TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|पुराणे|श्रीमुद्‍गल पुराण|खंड १|

खंड १ - अध्याय ५३

मुद्गल पुराणात श्री गणेशाच्या आठ अवतारांचे वर्णन आहे.


नारायणयाज्ञवल्क्यसंवादः
श्रीग्णेशाय नमः । नारायण तेव्हां सांगत । याज्ञवल्क्या या जगांत । गणेशाधारें सर्व असत । ऐसे जाण ब्राह्मणोत्तमा ॥१॥
हृदयांत बुद्धिप्रदाता । बाहेर सिद्धींचा तो दाता । म्हणोनि सर्वदा पूज्य जगता । सर्व प्रथम कार्यरंभी ॥२॥
महामुने तो देव वसत । आदि मध्य तसा अन्तात । गुणरुप आम्हीं देवादी निश्चित । ब्रह्माकार गणेश्वर ॥३॥
सर्वपूज्य तो असत । सिद्धि बुद्धिपति जगांत । स्वानंद त्याचा लोक विलसत । भावाभाव विवर्जित ॥४॥
अगम्य मुनिदेवांसी द्वंद्वहीन । परात्पर हा देव गहन । ऐसें गणपति स्वरुप जाणून । सर्व बंधनांतून मुक्ति ॥५॥
त्याच्या आधारें सारें जग । तोचि महामते ब्रह्म सत्त्वग । एकदा सर्व तत्त्वें सांग । मत्सरें युक्त वाद करिती ॥६॥
प्रत्येक तत्त्व प्रतिपादित । मीच श्रेष्ठ या जगतांत । माझ्या आधारें हें सारें स्थित । पालक कर्ता मीच याचा ॥७॥
मायेनें मी हरण करित । स्वेच्छारुपें मीच निश्चित । ऐसा मोठा विवाद चालत । महाबळी तत्त्वांत ॥८॥
सामर्थ्यानें विमोहित । विवाद ऐसा बहु करित । नंतर तेथ ब्राह्मणवेष येत । गुणाधीश गजानन ॥९॥
वाद त्यांचा शांत करावा । ज्ञानदानाचा लाभ व्हावा । ऐसा मानस त्याचा बरवा । प्रकटला अवचित देवांपुढें ॥१०॥
त्यास पाहून देव विस्मित । म्हणती कोण हा आला येथ । आत्माकार आम्हीं सतत । ह्याची स्थिति कोणती? ॥११॥
तेव्हां सर्व तत्त्वें विचारिती । आपण कोण सांगा निश्चिती । ब्रह्माकार मार्गांची गती । कैसी आपणा प्राप्त झाली? ॥१२॥
तो विज हृष्ट मनांत । योगमाया प्रभावें होत । म्हणे ब्राह्मण सुयोग साहाय्यें लाभत । मार्ग मज या स्थळाचा ॥१३॥
परी तुम्ही सर्व विवादपर । कां तें तत्त्वांनी सांगा सत्वर । सांगेन तुम्हां जे हितकर । तें मानवलें तत्त्वांना ॥१४॥
तीं सारी संतुष्ट होत । म्हणती प्राज्ञा सांग निश्चित । आमच्यांमध्ये कोण श्रेष्ठ । प्रभो निःपक्षपाती तुम्ही ॥१५॥
त्यांचे वचन ऐकून । म्हणे द्विजोत्तम हसून । तत्त्वांच्या आधारें विद्यमान । सर्व विश्व हें निःसंशय ॥१६॥
माझ्या समक्ष एकेक तत्त्व । जाईल सोडून हें विश्व । जयाच्या वियोगें निःसत्व । विदीर्ण विश्व होईल ॥१७॥
तें श्रेष्ठ ठरेल । हें जरी तुम्हां पटेल । तरी स्पर्धा करावी अमल । सत्वशील मानसानें ॥१८॥
त्याचें वचन मान्य होऊन । क्रमानें विश्व तीं जात सोडून । आत्माकार महाबळी तत्त्वें पावन । स्पर्धा अपूर्व लागली ॥१९॥
ब्रह्माकारा पृथ्वी सोडित । विश्व त्यागून ती जात । परी विश्व न विनष्ट होत । विलसित होतें तत्त्वतां ॥२०॥
नंतर जलतत्त्व तेजतत्त्व । वायुतत्त्व आकाशतत्त्व । ऐसी क्रमश्ह सोडून सत्त्व । आपापलें पारखती ॥२१॥
परी विश्व ना नष्ट झालें । पूर्ववत तें राहिलें । तन्मात्रादिसहित राहिलें । तत्त्वपंचक विश्वा सोडून ॥२२॥
परी विश्व तैसेंचि ठेलें । नंतर पंच ज्ञानेंदिर्ये त्यागिलें । कर्मेदिर्येंही तें सोडिलें । विश्वविनाश तरी न झाला ॥२३॥
नंतर इंद्रात्मक ब्रह्म दूर । परी विश्व पूर्ववत स्थिर । देवगण इंद्रिय प्रकाशक आत्माकार । त्यागिते झाले विश्वासी ॥२४॥
तेव्हां तें निस्तेज होत । सर्व तत्त्व समन्वित । नंतर अन्नब्रह्म त्यागित । विश्व स्वश्रेष्ठत्व सिद्ध करण्या ॥२५॥
परी विश्व तैसेंचि राहिलें । प्राणात्मकें नंतर सोडिलें । मनोमयानेंही त्यागिलें । तरी विश्व तैसेंचि स्थित ॥२६॥
नंतर विज्ञानमय ब्रह्मा त्यागित । विश्वा सोडून तें जात । आनंदरुप नादात्मक बिंदूमयें त्यक्त । परी विश्व तैसेंचि ॥२७॥
सोऽहं ब्रह्मात्मकानें सोडिलें । बोधात्मकेंही विश्व त्यागिलें । विदेहरुपें असत्स्वरुपें त्या वेळ । सत्स्वरुपही दूर जाय ॥२८॥
विश्व तथापि होतें स्थित । नंतर समस्तवेद्य सोडून जात । नेति स्ववेद्यही त्यागित । परी विश्व अचल होतें ॥२९॥
अन्तीं स्वानंदरुप त्यागित । विश्व तेव्हां लय पावत । तेव्हा सर्वही विस्मित । स्वानंदाची स्तुती करिती ॥३०॥
स्वानंदासी सर्व तत्त्वें प्रार्थितीं । देवादिक सारे नमिती । जें जें दिसें त्या आधार जगतीं । तूंच विशेषें स्वानंदा ॥३१॥
तूं सर्व तत्त्वांचा नायक । म्हणोनि तुझे नांव विनायक । तुजसी आम्हीं निःशंक । नमितों मानितों सर्व श्रेष्ठ ॥३२॥
पुनरपी हें विश्व निर्मावें । पूर्वीं होतें तैसें करावें । ऐसी प्रार्थना देवें । विनायकें विश्व विनिर्मिले ॥३३॥
नंतर तत्त्वादिक प्रवेश करित । त्या ब्रह्मरुपमय विश्वांत । आपापलें स्थान घेत । मोदपूर्ण स्वभावें ॥३४॥
त्याचें नाव जगदेश्वर सर्वेश त्यांची कीर्ति थोर । ऐश्या प्रकारें जाणावें समग्र । विशेष रहस्य विश्वाचें ॥३५॥
याज्ञवल्क्या तो विनायक असत । द्विविध रुपें या विश्वांत । संयोगानें निजानंद होत । अयोगानें निरानंद ॥३६॥
ही द्विविध रुपें नाश होत । तेव्हां हा योगरुप ख्यांत । ब्रह्मनायक महातेज स्मृत । विनायक वक्रतुंड ॥३७॥
त्यासी जाणून शांति प्राप्त । आम्हां सर्व देवांप्रत । म्हणून द्विजा शांतिलाभार्थ आराधना करी त्याची ॥३८॥
माया भरांतिकरी ख्याता । वक्रा ती प्राण्यासी तत्त्वतां । तुंडानें मारी तिला सर्वथा । म्हणोनि देव हा वक्रतुंड ॥३९॥
त्या वक्रतुंडा सर्वेशा शरण । जावें तुवा विनीतमन । तेव्हा योगींद्रसेव्य होऊन । मान्यता जगीं पावशील ॥४०॥
‘ग’ कार मनोवाणीमय सर्व । ‘ण’ कार मणोवाणीविहीन अपूर्व । त्याचा ईश योगरुपदेव । गणेश नामें प्रकीर्तींत ॥४१॥
त्याचा लाभ जेव्हां होत । प्राणी होती ब्रह्मभूत । हें वेदांत संभूत । रहस्य तुज कथिलें याज्ञवल्क्या ॥४२॥
तें प्रयत्नें गुप्त राखावें । तेणें सिद्धि लाभ स्वभावें । ऐसें बोलून नारायण देवें । केलें प्रयाण तेथून ॥४३॥
गणेशा तुला नमस्कार । ऐसें म्हणत वारंवार । देव तैसे ते मुनिवर । गणेश स्तुति नित्य करिती ॥४४॥
ओमिति श्रीमदान्त्ये पुराणोपनिषदि श्रीमन्‌मौद्‌गले महापुराणे प्रथमे खण्डे वक्रतुण्डचरिते नारायणयाज्ञवल्क्यसंवादो नाम त्रिपंचाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः ॥ श्रीगजाननार्पणमस्तु ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:49:52.0830000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

कधीं होईल दिवाळसें, कधीं मोडीन कणसें

  • (व.) (दिवाळसें = दिवाळीचा सण) दिवाळी कधी होऊन जाईल आणि कणसे मोडावयास म्‍हणजे ज्‍वारीची कापणी करावयास केव्हां सापडेल. इतकी एखाद्याला फाजील घाई सुटली असतां ही म्‍हण लावतात. 
RANDOM WORD

Did you know?

गणेशोत्सवाच्या काळात सत्यनारायण पूजा करावी काय? मग कोणती पूजा करावी?
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site