Dictionaries | References

दिवा

A Sanskrit English Dictionary | sa  en |   | 
दिवा  n. ind. (for दिवा॑, instr. of 3.दि॑व्) g.स्वरादि, by day (often opposed to न॑क्तम्), [RV.]
दिवा भवति   used also as subst.e.g., [ChUp. iii, 11, 3]
रात्रिस्   (with ), [MBh. ii, 154 &c.]
esp. in beginning of comp.

दिवा [divā]   ind. By day, in the daytime; दिवाभू 'to become day'. -Comp.
-अटनः   a crow.
-अन्ध a.  a. blind by day. (-न्धः) an owl.
-अन्धकी, -अन्धिका   a muskrat.
-अवसानम्   'close of day', evening.
करः the sun; [Ku.1.12;5.48.]
the sun-flower.
कीर्तिः a Chāṇḍāla.
a man of low caste; [Ms.5.85.]
a barber. दिनमिव दिवाकीर्तिस्तीक्ष्णैः क्षुरैः सवितुः करैः [N. 19.55.]
an owl; तस्मिन् कालेऽपि च भवान् दिवाकीर्तिभयार्दितः [Mb.12.138.12.]
चरः a Chāṇḍāla.
a kind of bird (श्यामा).
-नक्तम्   Day and night; [Bhāg.5.22.5.]ind. by day and night.
-निशम्   ind. day and night; चकोरव्रतमालम्ब्य तत्रैवासन् दिवानिशम् [Ks.76.11.]
-पुष्टः, -मणिः   the sun.
-प्रदीपः   'a lamp by day', an obscure man.
भीतः, भीतिः an owl; दिवाकराद्रक्षति यो गुहासु लीनं दिवा- भीतमिवान्धकारम् [Ku.1.12.]
a white lotus (opening at night).
a thief, house-breaker.
-मध्यम्   midday.-रात्रम् ind. day and night; [Ms.5.8.]
-वसुः   the sun.-शय a. sleeping by day; आरुरोह कुमुदाकरोपमां रात्रिजागर- परो दिवाशयः [R.19.34.]
-शयता   sleep by day; रात्रौ दिवाशयतया योऽप्यनुत्थानदूषितः [Rāj. T.5.253.]
-स्वप्नः, -स्वापः   sleep during day-time. (-पः) an owl.

ना.  दीप , दीपक , बत्ती ;
ना.  दिवटी , दिवी , टेंभा , ठाणवई , मशाल ;
ना.  निरंजन , समई ;
ना.  कंदील , पेट्रोमँक्स , मेणबत्ती , लामणदिवा , वॉलशीट ;
ना.  टयूबलाईट , बँटरी , विजेचा दिवा .

A dictionary, Marathi and English | mr  en |   | 
: i.e. to be in extreme sickness. दिव्यावातीनें शोधणें To search closely; to explore every nook and corner, chink and crevice. दिव्यास निरोप देणें-पदर देणें-फूल देणें To extinguish the lamp.
divā ad S By day; in the day time.
divā . Add:--7 Applied ironically to an absolute ignoramus.

क्रि.वि.  दिवसां ; उजेडी . दिवा लग्न , दिवा मुहूर्त . [ सं . ]
 पु. १ दीप ; तेल व वात यांच्या साहाय्याने प्रकाश देणारे साधन ; अलीकडे वीज , धूर यांच्या साहाय्यानेहि हे प्रकाश साधन होते . २ दिवली अर्थ २ पहा . टांगण्याचा दिवा , लांबणदिवा , ओलाणदिवा . हे दिव्याचे आकारावरुन प्रकार पडतात . ३ लग्नांतील कणकेचा केलेला दीप . ४ वैशाख महिन्यांतील अश्विनी आदि करुन पांच नक्षत्रांनी युक्त असे दिवस ( दिवेपंचक ). ५ दिवसे पहा . ६ ( ल . ) मूर्ख ; अज्ञानी . [ सं . दीप , दीपक ; प्रा . दीवओ , अप . दीवड ; हिं . बं दिया ; पं . दीवा सिं . डिओ ]
०लागत   - बेचिराख , उजाड होणे ( प्रात , गांव ).
०कीर्ति  पु. १ ( ल . ) न्हावी ; नापित . २ खालच्या वर्गाचा माणूस ; ज्याचे नांव रात्री घेऊ नये असा . दिवांध पु . घुबड ; दिवाभीत मनुष्य . न पाहती जाले दिवांध । - यथादी १ . ९० .
०लागत   - बेचिराख , उजाड होणे ( प्रात , गांव ).
नाही   - बेचिराख , उजाड होणे ( प्रात , गांव ).
नाही   - बेचिराख , उजाड होणे ( प्रात , गांव ).
०लावणे   वाईट कृत्यांनी प्रसिद्धीस येणे ; अपकीर्ति करणे .
०सरसा करणे    - वात पुढे सारणे किंव तिचा कोळी झाडणे . ( वाप्र . ) दिवे ओवाळणे - ( उप . ) कुचकिमतीचा समजणे ; क्षुद्र लेखणे ; तिरस्कार दाखविणे . अहाहा ! दिवे ओवाळावे त्या प्रीतीवर . - त्राटिका . दिव्याने दिवस काढणे - उजेडणे - रात्रभर जागणे . दिव्याने रात्र , दिवस काढणे - लोटणे - रात्र जागून काढणे ; अतिशय आजारी असणे . दिव्यावातीने शोधणे - प्रत्येक कानाकोपरा बारकाईने शोधणे . दिव्यास निरोप - पदर - फूल - देणे - दिवा मालविणे . म्ह ० १ घरांत दिवा तर देवळांत दिवा = आधी पोटोबा मग विठोबा या अर्थी . २ दिव्याखाली अंधार = प्रत्येक चांगल्यागोष्टीत कांही तरी दोष असतो या अर्थी . सामाशब्द - दिवारात्री - क्रिवि . ( काव्य ) अहोरात्र . दिवालावू - लाव्या - वि . ( ल . ) कुप्रसिद्ध ; ज्याच्याबद्दल फार बोभाटा झाला आहे असा . ( साधित शब्द ) दिवे , दिवेपंचक - पु . दिवा अर्थ ४ पहा . [ दिवा ] दिवेओवाळ्या - ळा - वि . दिवे ओवाळण्यास योग्य ; मूर्ख ; दिवटा . दिवेल - न . २ दिव्यांतील तेल . २ ( गु . ) एरंडीचे तेल ; एरंडेल . पूर्वी एरंड्ल दिव्यांना वापरीत . दिवेलागण , दिवेलावण , दिवेलागणी - स्त्री . १ दिवे लागण्याची , संध्याकाळची वेळ . २ दिवे लावणे ; उजेड करणे ; प्रकाश पाडणे . महामोह सांजवेळेचा वेळी । प्रबोधाची दिवेलावनी केली । - शिशु ६ . दिवे लवणी - स्त्री . ( ल . ) उजाड ; प्रांतात , गांवांत वस्ती करणे ; गांव वसविणे . दिवे लावणीच कौल - उजाड प्रांतांत , गांवांत वस्ती करतांना काही काळपर्यंत कर वसूल न करण्याबद्दलचे सरकारी आज्ञापत्र , हमी , कौल . दिवेलावणे - न . ( तांब्याचा ) लहान दिवा . दिवे सलामी - स्त्री . दिवटीजोहार पहा . संध्याकाळी , दिवे लावणीच्या वेळी बारगीर , मानकरी इ० लोक राजादिकंस जो मुजरा करतात तो . दिवेसळई - सळी - स्त्री . गंधक लावलेली तागाची काडी ; आगकाडी . दिवसलई पहा . दिव्या उजेडी - ज्योती - क्रिवि . दिव्याच्या उजेडाने . दिव्या उजेडीचा - वि . दिव्याचा उजेड असल्यावेळचा . दिव्याची आंवस - अमावस्या - स्त्री . आषाढी अमावस्या . या दिवशी दिव्यांची पूजा करतात . व दिव्याच्या आकाराचे पक्वान्न करुन नैवेद्य दाखवितात व खातात .

Aryabhushan School Dictionary | mr  en |   | 
 m  A lamp; a stand for a lamp.
ad   By day.
घरांत दिवा तर देवळांत दिवा   Charity begins at home.
दिवा लागत नाहीं   (त्या देशांत &c.) A phrase expressive of utter desolation and wildness (of a country &c.)
दिवा लावणें   Acquire celebrity (for evil deeds), become notorious.
दिव्याखाली अंधार   Every good man has some blemish.
दिव्यानें दिवस काढणें-उजडणें   Wake all the night.
दिव्यानें (रात्र, दिवस) काढणें   To have a light burning (all the night or all the day), to be in extreme ill ness.
दिव्यावातीनें शोधणें   To search close, to explore every nook and corner.
दिव्यास निरोप देणें-पदर देणें   To extinguish the lamp.

Related Words

दिवा   दुखणें दिवा पाहून येतें न्‍ फडा पाहून जातें   कधीं न पाहिला दिवा अन्‍ एकदम देखिला आवा   टांगता दिवा   घरांत दिवा तर देवळांत दिवा   कर्‍याचा दिवा   शहाणपणा-शहाणपणाचा दिवा लागणें   वोहटळ-वोहटळीला दिवा   दिवा दिवठणीं आणि बाईल हांतरुणीं   अंधळा लिही थोटा दिवा धरी   दक्षिणचा दिवा   आपल्या भोंवती दिवा ओवाळणें   गगनीं दिवा लावणें   उठाठेवा आणि बोडक्यावर दिवा   अंधळ्यापुढें लाविला दिवा आणि बहिर्‍यापुढें गाइलें गीत   दिवा पाहूण येतें, फडा पाहून जातें   शेणाचा दिवा लाविणें   दिवा लावणें   एका देवळांतले तेल चोरून दुसर्‍या देवळांत दिवा लावणें   मशिदींतील दिवा, उभा केला दावा   एखाद्याच्या मुतानें दिवा पाजळणें   पावसानें डोळे वटारणें, दिवा लावणें   दिवा दिवसं   दिवा उंबर्‍यावर पाजळणें   मुलखांत दिवा लावणें   दिवा दिवसे   दिवा लावी घरांत, मग देवळांत   दिवसां दिवा. रत्रीं अंधार   कवडीचें तेल, कवडीची वात, दिवा जळो सारी रात   आधीं दिवा घरीं तेवा, मग मशिदींत दुसरा ठेवा   दिवस गेला हेटाहेटी-हेटीमेटी-हाटीमेटी-रेटारेटी, चांदण्याखालीं (दिवा लावून) कापूस वटी   शिलेदारबुवा, सणकाडीचा दिवा   यावच्चंद्र दिवा करौ   मसणांत-मसणीं दिवा लावणें   मुतानें दिवा पाजळणें-लावणें   ज्‍यानें न पाहिला आवा त्‍यानें पाहिला दिवा   फुकट झवा, सारे रात दिवा   ज्‍याचे सरे, तो दिवा लावून करे   आपल्या तोंडाभोवतीं आपणच दिवा ओवाळून घेणें   हिरा-हिरा दिवा   दसर्‍यांतून पार पडेन तेव्हां दिवाळीचा दिवा पाहीन   जंववर पाहिला नाही आवा, तंववर दिवा   फुकट चोद, महाविनोद, रात्रभर दिवा, उरलें तेल शेंडीस लावा   खेंकट्यास मेकटें महादेवा, उठ गो नकट्या लाव दिवा   दिवा ओवाळणें   रेडा म्हणत असतो कीं मी दसर्‍यांतून वांचेन तर दिवाळीचा दिवा पाहीन   रीठ-रिठावर दिवा लागणार नाहीं   दिवा लावून येणें. हात हालवीत जाणें   मिणमिण-मिण मिण दिवा, कृपणाचा केवा, गाजराचा मेवा व हिजडयाचा ढवा   दमडीचें तेल. सारी रात्र दिवा, उरलें सुरलें माझ्या झुलपाला लावा   
: Folder : Page : Word/Phrase : Person

Keyword Pages

: Folder : Page : Word/Phrase : Person

Related Pages

  |  
  |  
: Folder : Page : Word/Phrase : Person

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.
TOP