Dictionaries | References

बोध

A Sanskrit English Dictionary | sa  en |   | 
बोध  mfn. mfn. knowing, understanding, [AṣṭāvS.] (cf.g.ज्वला-दि)
बोध  m. m. waking, becoming or being awake, consciousness, [AV.]; [MBh.] &c.
the opening of blossom, bloom, [Cat.]
प्र-√ या   the taking effect (of spells; acc. with , ‘to begin to take effect’), ib.
See also: प्र - √ या
exciting (a perfume), [Var.]
perception, apprehension, thought, knowledge, understanding, intelligence, [Kāv.]; [Rājat.]; [Pur.]
designation, [Sāh.]; [Pāṇ.] Sch.
awakening, arousing, [W.]
making known, informing, instructing, [MW.]
Knowledge personified as a son of बुद्धि, [Pur.]
N. of a man, [MārkP.] (cf.[Pāṇ. 4-1, 107])
pl.N. of a people, [MBh.]

बोध [bōdha] a.  a. Knowing, understanding.
-धः [बुध्-भावे   घञ्]
Perception, knowledge, apprehension, observation, conception; बालानां सुखबोधाय [T. S.]
Idea, thought.
Understanding, intellect, intelligence, wisdom.
Waking up, becoming awake, a waking state, consciousness.
Opening, blooming, expanding.
Instruction, advice, admonition.
Awakening, rousing.
An epithet, designation.
 N. N. of a district.
Exciting (a perfume.) -Comp.
-अतीत a.  a. unknowable, incomprehensible.
-कर a.  a. one who teaches or informs.
(रः) a bard or minstrel who wakes up his master by singing appropriate songs in the morning.
an instructor, a teacher.
-गम्य a.  a. intelligible.
-पूर्व a.  a. intentional, conscious; cf. अबोधपूर्व [Ś.5.2.]
-पूर्वम्   ind. knowingly, consciously.
-वासरः   the eleventh day in the bright half of Kārtika when Viṣṇu is sopposed to rise from his four months' sleep; see [Me.112,] and प्रबोधिनी.

Shabda-Sagara | sa  en |   | 
बोध  m.  (-धः)
1. Wisdom, intellect.
2. A wakening, arousing.
E. बुध् to understand, aff. घञ् .

A dictionary, Marathi and English | mr  en |   | 
Perception; perceived, apprehended, or understood state. 2 Explaining; making known; conveying the knowledge of. 3 Perception or apprehension of; knowledge. Ex. बोध बिंबोनि नाशे अविद्या ॥. 4 Informing; instructing; making acquainted with. 5 S Awakened or aroused state: also awakening or arousing.

 पु. 
जाणीव ; समजूत ; बुद्धि ; ग्रह ; आत्मबोध . म्हणोनि अतिशयें बिषयो सेवावा । तैसा बोधु नोहावा । - ज्ञा ६ . ३४८ .
स्पष्टीकरण ; विशदीकरण ; समजावणी ; माहिती सांगणें .
चित्स्वरुप ; ब्रह्मज्ञान ; पूर्ण माहिती . जे तूंचि तूं सर्वा यया । मा कोणा बोधु कोणा माया । ऐसिया आपेंआप लाघविया । नमों तुज । - ज्ञा १४ . ६ .
उपदेश ; मार्ग ; सूचना ; परिचित करणें .
जागृति ; जागेपणाची स्थिति ; जागृत अवस्था ; प्रबोधित अगर प्रबुद्ध स्थिति . जागणें जैसें आना । बोधाचेनि । - ज्ञा १५ . ५२९ .
फुलांचें उमलणें . [ सं . बुध = जाणणें ]
०गम्य वि.  समजण्याच्या कोटींतलें ; ज्ञान होण्याच्या किंवा समज पडण्याच्या आटोक्यांत असलेला ; याच्या उलट बोधागम्य .
०नीय वि.  स्पष्ट करुन सांगण्यास योग्य ; समजविण्यासारखें ; शिकविण्यास योग्य ; माहिती करुन देण्यासारखें . बोधणें सक्रि . ( काव्य ) बोध करणें ; स्पष्टीकरण करणें ; समजाविणें ; शिकविणें ; ज्ञान सांगणें ; माहिती देणें ; उपदेश करणें . आतां ऐसियापरी बोधसी । तरी निकें आम्हां करिसी । - ज्ञा ३ . १३ . - अक्रि . जाणणें ; समजणें ; बोध होणें ; ज्ञान होणें ; जागृत होणें . तो वीवेकु वेठला । किं प्रबोधु बोधला । - भाए २५३ . [ सं . ]
०क वि.  
समजावून सांगणारा ; अर्थ स्पष्ट करणारा .
उपदेशक ; बोध करणारा ; शिकविणारा ; सुचविणारा .
जागृति करणारा ; जागें करणारा .
०शक्ति  स्त्री. दुसर्‍यास बोध करण्याची शक्ति ; शिकविण्याची योग्यता ; अर्थ स्पष्ट करण्याची लायकी . बोध्दा वि . जाणणारा ; समजणारा . बोधन , ना नस्त्री .
बोध करणें ; उपदेश करणें ; माहिती सांगणें ; दिशा दाखविणें ; सूचना ; मसलत .
जागृति ; जागें करणें . अल्ली आदिलशहाचे बोधनेवरुन त्याकडे आले . - तंजावर येथील मराठी शिलालेख . [ ता . बोधनै ] बोधपर - वि . उपदेश करणारें ; बोध करणारें . बोधलेपण - न . ज्ञानसंपन्नता . येणें थोर बोधलेपणें । तयासि गा देहीं असणें । - ज्ञा १४ . ३१८ . बोधविणें - सक्रि . जाणविणें ; सुचविणें ; माहिती करुन देणें ; समजाविणें ; शिकविणें ; दाखविणें . बोधव्य , बोध्य - वि . स्पष्ट करण्यास , सांगण्यास , शिकविण्यास शक्य , जरुर , योग्य ; बोध करण्यासारखें . बोधा - पु . उपदेश ; मार्ग ; ज्ञान . [ बोध ] बोधागम्य - वि . जाणण्यास कठिण ; न समजण्यासारखें ; अतर्क्य . बोधाभास - पु .
ज्ञानाचा आभास .
( ल . ) जीव . - हंको . बोधित - वि . बोध केलेला , केला गेलेला ; शिक्षित ; सांगितलेला ; समजाविलेला किंवा समजलेला . बोधिनी - स्त्री . कार्तिक शुद्ध एकादशी . या दिवशीं विष्णु जागृत होतो . - वि . बोध करुन देणारी ; समजाविणारी . बाध्य - पु . ज्ञानाचा विषय ; जाणण्याची गोष्ट , पदार्थ . तैसा बोध्यजात गिळितु । बोधु बोधें ये मज आंतु । मिसळला तेथ साद्यंतु । अबोधु गेला । - ज्ञा १८ . ११०६ .

बोध n.  व्यास की ऋक् शिष्य परंपरा में से बौध्य नामक आचार्य के लिये उपलब्ध पाठभेद (बौध्य देखिये) ।
बोध II. n.  एक ऋषि, जो अथर्ववेद में प्रतिबोध नामक ऋषि के साथ निर्दिष्ट [अ.वे.५.३०.१०, ८.१.१३]

Puranic Encyclopaedia  | en  en |   | 
BODHA   A king. In the [Mahābhārata, Sabhā Parva, Chapter 14, Stanza 20], mention is made that this King fled to South India with his brothers and relatives fearing the attack of Jarāsandha.
BODHA(M)   A place in ancient India. It is famous in the Purāṇas. Mention is made about this place in [Mahābhārata. Bhīṣma Parva, Chapter 9, Stanza 39].

Aryabhushan School Dictionary | mr  en |   | 
 m  Perception; knowledge. Instructing; explaining.

Keyword Pages

  |  
  • बोध कथा
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - भगवान
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - मनःशांती
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - कवीचा मोठेपणा
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - स्वप्न
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - एडिसन
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - यशाचे गमक
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - दानाचे मोल
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - ईश्वराचे अस्तित्व
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - मातृभक्ती
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - नैतिकतेचा आदर्श
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - महापुरुष
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - विश्वासाचा सुगंध
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - मदत
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - उज्ज्वल भवितव्यासाठी
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - मनाची एकाग्रता
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - उशिरा येण्याची शिक्षा
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - वडिलांना मदत
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - सत्य
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  • बोधकथा - जनतेचा माणूस
    जीवनातील प्रत्येक सुख दुःखाच्या प्रसंगी कसे आचरण असावे याची जाणीव करून देणार्‍या कथा.
  |  

Related Pages

  |  
  |  
: Folder : Page : Word/Phrase : Person

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.
TOP