TransLiteral Foundation

कथाकल्पतरू - स्तबक ६ - अध्याय ९

'कथा कल्पतरू' या ग्रंथात चार वेद, सहा शास्त्रे, अठरा पुराणे, तसेच रामायण, महाभारत व श्रीमद्‍भागवत हे हिंदू धर्मिय वाङमय ओवीरूपाने वर्णिलेले आहे.


अध्याय ९

॥ श्रीगणेशाय नमः ॥

वैशंपयनासि विनवी रावो ॥ येक असे जी संदेहो ॥ सूर्यासि जाहले अश्र्विनौदेवो ॥ कैशियापरी ॥१॥

आणि या सूर्यदेवाची संतती ॥ मूळापासूनि जाहली किती ॥ ते सकळ सांगिजे वचनोक्ती ॥ कृपा करोनी ॥२॥

मग मुनि ह्मणे गा भूपती ॥ त्वष्टा नामें प्रजापती ॥ त्याची कन्या रूपवती ॥ संज्ञा नामें ॥३॥

ते दीधलिसे दिनकरा ॥ कश्‍यपाचिया कुमरा ॥ ते प्रसवली कन्याकुमारां ॥ अनुक्रमें ॥४॥

प्रथम जाहला जो कुमर ॥ तो दक्षिणेचा नृपवर ॥ दुजा जाहला शनैश्र्वर ॥ पुत्र तयेसी ॥५॥

आणिक प्रसवली अंगना ॥ ते कन्या जाहली यमुना ॥ अस्ताचळा गा नृपनंदना ॥ जन्म तिघांसी ॥६॥

तंव कोणे एके वेळे ॥ विचार आठवला अबळे ॥ ह्मणे रवितेजें पोळे ॥ सर्वांग माझे ॥७॥

ऐसें विचारुनियां चित्ता ॥ छायेची निर्माण केली कांता ॥ ते सूर्यासि योजिली वनिता ॥ सुवर्णा नामें ॥८॥

ते सौंदर्य सुस्वरूप ॥ बरवी दिसे रविअनुरूप ॥ हाव भाव कटाक्षेप ॥ संज्ञेऐशी ॥९॥

तिये निरविला घराचार ॥ कीं तुवां पुजावा सूर्यवर ॥ परि हा माझा गुप्ताचार ॥ न सांगावा ॥१०॥

आणि माझिये स्वरूपता ॥ तुवां भोगावा सविता ॥ वेळ पडलिया आकांता ॥ सांगावें नाम ॥११॥

ऐसें सांगोनि सुंदरी ॥ आपण गेली वनांतरीं ॥ तपसाधना शरीरीं ॥ करावयासी ॥१२॥

मग ते होवोनि अश्र्विनी ॥ तप साधी महावनीं ॥ शरीरीं शीतोष्ण साहोनी ॥ भोजनें विण ॥१३॥

इकडे कथा ऐसी वर्तली ॥ सुवर्णा रविसंगें प्रसवली ॥ तयेसि अपत्यें जाहलीं ॥ तें ऐक आतां ॥१४॥

प्रथम जाहला सावर्णिक मनु ॥ मग व्यतीपात दारुणु ॥ भद्रा वैधृती लहानु ॥ कुलिक आणि अर्धयाम ॥१५॥

असो मग कोणे येके दिनीं ॥ मनीं विचारी दिनमणी ॥ तंव संज्ञा नव्हे कामिनी ॥ कळलें ऐसें ॥१६॥

आणिक ज्ञानीं पाहे सविता ॥ तव ते वडवा जाहली कांता ॥ ह्मणोनि स्वये जाहला धरिता ॥ अश्र्वरूप ॥१७॥

जेथें होती अश्र्वरूप कामिनी ॥ तेथें आला वेगें करुनी ॥ अवघ्राण केलें मुखघ्राणीं ॥ उभयवर्गीं पैं ॥१८॥

ते सहज होती ऋतुवंती ॥ घ्राणद्वारे जाहली गर्भसंभूती ॥ मग तेचि हे उपजली मूर्ती ॥ अश्र्विनौदेव ॥१९॥

आतां असो हें पुनरागत ॥ कथिलेंचि कथणें अनुचित ॥ हा वर्णिलासे वृत्तांत ॥ तृतियस्तबकीं ॥२०॥

मुनि ह्मणे गा भूपती ॥ ऐसी अश्र्विनौदेवांची उत्पत्ती ॥ आतां दुसरी सूर्यसंतती ॥ ऐक राया ॥२१॥

आणिक येक पुत्र जाहला ॥ तो कुंतीउदरीं जन्मला ॥ परि हा बाळपणींचा जाहला ॥ कर्णपुत्र ॥२२॥

तया कर्णाचा कुमर ॥ नामें वृषकेत धनुर्धर ॥ तो प्रौढीं आथिला डोंगर ॥ कीर्तिवंत ॥२३॥

अकरा क्षौणी कौरवदळ ॥ कुरुक्षेत्रीं आटलें सकळ ॥ परि हा वांचलासे बाळ ॥ वृषकेत राया ॥२४॥

पुत्र स्नेहें कोपोनि पार्थें ॥ सोडिलें होतं वज्रशस्त्रातें ॥ कीं मारावे समस्तें ॥ गर्भ शत्रूंचे ॥२५॥

कौरव निर्दाळिले सकळ ॥ परि वांचला कर्णबाळ ॥ कुंतीनें करोनि प्रतिपाळ ॥ राखिला हा ॥२६॥

ऐसी हे गा भूपती ॥ सूर्यदेवाची संतती ॥ प्रयागमहात्मींची युक्ती ॥ पद्मपुराणीं ॥२७॥

तंव रावो ह्मणे गा मुनी ॥ हें मानवलें माझिये मनीं ॥ परि येक पुसतों वचनीं ॥ तें सांगावें जी ॥२८॥

कौरवसंहार सर्व जाहला ॥ तरी वृषकेत कैसा वाचला ॥ आणि कुंतीनें वाढविला ॥ कैशियापरी ॥२९॥

मग ऋषि ह्मणे गा राया ॥ तुवां संभ्रमें पुसिलें जया ॥ तरी चित्त देऊनिया ॥ कथा ऐकें ॥३०॥

असो युद्धांतीं अठरावे दिवशीं ॥ संहार जाहला कौरवांसी ॥ मग येरे, दिवशीं समस्तांशीं ॥ संहार जाहला ॥३१॥

कौरव आणि पांडववीरीं ॥ येकमेकां केली मारी ॥ तरी कृष्णकृपेनें वैरियांचे घरीं ॥ वांचला बाळ ॥३२॥

जो कां भीमासेनाचा कुमर ॥ पद्मावतीपासाव परिकर ॥ तयाचा करोनि संहार ॥ आले सकळ ॥३३॥

तो वृत्तांत पार्थासि कळला ॥ मग क्रोधें आवेशला ॥ ह्मणे आमुचा पुत्र मारिला ॥ रणामाजी ॥३४॥

ह्मणोनि वज्रबाण घेतला करीं ॥ अभिमंत्रोनि बोले उत्तरीं ॥ कीं या कौरवपक्षींचे मारीं ॥ सकळ गर्भ ॥३५॥

कौरव नामें जो नरबुहुद ॥ त्याचा समूळ करावा वध ॥ ऐसा करोनि अनुवाद ॥ सोडिलें शस्त्र ॥३६॥

तें चालिलें धुंधुवात ॥ त्रिभुवनामाजी फिरत ॥ जो सांपडे तयासि मारित ॥ कौरववंशी ॥३७॥

तंव ते कर्णाची युवती ॥ तियेचं नाम प्रभावती ॥ ती जाहली असे प्रसुती ॥ पांचवा दिवस ॥३८॥

मग ते सठिचिये रात्रीं ॥ जागृत होती सुंदरी ॥ तंव ऐकीली महाहूंबरी ॥ वज्रबाणाची ॥३९॥

तेणें ते भ्यालीं सुंदर ॥ मग वोसगां घेतलें कुमर ॥ धांवत आली मंदिरा ॥ अंधाचिये ॥४०॥

तो दुःखें बैसला स्त्रियांसहित ॥ मनीं होवोनि चिंताक्रांत ॥ इतुक्यांत प्रभावती विनवीत ॥ घातला पुत्र पायांवरी ॥४१॥

ह्मणे मी आपुल्या पतिसवें ॥ सहगंमनीं जाईन स्वभावें ॥ दिन पांच असे राहिलें ॥ या बाळालागीं ॥४२॥

तंव धृतराष्ट्र गांधारीस ह्मणे ॥ जाहलें पार्थाचें कोपणें ॥ आतां आह्मी काय करणें ॥ या बाळकासी ॥४३॥

आणि ह्मणे एकोत्तरशत होते ॥ ते काय जाहले येथें ॥ तुवां आणिलें बाळका तें ॥ तें काय करूं ॥४४॥

आमुचें अकरा क्षौणी दळ ॥ तें अवघें आटलें सकळ ॥ तरी तुवां आणिलें बाळ ॥ व्यर्थ मजजवळी ॥४५॥

तंव रावो विनवी वचना ॥ कीं अकराअक्षौहिणी कौरवसेना ॥ तरी तयेची काय गणना ॥ तें सांगिजे मज ॥४६॥

ऋषि ह्मणे गा नृपनंदना ॥ ऐक अक्षौहिणीची गणना ॥ प्रत्यक्षावीण प्रमाणा ॥ सत्यत्व नसे ॥४७॥

पांच पायांचे येक सरथी ॥ तीन वारू येक हस्ती ॥ यासी नाम ह्मणती पत्ती ॥ सत्य राया ॥४८॥

हे पत्ती त्रिगुण केलिया ॥ सेनापती ह्मणती तया ॥ आणि तयाचे त्रिगुण जाहलिया ॥ त्या नाम गुल्म ॥४९॥

मग तें नाम त्रिगुणिजे ॥ त्यातें वाहिनी बोलिजे ॥ तेही वाहिनी त्रिगुणिजे ॥ त्या नाम गण ॥५०॥

होतां गण त्रिगुणिक ॥ त्यांचे नाम पृतना येक ॥ ते पृतना त्रिगुणाधिक ॥ त्या नाम चमू ॥५१॥

ते चमू कीजे त्रिगुणी ॥ तये नाम अनीकिनी ॥ मग ते करितां दशगुणी ॥ अक्षौहिणी होय ॥५२॥

ऐसें अक्षौहिणीचें प्रमाण ॥ लेखी दोनशत अठरा सहस्त्र जाण ॥ वरी सातशत परिपूर्ण ॥ येकत्र मेळें ॥५३॥

आतां किती गज किती रथ ॥ अश्र्व पदाती समस्त ॥ हें तुज सांगो गणित ॥ विस्तारेंसीं ॥५४॥

एकवीस सहस्त्र आठशत ॥ आणि सत्तर रथ तेथ ॥ तितुकेचि गज उन्मत्त ॥ असती राया ॥५५॥

ऐसेंचि अश्र्वाचें गणित ॥ पांसष्ट सहस्त्र सहाशत ॥ वरी दशक येक परिमित ॥ जाण राया ॥५६॥

आणिक पदाती वीर उद्भट ॥ ते तुज सांगों गा सुभट ॥ येकलक्ष नवसहस्त्र स्पष्ट ॥ तीनशें आणि पन्नास ॥५७॥

या नाम येक अक्षौहिणी ॥ हे जैमिनीची असे वाणी ॥ पुढें ऐकें चित्त देवोनि ॥ भारता तूं ॥५८॥

असो ऐशी हे आडकथा ॥ जेवीं शाका रुचे जेवितां ॥ ते परिपूर्ण जाहली आतां ॥ पुढें ऐक ॥५९॥

मग तेथूनि निघाली प्रभावती ॥ ह्मणे हा नेऊं कुंतीप्रती ॥ तंव वाटेसि भेटला अवचित्तीं ॥ अग्निबाण ॥६०॥

जंव बाण आला जवळां ॥ तंव ते कांपें चळचळां ॥ परि धैर्य धरोनि अबळा ॥ बोलिली ते ॥६१॥

ह्मणे तुज पार्थाची आण ॥ जयाचें तूं पाळिसी वचन ॥ जंव मी बाळक येई निरवून ॥ तंव रक्षीं गा ॥६२॥

आणिक बुद्धि आठवली ॥ मनीं कृष्णमाउली स्मरली ॥ तेणें मोहनी असे पडली ॥ तया बाणा ॥६३॥

प्रभावती ह्मणे बाणा ॥ तुज आज्ञा नारदाची जाणा ॥ तरी वध न करावा प्राणा ॥ या बाळकाचे ॥६४॥

नारद त्रैलोकींचें दैवत ॥ जयासी हरिहर मानित ॥ तयाची आण घालितां सत्य ॥ मग तो करील काय ॥६५॥

बाण आज्ञेतें प्रतिपाळी ॥ परि आणिक मंदिरें घांडोळी ॥ तंव ते आली संकटवेळीं ॥ कुंतीप्रती ॥६६॥

न कळतां पांडवा सकळां ॥ पुत्र घातला कुंतीगळां ॥ ह्मणे राखा जी या बाळा ॥ तुमचा नातु ॥६७॥

प्रभावती विनती भावें ॥ ह्मणें मी जाईन पतिसवें ॥ हें बाळक प्रतिपाळावें ॥ कृपादृष्टीं ॥६८॥

ऐसें जव ती बोलत ॥ तंव बाण उठिला धुंधुवात ॥ मग ते काकुळती येत ॥ प्रभावती पैं ॥६९॥

तयेसि कुंती पुसे वचनें ॥ येरी ह्मणे पार्थाचें कोपणें ॥ मग बाणासी कुंती ह्मणे ॥ कोपोनियां ॥७०॥

पार्थ कुंतीचे लेंकरूं ॥ असोनि न चाले प्रतिकारु ॥ काय करील त्याचा शरू ॥ ऐकोनि बाण परतला ॥७१॥

संतोषल्या दोघीजणी ॥ बाळका वज्रर्पिजरा करोनी ॥ प्रभावती गेली रवि स्मरोनी ॥ अग्निकाष्ठेंसीं ॥७२॥

पुढें कोणे येके अवसरीं ॥ भीम आला कुंतीमंदिरीं ॥ तो कुंतीसी पुसे उत्तरीं ॥ पैल काय हें ॥७३॥

येरी ह्मणे पुत्रराया ॥ पोषिलासे वेळ गमाया ॥ भीमा गेला वेळे तया ॥ तेथूनि पें ॥७४॥

ऐसीं अकरावर्षे जाहलीं ॥ बारावियाची छाया पडली ॥ तंव काय बुद्धि आठवली ॥ तया बाळकासी ॥७५॥

मग मातेसि बोलिला ॥ कीं मज काढीं हो वहिंला ॥ किती दिवस रक्षिसी मजला ॥ पंचरामाजी ॥७६॥

कुंतीमाता ह्मणे मनीं ॥ भीमार्जुन देखतील नयनीं ॥ ह्मणवोनि केली तुज पळणी ॥ पुत्रराया ॥७७॥

तो ह्मणे काय भिऊन ॥ ललाटीं लिहिलें जें जाण ॥ तें न चुके निर्वाण ॥ भोगिल्याविना ॥७८॥

मग तो बाहेर निघाला ॥ तंव नारद तेथें पातला॥ तेणें पुत्र दृष्टीं देखिला ॥ पुसे कुंतीसी ॥७९॥

हा पुत्र कोणाचा तुजपाशीं ॥ येरी ह्मणे कर्णाचा परियेसीं ॥ मग घातला चरणासी ॥ वृषिकेत तो ॥८०॥

तंव नारद संतोषोनी ॥ आशीर्वाद दिला वचनीं ॥ ह्मणे विजयी होई रणीं ॥ शिरी हात ठेविला ॥८१॥

नारद निघाला तेथूनी ॥ तंव द्रौपदी आली तेच क्षणीं ॥ परि भय वाटलें देखोनी ॥ कुंतीमाते ॥८२॥

द्रौपदी ह्मणे हें कोणाचें लेंकरूं ॥ येरी ह्मणे कर्णाचा कुमरु ॥ मग मांडिये बैसवूनि आदरू ॥ करी द्रौपदी ॥८३॥

खोंपांहूनि धनुष्य काढिलें ॥ तें वृषकेतासि अर्पिलें ॥ जें द्रुपदें होतें दीघलें ॥ आंदण देखां ॥८४॥

त्याचीं सर्वांगें स्पर्शोनी ॥ ह्मणे विजयी होई बा रणीं ॥ मग निघाली तेथूनी ॥ द्रौपदी ते ॥८५॥

तंव कुंती विचारी मनीं ॥ कीं यासी विद्या होय कैसेनी ॥ ह्मणोनि स्मरिला दिनमणी ॥ तये वेळीं ॥८६॥

पूर्वी दुर्वासें मंत्र दीधला ॥ जये मंत्रें कर्ण जाहला ॥ त्याचा मंत्रें सतीनें स्मीरला ॥ दिनकरू पैं ॥८७॥

तंव तो तत्काळ उभा ठाकला ॥ ह्मणे कां वो हुंकार केला ॥ मग येरीनें पुत्र घातला ॥ चरणावरी ॥८८॥

त्यासीं कुंती सांगे सकळ ॥ हें कर्णाचें वाचलें बाळ ॥ तेव्हां देव सांगे सकळ ॥ शस्त्र विद्या ॥८९॥

आणिक बोलिला सविता ॥ माझें स्मरण करीं सर्वथा ॥ तेणें मी असेन तत्वता ॥ तुजपासीं वत्सा ॥९०॥

ऐसा विद्यावरु लाधला ॥ तंव कुंतीनें विचार केला ॥ मग गुप्तहेर पाठविला ॥ धर्माजवळी ॥९१॥

हेर जावोनि आला पालथी ॥ तो सांगतसे कुंतीप्रती ॥ कीं पांचही बैसले एकांतीं ॥ अश्र्वमेघकारणें ॥९२॥

मग पुत्र घेवोनि कडियेसी ॥ भेटली येवोनि पांचासी ॥ तंव धर्म पुसे मातेसी ॥ कीं हें बाळक कोणाचें ॥९३॥

तंव कुंती ह्मणे धर्मासी ॥ बारे जरी अभय देसी ॥ तरीच मी सांगेन तुजसे ॥ कथा याची ॥९४॥

असो इतुकें जंव वर्तलें ॥ तंव वृषकेतें मातेसि बोलिलें ॥ कीं जेणें मम पित्यासि मारिलें ॥ तो दाखवीं मज ॥९५॥

ऐकतां मातेनें दडविला ॥ ह्मणे बारे राहें उगला ॥ भीमपार्थ ऐकती या शब्दाला ॥ मग न चाले कांहीं ॥९६॥

तंव येरू तयेसि ह्मणे ॥ म्यां पुसिलें याचि कारणें ॥ कीं भ्रात्यांसि अंतर देणें ॥ हें अयोग्य ॥९७॥

जेणें धर्मासि अंतर दीजे ॥ आणि वैरियां मिळिजे ॥ तेणें राज्य कैसें कीजे ॥ चिरकाळ पै ॥९८॥

जेणें धर्मभ्रातें वंचिले ॥ त्या कर्णासि भलें मारिलें ॥ आतां पार्थासि दावी वहिलें ॥ कुंतीमाते ॥९९॥

तंव येरीनें अर्जुन दाविला ॥ धर्माचे वामभागीं बैसला ॥ आणि दक्षिणभागीं मिरवला ॥ भीमसेन तो ॥१००॥

दोंहींबाहीं नकुळ सहदेवो ॥ तया माझारी धर्म रावो ॥ मग धर्माचे धरोनि पावो ॥ भेटला तो ॥१॥

तो भेटला पांचाजणां ॥ धर्में मांडीवरी घेतला जाणां ॥ आणि मातेसि करी प्रश्र्ना ॥ युधिष्ठिर तो ॥२॥

येरी ह्मणे कर्णाचा तान्हुला ॥ तरी वज्रबाणें कैसा वांचला ॥ कुंतीनें वृत्तांत सांगितला ॥ प्रभावतीचा ॥३॥

ऐसा वृत्तांत परिसिला ॥ तंव धर्म फार गहिंवरला ॥ प्रेमें हृदयीं आलिंगिला ॥ वृषकेत तो ॥४॥

ह्मणे थोर उत्साह जाहला ॥ आह्मीं अश्र्वमेध मांडिला ॥ आतां हा आह्मां सौंगडा झाला ॥ कर्णपुत्र ॥५॥

मग जाहलें वाघावणें ॥ घरोघरीं गुढिया तोरणें ॥ आणि दीघलीं वस्त्राभरणें ॥ कर्णसुतासी ॥६॥

मुनी ह्मणे गा भूपती ॥ वृषकेत वाचला ऐशारीती ॥ हे सूर्यदेवाची संतती । आणिक असे ॥७॥

हे महाभारतींची वाणी ॥ संस्कृतमतें जयमिनी ॥ जन्मेजया सत्य मानीं ॥ माझिये वचनें ॥८॥

मागुती ह्मणे मुनीश्र्वर ॥ राया ऐक पां विचार ॥ सूर्यासि जाहला आणिक कुमर ॥सुग्रीव नामें ॥९॥

ऐकोनि ह्मणे जन्मेजयो ॥ वाळी सुग्रीवांचा कैसा उद्भवो ॥ हा फेडावा संदेहो ॥ माझे मनींचा ॥११०॥

मुनि ह्मणे गा भारता ॥ वाळी सुग्रीव जन्मवार्ता ॥ हे रामायणींची कथा ॥ परिसें तूं गा ॥११॥

तरी विरिंचिनेत्रांपांसुन ॥ वानरांचें जन्मस्थान ॥ आतां तें सर्व मूळकथन ॥ अवधारीं पां ॥१२॥

ब्रह्मा आपुलिये आसनीं ॥ बैसला होता सचिंतमनीं ॥ तंव अश्रु पडले नेत्रीहुनी ॥ ते रक्षिले हातें ॥१३॥

कांहीं नेत्रजळ पडतां धरणीं ॥ वानर जन्मला तत्क्षणीं ॥ त्यासी माता पिता दोनी ॥ ब्रह्माचि असे ॥१४॥

तो विरंचीचा पढियंता ॥ लडिवाळपणें आवडता ॥ त्यासि प्रतिपाळी नियंता ॥ फळींमूळीं ॥१५॥

तो ब्रह्मयाचे आसनासी ॥ नृत्य करी विनोदेंसीं ॥ नृत्यांगनागोवूनि पूच्छीं ॥ एकाएकीं पाडीत ॥१६॥

मागुती उडोनि बैसे शिराशीं ॥ वांकुल्या दावी देवांसी ॥ तेणें आनंद ब्रह्मयासी ॥ अतिप्रीतीं ॥१७॥

जैसें पोटीचें लडिवाळ ॥ तैसें पुरवी त्याचें कोड ॥ त्याचा विनोद वाटे गोड ॥ कौतुकें करोनी ॥१८॥

ऋक्षराज ठेवोनि नांव ॥ ब्रह्मा पाळीतसे वैभवा ॥ तंव येक वर्तलें अपूर्व ॥ तें ऐकावें पैं ॥१९॥

वनीं विचरे अहर्निशी ॥ नित्य येई विरिंचीपाशीं ॥ येकायेकीं खांडमिशीसी ॥ चुंबन करी चारीमुखां ॥१२०॥

असो मग कोणे येके दिवशीं ॥ सांडुनियां सत्यलोकासी ॥ स्वेच्छें गेली कैलासासी ॥ ऋक्षराज तो ॥२१॥

तंव तये कैलास प्रदेशीं ॥ उमाशापबद्ध सरोवरासी ॥ स्नान घडतां वानरासी ॥ पावला स्त्रीवेष ॥२२॥

निर्मळ जळ उमावनीं ॥ एकदां तेथें शिवभवानी ॥ जलक्रीडा करिती दोनी ॥ अतिउल्हासें ॥२३॥

इतुक्यांत तये स्थानासी ॥ स्नानासि आले महाऋषी ॥ तंव उमा लाजिन्नली त्यांसी ॥ मग जाहली जळी गुप्त ॥२४॥

परि उमा क्रोधें बोले वचन ॥ कीं येक शिव वेगळा करुन ॥ जो नर येथें करील स्नान ॥ तो स्त्रीहोईल तत्काळ ॥२५॥

ऐसा ऐकोनि शाप दारुण ॥ कोणीही न करिती आचमन ॥ ऋषी पळाले आपण ॥ सरोवरीचे ॥२६॥

तंव ऋक्षरायें आपणासी ॥ श्रृंगार करूनि सुमनेंसीं ॥ सरोवरीं आला तंव रूपासी ॥ देखिले आंत ॥२७॥

ह्मणे माझा मुख्य वैरी ॥ राहिला या सरोवरीं ॥ मज ऐसाच मातला मजवरी ॥ याची बोहरी करीन मी ॥२८॥

ऐशी निजबळाची थोरी ॥ साटोपें धरूनि शरीरीं ॥ मग परमावेशें त्या सरोवरीं ॥ उडी घालित ॥२९॥

अति क्रोधें वाहूनि दृष्टी ॥ वळूनियां पुच्छवेंटी ॥ उगारोनी वज्रमुष्टी ॥ पडला उदकीं ॥१३०॥

सरोवरीं उडी घालितां ॥ वैरी न लागे पैं हाता ॥ मग वेंगे बाहेरि निघतां ॥ मुकला पुरुषपणासी ॥३१॥

लोपलासे पुरुषभाव ॥ आलेस्तनादि अवयव ॥ नयनकटाक्ष हावभाव ॥ आले स्त्रीरूपाचे ॥३२॥

ते परम सुंदर देखोनि कांता ॥ कामें भुलला ॥ असे सविता ॥ आणि उपजला सुरनांथा ॥ अत्यंत काम ॥३३॥

जरी ऋक्षराजासि जाण ॥ स्त्रीतत्व बाणलें होतें पूर्ण ॥ तरी स्त्रीपणाची आठवण ॥ न स्फुरे त्यासे ॥३४॥

ते देखोनि अतिसुंदर ॥ वेग केला सूर्यदेवेंद्री ॥ म्ग्स घाविन्न्ले कामाभिचारी ॥ तंव तो पळे ऋक्षराज ॥३५॥

सांगावया विरिंची जवळी ॥ वानर पळे भूमंडळीं ॥ तंव शक्रसूर्य अंतराळीं ॥ काममेळीं धांवती ॥३६॥

परि न होता संगासी ॥ तये कामांचे आवेशीं ॥ वीर्यद्रव जाहला दोघांसी ॥ काममेळें ॥३७॥

संस्कृतभाषा ॥ विख्यात ॥ केशां नामें वाल ह्मणत ॥ इंद्र्वीर्य पडलें तेथ ॥ वालाग्रांवरी अमोघ ॥३८॥

तेणें मस्तकीं महाबळी ॥ जन्म पावला वालमेळीं ॥ त्या नाम ठेविलें वाळी ॥ वानर बळिया ॥३९॥

काय पडिलें मस्तकावरी ॥ ह्मणोनि पाहिलें जंव वरी ॥ तंव सूर्यवीर्य कंठावरी ॥ पाडिलें देखा ॥१४०॥

ग्रीवेमाजी जन्मसंभव ॥ यालागीं नाम सुग्रीव ॥ ऐसें दोघांचें जन्मलाघव ॥ सांगितलें राया ॥४१॥

तरी ऐकें गा भूपती ॥ सुग्रीवाची ऐशी उप्तत्ती ॥ हेही सुर्यदेवाची संतती ॥ कथिली तुज ॥४२॥

हे रामायणींची वाणी ॥ वाल्मिकोक्त संस्कृतवचनीं ॥ ते श्रोतयां लागुनी ॥ केली प्रकृत ॥४३॥

तरी सूर्यदेवाची संतती ॥ ऐशी असे गा भूपती ॥ तंव पुशी आठवली चित्तीं ॥ जन्मेजयाचे ॥४४॥

आतां याचिये पुढील कथा ॥ ऋषि सांगेल भारता ॥ ते ऐकावी सकळ श्रोतां ॥ ह्मणे कृष्णयाज्ञवल्की ॥४५॥

इति श्रीकथाकल्पतरू ॥ षष्ठस्तबक मनोहरू ॥ सूर्यसंततीकथनप्रकारू ॥ नवमाऽध्यायीं कथियेला ॥१४६॥

॥ शुभंभवतु ॥

॥ इति श्रीकथाकल्पतरौ षष्ठस्तबके नवमोऽध्यायः समाप्तः ॥

Translation - भाषांतर
N/A

References : N/A
Last Updated : 2010-03-03T21:11:31.1030000

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.

रोहटि रोहिटी

  • स्त्री. उगवते धान्य ; धान्य पेरल्यानंतर प्रथम दिसणारा अंकुरसमुदाय . [ रोह ] 
RANDOM WORD

Did you know?

मंदार गणेश उपासनेची सविस्तर माहिती द्यावी.
Category : Hindu - Puja Vidhi
RANDOM QUESTION
Don't follow traditions blindly or ignore them. Don't assume a superstition either. Don't be intentionally ignorant. Ask us!!
Hindu customs are all about Symbolism. Let us tell you the thought behind those traditions.
Make Informed Religious decisions.

Status

  • Meanings in Dictionary: 717,751
  • Total Pages: 47,439
  • Dictionaries: 46
  • Hindi Pages: 4,555
  • Words in Dictionary: 325,781
  • Marathi Pages: 28,417
  • Tags: 2,707
  • English Pages: 234
  • Sanskrit Pages: 14,232
  • Other Pages: 1

Suggest a word!

Suggest new words or meaning to our dictionary!!

Our Mobile Site

Try our new mobile site!! Perfect for your on the go needs.