TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!

अर्थशास्त्रम् अध्याय ०७ - भाग १५

अर्थशास्त्र या ग्रंथात राज्यव्यवस्था, कृषि, न्याय आणि राजनीति वगैरे विभिन्न विषयांवर विचार केला गेला आहे.


भाग १५
१५.०१
दुर्बलो राजा बलवता_अभियुक्तस् तद्.विशिष्ट.बलम् आश्रयेत यम् इतरो मन्त्र.शक्त्या न_अतिसंदध्यात् ॥

१५.०२
तुल्य.मन्त्र.शक्तीनाम् आयत्त.सम्पदो वृद्ध.सम्योगाद् वा विशेषः ॥

१५.०३
विशिष्ट.बल.अभावे सम.बलैस् तुल्य.बल.संघैर् वा बलवतः सम्भूय तिष्ठेद् यान् न मन्त्र.प्रभाव.शक्तिभ्याम् अतिसंदध्यात् ॥

१५.०४
तुल्य.मन्त्र.प्रभाव.शक्तीनां विपुल.आरम्भतो विशेषः ॥

१५.०५
सम.बल.अभावे हीन.बलैः शुचिभिर् उत्साहिभिः प्रत्यनीक.भूतैर् बलवतः सम्भूय तिष्ठेद् यान् न मन्त्र.प्रभाव.उत्साह.शक्तिभिर् अतिसंदध्यात् ॥

१५.०६
तुल्य.उत्साह.शक्तीनां स्व.युद्ध.भूमि.लाभाद् विशेषः ॥

१५.०७
तुल्य.भूमीनां स्व.युद्ध.काल.लाभाद् विशेषः ॥

१५.०८
तुल्य.देश.कालानां युग्य.शस्त्र.आवरणतो विशेषः ॥

१५.०९
सहाय.अभावे दुर्गम् आश्रयेत यत्र_अमित्रः प्रभूत.सैन्यो_अपि भक्त.यवस.इन्धन.उदक.उपरोधं न कुर्यात् स्वयं च क्षय.व्ययाभ्यां युज्येत ॥

१५.१०
तुल्य.दुर्गाणां निचय.अपसारतो विशेषः ॥

१५.११
निचय.अपसार.सम्पन्नं हि मनुष्य.दुर्गम् इच्छेद् इति कौटिल्यः ॥

१५.१२अ/तद् एभिः कार्णैर् आश्रयेत - "पार्ष्णि.ग्राहम् आसारं मध्यमम् उदासीनं वा प्रतिपादयिष्यामि, सामन्त.आटविक.तत्.कुलीन.अपरुद्धानाम् अन्यतमेन_अस्य राज्यं हारयिष्यामि घातयिष्यामि वा - ॥

१५.१२
कृत्य.पक्ष.उपग्रहेण वा_अस्य दुर्गे राष्ट्रे स्कन्ध.आवारे वा कोपं समुत्थापयिष्यामि, शस्त्र.अग्नि.रस.प्रणिधानैर् औपनिषदिकैर् वा यथा.इष्टम् आसन्नं हनिष्यामि - ॥

१५.१२
स्वयं.अधिष्ठितेन वा योग.प्रणिधानेन क्षय.व्ययम् एनम् उपनेष्यामि, क्षय.व्यय.प्रवास.उपतप्ते वा_अस्य मित्र.वर्गे सैन्ये वा क्रमेण_उपजापं प्राप्स्यामि - ॥

१५.१२
वीवध.आसार.प्रसार.वधेन वा_अस्य स्कन्ध.आवार.अवग्रहं करिष्यामि, दण्ड.उपनयेन वा_अस्य रन्ध्रम् उत्थाप्य सर्व.संदोहेन प्रहरिष्यामि, प्रतिहत.उत्साहेन वा यथा.इष्टं संधिम् अवाप्स्यामि, मयि प्रतिबद्धस्य वा सर्वतः कोपाः समुत्थास्यन्ति - ॥

१५.१२
निरासारं वा_अस्य मूलं मित्र.अटवी.दण्डैर् उद्धातयिष्यामि, महतो वा देशस्य योग.क्षेमम् इहस्थः पालयिष्यामि, स्व.विक्षिप्तं मित्र.विक्षिप्तं वा मे सैन्यम् इहस्थस्य_एकस्थम् अविषह्यं भविष्यति, निम्न.खात.रात्रि.युद्ध.विशारदं वा मे सैन्यं पथ्य.आबाध.मुक्तम् आसन्ने कर्म करिष्यति - ॥

१५.१२
विरुद्ध.देश.कालम् इह.आगतो वा स्वयम् एव क्षय.व्ययाभ्यां न भविष्यति, महा.क्षय.व्यय.अभिगम्यो_अयं देशो दुर्ग.अटव्य्.अपसार.बाहुल्यात् - ॥

१५.१२
परेषां व्याधि.प्रायः सैन्य.व्यायामानाम् अलब्ध.भौमश् च, तम् आपद्.गतः प्रवेक्ष्यति, प्रविष्टो वा न निर्गमिष्यति" इति ॥

१५.१३
"कारण.अभावे बल.समुच्छ्रये वा परस्य दुर्गम् उन्मुच्य_अपगच्छेत् ॥

१५.१४
अग्नि.पतङ्गवद् अमित्रे वा प्रविशेत् ॥

१५.१५
अन्यतर.सिद्धिर् हि त्यक्त.आत्मनो भवति" इत्य् आचार्याः ॥

१५.१६
न_इति कौटिल्यः ॥

१५.१७
संधेयताम् आत्मनः परस्य च_उपलभ्य संदधीत ॥

१५.१८
विपर्यये विक्रमेण संधिम् अपसारं वा लिप्सेत ॥

१५.१९
संधेयस्य वा दूतं प्रेषयेत् ॥

१५.२०
तेन वा प्रेषितम् अर्थ.मानाभ्यां सत्कृत्य ब्रूयात् "इदं राज्ञः पण्य.अगारम्, इदं देवी.कुमाराणाम्, देवी.कुमार.वचनात्, इदं राज्यम् अहं च त्वद्.अर्पणः" इति ॥

१५.२१
लब्ध.संश्रयः समय.आचारिकवद् भर्तरि वर्तेत ॥

१५.२२
दुर्ग.आदीनि च कर्माणि आवाह.विवाह.पुत्र.अभिषेक.अश्व.पण्य.हस्ति.ग्रहण.सत्त्र.यात्रा.विहार.गमनानि च_अनुज्ञातः कुर्वीत ॥

१५.२३
स्व.भूम्य्.अवस्थित.प्रकृति.संधिम् उपघातम् अपसृतेषु वा सर्वम् अनुज्ञातः कुर्वीत ॥

१५.२४
दुष्ट.पौर.जानपदो वा न्याय.वृत्तिर् अन्यां भूमिं याचेत ॥

१५.२५
दुष्यवद् उपांशु.दण्डेन वा प्रतिकुर्वीत ॥

१५.२६
उचितां वा मित्राद् भूमिं दीयमानां न प्रतिगृह्णीयात् ॥

१५.२७
मन्त्रि.पुरोहित.सेना.पति.युव.राजानाम् अन्यतमम् अदृश्यमाने भर्तरि पश्येत्, यथा.शक्ति च_उपकुर्यात् ॥

१५.२८
दैवत.स्वस्ति.वाचनेषु तत्.परा आशिषो वाचयेत् ॥

१५.२९
सर्वत्र_आत्म.निसर्गं गुणं ब्रूयात् ॥

१५.३०
सम्युक्त.बलवत्.सेवी विरुद्धः शङ्कित.आदिभिः ।

१५.३०
वर्तेत दण्ड.उपनतो भर्तर्य् एवम् अवस्थितः ॥

(दण्ड.उपनायि.वृत्तम्)

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T12:48:24.9830000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

beneficial public expenditure

  • हितकर सरकारी व्यय 
RANDOM WORD

Did you know?

What are the names for Ekadashi (11th day in fortnight)?
Category : Hindu - Philosophy
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Latest Pages

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.