६ - सान्तमहतः दीर्घत्वे ।

१९ - १५६ - सान्तमहतः दीर्घत्वे प्रयोजनम् ।

२० - १५६ - पयांसि, यशांसि ।

२१ - १५६ - प इति अस्य अपि प्राप्नोति ।

२२ - १५६ - अनन्त्यविकारे अन्त्यसदेशस्य कार्यम् भवति इति न दोषः भवति ।

२३ - १५६ - एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् ।

२४ - १५६ - नोपधायाः इति तत्र वर्तते ।

२५ - १५६ - एवम् अपि अनांसि, मनांसि इति अत्र अपि प्राप्नोति ।

२६ - १५६ - न एषः दोषः ।

२७ - १५६ - सान्तसंयोगेन नोपधाम् विशेषयिष्यामः ।

२८ - १५६ - सान्तसंयोगस्य नोपाधायाः इति ।

२९ - १५६ - एवम् अपि हंसशिरांसि , ध्वंसशिरांसै इति अत्र अपि प्राप्नोति ।

३० - १५६ - न एषः दोषः ।

३१ - १५६ - हम्मतेः हंसः ।

३२ - १५६ - कः पुनः आह हम्मतेः हंसः इति ।

३३ - १५६ - किम् तर्हि हन्तेः हंसः ।

३४ - १५६ - हन्ति अध्वानम् इति ।

३५ - १५६ - एवम् तर्हि सर्वनामस्थाने इति वर्तते ।

३६ - १५६ - सर्वनामस्थानपरतया सान्तसंयोगम् विशेषयिष्यामः ।

३७ - १५६ - सर्वनामस्थानपरस्य सान्तसंयोगस्य नोपाधायाः इति ।

३८ - १५६ - अन्कारान्तस्य अल्लोपे ।

३९ - १५६ - अन्कारान्तस्य अल्लोपे प्रयोजनम् ।

४० - १५६ - तक्ष्णा , तक्ष्णे इति ।

४१ - १५६ - त इति अत्र अपि प्राप्नोति ।

४२ - १५६ - अनन्त्यविकारे अन्त्यसदेशस्य कार्यम् भवति इति न दोषः भवति ।

४३ - १५६ - एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् ।

४४ - १५६ - अना अकारम् विशेषयिष्यामः ।

४५ - १५६ - अनः यः अकारः इति ।

४६ - १५६ - एवम् अपि अनसा , अनसे इति अत्र अपि प्राप्नोति ।

४७ - १५६ - अन्कारेण अङ्गम् विशेषयिष्यामः ।

४८ - १५६ - अन्कारान्तस्य अङ्गस्य अनः यः अकारः इति ।

४९ - १५६ - एवम् अपि अनस्तक्ष्णा , अनस्तक्ष्णे इति अत्र अपि प्राप्नोति ।

५० - १५६ - एवम् तर्हि कार्यकालम् सञ्ज्ञापरिभाषम् ।

५१ - १५६ - यत्र कार्यम् तत्र उपस्थितम् द्रष्टव्यम् ।

५२ - १५६ - भस्य इति उपस्थितम् इदम् भवति यचि भम् इति ।

५३ - १५६ - तत्र यजादिपरत्या अन्कारम् विशेषयिष्यामः अना अकारम् ।

५४ - १५६ - यजादिपरस्य अनः यः अकारः इति ।

५५ - १५६ - मृजेः वृद्धिविधौ ।

५६ - १५६ - मृजेः वृद्धिविधौ प्रयोजनम् ।

५७ - १५६ - न्यमार्ट् ।

५८ - १५६ - अटः अपि वृद्धिः प्राप्नोति ।

५९ - १५६ - अनन्त्यविकारे अन्त्यसदेशस्य कार्यम् भवति इति न दोषः भवति ।

६० - १५६ - एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् ।

६१ - १५६ - यथापरिभाषितम् इकः गुणवृद्धी इति इकः एव वृद्धिः भविष्यति ।

६२ - १५६ - एवम् अपि मिमार्जिषति इति अत्र प्राप्नोति ।

६३ - १५६ - अस्तु ।

६४ - १५६ - अभ्यासनिर्ह्रासेन ह्रस्वः भविष्यति ।

६५ - १५६ - वसोः सम्प्रसारणे च ।

६६ - १५६ - वसोः सम्प्रसारणे च प्रयोजनम् ।

६७ - १५६ - विदुषः पश्य ।

६८ - १५६ - विदिवकारस्य अपि प्राप्नोति ।

६९ - १५६ - अनन्त्यविकारे अन्त्यसदेशस्य कार्यम् भवति इति न दोषः भवति ।

७० - १५६ - एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् ।

७१ - १५६ - न सम्प्रसारणे सम्प्रसारणम् इति प्रतिषेधः भविष्यति ।

७२ - १५६ - दकारेण (ऋइद्कारेण - व्यवहितत्वात् न प्राप्नोति ।

७३ - १५६ - एवम् तर्हि निर्दिश्यमानस्य आदेशाः भवन्ति इति न भविष्यति ।

७४ - १५६ - युवादीनाम् च ।

७५ - १५६ - युवादीनाम् च सम्प्रसारणे प्रयोजनम् ।

७६ - १५६ - यूनः , यूना , यूने ।

७७ - १५६ - यकारस्य अपि प्राप्नोति ।

७८ - १५६ - अनन्त्यविकारे अन्त्यसदेशस्य कार्यम् भवति इति न दोषः भवति ।

७९ - १५६ - एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् ।

८० - १५६ - न सम्प्रसारणे सम्प्रसारणम् इति न भविष्यति ।

८१ - १५६ - उकारेण व्यवहितत्वात् न प्राप्नोति ।

८२ - १५६ - एकादेशे कृते न अस्ति व्यवधानम् ।

८३ - १५६ - एकादेशः पूर्वविधौ स्थानिवत् भवति इति स्थानिवद्भावात् व्यवधानम् एव ।

८४ - १५६ - एवम् तर्हि समानाङ्गग्रहणम् अत्र चोदयिष्यति ।

८५ - १५६ - र्वोः उपधाग्रहणम् च ।

८६ - १५६ - र्वोः उपधाग्रहणम् च न कर्तव्यम् भवति ।

८७ - १५६ - इह कस्मात् न भवति ।

८८ - १५६ - अबिभः भवान् ।

८९ - १५६ - अनन्त्यविकारे अन्त्यसदेशस्य कार्यम् भवति इति न दोषः भवति ।

९० - १५६ - एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् ।

९१ - १५६ - क्रियते न्यासे एव ।

९२ - १५६ - आदित्यदादिविधिसंयोगादिलोपकुत्वढत्वभष्भावषत्वणत्वेषु अतिप्रसङ्गः ।

९३ - १५६ - आदिविधौ अतिप्रसङ्गः भवति ।

९४ - १५६ - धात्वादेः षः सः ।

९५ - १५६ - णः नः ।

९६ - १५६ - इह एव स्यात् ।

९७ - १५६ - नेता , सोता ।

९८ - १५६ - इह न स्यात् ।

९९ - १५६ - नमति , सिञ्चति ।

१०० - १५६ - आदि ।

१०१ - १५६ - त्यदादिविधि ।

१०२ - १५६ - इह एव स्यात् ।

१०३ - १५६ - तत् , सः ।

१०४ - १५६ - त्यत् , स्यः इति अत्र न स्यात् ।

१०५ - १५६ - त्यदादिविधि ।

१०६ - १५६ - संयोगादिलोप ।

१०७ - १५६ - इह एव स्यात् ।

१०८ - १५६ - मङ्क्ता ।

१०९ - १५६ - मङ्क्तव्यम् इति अत्र न स्यात् ।

११० - १५६ - संयोगादिलोप ।

१११ - १५६ - कुत्व ।

११२ - १५६ - इह एव स्यात् ।

११३ - १५६ - पक्ता ।

११४ - १५६ - पक्तव्यम्भष्भाव ।

११५ - १५६ - इति अत्र न स्यात् ।

११६ - १५६ - कुत्व ।

११७ - १५६ - ढत्व ।

११८ - १५६ - इह एव स्यात् ।

११९ - १५६ - लेढा ।

१२० - १५६ - लेढव्यम् इति अत्र न स्यात् ।

१२१ - १५६ - ढत्व ।

१२२ - १५६ - भष्भाव ।

१२३ - १५६ - इह एव स्यात् ।

१२४ - १५६ - अभुत्सि ।

१२५ - १५६ - अभुत्साताम् इति अत्र न स्यात् ।

१२६ - १५६ - भष्भाव ।

१२७ - १५६ - षत्व ।

१२८ - १५६ - इह एव स्यात् ।

१२९ - १५६ - द्रष्टा ।

१३० - १५६ - द्रष्टव्यम् इति अत्र न स्यात् ।

१३१ - १५६ - षत्व ।

१३२ - १५६ - णत्व ।

१३३ - १५६ - इह एव स्यात् ।

१३४ - १५६ - माषावापेण ।

१३५ - १५६ - माषावापाणाम् इति अत्र न स्यात् ।

१३६ - १५६ - णत्व ।

१३७ - १५६ - एते दोषाः समाः भूयांसः वा ।

१३८ - १५६ - तस्मात् न अर्थः अनया परिभाषया ।

१३९ - १५६ - न हि दोषा सन्ति इति परिभाषा न कर्तव्या लक्षणम् वा न प्रणेयम् ।

१४० - १५६ - न हि भिक्षुकाः सन्ति इति स्थाल्यः न अधिश्रीयन्ते न च मृगाः सन्ति इति यवाः न उप्यन्ते ।

१४१ - १५६ - दोषाः खलु अपि साकल्येन परिगणिताः प्रयोजनानाम् उदाहरणमात्रम् ।

१४२ - १५६ - कुत एतत् ।

१४३ - १५६ - न हि दोषाणाम् लक्षणम् अस्ति ।

१४४ - १५६ - तस्मात् यानि एतस्याः परिभाषायाः प्रयोजनानि तदर्थम् एषा परिभाषा कर्तव्या प्रतिविधेयम् च दोषेषु ।

१४५ - १५६ - इदम् प्रतिविधीयते ।

१४६ - १५६ - उदात्तनिर्देशात् सिद्धम् ।

१४७ - १५६ - यत्र एषा परिभाषा इष्यते तत्र उदात्तनिर्देशः कर्तव्यः ।

१४८ - १५६ - ततः वक्तव्यम् अनन्त्यविकारे अन्त्यसदेशस्य कार्यम् भवति उदात्तनिर्देशे इति ।

१४९ - १५६ - सः तर्हि उदात्तनिर्देश्ः कर्तव्यः ।

१५० - १५६ - न कर्तव्यः ।

१५१ - १५६ - यत्र एव अन्त्यसदेशः च अनन्त्यसदेशः च युगपत् समवस्थितौ तत्र एषा परिभाषा भवति ।

१५२ - १५६ - दोषेषु च अन्यत्र अन्त्यसदेशः अन्यत्र अनन्त्यसदेशः ।

१५३ - १५६ - प्रयोजनेषु पुनः तत्र एव अन्त्यसदेशः च अनन्त्यसदेशः च ।

१५४ - १५६ - तथाजातीयकानि खलु अपि आचार्येण प्रयोजनानि पठितानि यानि उभयवन्ति ।

१५५ - १५६ - इदम् एकम् यथा दोषः तथा र्वोः उपधाग्रहणम् इति ।

१५६ - १५६ - तत् च अपि क्रियते न्यासे एव ।

१ - ९ - मातच् ।

२ - ९ - कारीषगन्ध्या माता अस्य कारीषगन्धीमातः , कारीषगन्ध्यामातः ।

३ - ९ - मातच् ।

४ - ९ - मातृक ।

५ - ९ - कारीषगन्धीमातृकः , कारीषगन्ध्यामातृकः ।

६ - ९ - मातृक ।

७ - ९ - मातृ ।

८ - ९ - कारीषगन्धीमाता , कारीषगन्ध्यामाता ।

९ - ९ - मातृ ।

१ - ३९ - वयिग्रहणम् किमर्थम् न वेञ् यजादिषु पठ्यते वेञः च वयिः आदेशः क्रियते तत्र यजादीनाम् किति इति एव सिद्धम् ।

२ - ३९ - तत्र एतत् स्यात् ।

३ - ३९ - ङिदर्थः अयम् आरम्भः इति ।

४ - ३९ - तत् च न ।

५ - ३९ - लिटि अयम् आदेशः लिट् च कित् एव ।

६ - ३९ - अतः उत्तरम् पठति ।

७ - ३९ - वयिग्रहणम् वेञः प्रतिषेधात् ।

८ - ३९ - वयिग्रहणम् क्रियते वेञः प्रतिषेधात् ।

९ - ३९ - वेञः लिटि प्रतिषेधम् वक्ष्यति ।

१० - ३९ - सः वयेः मा भूत् इति ।

११ - ३९ - यथा एव हि वेञ्ग्रहणात् विधिः प्रार्थ्यते एवम् प्रतिषेधः अपि प्राप्नोति ।

१२ - ३९ - न वा यकारप्रतिषेधः ज्ञापकः अप्रतिषेधस्य ।

१३ - ३९ - न वा एषः दोषः ।

१४ - ३९ - किम् कारणम् ।

१५ - ३९ - यत् अयम् लिटि वयः यः इति वयेः यकारस्य सम्प्रसारणप्रतिषेधम् शास्ति तत् ज्ञापति आचार्यः न वेञ्ग्रहणात् सम्प्रसारणप्रतिषेधः भवति इति ।

१६ - ३९ - न एतत् अस्ति ज्ञापकम् ।

१७ - ३९ - पिति अभ्यासार्थम् एतत् स्यात् ।

१८ - ३९ - वयेः पित्सु वचनेषु अभ्यासस्य यकारस्य सम्प्रसारणम् मा भूत् इति ।

१९ - ३९ - ननु च वेञ्ग्रहणात् वयेः पित्सु अपि वचनेषु अभ्यासयकारस्य सम्प्रसारणप्रतिषेधः सिद्धः ।

२० - ३९ - न सिध्यति ।

२१ - ३९ - किम् कारणम् ।

२२ - ३९ - किति इति तत्र अनुवर्तते ।

२३ - ३९ - एवम् अपि वयेः पित्सु अपि वचनेषु अभ्यासयकारस्य सम्प्रसारणम् न प्राप्नोति ।

२४ - ३९ - किम् कारणम् ।

२५ - ३९ - हलादिशेषेण बाध्यते ।

२६ - ३९ - न अत्र हलादिशेषः प्राप्नोति ।

२७ - ३९ - किम् कारणम् ।

२८ - ३९ - वक्ष्यति हि एतत् अभ्याससम्प्रसारणम् हलादिशेषात् विप्रतिषेधेन इति ।

२९ - ३९ - सः एषः वयेः यकारस्य सम्प्रसारणप्रतिषेधः पिति अभ्यासार्थः न ज्ञापकार्थः भवति ।

३० - ३९ - पिति अभ्यासार्थम् इति चेत् न अविशिष्टत्वात् ।

३१ - ३९ - पिति अभ्यासार्थम् इति चेत् तत् न ।

३२ - ३९ - किम् कारणम् ।

३३ - ३९ - अविशिष्टत्वात् ।

३४ - ३९ - अविशेषेण प्रतिषेधः ।

३५ - ३९ - निवृत्तम् तत्र किति इति ।

३६ - ३९ - आतः च अविशेषेण ।

३७ - ३९ - वेञः अपि हि पित्सु वचनेषु अभ्यासस्य सम्प्रसारणम् न इष्यते ।

३८ - ३९ - ववौ वविथ इति ।

३९ - ३९ - विकृतिग्रहणम् खलु अपि प्रतिषेधे क्रियते न च विकृतिः प्रकृतिम् गृह्णाति ।

१ - ५ - ग्रहिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनाम् अविशेषः ।

२ - ५ - यत् उच्यते वृश्चेः अविशेषः इति तत् न ।

३ - ५ - यदि अत्र रेफस्य सम्प्रसारणम् न स्यात् वकारस्य प्रसज्येत ।

४ - ५ - रेफस्य पुनः सम्प्रसारणे सति उः अदत्त्वस्य स्थानिवद्भावात् न सम्प्रसारणे सम्प्रसारणम् इति प्रतिषेधः सिद्धः भवति ।

५ - ५ - तस्मात् वक्तव्यम् ग्रहेः अविषेषः पृच्छतिभृज्जत्योः अविशेषः इति ।

१ - २६ - अथ उभयग्रहणम् किमर्थम् ।

२ - २६ - उभयेषाम् अभ्यासस्य सम्प्रसारणम् यथा स्यात् वचिस्वपियजादीनाम् ग्रहादीनाम् च ।

३ - २६ - न एतत् अस्ति प्रयोजनम् ।

४ - २६ - प्रकृतम् उभयेषाम् ग्रहणम् अनुवर्तते ।

५ - २६ - यदि अनुवर्तते ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनाम् ङिति च इति यजादीनाम् ङिति अपि प्राप्नोति ।

६ - २६ - न एषः दोषः ।

७ - २६ - सम्बन्धम् अनुवर्तिष्यते ।

८ - २६ - वचिस्वपियजादीनाम् किति ।

९ - २६ - ग्रहादीनाम् ङिति च वचिस्वपियजादीनाम् किति ।

१० - २६ - ततः लिटि अभ्यासस्य उभयेषाम् ।

११ - २६ - किति ङिति इति निवृत्तम् ।

१२ - २६ - अथ वा मण्डूकगतयः अधिकाराः ।

१३ - २६ - यथा मण्डूकाः उत्प्लुत्य उत्प्लुत्य गच्छन्ति तद्वत् अधिकाराः ।

१४ - २६ - अथ वा एकयोगः करिष्यते ।

१५ - २६ - वचिस्वपियजादीनाम् किति ग्रहादीनाम् ङिति च इति ।

१६ - २६ - ततः लिटि अभ्यासस्य इति ।

१७ - २६ - न च एकयोगे अनुवृत्तिः भवति ।

१८ - २६ - अथ वा उभयम् निवृत्तम् ।

१९ - २६ - तत् अपेक्षिष्यामहे ।

२० - २६ - इदम् तर्हि उभयेषाङ्ग्रहणस्य प्रयोजनम् ।

२१ - २६ - उभयेषाम् अभ्यासस्य सम्प्रसारणम् एव यथा स्यात् ।

२२ - २६ - यत् अन्यत् प्राप्नोति तत् मा भूत् इति ।

२३ - २६ - किम् च अन्यत् प्राप्नोति ।

२४ - २६ - हलादिशेषः ।

२५ - २६ - अभ्याससम्प्रसारणम् हलादिशेषात् विप्रतिषेधेन इति वक्ष्यति ।

२६ - २६ - सः पूर्वविप्रतिषेधः न पठितव्यः भवति ।

१ - ६१ - अभ्याससम्प्रसारणम् हलादिशेषात् विप्रतिषेधेन ।

२ - ६१ - अभ्याससम्प्रसारणम् हलादिशेषात् भवति [भवति हलादिशेषात् ऋ] विप्रतिषेधेन ।

३ - ६१ - अभ्याससम्प्रसारणस्य अवकाशः इयाज, उवाप ।

४ - ६१ - हलादिशेषस्य अवकाशः बिभिदतुः , बिभिदुः ।

५ - ६१ - इह उभयम् प्राप्नोति विव्याध , विव्यधिथ ।

६ - ६१ - अभ्याससम्प्रसारणम् भवति पूर्वविप्रतिषेधेन ।

७ - ६१ - सः तर्हि पूर्वविप्रतिषेधः वक्तव्यः ।

८ - ६१ - न वा सम्प्रसारणाश्रयबलीयस्त्वात् अन्यत्र अपि ।

९ - ६१ - न वा वक्तव्यः ।

१० - ६१ - किम् कारणम् ।

११ - ६१ - सम्प्रसारणाश्रयबलीयस्त्वात् अन्यत्र अपि ।

१२ - ६१ - सम्प्रसारणम् सम्प्रसारणाश्रयम् च बलीयः भवति इति वक्तव्यम् ।

१३ - ६१ - अन्यत्र अपि न अवश्यम् इह एव वक्तव्यम् ।

१४ - ६१ - किम् प्रयोजनम् ।

१५ - ६१ - प्रयोजनम् रमाल्लोपेयिअङ्यणः ।

१६ - ६१ - रम् ।

१७ - ६१ - भृष्टः, भृष्टवान् ।

१८ - ६१ - सम्प्रसारणम् च प्राप्नोति रम्भावः च ।

१९ - ६१ - परत्वात् रम्भावः स्यात् ।

२० - ६१ - सम्प्रसारणम् बलीयः भवति इति वक्तव्यम् सम्प्रसारणम् यथा स्यात् ।

२१ - ६१ - रम् ।

२२ - ६१ - आल्लोपः ।

२३ - ६१ - जुहुवतुः , जुहुवुः ।

२४ - ६१ - सम्प्रसारणम् च प्राप्नोति आल्लोपः च ।

२५ - ६१ - परत्वात् आल्लोपः स्यात् ।

२६ - ६१ - सम्प्रसारणम् बलीयः भवति इति वक्तव्यम् सम्प्रसारणम् यथा स्यात् ।

२७ - ६१ - सम्प्रसारणे कृते पूर्वत्वम् च प्राप्नोति आल्लोपः च ।

२८ - ६१ - परत्वात् आल्लोपः स्यात् ।

२९ - ६१ - सम्प्रसारणाश्रयम् बलीयः भवति इति वक्तव्यम् पूर्वत्वम् यथा स्यात् ।

३० - ६१ - इयङ् ।

३१ - ६१ - शुशुवतुः , शुशुवुः ।

३२ - ६१ - सम्प्रसारणम् च प्राप्नोति इयङादेशः च ।

३३ - ६१ - परत्वात् इयङादेशः स्यात् ।

३४ - ६१ - सम्प्रसारणम् बलीयः भवति इति वक्तव्यम् सम्प्रसारणम् यथा स्यात् ।

३५ - ६१ - यण् ।

३६ - ६१ - सम्प्रसारणे कृते पूर्वत्वम् च प्राप्नोति यणादेशः च ।

३७ - ६१ - परत्वात् यणादेशः स्यात् ।

३८ - ६१ - सम्प्रसारणाश्रयम् बलीयः भवति इति वक्तव्यम् पूर्वत्वम् यथा स्यात् ।

३९ - ६१ - इयङ् ।

४० - ६१ - न एतानि सन्ति प्रयोजनानि ।

४१ - ६१ - यत् तावत् उच्यते रम् इति इदम् इह सम्प्रधार्यम् रम्भावः क्रियताम् सम्प्रसारणम् इति ।

४२ - ६१ - किम् अत्र कर्तव्यम् ।

४३ - ६१ - परत्वात् रम्भावः ।

४४ - ६१ - नित्यम् सम्प्रसारणम् ।

४५ - ६१ - कृते अपि रम्भाबे प्राप्नोति अकृते अपि ।

४६ - ६१ - रम्भावः अपि नित्यः ।

४७ - ६१ - कृते अपि सम्प्रसारणे प्राप्नोति अकृते अपि ।

४८ - ६१ - कथम् ।

४९ - ६१ - यः असौ ऋकारे रेफः तस्य च उपधायाः च प्राप्नोति ।

५० - ६१ - अनित्यः रम्भावः ।

५१ - ६१ - न हि कृते सम्प्रसारणे प्राप्नोति ।

५२ - ६१ - किम् कारणम् ।

५३ - ६१ - उपदेशे इति वर्तते ।

५४ - ६१ - तत् च अवश्यम् उपदेशग्रहणम् अनुवर्त्यम् बरीभृज्यते इति एवमर्थम् ।

५५ - ६१ - आल्लोपेयङ्यणः इति ।

५६ - ६१ - नित्यम् सम्प्रसारणम् ।

५७ - ६१ - अन्तरङ्गम् पूर्वत्वम् ।

५८ - ६१ - तत् एतत् अनन्यार्थम् सम्प्रसारणाश्रयम् बलीयः भवति इति वक्तव्यम् पूर्वविप्रतिषेधः वा वक्तव्यः ।

५९ - ६१ - उभयम् न वक्तव्यम् ।

६० - ६१ - उक्तम् अत्र उभयेषाङ्ग्रहणस्य प्रयोजनम् उभयेषाम् अभ्यासस्य सम्प्रसारणम् एव यथा स्यात् ।

६१ - ६१ - यत् अन्यत् प्राप्नोति तत् मा भूत् इति ।

१ - ८ - व्यचेः कुटादित्वम् अनसि अञ्णिति सम्प्रसारणार्थम् ।

२ - ८ - व्यचेः कुटादित्वम् अनसि इति वक्तव्यम् ।

३ - ८ - किम् प्रयोजनम् ।

४ - ८ - अञ्णिति सम्प्रसारणार्थम् ।

५ - ८ - अञ्णिति सम्प्रसारणम् यथा स्यात् ।

६ - ८ - उद्विचिता , उद्विचितुम् , उद्विचितव्यम् ।

७ - ८ - अनसि इति किमर्थम् ।

८ - ८ - उरुव्यचाः कण्टकः ।

१ - ३ - चङ्ग्रहणम् शक्यम् अकर्तुम् ।

२ - ३ - कथम् ।

३ - ३ - ङिति इति वर्तते न च अन्यः स्वापेः ङित् अस्ति अन्यत् अतः चङः ।

१ - ११ - वशेः यङि प्रतिषेधः ।

२ - ११ - वशेः यङि प्रतिषेधः वक्तव्यः सम्प्रसारणस्य ।

३ - ११ - वावश्यते ।

४ - ११ - क्व मा भूत् ।

५ - ११ - उष्टः , उशन्ति इति ।

६ - ११ - सः तर्हि तथा प्रतिषेधः वक्तव्यः ।

७ - ११ - न वक्तव्यः ।

८ - ११ - यङि इति वर्तते ।

९ - ११ - एवम् तर्हि अन्वाचष्टे यङि इति वर्तते इति ।

१० - ११ - न एतत् अन्वाख्येयम् अधिकाराः अनुवर्तन्ते इति ।

११ - ११ - एषः एव न्यायः यत् उत अधिकाराः अनुवर्तेरन् इति ।

१ - ११ - किम् निपात्यते ।

२ - ११ - श्रास्रप्योः शृभावः ।

३ - ११ - श्रास्रप्योः शृभावः निपात्यते ।

४ - ११ - क्षीरहविषोः इति वक्तव्यम् ।

५ - ११ - शृतम् क्षीरम् ।

६ - ११ - शृतम् हविः ।

७ - ११ - क्व मा भूत् ।

८ - ११ - श्राणा यवागूः , श्रपिता यवागूः इति ।

९ - ११ - श्रपेः शृतम् अन्यत्र हेतोः ।

१० - ११ - श्रपेः शृतम् अन्यत्र हेतोः इति वक्तव्यम् इह मा भूत् ।

११ - ११ - श्रपितम् क्षीरम् देवदत्तेन यज्ञदत्तेन इति ।

१ - १४ - आङ्पूर्वात् अन्धूधसोः ।

२ - १४ - आङ्पूर्वात् अन्धूधसोः इति वक्तव्यम् ।

३ - १४ - आपीनः अन्धुः , आपीनम् ऊधः ।

४ - १४ - किम् प्रयोजनम् ।

५ - १४ - नियमार्थम् ।

६ - १४ - आङ्पूर्वात् अन्धूधसोः एव ।

७ - १४ - क्व मा भूत् ।

८ - १४ - आप्यानः चन्द्रमाः इति ।

९ - १४ - उभयतः नियमः च अयम् द्रष्टव्यः ।

१० - १४ - आङ्पूर्वात् एव अन्धूधसोः , अन्धूधसोः एव आङ्पूर्वात् इति ।

११ - १४ - क्व मा भूत् ।

१२ - १४ - प्रप्यानः अन्धुः , प्रप्यानम् ऊधः ।

१३ - १४ - आङ्पूर्वात् च एष नियमः द्रष्टव्यः ।

१४ - १४ - भवति हि पीनम् मुखम् , पीनाः शम्बट्यः , श्लक्ष्णपीनमुखी कन्या इति ।

१ - ३१ - श्वेः लिटि अभ्यासलक्षणप्रतिषेधः ।

२ - ३१ - श्वेः लिटि अभ्यासलक्षणम् सम्प्रसारणम् नित्यम् प्राप्नोति ।

३ - ३१ - तस्य प्रतिषेधः वक्तव्यः ।

४ - ३१ - शिश्वियतुः , शिश्वियुः ।

५ - ३१ - किम् उच्यते लिटि अभ्यासलक्षणस्य इति न पुनः किल्लक्षणस्य अपि ।

६ - ३१ - किल्लक्षणम् अपि हि नित्यम् अत्र प्राप्नोति ।

७ - ३१ - किल्लक्षणम् श्वयतिलक्षणम् बाधिष्यते ।

८ - ३१ - यथा एव तर्हि किल्लक्षणम् श्वयतिलक्षणम् बाधते एवम् अभ्यासलक्षणम् अपि बाधेत ।

९ - ३१ - न ब्रूमः अपवादत्वात् किल्लक्षणम् श्वयतिलक्षणम् बाधिष्यते इति ।

१० - ३१ - किम् तर्हि ।

११ - ३१ - परत्वात् ।

१२ - ३१ - श्वयतिलक्षणस्य अवकाशः पिति वचनानि ।

१३ - ३१ - शुशाव, शुशविथ , शिश्वाय, शिश्वयिथ ।

१४ - ३१ - किल्लक्षणस्य अवकाशः अन्ये कितः ।

१५ - ३१ - शूनः, शूनवान् ।

१६ - ३१ - इह उभयम् प्राप्नोति ।

१७ - ३१ - शिश्वियतुः , शिश्वियुः इति ।

१८ - ३१ - श्वयतिलक्षणम् भवति विप्रतिषेधेन ।

१९ - ३१ - अभ्यासलक्षणात् अपि तर्हि श्वयतिलक्षणम् भविष्यति विप्रतिषेधेन ।

२० - ३१ - अभ्यासलक्षणस्य अवकाशः अन्ये यजादयः ।

२१ - ३१ - इयाज, उवाप ।

२२ - ३१ - श्वयतिलक्षणस्य अवकाशः परम् धातुरूपम् ।

२३ - ३१ - शुशुवतुः , शुशुवुः , शुशुविथ ।

२४ - ३१ - श्वयतेः अभ्यासस्य उभयम् प्राप्नोति ।

२५ - ३१ - शिशिवियतुः , शिश्वियुः ।

२६ - ३१ - श्वयतिलक्षणम् भविष्यति विप्रतिषेधेन ।

२७ - ३१ - न एषः युक्तः विप्रतिषेधः ।

२८ - ३१ - न हि श्वयतेः अभ्यासस्य अन्ये यजादयः अवकाशः ।

२९ - ३१ - श्वयतेः यजादिषु यः पाठः सः अनवकाशः ।

३० - ३१ - तस्य अनवकाशत्वात् अयुक्तः विप्रतिषेधः ।

३१ - ३१ - तस्मात् सुष्ठु उक्तम् श्वेः लिटि अभ्यासलक्षणप्रतिषेधः इति ।

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2018-01-17T19:36:20.0630000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

binocular fusion

  • द्विनेत्री विलयन 
RANDOM WORD

Did you know?

हिंदू धर्मियांत मुलांचे किंवा मुलींचे कान कां टोचतात?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site