TransLiteral Foundation
Don't follow traditions blindly or don't assume a superstition either.
Don't be intentionally ignorant. Ask us!! Make Informed Religious Decisions!!
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|पुराणे|श्रीमुद्‍गल पुराण|खंड १|

खंड १ - अध्याय ३७

मुद्गल पुराणात श्री गणेशाच्या आठ अवतारांचे वर्णन आहे.


मत्सरासुरसमागमः
श्रीगणेशाय नमः । दैत्यांचे वचन ऐकत । मत्सरासुर तें सहसा मूर्च्छित । भयविव्हल भूमीवर पडत । सावध करिती सेवक त्यांसी ॥१॥
मत्सर एकदोन निमिषांत । सावध होऊन विलाप करित । काय होतें झालें या काळांत । विधिलिखित कळेना ॥२॥
तपानें जें अमरत्व । तैसेंचि पृथ्वींचे प्रभुत्व । स्वसामर्थ्ये अलौकिकत्व । प्राप्त केलें तें वृथा ॥३॥
देव बलवत्तर वाटत । प्रयत्न माझा निष्पल ठरत । माझ्यासाठीं असंख्यात । दैत्य संगरीं मरण पावले ॥४॥
माझे दोन पुत्रही दिवंगत । महाकाल जे काळाचे असत । आता मीही शोकसंतप्त । मरणार यांत न संशय ॥५॥
ब्रह्मांडधिपतीचे पुत्र । कैसे झाले मृत्युपात्र । आतां जगणें दुःख प्राय मात्र । मिथ्या वरदान कैसें झालें ॥६॥
अरेरे माझे महावीर । ज्यांनी विष्णु प्रमुखां जिंकले थोर । ते कैसे मृत्युमुखीं उदार । आज पडले न कळे मज ॥७॥
अरे माझ्या मुलांनो सांगा । मज सोडून गेलात जगा । दुःखाणंवी मी बुडत वेगां । उत्तर कांही न देता मज? ॥८॥
तुम्ही निष्ठुर कैसे झालात । वृद्ध मज ताता त्यागिलेंत । सुंदरप्रिया विषयप्रिया त्वरित । सांगा बाळांनो मज प्रती ॥९॥
माझ्या दिवंगत । पुत्रांनो तुम्ही होत । हें मर्मभेदक दुःख जाळित । ऐसा विलोप बहु केला ॥१०॥
दैत्येंद्र तो शोकसंतप्त । असुर सांत्वन उपाय उद्यत । वृद्ध त्यांतले त्यास म्हणत । दैत्येंद्रा ऐसें रडू नको ॥११॥
तुझे दोन सुत रणीं पडले । ते महा कीतिवंत झालें । देहाचे जन्ममरण ठरलें । निश्चित त्यांत काय आश्चर्य ॥१२॥
जो जो जन्मला तो तो मरणार । आत्म्यासी मरण कैसे असणार । जन्म ना मरण त्यासी उद्‌गार । ऐसे शास्त्रांत ऐकतों ॥१३॥
म्हणोनि मायामोह सोडून । स्वस्थ मानसांत होऊन । ऊर्ध्वक्रिया पुत्रांची करुन । सार्थक त्यांचे करी प्रभो ॥१४॥
अथवा ह्या मृत पुत्रांसी दूर ठेवून । त्या वक्रतुंडाचें करी हनन । अन्यथा त्यासी जावें शरण । जेणें कुशल सर्वांचे ॥१५॥
वीर रडती ऐसें न ऐकलें । परी तें आज पाहिले । शत्रूस हर्षकर असलें । शोक प्रदर्शन करुं नका हो ॥१६॥
ऐसे वृद्ध असुर बोधिती । तेव्हां तो मत्सर जागृत चित्तीं । जळूं लागला क्रोधें अती । संग्रामार्थ झणीं गेला ॥१७॥
सर्व सेना आपुला घेऊन । मत्सरासुर करी गमन । शंभू आदि सुर त्यां पाहून । भयभीत सर्वही जाहले ॥१८॥
वक्रतुंडा प्रणाम करुन । ते त्यास म्हणती ऐसें वचन । स्वामी दैत्य मत्सर प्रतापवान । चाल करुन येत असे ॥१९॥
ज्याच्या समोर मशकापरी । मानव सारे खरोखरी । देवही तृणाहून न भारी । ऐसा हा मत्सर बलवंत ॥२०॥
त्याच्या पुढे वशवती । सर्वार्थदायी सिद्धि असती । ज्याच्या भयें ब्रह्मांडे कांपती । तोच हा मत्सर आला असे ॥२१॥
ज्याच्या राज्यांत जन समस्त । असती दुःखविवर्जित । वृक्ष फळें देती सर्व ऋतूंत । मेघ वर्षती योग्य काळीं ॥२२॥
ज्याच्या आज्ञेचा वश होऊन । दिवाकर तळपे भिऊन । मत्सर राज्य भोगी म्हणून । शिशिर ऋतूही सौम्य झाला ॥२३॥
यांच्या राज्यांत रोग नसती । चोरांचीही नसे भीती । ऐसें अभय्त प्रजेप्रती । देऊनि करतो जगीं राज्य ॥२४॥
ज्याची पूजा सर्वत्र । जन मानिती अति पवित्र । यज्ञादी सर्वही भोगी सुपात्र । ऐसा महात्मा हा मत्सर ॥२५॥
काळ यासी घाबरतो । त्याची आज्ञा सदा पाळितो । वैदिक कर्मांचे खंडन करतो । असुर हा मदोन्मत्त सदा ॥२६॥
हा राज्य करी जगतांत । तेथ स्वधा स्वाहा वषट्‌कारादी नसत । वेदाध्ययन धर्माचार लोपत । स्नानसंध्या सारें गेलें ॥२७॥
नाहीं राहिला स्वधर्म । तैसाचि वर्णाश्रमधर्म । देव श्वापदांसम परम । वनांत दडले याच्या भयें ॥२८॥
या दैत्येंद्रानें देवांस । अन्नवस्त्रादींच्या लाभास । असंभव केलें अहर्निश । मुनी झाले तपोहीन ॥२९॥
शापसामर्थ्य त्यांचें संपलें । देवांगनांनी याचे दास्य घेतलें । ज्यानें नानाविध भोग भोगले । तो हा येऊन ठेपला ॥३०॥
मानवांच्या तैशा देवांच्या । मुनींच्या तैशा यक्षकिन्नराच्या । कन्या झाल्या अधीन याच्या । असामान्य बल यांचे ॥३१॥
आठ आवरणांनी युक्त कोणी । यासी मारु न शकेल प्राणी । ऐसा हा दैत्य समरांगणीं । आला असे गणाधिपा ॥३२॥
वक्रतुंड हें ऐकत । देवांसी आश्वासन देत । भिऊं नका मी सामर्थ्ययुत । करीन शासन असुरासी ॥३३॥
सिंहारुढ होऊन त्वरित । महाबाहू तो एकदांत  । पाशांकुश घेऊन करांत । संग्राममंडळी झणीं गेला ॥३४॥
प्रमोद आमोदादी गणसंवृत्त । युद्धलालस जो असत । त्या वक्रतुंडा पाहून करित । निर्भत्सना मत्सरासुर ॥३५॥
अरे वक्रकुंडा रणांत । कशास आलास माझ्या पुढ्यांत । आजचि संहारीन तुज क्षणांत । तोंड लपवी अन्यथा ॥३६॥
तूं मूढ मज वाटत । म्हणोनि संग्रामार्थ उद्यत । मला मृत्यूचें भय नसत । अष्टावरण युक्तांकडून ॥३७॥
शंभुविष्णु मुख्य देवांनी । तुज दिली असे चिथावणी । विसरलासी स्वसामर्थ्य म्हणोनी । मोहग्रस्त तूं दिससी ॥३८॥
म्हणोनि मत्सरासुरासह युद्ध करीन । ऐशी आशा बाळगून । आलासी येथ गर्वे उन्मन । मारीन एका बाणानें ॥३९॥
सैन्यासहित तुज वधीन । माझ्या पादाघातें भूमि विशीर्ण । तळव्यानें मी करी चूर्ण । पर्वतांचेंही क्षणांत ॥४०॥
ऐश्या माझ्यासमोर । कैसे आलास तूं अधीर । काळानें प्रेरिला जीवितीं उदार । म्हणोनि कां झालास ॥४१॥
माझ्या गर्जनारवमात्रें होत । चराचर सारें कंपित । माझ्यापुढें संग्रांमांत । काय करशील वक्रतुंडा तूं? ॥४२॥
जेव्हां मीं सकल ब्रह्मांड जिंकलें । माझ्या प्रभावानें तें लुटलें । तेव्हां भयभीता कोठें केलें । वसतिस्थान तुझें सांग ॥४३॥
बहुधा भयभीत लपून । त्या वेळीं बैसला होतास उन्मन । परी मूढा आज येऊन । समरांगणीं उपस्थित तूं ॥४४॥
हें फार बरें झालें । माझें परम भाग्य उदेलें । आता तुज मी चांगलें । दाखवतो रत्न चौदावें ॥४५॥
आतां फुकट तूं मरशील । यासी विलंब न लागेल । परी मला शरण येशील । वांचशील तरी तूं ॥४६॥
जीविताची इच्छा असत । तरी शरण ये अजून मजप्रत । राहून माझ्या आज्ञेंत । वनांत रहा तूं सुखानें ॥४७॥
मूढ भावानें तूं आलास । ऐसा विचारं करुनि खास । मी तुज निर्बलास । मारणार नाहीं दयेनें ॥४८॥
परी तुला प्रेरणा देत । त्या मुनि, देवांसी निश्चित । मी ठार करीन क्षणांत । एकटा तूम सुखें रहा ॥४९॥
ओमिति श्रीमदान्त्ये पुराणोपनिषदि श्रीमन्मौद‌गले महापुराणे प्रथमे खण्डे वक्रतुण्डचरिते मत्सरासुरसमागमो नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः समाप्तः ॥ श्रीगजाननार्पणमस्तु ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2016-11-11T11:49:51.1300000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

ELĀPUTRA(एलापुत्र)

  • A serpent born to Kaśyapa of his wife Kadrū. This serpent was very intelligent. Once there arose a dispute between Vinatā and Kadrū over the colour of the tail of the horse of Indra, Uccaiḥśravas. Kadrū argued that there were black hairs in the tail while Vinatā held there were none. Really there were no black hairs and Kadrū to win the argument wanted her sons to go and hang on the hairs to create a black colour. The serpents like Vāsuki and others refused to do so and Kadrū then cursed them saying that they would all be burnt to death at the Sarpasatra of Janamejaya. To take measures to get free from this curse a meeting of the serpents under the leadership of Śeṣa and Vāsuki was held and in that assembly Elāputra made a stirring speech. [Chapter 38, Ādi Parva, M.B.]. 
RANDOM WORD

Did you know?

देवाच्या दानपेटीत पैसे का टाकतात आणि देवाला नैवेद्य का दाखवतात?
Category : Hindu - Beliefs
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Featured site

Ved - Puran
Ved and Puran in audio format.

Status

  • Meanings in Dictionary: 644,289
  • Dictionaries: 44
  • Hindi Pages: 4,328
  • Total Pages: 38,982
  • Words in Dictionary: 302,181
  • Tags: 2,508
  • English Pages: 234
  • Marathi Pages: 22,630
  • Sanskrit Pages: 11,789
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.